• | | | | |

    Laat symbolen met je spreken

    DoorTitia Liese

    Gisterochtend, op m’n laatste Terschellingse ochtend loop ik naar het strand om deze zomer nog één keer de zee in te gaan. Als ik terugloop naar de duinen zie ik op het strand twee puntjes uit het strand steken. Nieuwsgierig geworden trek ik aan de puntjes. Er komt een stokje tevoorschijn dat eruit ziet als een wichelroede. Verrast kijk ik naar het stokje in m’n hand. Wat trek ik hier zo onverwacht uit het zand?

    Laat symbolen met je spreken

    Ik kijk naar het stokje. Als in een flits zie ik de symboliek. Onmiddellijk komen mooie schrijfoefeningen in me op:

    • Waar viel mijn aandacht op?
    • Wat riep mijn nieuwsgierigheid op?
    • Wat trek ik uit het zand?
    • Waarin word ik geraakt bij het vasthouden van dit stokje?
    • Wat raakt me bij het zien van dit stokje?
    • Sta ik met mijn levensweg in m’n hand?
    • Zie ik hoe mijn levensweg zich vertakt in twee gelijkwaardige wegen?
    • Welke wegen zijn dat?
    • Als ik het stokje ondersteboven houd, houd ik dan twee levenspaden in mijn beide handen die in één weg samenkomen?
    • Welke levenspaden zijn dat?
    • Hoe gaat mijn levensweg er verder uit zien?

    Een heel ander perspectief

    Als ik op een heel andere manier kijk naar dit stokje zie ik een ‘wichelroede’.

    • Stel dat dit een wichelroede zou zijn, kan deze wichelroede me dan naar een onontdekte bron brengen?
    • Welke onontdekte bron zou ik graag willen ontdekken?
    • Wat zou ik doen als ik met deze wichelroede die bron ontdek?

    Als je de tijd neemt, zie je meer

    In de complexiteit van het hedendaagse leven zijn we vergeten hoe simpel dingen kunnen zijn (wat iets heel anders is dan gemakkelijk). Hoe weinig je nodig hebt. Hoe (schijnbaar) kleine symbolen of vormen waar jouw aandacht op valt je kunnen inspireren. Je kunnen later ervaren wat belangrijk is voor jou. Je dichter brengen bij jezelf. Jou als vanzelf woorden laten vinden voor gevoelens. Helen door schrijven.

    De weg van liefde, 2024

    Laat symbolen ook met jou spreken tijdens De weg van liefde in Codiponte, 2024.
    De rijkdom aan vormen en symbolen in Codiponte. De tijd die je neemt om stil te staan bij de vormenrijkdom die je stap na stap ontdekt. Vormen en symbolen die jou aanspreken. Die met jou spreken. Helen door schrijven. Codiponte waar oud zeer heelt.

    Lees meer

    De weg van liefde 2024

  • | |

    Zien als je het ziet. Begrijpen als je het begrijpt.

    DoorTitia Liese

     

    Zien als je het ziet.
    Begrijpen als je het begrijpt.

    Hoe vertel ik Verlaat Verdriet-ers die aan het begin staan van hun verlate rouwproces dat verlate rouw een omvangrijk, complex en gelaagd proces is, zonder ze het gevoel te geven voor een onmogelijke taak te staan? En hoe laat ik ‘de buitenwereld’ zien dat Verlaat Verdriet en verlate rouw over veel meer gaan dan alleen over de overleden ouder, en de vraag of je als kind wel of niet hebt kunnen rouwen om het verlies van je ouder(s)?

    Vorm en Restvorm

    Giraffe??? zal mogelijk je eerste gedachte zijn geweest bij het zien van de afbeelding. Mijn verhaal van de giraffe is een verhaal met een lange geschiedenis. De korte geschiedenis deel ik graag op deze plaats met je. Mogelijk wist je het al. Mogelijk wist je het niet. Ooit ben ik opgeleid tot tekenlerares. VORM en RESTVORM hebben me altijd gefascineerd.

    Soms doe je een ontdekking die al heel lang ergens in je verborgen ligt. En dan, ineens, is het er. Iets zo simpels dat je je afvraagt: hoe komt het dat ik dat niet eerder heb gezien? Waarom heb ik dat niet eerder begrepen? Ineens begreep ik waarom het verhaal van VORM en RESTVORM me in Verlaat Verdriet-verband altijd heeft bezig gehouden, zonder er goed de vinger op te kunnen leggen wat ik dan daar mee wilde. Ik ga proberen dat wat ik niet eerder zo heb gezien en heb begrepen duidelijk voor je te maken.

    Zie de afbeelding hierboven. Tien tegen een dat je een giraffe ziet. Dat je bent gefocust op het beeld van de giraffe. VORM.
    Wat je niet bewust ziet is de vorm om de giraffe heen. RESTVORM. Toch is die RESTVORM net zo belangrijk voor het beeld als het beeld van de giraffe. De RESTVORM geeft het beeld kaders. Maakt het beeld compleet.

    Verlaat Verdriet: Vorm en Restvorm

    Bij Verlaat Verdriet zijn we meestal gefocust op VERLIES. Het verlies van je ouder(s) in je jeugd. Daar gaat het verhaal om dat je vertelt. Dat is de VORM. Wat gebeurde er? Wat betekende dat voor jou? En wat betekent dat nu nog voor jou? Logisch, want dat is waarom je je bezig houdt met Verlaat Verdriet.

    Wat we vaak veel minder goed zien is de RESTVORM. De context. De context maakt jouw verhaal compleet. Maakt jouw verhaal van verlies tot jouw levensverhaal. Jouw levensverhaal in de context van plaats en tijd. Hoe zag het gezin eruit waarin jij bent geboren, en opgegroeid? Wat was jouw plaats in je gezin van herkomst? Wanneer werd je geboren? Hoe zag de tijd eruit waarin jij bent geboren, en opgegroeid? Waar ben je geboren? In welke cultuur ben je geboren, en opgegroeid?
    En toch hoort het allemaal bij elkaar. VORM en RESTVORM maken het beeld compleet. Maken het verhaal van jouw leven compleet. Jouw levensverhaal. Jouw biografie.

    Wat zie jij?

    • Beschrijf wat jij ziet in VORM;
    • Beschrijf wat jij ziet in RESTVORM;
    • Wat raakt jou in deze blog?
    • Wat verrast jou in deze blog?
    • En wat inspireert jou in deze blog?
  • | | |

    Kenmerken en patronen bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    ‘Bang zijn dat je niet ouder wordt dan je ouder is geworden.’ Ik zit in een radiostudio in Hilversum. Een paar jaar daarvoor ben ik begonnen met mijn Verlaat Verdriet-werk (dat toen nog niet Verlaat Verdriet heette, maar Zonder Moeder). We zijn met z’n vijven. De interviewster, drie Verlaat Verdriet-ers, van wie ik er een ken uit de workshop die ze kort daarvoor bij mij heeft gedaan, twee mij onbekende Verlaat Verdriet-ers en ik.

    ‘Wat is er nou toch zo bijzonder aan jong ouderverlies?’ vraagt de interviewster aan mij. Ik schrik. Ik ben nog bezig mijn Verlaat Verdriet-werk te ontwikkelen. Bij zo’n rechtstreekse vraag sla ik dicht. Weet ik niet meer wat ik moet zeggen. Ik zeg het eerste wat me te binnenschiet. ‘Volwassenen die jong een ouder hebben verloren zijn bang niet ouder te worden dan hun ouder is geworden.’ De twee mij onbekende Verlaat Verdriet-ers kijken me stomverbaasd aan. ‘Nou, dat heb ik nooit gehad hoor!’ roepen ze als in koor uit. Ik schrik. Wat moet ik nu nog zeggen? Wat kan ik nu nog zeggen?

    Gelukkig verloopt het interview (een uur!) verder goed. Na afloop van het interview komt een van de twee mij onbekende Verlaat Verdriet-ers naar me toe. ‘Je zei dat, over die angst niet ouder te worden dan je ouder is geworden. Ik zei dat ik dat nooit heb gehad. Dat is niet waar. Ik heb het wel gehad. Ik ben me er alleen nooit bewust van geweest.’

    Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

    Welke van de kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet herken jij bij jezelf?

    • Je altijd aanpassen;
    • Altijd de dood in je hoofd
    • Een muurtje om je heen hebben;
    • Geen grenzen kunnen stellen;
    • Een basaal gebrek aan zelfvertrouwen;
    • Je anders voelen dan andere mensen;
    • Angst niet ouder te worden dan je moeder/je vader werd;
    • Het gevoel hebben altijd alles alleen te moeten doen;
    • Geen hulp kunnen vragen;
    • Altijd alles onder controle houden;
    • Niet kunnen genieten;
    • Een scheiding in jezelf voelen tussen gevoel en verstand;

    Lees meer

    Veel Verlaat Verdriet-ers herkennen zich in de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet. Lees meer Kenmerkende Patronen: Kernthema’s en kenmerken 

    Doen

    Zelftest 

    Kijken

    Rouw kent geen tijd

    estellen

    Teruggaan om verder te kunnen

  • | |

    Als je de regenboog wilt zien……

    DoorTitia Liese

    Regenboog

    ‘Als je de regenboog wilt zien, moet je de regen erbij nemen’. Jaren geleden kwam ik ergens dit gezegde tegen. Een mooi gezegde, vond ik. Het deed iets met me. Het was in de tijd dat ik nog steeds van het ene op het andere moment overvallen kon worden door sterk wisselende stemmingen. Het ene moment zag ik het leven helemaal zitten. Zat ik vol plannen en ideeën. Zag ik de toekomst zonnig in. Het volgende moment kon ik helemaal uit het veld geslagen zijn. Geen idee wat ik wilde, laat staan dat ik wist hoe ik het moest doen. Alles grijs en grauw, als op een grijze grauwe dag die maar niet over wil gaan.

    Vallende humeuren

    Een lastig fenomeen, dat ik zelf indertijd ‘vallende humeuren’ noemde. ‘Ik heb last van vallende humeuren’ dacht ik dan. En dacht dat die bij me hoorden. Dat het ‘in m’n genen’ zat. Lastig voor mijzelf, omdat het me altijd het gevoel gaf totaal niet op mezelf te kunnen vertrouwen. Maar niet alleen maar lastig voor mijzelf. Ook lastig voor mensen in mijn omgeving. Ook al omdat ik vaak geen idee had wat de aanleiding was voor zulke sterke stemmingswisselingen. Kon ik het ene moment gezellig zijn, gemakkelijk, aanspreekbaar, warm, aanwezig. Het volgende moment kon ik totaal ver-ijst zijn, gesloten, afwerend, ontoegankelijk, koud, afwezig. Geen touw aan vast te knopen. Niet voor mezelf. En niet voor andere mensen.

    Wisselende stemmingen

    Mogelijk herken je die stemmingswisselingen in jezelf. Die wisselende humeuren die even veranderlijk kunnen zijn als het Nederlandse weer. Het ene moment schijnt de zon. Het volgende moment zie je onheilspellende wolken verschijnen. Dan stormt het plotseling. Of het wordt windstil. Je ziet en regenboog verschijnen, en weet ineens weer: het komt goed.

    Hoe zit dat bij jou? Hoe ziet de BeeldTaal van jouw weerkaart eruit?