• | | | | |

    Jezelf herkennen in andere Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Veel Verlaat Verdriet-ers zijn nooit in hun leven in aanraking gekomen met andere Verlaat Verdriet-ers. Althans: dat gevoel hebben ze. Maar dat is niet omdat er geen andere Verlaat Verdriet-ers zijn. Dat is omdat Verlaat Verdriet een onderwerp is ‘waar je niet over praat.’ Eén op de dertien volwassen Nederlanders is op een leeftijd jonger dan twintig jaar een ouder – of beide ouders – verloren. Dat vertel je niet zomaar aan andere mensen. Maar het is uiterst onwaarschijnlijk dat je als Verlaat Verdriet-er nooit een andere Verlaat Verdriet-er van dichtbij hebt gezien.

    Jezelf herkennen

    Verlaat Verdriet-ers denken dus dat ze de enige zijn. In ieder geval de enige die daar nu nog ‘last van heeft’. (In de volksmond: ‘Zit je daar nu nog mee?’) In het proces van bewust worden van de impact van jong ouderverlies is het helpend de verhalen van andere Verlaat Verdriet-ers te lezen. Hun verhalen in je op te nemen. Jezelf te herkennen in de verhalen van andere Verlaat Verdriet-ers. In het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek tien interviews met Verlaat Verdriet-ers: mannen en vrouwen die in hun jeugd hun moeder, hun vader of hun beide ouders verloren.

    Interviews

    • Katinka, 5 jaar toen ze haar vader verloor door kanker;
    • Robert, 5 jaar toen hij zijn moeder verloor door een auto-ongeval, 10 jaar toen hij zijn vader verloor door longkanker;
    • Pauline, 7 jaar toen ze haar moeder verloor door zelfdoding;
    • Frans, 9 jaar toen hij zijn vader verloor door een auto-ongeval;
    • Maroeschja, 9 jaar toen ze haar moeder verloor door leukemie;
    • Meta: 11 jaar toen ze haar beide ouders tegelijkertijd verloor door een auto-ongeval;
    • Jan: 15 jaar toen hij zijn vader verloor door maagkanker, 21 jaar toen hij zijn moeder verloor door zelfdoding;
    • Silvia: 17 jaar toen ze haar vader verloor door een auto-ongeval;
    • Harry: 22 jaar toen hij zijn moeder verloor door zelfdoding.

    Meer

  • | | | | |

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    DoorTitia Liese

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    Op de zaterdagochtend, tijdens de workshop Verlaat Verdriet, vraag ik deelnemers altijd woorden te geven aan gevoelens bij hun ervaringen in de Verlaat Verdriet-workshop. In verband met het komende symposium voor hulpverleners – Teruggaan om verder te kunnen, op zaterdag 8 november 2025 – heb ik de deelnemers van de workshop van juli 2025 gevraagd of ik hun woorden mag delen via mijn blog en op LinkedIn. Zodat lezers inzicht krijgen in thema’s die spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Wat het voor Verlaat Verdriet-ers betekent dat ze de keuze hebben gemaakt de workshop te komen doen. En wat helpend is voor ze.
    De deelnemers hebben mij met alle liefde toestemming gegeven hun woorden en hun voornamen te delen op mijn site, op LinkedIn en op Facebook.

    Vragen

    De deelnemers formuleren hun antwoorden naar aanleiding van de volgende vragen

      • Wat heeft je geraakt;
      • Wat heeft je verbaasd;
      • Wat heeft je geïnspireerd.

    Aartje

    Wat heeft je geraakt

    Door de theorie lijkt alles nog beter te gaan passen. Daar bedoel ik mee dat ik beter ga/kan begrijpen wat het verliezen van papa in mijn leven voor invloed heeft (gehad). Vooral het feit dat het verlies oorzaak is geweest van het verloop van mijn leven, en niet de ‘foute keuzes’ die ik maakte.
    De ontreddering raakt me. Er schijnt nu licht op de leegte. Het is geen verdriet, pijn of angst. Ontreddering is het stilstaan/bevroren zijn in de tijd. Het raakt me dat hulpverlening zo weinig weet/wil weten van de impact van jong ouderverlies op het kind in ontwikkeling. En er ongezien aan voorbij is gegaan (gaat) in al die jaren dat ik hulpverlening heb gehad.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Wat mij heeft geïnspireerd, en moed geeft, is het feit dat wij als Verlaat Verdriet-ers onszelf telkens weer uit durven dagen om het proces van teruggaan, doorwerken, onderzoeken en voelen, aan te gaan. Ik kan het. Ik wil het. En ik doe het!

    Mandy

    Wat heeft je geraakt

    De theorie. Opluchting dat veel dingen een plek krijgen. Waarom ik bepaalde dingen doe: controle; verlatingsangst; complicaties. Veel inzicht gekregen, bijvoorbeeld over de leegte die ik nooit gevuld krijg, wat ik ook probeer.

    Wat heeft je verbaasd

    Het zoeken bij mijn man wat hij mij niet kan geven, maar wat ik zelf moet doen. Ik moet meer aan mijzelf geven. Meer leren ontvangen. Meer laten zorgen, in plaats van altijd voor een ander zorgen.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Ik wil zorgen dat mijn ruptuur heelt.
    De overeenkomsten in onze verhalen, terwijl er ook zoveel verschilt. Ik wil meer voor mijzelf, en ga hier absoluut meer voor open staan en vooral DOEN. Ik mag er zijn. En ik ben het waard. Ik wil meer dan alleen maar overleven!

    Meer kennis

  • | | |

    Werkbladen bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

    Werkbladen bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Met enige regelmaat krijg ik het verzoek de Werkbladen behorende bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek  te mailen. Vanzelfsprekend werken de Werkbladen het beste in samenhang met het (Ver)Werkboek. Maar ze kunnen ook uitstekend los van het (Ver)Werkboek worden gebruikt.
    De Werkbladen zijn als downloads gratis beschikbaar op Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Hoofdstukken van de werkbladen die corresponderen met het (ver)werkboek

    1. Zeven kwaliteiten die jou zullen helpen
    2. Over jou: je leven zoals het nu is
    3. Het verlies van toen
    4. Over-Leven – Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet
    5. Je overleden ouder
    6. Je overleden ouder en jij
    7. Herinneringsboek Moeder / Herinneringsboek Vader
    8. Een ingrijpend verlies als jeugdervaring
    9. Gevoelens en emoties
    10. Doen en laten
    11. Rituelen bij Verlaat Verdriet
    12. Zoals ik ben
    13. Interviews

    Tips

  • | | |

    Wat blijft: tentoonstelling van Bastiaan van den Berg

    DoorTitia Liese

    Wat blijft

    Gisterenmiddag bezocht ik met Verlaat Verdriet-er/fotograaf Alex Witteveen de tentoonstelling Wat blijft van Verlaat Verdriet-er/conceptueel kunstenaar Bastiaan van den Berg. De tentoonstelling duurt nog tot en met zondag 3 augustus 2025, in De Ruimte in Deventer. Bastiaan van den Berg laat in deze tentoonstelling zien wat jong ouderverlies kan betekenen voor ‘worden wie je bent’. Bastiaan is dagelijks bij de tentoonstelling aanwezig van 11-16 uur.

    Bijvoorbeeld

    Vader

    Fotoserie van de vader van Bastiaan, en de betekenis die zijn vader voor Bastiaan heeft gehad in de loop van zijn leven. Hoe de vanzelfsprekende aanwezigheid van zijn vader abrupt stopte bij zijn plotselinge dood. Lange tijd was zijn vader voor Bastiaan niet meer dan een zwart gat. Bastiaan troostte zichzelf met het gevoel: ik heb er veel van geleerd, en ik ben er sterk door geworden. Tot het niet meer ging zijn vader te negeren. En hij op zoek moest gaan naar de connectie met zijn vader. De fotoserie laat zien wat er gebeurde.

    Bord voor je kop

    Bord voor je kop, rouw op je kop.
    Wil je het zien? Of wil je het niet zien?

    Papa’s jas

    Jarenlang droeg Bastiaan het leren jasje van zijn papa. Toen Bastiaan zelf vader was geworden droeg hij nog steeds het leren jasje. Nog steeds was het leren jasje papa’s jas. Maar dan met een andere papa erin.

    Meetlat

    Zoals zoveel Verlaat Verdriet-ers geneigd zijn te doen legt Bastiaan zichzelf regelmatig langs de meetlat. Mogelijk herken je die neiging bij jezelf.

     

    Gezichtsverlies

    Bij het stofzuigen stootte Bastiaan het beeldje om van de heilige Josef met het kindje Jezus op zijn arm. Josef verloor daarbij zijn gezicht, en Bastiaan besefte plotseling hoe graag hij – net als Jezus – door zijn vader gekoesterd zou willen worden.

    Potgrond

    Om niet alleen zijn vader beter te leren kennen, maar ook zichzelf dook Bastiaan in zijn familiegeschiedenis. Hij zocht de plekken op waar zijn vier grootouders werden geboren, de plekken waar zijn ouders werden geboren en de plek waar hij zelf werd geboren. Van elk van deze plekken nam hij een paar handen grond mee. Zo gaf hij elk haar/zijn eigen plek.

    Plaats

    Tentoonstelling Wat blijft vind je tot en met zondag 3 augustus 2025 in De Ruimte, Nieuwstraat 38 in Deventer. Bastiaan is dagelijks aanwezig tussen 11 en 16 uur. Hij laat je graag genoemde verbeeldingen – en andere hier niet genoemde, maar even waardevolle verbeeldingen – zien van de gevolgen van jong ouderverlies. Je bent van harte welkom!

    Lees meer over Bastiaan van den Berg op zijn site www.injehemd.nl