• | | | | |

    Afval verwerk je, verlies niet

    DoorTitia Liese

    Vanochtend stuurde een Verlaat Verdriet-er mij de tip van het interview met Gijs van der Sanden in FLOW: Afval verwerk je, verlies niet.
    Ik geef de tip graag aan je door.

    Interview met Gijs van der Sande

    Gijs van der Sande,
    journalist, auteur en ervaringsdeskundige

    Citaat uit FLOW

    Hoe reageerde jij toen rouw op je deur klopte?

    “Toen mijn vader stierf – hij werd 57 – woonde ik net in Amsterdam. Ik was jong, stapte het studentenleven in. Ik was mijn leven aan het optuigen en opeens moest ik mijn vader missen. Los van het verdriet dat ik natuurlijk had, voelde rouw daardoor een beetje als die vervelende oom die het feestje komt verpesten. Ik had er geen ruimte voor, hier had ik niet om gevraagd.

    Zo snel mogelijk probeerde ik mijn leven weer op te pakken en dat lukte. Ik merkte dat missen en jong zijn hand in hand konden gaan. Ging nog steeds naar festivals met vrienden, of naar de club. Uithuilen kon ik bij mijn moeder. Daardoor was de rouw nog te dragen. Totdat mijn moeder vier jaar later ook doodging. Ik moest niet alleen afscheid nemen van haar, maar ook van het kind-zijn. Het voelde in alle opzichten als een enorm verlies.”

    Gijs van der Sanden

    Dingen die je vergeet – rouwen voor beginners

    Meer Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • | | | | |

    Brainstormdag Verlaat Verdriet Verduurzamen

    DoorTitia Liese

    Brainstormdag

    Vrijdag de 13e januari. Het staat in mijn geheugen gegrift.
    Vrijdag de dertiende januari tweeduizenddrieëntwintig. Brainstormdag Verlaat Verdriet Verduurzamen.
    Acht Verlaat Verdriet-ers zijn overal uit Nederland naar Nunspeet gekomen. Hebben een vrije dag genomen om samen aan het werk te gaan onder de vaardige leiding van Hans, Verlaat Verdriet-er en organisatieadviseur.

    Kennis en kunde

    Niet op gerekend, maar mij valt de eer te beurt deze dag te openen. Het eerste wat me te binnen schiet is de opmerking die een van de deelnemers aan de verdiepingsworkshop Dubbel Ouderverlies maakte. ‘Wat bijzonder om samen te zijn met mensen die, net als ik, jong hun ouder(s) hebben verloren. Ik kan niet goed vertellen wat dat met me doet. Maar het doet veel met me. Heel veel. En dat is een bijzonder gevoel.’
    Acht Verlaat Verdriet-ers die op deze storm- en regenachtige dag naar Nunspeet zijn gekomen. Allemaal omdat ze jong hun ouder(s) hebben verloren. Hier nu, op deze dag in deze ruimte aanwezig zijn. Omdat ze de waarde hebben ervaren van mijn werk. En omdat ze willen dat deze kennis en kunde beschikbaar blijven. Verder in de wereld worden gezet. Ideeën en plannen die uitgewisseld worden. Een goede organisatie. Trainingen ontwikkelen, aanbieden, geven. Nieuwe vormen van workshops. Nieuwe website. Verlate rouw bij Verlaat Verdriet handzaam maken voor coaches. Voor therapeuten. Voor POH’s, maatschappelijk werkenden, scholen, opleidingen. Mijn werk beschikbaar en toegankelijk te maken, zowel voor lager opgeleiden als voor hoger opgeleiden. Uitgeven van beschikbaar materiaal.

    Verduurzamen

    ‘Titia, als jij je werk wilt verduurzamen, dan zal je het door moeten geven aan jongere mensen’ zei een aantal weken geleden iemand tegen me. Dat is waar we op deze dag volop mee bezig zijn. Inmiddels hebben ook diverse andere Verlaat Verdriet-ers hun hulp aangeboden om dit proces verder te helpen ontwikkelen. Vorm en inhoud te geven.

    Energie

    Buiten regent het. Stormt het. Binnen bruist een hartverwarmende energie. We gaan ervoor. Wat een mooie en rijke dag!

  • | | |

    Het grote ontbreken van traumasporen

    DoorTitia Liese

    Traumasporen

    Het was er weer voor in deze kerstvakantie. Ook op Terschelling. Zeker ook op Terschelling. Lezen. Lezen. En nog eens lezen. En dat is wat ik heb gedaan. Lezen. Lezen. En nog eens lezen.

    Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek cadeau van Bessel van der Kolk: Traumasporen. Nooit kwam ik ertoe zijn boek te lezen. Nu heb ik het gedaan. Met veel instemming. Ik las over zijn eigen weg. Zijn eigen leerweg. Over zijn werk als psychiater. Zijn strijd in de wereld van de psychiatrie. Tegen de wereld van de gemedicaliseerde psychiatrie. Ik las over zijn visie op de DSM. Over wat ooit de bedoeling is geweest van de DSM. Wat er mis is met de DSM. Met het gebruik van de DSM. Met de gevolgen van de inzet van de DSM bij ‘patiënten’. Ik las over zijn visie op de gevolgen van mis-diagnoses uit de DSM voor ‘patiënten’.

    Missen

    Kortom – ik las een heleboel. Ik las met veel instemming. En ik miste. Ook in dit omvangrijke boek ontbreekt vrijwel elk spoor van de talrijke gevolgen die zich voor kunnen doen als gevolg van jong ouderverlies.
    Ik las over de vele manieren waarop kinderen in hun jeugd getraumatiseerd kunnen raken. En levenslang de in hun jeugd veroorzaakte traumasporen met zich mee kunnen dragen. Behalve…. Ik las alles, behalve over de levenslange invloed van jong ouderverlies door de dood.

    Zou het kunnen zijn, vroeg ik me al lezend af, dat jong ouderverlies niet als probleem wordt gezien omdat in formele zin geen dader aangewezen kan worden?  Alleen: dat maakt de gevolgen van jong ouderverlies niet minder werkelijk. Niet minder groot. Niet minder gelaagd. Er mag dan (in verreweg de meeste gevallen) geen sprake zijn van een aanwijsbare dader. Er is wel zeker sprake van een oorzaak. En die oorzaak is ook nog een feit.

    Aan het werk

    Ik ervaar opluchting. Het ligt niet aan mij dat jong ouderverlies nog altijd geen thema is.
    Ik ervaar verlangen, en kracht, om mijn bijdrage te leveren dit gat invulling te geven met de ervarings-gebaseerde kennis die er zeker is. Bij ons, de mensen die het hebben ervaren. Bij mij.

    Wat ben ik blij met de mensen met wie ik komende vrijdag aan tafel zit om plannen te maken hoe we mijn Verlaat Verdriet-werk kunnen verduurzamen. Hoe we ervoor kunnen zorgen dat Verlaat Verdriet wordt erkend. Zonder onnodige en ongewenste reserves. De plek te geven die het verdient. Die het nodig heeft om de talrijke Verlaat Verdriet-ers die gehinderd worden door traumasporen uit hun vroege verlieservaring – niet alleen in Nederland maar ook op andere plekken van de wereld – adequaat te helpen. Adequate hulp te bieden vóór ze vast lopen. Adequate hulp te bieden als ze zijn vastgelopen.
    We hebben iets te doen dat meer dan de moeite waard is.
    Aan het werk!

  • | | | |

    Anny Duperey: Mensenkatten

    DoorTitia Liese

    Anny Duperey

    Vorige week kreeg ik een tip voor een bijzonder boek voor Verlaat Verdriet-ers: Mensenkatten van auteur/actrice Anny Duperey. Op haar achtste verloor Anny Duperey haar beide ouders door koolmonoxide-vergiftiging.

    Boek

    …….. ‘Er waren mensen die zich afvroegen waarom ik zo nodig een boek moest schrijven. Waarom zou ik niet gewoon mijn hart uitstorten bij vrienden of kennissen of bij een beroepsfiguur? Alsof het makkelijk is om iemand woorden te ontfutselen als hij of zij dertig jaar lang ‘stom’ is geweest, iemand aan het praten te brengen die volkomen geblokkeerd is door wat hem is overkomen. En als je dan toch begint te praten, dan blijven de woorden in je keel steken, elke gedachte stopt. Sommigen kunnen het wel. Des te beter. Mij lukt het op die manier niet.’……………

    Weeskind

    ………’Ik probeerde opnieuw woorden te vinden voor mijn rauwe gevoelens, mijn weeskind-opstandigheid en zelfs voor mijn uitgebluste herinneringen. Afsluiten, in woorden uitdrukken, afpalen, zinnen als bruggen of grenzen formuleren, definiëren. Het is ons lot dat we onze situatie moeten definiëren‘……….

    Verlies verwerken

    ……..’Het nam alles bij elkaar zes jaar in beslag. Zes jaar om een verlies te verwerken waarvan je de rouw hebt uitgesteld, voor je uit hebt geschoven, is dat te lang? En wat betekent ‘rouwen’ eigenlijk? Misschien dat je gewoon kunt denken ‘Ze zijn dood’, zonder dat je je bloed in ijs voelt veranderen of schreeuwend in gejank uitbarst? Gewoon toegeven dat het is gebeurd. en dat ze nu ergens anders thuishoren, dat ze, dood, elders een plek hebben gevonden en dat je ze niet tot elke prijs als spoken met je meedraagt. Dat is alles. Ik had die last niet vanaf mijn achtste mee moeten blijven dragen.’…….

    Lees meer

    Anny Duperey
    Mensenkatten 

    Lees de blog van Titia Liese over Schaduw en stilte van Anny Duperey

    Teruggaan om verder te kunnen

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen