• | | | | | | | | | | | | | | |

    Portret van een man: Jens Christian Grondahl

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    ‘Bestaat het alleen in mijn herinnering, het gevoel dat ik buitengesloten was, terwijl de stofdeeltjes vol verwachting kraakten onder de naald van de pick-up?………’ (bladzijde 29)

    ‘Ik word vijfenveertig, meneer Egel’
    Zo noemde ze mij. Soms was ik een galante egel, maar op andere momenten was het gewoon haar afkorting voor raar, tegendraads, introvert, (bladzijde 146).

    ‘Denk je dat je ooit ophoudt jezelf te kwellen?’ (bladzijde 315).

    In Portret van een man blikt de hoofdpersoon – van wie we de naam gedurende het boek niet te weten komen – terug op zijn leven aan de hand van de vrouwen die daarin een belangrijke rol hebben gespeeld.
    Als jonge man (18 jaar) wordt hij zo aangegrepen door de dood van zijn moeder dat hij op zoek gaat naar meer betekenis in zijn leven.

    Archeologische expeditie

    ‘Een archeologische expeditie naar een gewoon leven’ wordt het boek genoemd in één van de recensies die ik las.

    Je herinneren is vertellen wat is geweest. In de taal ís het er nog.
    Het is er als dat wat is geweest, dat wat verteld kan worden. Daar ben ik achter gekomen toen Julie klein was, als ik haar vertelde over de oma die ze nooit zou kennen.
    Ik toonde haar de weinige foto’s die ik heb van mijn kindertijd en de tijd voor mijn geboorte. Toen mijn moeder nog niet iemands moeder was, maar gewoon een jonge vrouw, een meisje.
    Terwijl we naar de foto’s keken, merkte ik dat het gebeurde. De foto’s waren niet meer dan dode afdrukken, maar in mijn verhalen werd Julies oma weer werkelijk.
    Ze was geweest en daarom was ze er op een of andere manier nog steeds.
    Als iemand over wie je kunt vertellen.
    Bladzijde 127

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek helpt je jouw archeologische expeditie naar je leven te structureren.

    Herinneringsboek Moeder

    Herinneringsboek Moeder helpt je woorden en beelden te geven aan het leven van je overleden moeder.

    Herinneringsboek Vader

    Ook beschikbaar: Herinneringsboek Vader

    Portret van een man

    Portret van een man
    Jens Christian Grondahl
    ISBN 978-90-290-9195-4

  • | | | | | | | | | | | | | |

    Tante. Mama. Mies.

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

     

    Op een dag verdween mijn moeder; op een dag verscheen een tante met een plumeau, een uitgetreden non.
    Het was haar roeping te trouwen met een weduwnaar, mijn vader.
    Of dit boek dan autobiografisch is?
    Ik had het niet kunnen schrijven als ik de waarheid ervan niet kende, maar dit verhaal is het verhaal van Marieke.

    Citaat van Elle van Lieshout op de omslag van haar boek Tante.

    Thema’s

    Aan de hand van drie thema’s: Tante / Mama / Mies beschrijft Elle van Lieshout de lotgevallen van Marieke.
    Jongste van zeven kinderen.
    Zeven jaar als haar moeder overlijdt.

    In korte hoofdstukken beschrijft van Lieshout hoe het leven van Marieke uit elkaar valt als ze haar moeder verliest door kanker.
    Langzaam maar zeker voltrekt zich het drama van haar jeugd.
    De geestelijke onveiligheid.
    De bedreigingen van (onzichtbare) mishandelingen.
    De steeds verdergaande des-integratie van haar oorspronkelijke gezin.

    Marieke als kind van zeven.
    Marieke als kind van elf.
    Marieke als kind van vijftien.

    De moeder die sterft.
    De vader die zelf als heel jong kind zijn moeder verloor.
    Het verraad van de vader, die kiest voor z’n nieuwe vrouw.
    De vader die vlucht in z’n werk.
    De ’tante’ die de nieuwe vrouw van Marieke’s vader wordt.
    De nieuwe ‘mama’.
    De broers en zussen van Marieke die successievelijk uit het gezin van herkomst verdwijnen.
    De dreigende zelfmoorden.

    …..Ze heeft zich opgesloten in haar slaapkamer. Ze gaat zich weer eens van kant maken.
    Ik klop vriendelijk op haar deur.
    Geen reactie.
    Is het al gelukt? vraag ik.
    Zo niet, succes ermee. Ik ben naar school. En als ik je niet meer zie, tot in het hiernamaals………….. 

    Tante

    ‘Er is weer een nieuwe tante.
    Een madam met stadse fratsen, zeggen Trees en Ties van de Pas…………….

    Mama

    ………… Papa heeft het versje geschreven.
    Ineke en ik zeggen het op.
    Het eindigt zo:

    We zeggen voortaan mama.
    Dat is ons Moederdagcadeau.
    Omdat jij zo goed voor ons zorgt,
    noemen we je zo.
    …………………….. 

