• | | |

    Incasseren. Tips voor mensen in je omgeving

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

    Incasseren

    De vroege dood van de ouder betekende een zware klap voor het incasseringsvermogen van het kind. Het leed een verlies dat vele malen groter en omvangrijker was dan het toen kon bevatten.

    Levensloop

    Eigenlijk incasseerde het kind op dat moment genoeg. Meer zou er de rest van haar/zijn leven niet bij moeten komen. Maar zo ging dat waarschijnlijk niet: er kwam meer…… Er was niet alleen de dood van de ouder: er waren ook de gevolgen die dit verlies voor de verdere levensloop had.
    Voor sommige kinderen begon dat zelfs al voorafgaand aan de dood van de ouder. Voor andere kinderen kwam het vooral daarna.

    Tip

    Niet altijd, maar in een aantal gevallen zeker wel – namelijk percentueel minimaal evenveel als bij de rest van de Nederlandse bevolking – heeft zich in de tijd voor of nadat de ouder overleed meervoudige problematiek voorgedaan. Zoals bijvoorbeeld echtscheiding, lichamelijke of geestelijke mishandeling en/of seksueel misbruik.

    Voor een aantal van de mensen die deze ervaringen in hun jeugd hebben gehad, kan gespecialiseerde, professionele hulp zeer gewenst zijn.

    Volgende tip

    Controle

    Vorige TIPS

    Inleiding 
    Niet gehoord en gezien gevoeld
    Herinneringen
    Trots, koppig en eigenwijs
    Anders
    Tweestromen-proces 
    De factor TIJD
    Het gezin van herkomst
    Het samengestelde gezin
    Leeftijd
    Verlies moeder, verlies vader
    De magische leeftijd
    Afstand en nabijheid
    Tekort
    De Grote Verdwijntruc
    Waakzaam
    Stoer en zelfstandig
    Genieten
    Over grenzen
    Bodemloze put
    Vertrouwen enzo
    Zelfvertrouwen

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Delen

    Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

  • | | |

    Over grenzen: Tips voor mensen in je omgeving

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

    In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

    Over Grenzen

    Het ergste gebeurde in hun leven: hun ouder ging dood toen ze nog kind waren. Ook al hebben deze mensen dat als kind misschien niet op die manier ervaren. De dood leek in hun leven een vanzelfsprekendheid: zo was dat nou eenmaal gegaan… Maar de gevolgen waren groot. Hoe moet een mens nog weten waar de grenzen liggen als je leven begon met een gebeurtenis die alle grenzen van leven, van hun leven, te buiten ging?

    Tip

    Mensen die jong een ingrijpend verlies hebben geleden, hebben vaak moeite met grenzen stellen. Veel van hen hebben na de dood van hun ouder volkomen onvoorbereid moeten leren om zich aan te passen aan omstandigheden die niet goed voor hen waren. Ze kennen als gevolg daarvan hun grenzen niet meer. Ze zijn gewend zich aan te passen aan de wensen van anderen.

    Maar soms ineens slaan weigering en woede toe, op een onverwacht moment, in proporties die niet in verhouding staan tot de aanleiding. Je hoeft dat natuurlijk niet te accepteren: maar een gewaarschuwd mens telt voor twee.

    Volgende TIP

    Bodemloze put

    Vorige TIPS

    Inleiding 
    Niet gehoord en gezien gevoeld
    Herinneringen
    Trots, koppig en eigenwijs
    Anders
    Tweestromen-proces 
    De factor TIJD
    Het gezin van herkomst
    Het samengestelde gezin
    Leeftijd
    Verlies moeder, verlies vader
    De magische leeftijd
    Afstand en nabijheid
    Tekort
    De Grote Verdwijntruc
    Waakzaam
    Stoer en zelfstandig
    Genieten

    Bestellen

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
    Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Delen

    Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

  • | | | | | | | | | | | | |

    Waar ging het ooit mis?

    DoorTitia Liese

    Waar ging het ooit mis?

    En nu, nu ik alles doorgewerkt heb, wat er in mijn leven met mij gebeurd is. Waar ging het ooit mis? Het moment. Toen mijn vader vroeg om zijn tweede vrouw ‘Mammie’ te noemen, zoals ik ook mijn moeder noemde. Toen ging bij mij de knop om. Ik kan soms van binnen nog voelen hoe dat gegaan is.

    Verraad

    Ik heb me er bij neergelegd en ik heb het gedaan, maar ik heb het als zo’n verraad ten opzichte van mijn moeder gevoeld dat ik op dat moment dacht; ik doe in mijn hele leven niks meer, want helemaal niets is meer de moeite waard. En daar heb ik jarenlang tegen moeten vechten. Uiteindelijk heeft het me gebracht waar ik nu ben. Daarom kan ik ook voluit zeggen dat het zo de moeite waard is.

    Zwakkeling en kneus

    Jaren en jaren heb ik mezelf een zwakkeling gevonden, een kneus, iemand die nergens echt voor kon gaan, iemand die bij alles wat ze deed mislukte. Als ik nu terugkijk naar wat er in al die jaren met me is gebeurd, dan heb ik wel degelijk keuzes gemaakt in mijn leven, ook al had ik altijd het gevoel dat ik mij door omstandigheden liet leiden.

    Altijd doorgegaan

    Ik ben altijd door gegaan, tegen alle scepsis, ongeloof en minachting in. Ik heb alles opzij gezet om te komen waar ik nu ben en ik heb, ondanks teleurstellingen en tegenslagen, nooit opgegeven. Het kind, het meisje, de jonge vrouw, de vrouw die altijd aan alles twijfelde, en het meeste nog aan zichzelf, is de vrouw geworden die nu met grote letters boven haar hoofd voelt staan: WEET ALLES VAN VERLAAT VERDRIET WAT NODIG IS OM ANDERE MENSEN IN HUN PROCES VAN DIENST TE KUNNEN ZIJN. Een autodidact zou je kunnen zeggen, maar dan wel een autodidact van een speciale soort, die om te beginnen eerst de puinhopen van haar eigen bestaan heeft moeten verkennen, inventariseren en grondig heeft moeten opruimen, die alles wat stond af heeft moeten breken, alvorens het huis steen voor steen weer op te kunnen bouwen. Een degelijk bouwplan ontbrak, dat moest al werkend uitgevonden worden, maar het huis dat nu staat is stevig en nog mooi ook.

    Mezelf recht gedaan

    Steeds was ik uitgegaan van de gedachte dat ik trots zou zijn op mezelf als ‘het grote werk’ eenmaal achter de rug zou zijn. Maar dat ben ik niet. Ik ben niet trots op mezelf. Ik heb een oude belofte ingelost. Ik heb er geen behoefte meer aan om trots te zijn op mezelf. Ik heb mezelf recht gedaan. Zo voelt het en zo is het goed. Van binnenuit doorgaan, linksom, rechtsom, het moet gebeuren en je moet het doen. Buiten is binnen geworden. Het voelt als een missie, ik heb er geen ander woord voor.

    Een verlies van dezelfde orde

    Volwassenen weten van elkaar verschrikkelijk zeker: het ergste wat je kan overkomen is je kind verliezen. Een kind dat een ouder verliest, lijdt een verlies van dezelfde orde. Het is de hoogste tijd dat volwassenen dat zien en erkennen. Een ingrijpend verlies als jeugdervaring, kinderen en rouw, wordt pas werkelijk serieus genomen als Verlaat Verdriet serieus genomen wordt. Nu en in de toekomst.

    Een leven te winnen

    Het geschenk om te worden wie je bent
    Van binnenuit doorgaan
    Linksom, rechtsom
    Totdat binnenkant buitenkant wordt
    Je hebt een – extra – leven te winnen

    SYMPOSIUM ZEER

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Herken je je in bovenstaand fragment?
    Dan is symposium ZEER op 13 mei 2017 geschikt voor jou.
    Weet dat je welkom bent.
    Meld je aan!

    INTERVIEW

    Bovenstaande tekst is afkomstig uit het interview dat Joyce de Schepper (redactie glossy ZEER) een paar jaar geleden met Titia Liese had.
    In de komende dagen meer delen uit dit interview in de blogs.

    Het hele interview

    Lees het hele interview

    VERMENIGVULDIGEN DOOR DELEN

    Help mee zo veel mogelijk mensen te bereiken voor dit symposium.
    Deel ZEER- berichten in je eigen netwerk!

  • | | | | | | | | | |

    Ouderen en Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Verlaat

    ‘Mevrouw, ik zou zo graag eens met u willen praten.’
    In de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet    -werk werd ik gebeld door een mevrouw. ‘Ik woon naast u. In het bejaardenhuis’ vertelde ze me erbij.

    Uit wat ze vertelde kon ik opmaken: dit is de moeder van Jan.
    ‘Je zou eens met m’n moeder moeten praten’ zei Jan me eens, toen hij hoorde van mijn werk. ‘Mijn moeder is 94. Ze was 14 toen haar moeder overleed. Ze praat er nooit over, maar ik weet dat dat verlies nog altijd een grote rol speelt in haar leven.’

    Verdriet

    ‘Ik kom naar u toe’ zei ik tegen haar. ‘Meteen. Nu.’
    Zo gezegd, zo gedaan.
    Mijn kennis van Verlaat Verdriet was op dat moment nog lang niet zo ontwikkeld als dat nu is.
    Wat heb ik veel van haar geleerd in die ene ontmoeting met deze dochter zonder moeder.
    Gehuild heeft deze vrouw.
    Gehuild, alsof haar moeder gisteren was overleden.

    ‘Wat ben ik blij, dat ik dit eindelijk eens kan vertellen tegen iemand die begrijpt wat ik vertel.’
    Die dat verlies betekenis kan geven.
    Die erkent wat ik vertel.
    ‘We moesten door.
    En dat heb ik altijd gedaan.’

    Ouderenzorg

    Gisteren ontving ik een mail die me herinnerde aan de moeder van Jan.
    Wat een prachtige site!
    Ik kwam hier per toeval terecht maar werd o.a direct geraakt door de gedichtjes van Elly.
    Ik werk in de ouderenzorg en zo weet ik inmiddels dat elke leeftijd zijn eigen proces heeft. Veel ouderen, waar ik kom ( thuis of in een instelling) kunnen hun (verdrietige) herinneringen niet loslaten / verwerken. In hun hoofd blijven ze alles keer op keer herbeleven.
    Het is zo belangrijk voor hun zielsproces om hun verleden te kunnen verwerken en los te laten.
    Helaas is er voor deze ouderen nog niet heel veel aanbod.
    Ook vindt deze generatie ouderen het “not done” om hier hulp voor te zoeken.
    Of ze weten zelfs niet dat hier wel mogelijkheden voor zijn.

    Kun jij mij misschien helpen met tips en adviezen om deze ouderen wat handvatten aan te reiken?

    Aandacht

    We gaan er werk van maken in 2017!