• | | |

    Margriet Breet: Missen Miste Heb gemist

    DoorTitia Liese

    Liefste

    ‘Ik wil niet meer met jou.’ Voor Margriet volkomen onverwacht deelt haar ‘Liefste’ haar dat mee. Hij wil niks meer met haar. Echt niks meer. Zij wel met hem. Margriet valt in een diep gat. Verlaten. Ontredderd. Paniek. Tranen. Tranen. En nog meer tranen. In de put. Totaal in de put.

    Moeder

    En dan, in die put, treft ze ook de pijn aan van het gemis van haar moeder. Zesenvijftig is Margriet nu. Moeder van vier volwassen kinderen. Oma. Vijf jaar toen ze haar moeder verloor. Oudste van drie zusjes. Haar moeder overlijdt. Het leven gaat door. Er komt een hulp in huis om voor de kinderen te zorgen als hun vader er niet is. Als de hulp aan het einde van haar werkdag naar huis gaat past Margriet op haar zusjes van drie en één. Ze is al zes jaar. Dus dat kan ze best.

    Nieuwe vrouw

    Het leven gaat verder. Haar vader vindt een nieuwe vrouw. Twee nieuwe kinderen worden geboren. Het leven gaat verder. Haar eigen moeder is naar de achtergrond verdwenen. Haar gevoelens, haar herinneringen en haar gemis heeft ze diep weggestopt. Tot haar ‘Liefste’ tegen haar zegt: ‘Ik wil niet meer met jou’ en ze in de put terecht komt.

    Boek

    Een boek? Ik heb helemaal geen boek besteld! denk ik als ik een envelop uit de brievenbus haal waar onmiskenbaar een boek in zit. ‘Boek voor jou’ staat op de envelop. Ik haal het boek uit de envelop. Herken het meteen. Missen Miste Heb gemist. Het boek dat Margriet Breet recent heeft uitgebracht. Een paar weken geleden maakten Margriet en ik kennis. Margriet woont in Harderwijk, en kwam voor onze afspraak naar Nunspeet. Ze had de drukproef van het boek bij zich. ‘Dit boek is voor jou’ schrijft Margriet me. Wat een mooi cadeau!

    Missen Miste heb Gemist

    Ik heb het boek van Margriet in zijn bijzonder opgemaakte vorm meteen gelezen. Wat een herkenbaar, mooi geschreven en prachtig vormgegeven boek. De tekst zo herkenbaar. Het boek zo’n mooie vorm om je – verlate – rouw vorm te geven. Wat een inspirerend boek voor ervaringsgenoten. Margriet, dank je wel voor dit bijzondere cadeau. Niet alleen voor mij persoonlijk als ervaringsgenoot van je, maar ook voor andere Verlaat Verdriet-ers – en dan in het bijzonder voor Dochters Zonder Moeder. Ik hoop dat Missen Miste Heb gemist de weg zal vinden naar al die Verlaat Verdriet-ers die van je kunnen leren. Die zich in jou herkennen. Die jij met je boek Missen Miste Heb Gemist woorden biedt voor gevoelens.

    Boek bestellen

    MISSEN MISTE HEB GEMIST

    #zondermoeder #verlaatverdriet #verlaterouw #herinneringsboek #kenniscentrumverlaatverdriet #wp.ronalt.nl/

  • | | | |

    De waarde van een vroeg overleden ouder

    DoorTitia Liese

    De waarde van een vroeg overleden ouder

    Kun je de waarde bepalen van een vroeg overleden ouder? Ja zeker, dat kan. In ‘de buitenwereld’ moet een overleden ouder het nogal eens doen met een karige waardebepaling. De overleden ouder wordt gemist als je je diploma krijgt. Wordt gemist als je trouwt. Wordt gemist als je je kind(eren) krijgt. Maar is dat echt de grootste en belangrijkste waarde van een ouder die er niet meer is terwijl je als kind opgroeit? De ouder die er had moeten zijn om je te beschermen. Die voor je op had moeten komen bij gevaar. De ouder die jou had voorgeleefd. Die jouw rolmodel had moeten zijn. Die jou naar zelfstandigheid had moeten begeleiden. Op wie je had moeten kunnen bouwen. De ouder die jou vertrouwen had geleerd.

    De altijd aanwezige afwezigheid

    Hoe bepaal je als volwassen geworden kind de waarde van de ouder die er al zo lang niet meer is, als je nooit haar/zijn gelijkwaardige bent geworden? Ook al ben je mogelijk op dit moment (veel) ouder dan je ouder ooit is geworden. Je nooit een ander beeld hebt kunnen krijgen van je ouder dan het beeld dat je had in je kindertijd. Het beeld dat toen abrupt is stopgezet. Afgebroken op het moment dat je ouder overleed. Op de leeftijd die je toen had.

    Vragen

    • Wat betekent het voor je dat je nooit hebt kunnen ‘afrekenen’ met je overleden ouder. Dat je nooit meer hebt kunnen vragen: waarom heb je dat gedaan? Waarom heb je dat zo gedaan? Had je dat niet anders kunnen doen? Heb je enig idee wat het voor mij, nu al een leven lang, heeft betekend?
    • En dan een andere, voorliggende vraag bij veel Verlaat Verdriet-ers: hoe heb ik moeten leven zonder jouw voorbeeld? Hoe moet ik mijn eigen kinderen voorleven zonder het voorbeeld dat ik zelf zo hard nodig had? Wie kan ik als ouder zijn voor mijn kinderen? Wat ben ik zelf als ouder van mijn kinderen waard?

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners

  • | | | |

    De waarde van een vroeg overleden ouder

    DoorTitia Liese

    De waarde van een vroeg overleden ouder

    Kun je de waarde bepalen van een vroeg overleden ouder? Ja zeker, dat kan. In ‘de buitenwereld’ moet een overleden ouder het nogal eens doen met een karige waardebepaling. De overleden ouder wordt gemist als je je diploma krijgt. Wordt gemist als je trouwt. Wordt gemist als je je kind(eren) krijgt. Maar is dat echt de grootste en belangrijkste waarde van een ouder die er niet meer is terwijl je als kind opgroeit? De ouder die er had moeten zijn om je te beschermen. Die voor je op had moeten komen bij gevaar. De ouder die jou had voorgeleefd. Die jouw rolmodel had moeten zijn. Die jou naar zelfstandigheid had moeten begeleiden. Op wie je had moeten kunnen bouwen. De ouder die jou vertrouwen had geleerd.

    De altijd aanwezige afwezigheid

    Hoe bepaal je als volwassen geworden kind de waarde van de ouder die er al zo lang niet meer is, als je nooit haar/zijn gelijkwaardige bent geworden? Ook al ben je mogelijk op dit moment (veel) ouder dan je ouder ooit is geworden. Je nooit een ander beeld hebt kunnen krijgen van je ouder dan het beeld dat je had in je kindertijd. Het beeld dat toen abrupt is stopgezet. Afgebroken op het moment dat je ouder overleed. Op de leeftijd die je toen had.

    Vragen

    • Wat betekent het voor je dat je nooit hebt kunnen ‘afrekenen’ met je overleden ouder. Dat je nooit meer hebt kunnen vragen: waarom heb je dat gedaan? Waarom heb je dat zo gedaan? Had je dat niet anders kunnen doen? Heb je enig idee wat het voor mij, nu al een leven lang, heeft betekend?
    • En dan een andere, voorliggende vraag bij veel Verlaat Verdriet-ers: hoe heb ik moeten leven zonder jouw voorbeeld? Hoe moet ik mijn eigen kinderen voorleven zonder het voorbeeld dat ik zelf zo hard nodig had? Wie kan ik als ouder zijn voor mijn kinderen? Wat ben ik zelf als ouder van mijn kinderen waard?

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners

  • | | |

    Verlaat Verdriet tot in de haarvaten van je bestaan

    DoorTitia Liese

    Afgelopen dinsdag had ik op de Universiteit voor Humanistiek een gesprek over Verlaat Verdriet en verlate rouw met professor Geert Smid, en met Mandy Gosling (UK). Ik had er lang naar uitgekeken. De ontmoetingen waren fijn, en hartelijk. Zowel met Geert, als met Mandy. En toch is het overheersende gevoel van deze ontmoetingen een gevoel van teleurstelling. Werkbare kaders voor wetenschappelijk onderzoek naar verlaat verdriet zijn nog onzichtbaar. Ik begrijp het, maar ondertussen zit ik daar wel met al mijn ervaringskennis uit ruim vijfentwintig jaar werken met Verlaat Verdriet-ers die geen aansluiting vindt – of lijkt te vinden – met een academische benadering van verlaat verdriet.
    Eenmaal terug thuis realiseer ik me: ook nu weer lag de focus vooral op preventie. Hoe help je kinderen die een ingrijpend verlies lijden? Hoe zorg je ervoor dat ze er later geen last van krijgen? In plaats van: hoe help je volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren? Als ik de volgende dag wakker word voel ik hoe groot de kater van de teleurstelling is. Hoe pak ik dit nu weer op? Hoe veranderen we de al te gebruikelijke focus op kinderen naar een nieuwe focus, namelijk op volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren?

    In de haarvaten van je bestaan

    Gisteren sprak ik een vriendin aan de telefoon. We kennen elkaar al ruim dertig jaar. Haar hele werkzame leven heeft ze gewerkt als maatschappelijk werkster. Ze kent mijn werk. Juist met haar heb ik veel over mijn Verlaat Verdriet-werk kunnen delen. Mijn vriendin is erg betrokken bij een man die ze al kent vanaf zijn geboorte. Nu veertiger, vier jaar toen hij zijn moeder verloor. Altijd weer stelde ze me hem als voorbeeld. Niet iedereen hoeft er last van te hebben. Hij in ieder geval heeft dat nooit gehad. Van tijd tot tijd sprak ze over hem. Altijd weer was de boodschap: hij heeft er helemaal geen last van. Terwijl ik steeds weer opnieuw herkenbare Verlaat Verdriet-patronen hoorde. Zoals innerlijke eenzaamheid. Onzeker. Geen ankerpunten. Moeite in zijn werk te functioneren. Maar als de boodschap is: hij heeft er geen last van dat hij zijn moeder zo vroeg is verloren, wie ben ik dan om te zeggen dat ik iets anders hoor? Terwijl ik de man zelf nooit heb gezien of gesproken, maar wel steeds weer hoor hoe de gevolgen van het vroege verlies van zijn moeder zich tot in de haarvaten van zijn bestaan heeft genesteld.

    In therapie

    Gisteren vertelde mijn vriendin terloops dat de man ‘in therapie is gegaan.’ ‘Tja, je gaat het pas doen als je er aan toe bent’ voegt ze er als vanzelfsprekend aan toe. Ik ben met stomheid geslagen. Wie beseft dan wel dat Verlaat Verdriet zich kan verschuilen tot in de haarvaten van je bestaan? Onzichtbaar. Zo diep weggestopt dat het niet eens meer gevoeld kan worden. Dat je je er niet van bewust bent dat Verlaat Verdriet ook over jou gaat. Misschien zelfs wel helemaal over jou gaat.

    Zichtbaar maken

    Natuurlijk is het van belang dat kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verliezen hulp krijgen. Maar het voorkomt niet dat kinderen er later last van kunnen krijgen. Wat wel voorkomen kan worden is dat de emoties van toen zich zijn gaan nestelen in de haarvaten van je bestaan. Onzichtbaar. Onherkenbaar. Onaanraakbaar. Verlaat Verdriet een zichtbaar en bespreekbaar onderwerp maken is van minstens even groot belang als kinderen helpen bij verlies. Want waarom zou je kinderen helpen, en de volwassen Verlaat Verdriet-ers vervolgens in de kou van onwetendheid laten staan?

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Daarom zijn wij, Verlaat Verdriet-ers graag bereid onze kennis te delen. Onszelf kwetsbaar op te stellen. Te delen wat het vroege verlies van onze ouder(s) met ons heeft gedaan, en wat het nog met ons doet. Wat het met ons doet als we in de hulpverlening geen gehoor vinden omdat daar onvoldoende kennis is van de levenslange gevolgen van jong ouderverlies. Wat het met ons doet als we eindelijk ontdekken dat Verlaat Verdriet bestaat. Erkenning vinden. Kennis die er voor ons toe doet. Rust.

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet