• Zandbak: foto’s van Alex Witteveen over jong ouderverlies

    Zandbak

    Expositie IkToon, met onder meer foto’s van Alex Witteveen over jong ouderverlies en Verlaat Verdriet.

    Alex Witteveen

    Toen ik 7 jaar oud was overleed mijn moeder bij de geboorte van mijn broertje. Mijn broertje kwam met zuurstof gebrek ter wereld. Niemand wist of hij zou blijven leven. En zo ja, hoe gehandicapt hij zou gaan worden. Mijn vader was zijn vrouw kwijt, en had grote zorgen over mijn broertje. Hij stond in de overlevingsstand. Op mijn beurt was ik niet alleen mijn moeder kwijt, maar ook mijn vader. Want hij was zichzelf, en mijn broertje aan het redden. Ik was alleen op de wereld en moest mijzelf maar redden.
    In de jaren erna moest ik als kleine jongen al naast mijn vader gaan staan om hem te helpen in alles. Ik kon het alleen nooit goed doen, en begrijp nu dat hij onbewust van mij verwachtte dat ik al volwassen was. Hij had iemand naast zich nodig, en hij zocht dit in mij. Ik kon het nooit goed doen, en werd niet begrepen. Daarom werd ik naar een andere school gestuurd. Ik voelde mij daar heel erg alleen. Ik ben er verkracht door medeleerlingen, en in elkaar geslagen door medeleerlingen en een leraar. Ik raakte mijzelf compleet kwijt. Ik wou dood, maar dat lukte niet. Hulp was er niet. dus heb ik alles heel diep weg gestopt om het nooit meer te hoeven voelen. Er was in mijn leven geen liefde, geborgenheid en veilige omgeving meer die ik als kind zo hard nodig had.

    Nu, 50 jaar later, ben ik door een burn-out in gaan zien dat ik heel mijn leven op de toppen van mijn kunnen heb gelopen, en nooit echt mijzelf kon zijn. Ik moest de dingen uit mijn verleden gaan verwerken om verder te kunnen gaan. Verlaat Verdriet noem je dit. Ik heb mijzelf heel diep in de ogen aangekeken, en ben hulp gaan zoeken. Ik ben nu gaan rouwen en ben daarbij heel diep in mijn emoties en gevoelens gegaan. Ik ben gaan onderzoeken wie mijn moeder vroeger was en heb haar hierdoor nu weer terug in mijn leven gekregen. Ik herken mij wel wat in haar. Ik ben op zoek gegaan naar de kleine Alex, en nog steeds ben ik wel op zoek, omdat ik nooit geleerd heb echt mijzelf te zijn. Maar door mijn verwerking aan te gaan heb ik meer gekregen dan ik ooit heb durven dromen. Door mijzelf kwetsbaar op te stellen en situaties te fotograferen waarin ik trauma’s heb opgelopen, en mijn verwerking in beeld heb vastgelegd, heeft deze manier mij enorm geholpen en kan ik verder. Ik hoop door mijn verhaal te delen met andere mensen dat ik iemand kan inspireren om in gesprek te gaan over zijn of haar gevoelens na een ernstige gebeurtenis.

    Plaats

    Plaats: In de kerk in Heeten (Overijssel)

    Datum

    30 en 31 mei 2026

    Tijd

    11-17 uur

    Kosten

    De expositie is gratis te bezichtigen

    Bijzonderheid

    Alex is gedurende de openstelling van de expositie aanwezig in de kerk.

    Lezen

  • | | | |

    Als alles trauma is, wat is dan trauma?

    Ruptuur en trauma

    In een tijd waarin ‘alles’ trauma lijkt te zijn, is het bij jong ouderverlies door overlijden des te belangrijker zorgvuldig te onderzoeken. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?
    Wat betekent ruptuur? Wat betekent trauma?

    Stel

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval.
    Er is sprake van dood door schuld.

    Een andere persoon heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Jouw ouder heeft het ongeval veroorzaakt.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?
    Je ouder is verongelukt door een eenzijdig ongeval.
    Is er sprake van opzet? Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval voor, of vlak na, jouw geboorte.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest een ouder door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders gelijktijdig door een auto-ongeval.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Je verliest je beide ouders door een auto-ongeval. Jijzelf zat ook in die auto.
    Is dat trauma? Zo ja: hoe? Wanneer?

    Zoals je zult begrijpen als je dit leest: er is niet op elke gebeurtenis, op elke vraag, een pasklaar antwoord.
    Therapieën zijn vaak gericht op: hoe kom ik eraf. Een verlaat rouwproces begint bij de vraag: hoe ga ik het aan. Waar gaat het over? Wat is er gebeurd? Wat heeft dat voor mij betekend? En wat betekent dat nu nog voor mij?

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd 

  • Het leven is niet veilig, daar moet je mee dealen

    Groot interview met actrice Marieke Heebink
    1962, 9 jaar toen ze haar moeder verloor.
    Volkskrant Magazine, 23 mei 2026.

    Het leven is niet veilig, daar moet je mee dealen

    Zelfverzekerd

    Ze belandde bijna per abuis op het podium en ontworstelde zich aan een problematische jeugd. ‘Eigenlijk is de bottomline: alles wat mis kon gaan, ging er mis.
    ‘Vinden ze me wel aardig? Kom ik niet dom over? Ben ik wel van toegevoegde waarde? Vinden ze me lelijk?’ ‘Je komt juist zo zelfverzekerd over, vind ik‘. ‘Dat is natuurlijk een soort rol die ik aanneem, zoals we dat allemaal doen. Hier tegenover mijn huis is een leuk wijncafé geopend, waar veel jonge mensen komen. Elke keer als ik de deur uitga, ben ik toch bang dat ze denken: ‘Loopt die vrouw daar nu alweer alléén? Heeft ze geen vrienden?’ Eigenlijk is dat een rare mix van jezelf als middelpunt van de wereld zien én een diepe onzekerheid.’
    ‘Weet je waardoor het komt?’ ‘Ik weet inmiddels dat het een oud trauma is dat wordt getriggerd, gecombineerd met het feit dat ik jarenlang teveel met de dood bezig ben geweest. Ik was 9 toen mijn moeder overleed, de afgelopen tien jaar stierven mijn vader, mijn stiefmoeder en mijn zusje Babette.

    Schaamte

    ‘Zelf schaamde ik me ontzettend voor het feit dat we geen moeder meer hadden.’ ‘Waarom schaamde je je? Daar kon jij toch niks aan doen?’ ‘Uiteindelijk wil je als kind gewoon zoals alle anderen zijn, toch? Mijn moeder was dood, dat mijn vader lesgaf op onze school hielp ook niet, en ik vond mezelf lelijk. Eigenlijk geldt daarvoor: hoe ouder hoe beter. Ik vind mijzelf nu helemaal oké. Maar die diepe zelfhaat heeft me wel lang dwarsgezeten.’

    Therapie

    Wat kun je ertegen doen?’ ‘Therapie. Bewustzijn. Sporten en minder drinken werpen z’n vruchten af. Op een gegeven moment ga je je afvragen: wat zal er vandaag gebeuren? Het leven is vaak heel onzeker geweest en heeft lange tijd vooral in het teken gestaan van óverleven. Maar goed, ik moet het afkloppen: op het moment gaat het vrij goed’.

    Lezen

    Kijken

    Titia Liese: Rouw kent geen tijd

  • | |

    Een dag met een hele dikke gouden rand

    ‘Titia, wil je voor ons een lezing komen houden in Winschoten?’
    Ons is Stichting TrOost Groningen. Stichting TrOost Groningen biedt ondersteuning, informatie en herdenkingsmogelijkheden bij verlies en rouw.
    Winschoten is de plaats waar ik, inmiddels lang geleden, ter wereld kwam.

    JA

    JA, antwoord ik meteen op de uitnodiging van Marian Ek, want zij is degene die me de uitnodiging stuurt. Een logische volgende stap voor verlies-/ en rouwbegeleider Marian, geïnspireerd door haar deelname aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen van afgelopen november.
    ‘Wat leuk om dat te doen in mijn geboortestad. Natuurlijk doe ik dat graag. Thuiskomen in Groningen. Bij de mensen en hun verhalen, hun kijk op het leven, de humor waar ik zo van hou. Maar: mag het alsjeblieft een informatiemiddag zijn in plaats van een lezing? Een lezing voelt voor mij zo gelikt en ik wil graag met de aanwezigen in gesprek gaan. Ik wil horen wat ze van me willen weten. Wat ze van mij willen horen.’ ‘Natuurlijk mag dat.’
    Ik vraag Annemieke Arendsen een artikel te schrijven om door te geven aan de kranten in het Noorden. En dat schrijft Annemieke. Een mooi, uitnodigend artikel dat (in verkorte versie) op verschillende plekken is gepubliceerd.

    Ik begrijp het nu veel beter

    Op 9 mei 2026, toevallig twee dagen na de geboortedag van mijn moeder (geboren 7 mei 1908, Ambt Almelo, overleden 26 december 1957, Wildervank), in de Vennekerk in Winschoten. Opgewekt maak ik me in de ochtend al vroeg klaar voor vertrek. Benodigdheden voor mijn verhaal. Twee doosjes boeken. Voor een vleugje Italië, natuurlijk wil ik ook graag in de plaats waar ik ben geboren de aanwezigen vertellen over Casa Matilda – Huis voor Levensverhalen in Codiponte, bak ik een Torta della Nonna. Vertrek om 9.30 uur en ben om 11.30 uur in Winschoten. Inmiddels toch wel een beetje gespannen. Hoeveel mensen zijn er straks? Hoe zal het gaan? Wat ga ik allemaal vertellen? Delen? Als ik op m’n plek zit, op de tafel in plaats van erachter, valt alles van me af. Na de eerste woorden begint het te stromen. Heb ik contact met de rond de twintig aanwezigen. ‘Door wat jij vertelt begrijp ik het allemaal veel beter’ hoor ik in de pauze, en na afloop terug. Niet alleen van Verlaat Verdriet-ers zelf, maar ook van hun partners. Van broers en zussen. Alleen dat al maakt het zo de moeite waard om dit te doen. Met recht: een dag met een hele dikke gouden rand.
    Stichting (Tr)Oost Groningen, Marian, dank voor de uitnodiging en voor al het werk dat jullie hiervoor hebben verzet. Wat mij betreft graag voor herhaling vatbaar. Het eerste verzoek daartoe is vanochtend al vroeg bij me binnen gekomen. Doen?

    Meer lezen