• | | | | |

    Een kleinigheidje dat geen kleinigheidje is

    DoorTitia Liese

    Ben je Verlaat Verdriet-er?

    Ben je Verlaat Verdriet-er? Weet je dat het goed voor je zou zijn je verlate rouwproces aan te gaan? Dat het je goed zou doen? Merk je dat je wel wilt, maar dat je het steeds uit de weg gaat?

    Geen kleinigheidje

    In een verlaat rouwproces kunnen zich thema’s voordoen die kleinigheidjes lijken te zijn, maar die in werkelijkheid geen kleinigheidjes zijn. Met ‘kleinigheidjes’ bedoel ik Verlaat Verdriet-thema’s waarvan je je niet bewust bent, maar die ondertussen onbewust wel degelijk een invloedrijke rol spelen in de manier waarop je in het leven staat. Thema’s die pas zichtbaar worden als je erover leest, of erover hoort.

    Angst voor verlies

    Een van de thema’s die ik regelmatig tegenkom bij Verlaat Verdriet-ers is de angst de overleden ouder voorgoed kwijt te raken als je je verlate rouwproces aangaat. Dan kan het goed zijn je ervan bewust te worden dat deze angst gebaseerd is op de aanname dat je een verlies moet verwerken, achter je moet laten en verder moet met je leven.

    Opnieuw verbinden

    Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd een ouder zijn verloren door overlijden zijn via die ouder verbonden geraakt aan de dood. Ze zijn het kind geworden van een dode ouder. Een verlaat rouwproces nodigt je uit je opnieuw te verbinden met de ouder die heeft geleefd. Wie was de vrouw die jouw moeder is? Wie was de man die jouw vader is? Weer het kind worden van een ouder die heeft geleefd, in plaats voor altijd het kind te zijn van een dode ouder. Gedurende dit proces zul je merken dat je ouder dichterbij komt. In plaats van waar je bang voor was: voorgoed zal verdwijnen.

    Ben je hulpverlener?

    Besef je als hulpverlener door hoeveel verlies-angsten Verlaat Verdriet-ers kunnen worden gehinderd om hun verlate rouwproces aan te gaan? Besef je als hulpverlener hoezeer Verlaat Verdriet-ers het nodig hebben vertrouwen te hebben in jou om stappen te durven zetten in hun proces van rouw en verandering? Hoezeer Verlaat Verdriet-ers het nodig hebben zich gezien te voelen, gehoord en erkend? We nodigen je graag uit voor ons symposium Teruggaan om verder te kunnen. Ons symposium speciaal voor hulpverleners, waarin we onze kennis en kunde uit ervaring met liefde met je delen. Lees meer over het symposium en meld je aan: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Gevoelswoordenboek

    Voor Verlaat Verdriet-ers heeft Titia Liese Gevoelswoordenboek ontwikkeld. Een eenvoudige, doeltreffende werkvorm die je als hulpverlener in kunt zetten in je werk met Verlaat Verdriet-cliënten. Gevoelswoordenboek download je gratis van de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Leer meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het boek van Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen.

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #verliesangst

  • | | | |

    Over stiefloeders en stiefmoeders: tips voor hulpverleners

    DoorTitia Liese

    Over stiefloeders en stiefmoeders

    Ga er maar aan staan! Je bent jong – of misschien niet meer piepjong – en je trouwt met een weduwnaar met kinderen. Enig idee waar je aan begint? Het is je bedoeling deel uit te gaan maken van een gezin dat al gevormd is. Dat al een eigen gezinscultuur heeft. Met normen en waarden die bij het gezin horen. Een eigen stijl van opvoeden. Kun je het ooit goed doen als nieuwe partner? Als stiefmoeder? Als moeder? Word je geaccepteerd door de kinderen die er al zijn? Word je afgewezen? Houdt de moeder die is overleden nog een eigen plaats in het gezin? Verdwijnt de overleden moeder uit het gezin?

    Tips voor hulpverleners

    • Wie heeft voor jou gezorgd na het overlijden van je moeder?
    • Hoe noemde je de tweede vrouw van je vader?
      • Wat betekende dat voor jou?
      • Wat gebeurde er met jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Behield je overleden moeder een plaats in het nieuwe gezin?
      • Op welke manier gebeurde dat?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Had de tweede vrouw van je vader kinderen toen ze in jullie gezin kwam?
      • Wat betekende dat voor de samenstelling van jullie gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Wat betekende het voor jou als er zichtbare intimiteiten waren tussen je vader en zijn nieuwe vrouw?
    • Kreeg je vader nieuwe kinderen met zijn tweede vrouw?
      • Wat betekende dat voor de samenstelling van het gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Hoe heeft de relatie met je vader zich ontwikkeld?
      • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Hoe heeft je relatie met de tweede vrouw van je vader zich ontwikkeld?
      • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Als je vader geen relatie is aangegaan met een nieuwe vrouw: wat betekende dat voor jullie gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?

    Over stiefloeders en stiefmoeders

    In de loop van de jaren heb ik heel wat benamingen gehoord. Stiefmoeder. Stiefloeder. Stiefmonster. Stiefheks. Maar ook Verlaat Verdriet-ers die liefdevol spreken over ‘moeder’ of over ‘stiefmoeder’. Of in sommige gevallen over ‘stiefje’.

    Tips voor hulpverleners

    Vragen om aan Verlaat Verdriet-ers te stellen

    • Welke van de benamingen past bij jouw situatie?
    • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
    • Wat betekent dat nu voor jou?

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer en aanmelden: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Boeken van Titia Liese

    #stiefmoeder #verlaatverdriet #verlaterouw #zonder moeder #kenniscentrumverlaatverdriet #teruggaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium #hulpverleners

  • | | | |

    Als horen en zien je lijken te vergaan

    DoorTitia Liese

    ‘Zou het ook zo kunnen zijn dat alle rouw en rotgevoelens die ik vroeger had en niet tot uitdrukking kon brengen in me zijn blijven zitten nu dagelijks korte of langere tijd boven komen? Zo voelt het wel. Ik probeer er de tijd voor te nemen.’

    Horen en zien

    Het kan je zomaar overkomen. Je bent op weg met je verlate rouwproces. Ineens lijken horen en zien je te vergaan door een kakofonie aan gevoelens. Gevoelens die je altijd uit de weg bent gegaan. Die je heel diep weg hebt gestopt. Zo ging je overleven na het verlies van je ouder(s). Je stopte je gevoelens ver weg. Deksel erop. Bestaan niet meer.

    Angst voor voelen

    Angst voor voelen is de hoge drempel die Verlaat Verdriet-ers kan verhinderen hun proces aan te gaan. De angst overspoeld te worden door een stortvloed van verdriet. Van tranen. Een stortvloed die nooit meer zal stoppen. Als jou dat overkomt is het helpend je te realiseren dat dit hoort bij de weg van overleven naar leven. De weg van overleven door je gevoelens altijd onder controle te houden naar de weg van leven. Je gevoelens bevrijden van de controle. Ze deel uit laten maken van wie je in werkelijkheid bent. Je hebt een leven te winnen!

    Oude patronen

    Als dit zich voordoet bij jou is de kans groot dat je gaat reageren vanuit oude patronen. Patronen die je al zo lang gebruikt dat je ze niet eens meer herkent als hardnekkige overtuigingen die jou helpen te overleven. Zoals bijvoorbeeld: altijd streng zijn voor jezelf. Jezelf op de kop zitten met negatieve oordelen over jezelf of over de wereld om je heen. ‘Het lukt me niet.’ ‘Wat ben ik toch een kneus.’ ‘Waarom ben ik er nog steeds niet vanaf.’ Precies dat, wat je niet zou moeten doen omdat het niet helpend is. Het lijkt alsof je het niet goed doet. Maar je doet het juist heel goed. Wat je kunt doen in deze situatie is met zachtheid naar jezelf kijken. Met mededogen voor het kind in je dat zo angstig is. Tijd nemen voor jezelf. Nu het Gevoelswoordenboek downloaden dat je gratis kunt downloaden van Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Aan het werk gaan met dit Gevoelswoordenboek dat speciaal is gemaakt voor de situatie waar jij nu in zit: iets willen doen in je proces, maar niet weten wat.

    Verlaat Verdriet-ers aan het woord

    Verlaat Verdriet-ers aan het woord over hun ervaringen met het Gevoelswoordenboek.

    • Zo fijn om tijd te maken voor mezelf, en een werkvorm te hebben om nog lang te bewaren;
    • Ik ging er echt helemaal in op;
    • Zo bijzonder om te doen, en het is echt prachtig geworden;
    • Fijn om niet zoals altijd in mijn hoofd te zitten, maar iets met m’n handen te doen;
    • De woorden kwamen vanzelf terwijl ik met de kleuren bezig was.

    Wat je verder helpt

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #symposiumvoorhulpverleners #teruggaanomverderte kunnen

     

  • | | |

    De erfenis van rouw: Babette van Drunen

    DoorTitia Liese

    Babette van Drunen

    Drie jaar geleden deed Babette van Drunen de Verlaat Verdriet-workshop bij mij. Vijfentwintig was Babette op dat moment, vijf jaar toen ze haar vader verloor. Na een serie onthutsend pijnlijke ervaringen in de GGZ kwam ze bij mij terecht. Deed mee aan de workshop. Voelde zich eindelijk op haar plek. ‘Hier moet ik zijn. Dit gaat over mij. Wat ben ik blij dat ik je heb gevonden.’ Na de Terugkomdag vroeg Babette me of we contact konden houden. ‘Ik wil verder met m’n proces. Ik wil zo graag van je leren.’

    Interview

    Niet lang daarna belde Babette me. ‘Er is iemand die graag een film met me wil maken over mijn proces om mijn vader. Ze maakt daar haar afstudeerproject van voor de School voor Journalistiek. We willen er graag een interview in met jou, over jouw ervaringen in je Verlaat Verdriet-werk. Mogen we naar je toe komen?’ In de zomer van dat jaar kwamen ze met z’n tweeën naar me toe. Samen zijn we die dag aan het werk gegaan met het interview met mij.

    De erfenis van rouw

    Daarna bleef het een tijdje stil. Tot ik vorige week plotseling een Appje kreeg van Babette. ‘Ik heb deze week een interview voor de radio over mijn proces om mijn vader. Ik heb hier nog de twee video’s die we toen hebben gemaakt. Je mag ze gebruiken als je wilt.’

    Video 1 en video 2

    Dat hebben we graag gedaan. Je kunt ze zelf zien. Ga het gauw doen. De beide filmpjes zijn prachtig, en zo herkenbaar.
    Babette, dank je wel voor dit inspirerende voorbeeld van de erfenis van rouw.

    De erfenis van rouw 1
    De erfenis van rouw 2

    Symposium voor hulpverleners

    Hulpverleners, leer meer over Verlaat Verdriet door kennis uit ervaring. Symposium Teruggaan om verder te kunnen. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer over het symposium: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn in het boek van Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen.

    #verlaatverdriet #verlate rouw #babettevandrunen #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet #moederverlies #vaderverlies