• | | | | | | | | | | | |

    Kijken in de ziel: geen toeval

    DoorTitia Liese

    Kijken in de ziel

    Op maandagavond 2 december 2017 werd het NPO-programma van Coen Verbraak: Kijken in de ziel – De achterblijvers uitgezonden.

    Uitzending

    Zelf heb ik de uitzending niet gezien. Over de uitzending zelf kan ik dus niet iets zeggen.

    Rouw is een omgekeerde vorm van verliefdheid

    Wel las ik gisteren in de trein de recensie van Hanna Bervoets in de Volkskrant van dinsdag 3 januari 2017.
    Over die recensie kan ik wel iets zeggen.

    Dubbel ouderverlies

    Eén van de mensen die werd geïnterviewd, was een man die als kind zijn beide ouders was verloren bij de vliegramp van Tenerife. Dubbel ouderverlies dus.
    In de inleiding van de recensie werd deze man keurig genoemd als één van van de geïnterviewden. Vermeld werd eveneens keurig het feit dat hij zijn beide ouders verloor.

    Verdwenen

    Het artikel sluit af met opnieuw een vermelding van de verschillende mensen, met hun verschillende soorten van verliezen.
    Alle genoemde verliezen gingen over verliezen van de geïnterviewden die zij hebben geleden in hun volwassenheid.
    Geen woord meer over de man die als kind zijn – beide! – ouders verloor.
    Verdwenen.
    Gewoon helemaal verdwenen.

    Geen toeval

    Ik loop al veel te lang mee in het Verlaat Verdriet-werk, om niet te weten dat dit geen toeval is.
    Jong ouderverlies bij volwassenen verdwijnt.
    Verdwijnt altijd weer.
    Verdwijnt gewoon helemaal uit het zicht.
    Hebben we het niet meer over.
    Geloof me – het is geen toeval dat ook in dit artikel jong ouderverlies weer helemaal uit het zicht is verdwenen.

  • | | | | | | | | | |

    Vertrouwen

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Eén januari 2017.
    Een nieuw jaar.

    Een nieuw jaar dat opnieuw je vermogen om te vertrouwen zal testen.
    Vertrouwen in jezelf.
    Vertrouwen in andere mensen.
    Vertrouwen in het leven.
    Vertrouwen in de toekomst. 

    Kun je ooit nog vertrouwen?

    Kun je ooit nog vertrouwen dat de dingen ook goed kunnen gaan?
    Jaren geleden was dat de titel van een themadag die ik indertijd aanbood.
    Kun je ooit nog vertrouwen dat de dingen ook goed kunnen gaan, als je zo jong hebt meegemaakt dat de dingen niet goed gingen? Definitief niet goed gingen?

    Vertrouwen

    Vertrouwen: een lastig thema voor veel Verlaat Verdriet-ers.
    Als gevolg van de ruptuur van het onomkeerbare verlies zijn veel Verlaat Verdriet-ers hun basisvertrouwen kwijtgeraakt.
    Hun basisvertrouwen in zichzelf.
    Hun basisvertrouwen in andere mensen.
    Hun basisvertrouwen in het leven.

    Wantrouwen

    Controle kwam in de plaats van vertrouwen.
    Soms zo groot dat het idee kan onstaan dat je wantrouwend bent.
    Maar ben je dat ook?

    Mistrouwen

    Eigenlijk kennen we in het Nederlands het woord mistrouwen niet. Ik zou dat woord graag in willen voeren.
    De meeste Verlaat Verdriet-ers zijn niet a priori wantrouwend.
    Ze missen vertrouwen.
    Ze mistrouwen.

    Alternerend proces

    Een verlaat rouwproces is een sterk alternerend proces. Als de slinger van een klok word je in dit proces heen en weer geslingerd tussen uitersten.
    Tussen vreugde en verdriet.
    Tussen liefde en onverschilligheid.
    Tussen boosheid en opluchting.
    Tussen liefde en angst.
    Tussen eenzaamheid en verbondenheid.
    Tussen vertrouwen en wantrouwen.
    Tussen vertrouwen en twijfel.
    Tussen vertrouwen en scepsis.

    2017

    Ik wens je voor 2017 veel vertrouwen toe.
    Vertrouwen in mensen.
    Vertrouwen in het leven.
    Vertrouwen in de toekomst.

    En vooral: vertrouwen in jezelf!

  • | | | | | | | | | | |

    Niet meer ontkennen

    DoorTitia Liese

    Ontkennen

    Je kent dat vast wel – je bent met iemand in gesprek over een onderwerp dat jou na aan het hart ligt.
    Ineens zegt de ander iets, waardoor bij jou iets verschuift.
    Iets ineens op z’n plek valt.
    Of op een andere plek valt, waardoor er nieuwe ruimte ontstaat.

     

     Erkennen

    Bij mij gebeurde dat een paar dagen geleden, terwijl ik aan de telefoon zat met Els Pronk . Naar aanleiding van ‘Gat in m’n ziel‘ – de Verlaat Verdriet-lezing in Hoorn in oktober j.l. – spraken we nog eens over het belang van erkenning.
    Over het belang van erkenning van de gevolgen van jong ouderverlies dus.

    ‘Ik ben de laatste tijd vooral bezig met niet meer ontkennen‘ zei Els in dit gesprek. Ineens voelde ik iets verschuiven.
    Erkennen is al jaren voor mij één van de grote Verlaat Verdriet-thema’s.
    Erkennen bij Verlaat Verdriet-ers zelf.
    Erkennen bij ‘buitenstaanders’
    Erkennen bij professionals.
    Bij hulpverleners.
    Bij psychologen.
    Bij psychiaters.
    Noem maar op.
    En JA, dat is heel hard nodig.

    Maar er zit nog iets voor dat erkennen.
    En dat is precies wat Els noemde: niet meer ontkennen.

    ‘De wetenschap’

    Verlaat Verdriet-ers hebben vooral vaak behoefte aan erkenning door ‘De wetenschap‘.
    Vooralsnog valt daar voor ons, Verlaat Verdriet-ers helemaal niets te halen.
    ‘De wetenschap’ is nog maar nauwelijks verder dan een totale ontkenning van de (talrijke) gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    De hand reiken

    Laten we het dus omdraaien.
    In plaats van dat ‘de wetenschap’ ons de weg wijst, reiken wij ‘de wetenschap’ de hand.
    Wij nemen het voortouw.
    Wij wijzen ‘de wetenschap’ de weg.
    Wij weten beter!

    Zegt het voort!

  • | | | | | | | | | |

    Ouderen en Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Verlaat

    ‘Mevrouw, ik zou zo graag eens met u willen praten.’
    In de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet    -werk werd ik gebeld door een mevrouw. ‘Ik woon naast u. In het bejaardenhuis’ vertelde ze me erbij.

    Uit wat ze vertelde kon ik opmaken: dit is de moeder van Jan.
    ‘Je zou eens met m’n moeder moeten praten’ zei Jan me eens, toen hij hoorde van mijn werk. ‘Mijn moeder is 94. Ze was 14 toen haar moeder overleed. Ze praat er nooit over, maar ik weet dat dat verlies nog altijd een grote rol speelt in haar leven.’

    Verdriet

    ‘Ik kom naar u toe’ zei ik tegen haar. ‘Meteen. Nu.’
    Zo gezegd, zo gedaan.
    Mijn kennis van Verlaat Verdriet was op dat moment nog lang niet zo ontwikkeld als dat nu is.
    Wat heb ik veel van haar geleerd in die ene ontmoeting met deze dochter zonder moeder.
    Gehuild heeft deze vrouw.
    Gehuild, alsof haar moeder gisteren was overleden.

    ‘Wat ben ik blij, dat ik dit eindelijk eens kan vertellen tegen iemand die begrijpt wat ik vertel.’
    Die dat verlies betekenis kan geven.
    Die erkent wat ik vertel.
    ‘We moesten door.
    En dat heb ik altijd gedaan.’

    Ouderenzorg

    Gisteren ontving ik een mail die me herinnerde aan de moeder van Jan.
    Wat een prachtige site!
    Ik kwam hier per toeval terecht maar werd o.a direct geraakt door de gedichtjes van Elly.
    Ik werk in de ouderenzorg en zo weet ik inmiddels dat elke leeftijd zijn eigen proces heeft. Veel ouderen, waar ik kom ( thuis of in een instelling) kunnen hun (verdrietige) herinneringen niet loslaten / verwerken. In hun hoofd blijven ze alles keer op keer herbeleven.
    Het is zo belangrijk voor hun zielsproces om hun verleden te kunnen verwerken en los te laten.
    Helaas is er voor deze ouderen nog niet heel veel aanbod.
    Ook vindt deze generatie ouderen het “not done” om hier hulp voor te zoeken.
    Of ze weten zelfs niet dat hier wel mogelijkheden voor zijn.

    Kun jij mij misschien helpen met tips en adviezen om deze ouderen wat handvatten aan te reiken?

    Aandacht

    We gaan er werk van maken in 2017!