• | | | | | |

    Rouwen om een verloren leven

    Rouwen om een verloren leven: een voorbeeld uit de praktijk

    ‘Ik rouw om mijn verloren leven. Ik rouw om het gevoel dat ik, na het verlies van mijn vader, niet meer heb geleefd’. M., een nog jonge vrouw (begin 30), zegt het tijdens een individuele Verlaat Verdriet-basisworkshop. Ze zegt het hardop. Grimmig. In haar stem klinken verdriet, boosheid, machteloosheid en een eindeloze eenzaamheid.

    Voor ‘de buitenwereld’ zijn Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet nog (te) vaak onbegrijpelijke fenomenen. Niet te vatten. ‘Dat is toch al zo lang geleden?’ ‘Daar kun je nu toch geen last meer van hebben?’ ‘Je koestert je verdriet’. Een kleine greep uit de opmerkingen die Verlaat Verdriet-ers vaak te horen krijgen, als ze vertellen over het verdriet, de pijn en de boosheid die hun leven moeizaam en zwaar maken. ‘Ik leef in een hel’, zegt een andere Verlaat Verdriet-er. ‘Ik wil dit leven niet meer.’

    Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het (te) moeilijk om toe te geven, maar veel van hen kennen die gevoelens een verloren leven te leven. Voor veel ‘buitenstaanders’, en dan bedoel ik de ‘buitenstaanders’ die wel begrip op kunnen brengen voor de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder, is een verlaat rouwproces een rouwproces om je overleden ouder. Een verlaat rouwproces is echter veel meer dan dat alleen. Een verlaat rouwproces is een veel meer omvattend proces, dat uit veel dimensies en veel lagen bestaat.

    Dimensie van een verlaat rouwproces

    De rouw om een verloren leven is één van die dimensies in dit proces. ‘Weet je wat het is’, geef ik M. als antwoord op haar uitroep. ‘Dit is een moment waarop je je leven kunt veranderen. Iedere dag die je boos, verdrietig, wanhopig, wrokkig blijft om je verloren leven, plak je aan je verloren leven. Jij kiest er nu voor het anders te gaan doen. Jij kiest er nu voor te gaan leven, in plaats van te overleven. Jij kiest er hier en nu voor jezelf een uitweg te gunnen uit pijn, boosheid, verdriet, wanhoop en wrok. Door hier te zijn heb je die keuze gemaakt. Je geeft jezelf een nieuw leven door je verlate rouwproces aan te gaan. Het is tijd voor je om te rouwen om je verloren leven.’

    Tip

    Lees meer over het gevoel van een verloren leven in de metafoor van Toine in mijn boek Teruggaan om verder te kunnen.

  • | | |

    De Volkskrant, Sir Edmund en cortisol

    ‘De dood van mijn moeder/mijn vader heb ik wel verwerkt. Echt waar, dat weet ik zeker. Maar mijn lijf doet nog steeds iets anders.’ Hoe vaak heb ik deze verzuchting niet te horen gekregen! Ook ikzelf heb dat gevoel heel sterk gekend. Mijn lijf doet iets anders.

    Al geruime tijd houd ik me bezig met het verband tussen de productie van cortisol en jong ouderverlies – het verlies van veiligheid, geborgenheid en continuïteit moet ik hier eigenlijk schrijven.

    Afgelopen zaterdag (6 juni 2015) las ik in Sir Edmund, weekendbijlage van De Volkskrant, het klein artikel van Ellen de Visser: Waarom is troostrijk eten altijd vet of zoet? (pagina 7) In dit artikel wordt een verband gelegd tussen stress-hormoon cortisol en de behoefte aan troost-eten. Voor troostrijk-eten-verslaafde-Verlaat Verdriet-ers een verrassend artikel om te lezen (om niet te zeggen: tot je te nemen). Maar niet alleen voor troost-eters, ook voor Verlaat Verdriet-ers die nieuwsgierig zijn naar dit stresshormoon, en die in (heel) klein bestek iets willen lezen over de aanmaak en de gevolgen van de cortisol-productie: een aanrader.

    Citaat

    …………………… De boosdoener is cortisol, het hormoon dat wordt aangemaakt bij stress. Het is bedoeld om het lijf na een stress-aanval weer tot rust te brengen, maar bij langdurige zorgen slaagt het lichaam er niet in om de productie te staken. En dat is beroerd, want cortisol is een sloper…………….

    Cortisol is een sloper

    Dat klinkt me bekend in de oren: cortisol is een sloper. Zelf heb ik altijd het gevoel gehad dat ik mijn eigen lijf dagenlang aan het vergiftigen was, na een hevige stress-aanval.
    De ervaring komt aardig in de buurt, zou ik zo zeggen!

     

  • | | | | | | | | | |

    Nieuwe data basisworkshop Verlaat Verdriet

    Nieuwe data basisworkshop Verlaat Verdriet

    2015

    24, 25 en 26 september

    Basisworkshop Verlaat Verdriet

    Het volgen van de basisworkshop Verlaat Verdriet biedt je de gelegenheid gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je ouder, te delen met ervaringsgenoten en te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw die Titia Liese in de workshop biedt.
    In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert en die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

    Lees meer

    Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet

    Contact

    Neem contact op met Titia Liese via het Contactformulier of telefonisch 0341- 260 289 als je meer wilt weten.

    Ik mag verdrietig zijn

    Arm
    Heel even
    Om me heen
    Ik mag verdrietig zijn
    Traan

    Deelnemers aan het woord

    “Ik kan eindelijk naar de foto van mijn vader kijken.”
    “Ik heb zoveel gehuild, en het heeft me zo opgelucht.”
    “Wat een herkenning, en wat een erkenning voor het verdriet om mijn moeder.”
    “Ik ben er nog niet, maar ik weet nu dat ik op de goede weg ben.”
    Mij heeft  de workshop weer een hele stap verder geholpen en ik gun dit veel meer mensen die worstelen met Verlaat Verdriet.

  • | | | | | | | |

    Het menselijk tekort: mijn vader

    Mijn vader was een beschadigd man. Beschadigd geraakt in zijn jeugd, met name door de slechte relatie die hij met zijn vader – mijn opa – had.
    Mijn opa was een beschadigd man, beschadigd geraakt als gevolg van het feit dat zijn vader het gezin veel te vroeg verliet voor een andere vrouw en aan de drank raakte.

    Het menselijk tekort

    Dank zij zijn liefde voor mijn moeder – en de liefde van mijn moeder voor hem – had mijn vader een goed en vervuld bestaan. Rijk aan liefde. Rijk aan cultuur. Rijk aan kunst. Rijk aan toekomst.
    Aan dit alles kwam een einde toen mijn moeder ziek werd en stierf en mijn vader achter bleef met twee kinderen van 5 en 8 jaar.
    Beschadigde man, die door het lot opnieuw beschadigd werd. Die opnieuw geconfronteerd werd met het menselijk tekort. Nu ook nog als alleenstaand vader en opvoeder van twee jonge kinderen.

    Word een dochter je moeder waardig

    Ik zocht – en vind – Rilkes Liebes-lied in het herinneringsboekje dat mijn vader na de dood van mijn moeder voor mij heeft geschreven. Ik vind dit liefdes-lied op één van de laatste bladzijden van het boekje, op de rechter bladzijde. Op de linker bladzijde een foto van de kist waarin mijn moeder ligt. Thuis opgebaard. Op en rondom de kist alle bloemstukken die er op dat moment waren.
    Boven deze foto staat geschreven: ……….‘Ik schreef al, dat Mam zo goed voor jullie zorgde, zó dat geen het haar zou hebben verbeterd. Mam heeft ook een zeer bijzondere vreugde aan het moederschap beleefd en ook al was het haar wel eens wat zwaar, vooral de laatste tijd voor ze echt ziek werd, ik ben toch blij, dat ze jullie heeft gehad en dat ze jullie nog wat heeft zien opgroeien. Ze stelde zich veel van jullie toekomst voor. Ik hoop, dat die zal zijn, zoals zij het graag gezien had en ik hoop dat, wie ook in je leven een plaats van betekenis zal gaan innemen – zij, die je moeder is geweest en die zo ontzettend veel èn van mij èn van jullie beiden gehouden heeft, daarin niet geheel ontbreken zal. Het is hierom vooral, dat ik voor jou dit kleine herinneringsboekje, dat je overal mee naar toe kunt nemen, heb gemaakt.
    Word een dochter je moeder waardig!’

    Mijn vader was een zorgvuldig man. Op bladzijde 1 van het boekje: Nieuwjaarsdag 1958. Gisteren hebben we wat ons van Mammie nog restte naar Dieren gebracht, waar de crematie van haar stoffelijk overschot heeft plaats gehad. Op de laatste bladzijde: gesloten Pasen 1958.

    Beschadigde man.
    Beschadigd mens.
    Het menselijk tekort.
    Hoe had hij het beter kunnen doen?