    Mies

    Ze willen het weer proberen, papa en Mies.
    Ze zijn tenslotte nog steeds getrouwd en wat God verbonden heeft kan de mens niet scheiden.
    Papa lacht erbij………… 

    Verplichte kost

    Elle van Lieshout beschrijft in Tante het steeds verder ontsporen van het oorspronkelijke gezin.
    Het onvermogen van de overgebleven gezinsleden, met name van de volwassenen, om de ontworteling en de neergang van het oorspronkelijke gezin ten goede te keren.
    Geschreven in heldere, nuchtere, verontrustende, vaak hilarische taal.
    Verplichte kost voor ieder die ook maar de geringste neiging vertoont de gevolgen van jong ouderverlies te onderschatten, te bagatelliseren, of te ontkennen!

    Boekentafel

    Lees meer over Tante en andere relevante boeken voor Verlaat Verdriet-ers in Boekentafel 

  • | | | | | | | |

    Stapelingen IIII

    DoorTitia Liese

    Stapelingen van beschadigingen

    Dubbel Ouderverlies als jeugdervaring: wezen

    ‘De wereld die ik had gekend bestond niet meer.’

    Gisteren sprak ik Lienke.
    Lienke, nu 25 jaar, verloor als kind van vier haar moeder en als kind van zestien haar vader.
    Wees.

    Tijdens ons gesprek realiseerde ik me, dat ik bij de blog’s Stapelingen I, Stapelingen II en Stapelingen III niet de stapeling van dubbel ouderverlies als jeugdervaring had meegenomen. Dubbel ouderverlies is een dermate extreem beschadigende ervaring van jong ouderverlies: deze ervaring van stapelingen dient opgenomen te worden in deze serie blog’s, realiseerde ik me ook tijdens ons gesprek.

    De wereld die ik had gekend bestond niet meer

    Kinderen die jong een ouder hebben verloren, kennen na dat verlies bijna allemaal dezelfde grote angst: de angst om ook de andere ouder te verliezen.
    Voor een aantal kinderen werd deze angst werkelijkheid.
    Ze verloren beide ouders en daarmee voorgoed hun ouderlijk huis en de gezinscultuur waarin ze tot op dat moment hadden geleefd.

    Kinderen die hun beide ouders verloren, verloren op dat moment hun hele vertrouwde bestaanszekerheid.
    Ze verloren de onvoorwaardelijke liefde van hun beide ouders.
    Ze verloren de vanzelfsprekende zorg van hun beide ouders.
    Ze verloren hun vertrouwde huis.
    Ze verloren hun vertrouwde omgeving.
    Ze verloren hun vertrouwde bed.
    Vanaf dat moment konden ze nooit meer ergens vanzelfsprekend aanwezig zijn.

    Ze werden opgevangen door oudere broers of zussen.
    Of ze kwamen bij familie terecht.
    Of ze kwamen in een pleeggezin terecht.
    Of ze kwamen in een kindertehuis terecht.
    Wat er ook verder met ze gebeurde: hun beide ouders waren ze voorgoed kwijt.

    Dankbaar zijn

    Ze moesten dankbaar zijn voor de plaats die ze kregen.
    Ook als ze die plaats helemaal niet als hun plaats konden ervaren.
    Ze moesten dankbaar zijn voor de hulp die ze werd geboden.
    Ook als ze die hulp helemaal niet als hulp konden ervaren.

    Ze wilden helemaal niet dankbaar zijn.
    Ze wilden gewoon hun eigen ouders. 

    Wezen

    Wezen.
    Weeshuizen.
    Vaak hebben we het gevoel dat wezen en weeshuizen behoren tot tijden die voorgoed voorbij zijn.
    We staan er zelden of nooit bij stil dat ook in onze tijd en in ons land nog steeds kinderen wees worden.
    ‘Die kinderen worden tegenwoordig veel beter verzorgd dan vroeger. Ze krijgen wezengeld.’

    Wat deze kinderen in de werkelijkheid overkomt:
    wie vraagt zich dat af?
    Wie weet het?
    Wie wil het weten?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat veel kinderen in Nederland die wees worden – anno 2016 – helemaal niet de hulp en de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben om veilig op te groeien?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen hun veilige thuis voorgoed zijn kwijtgeraakt?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen niet zielig gevonden willen worden?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen geen medelijden willen?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen gezien willen worden in hun verliezen? Gehoord willen worden in hun verliezen? Werkelijk gezien en werkelijk gehoord. In de volle omvang van hun realiteit. In wat hun overkwam.
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen als volwassene nog wel wat verlaat rouw-werk te verzetten zullen hebben? Dat dat heel gewoon is. En heel natuurlijk. 

    Hulp voor jongen wezen

    Lienke Bekkema heeft het op zich genomen te onderzoeken of ze, vanuit haar eigen ervaring als wees, jonge wezen hulp en ondersteuning kan gaan bieden.
    Hetzij via het web.
    Hetzij via een ontmoetingsgroep in Friesland.
    Wil je meer weten over de plannen van Lienke?
    Neem contact met haar op: lienke12@hotmail.com

    Hulp

    Verloor je als kind je beide ouders?
    Wil je onderzoeken wat het vroege verlies van je ouders op dit moment in je leven voor je betekent?
    Lees meer over de meerdaagse basisworkshop Dubbel Ouderverlies van Titia Liese en Albertine Richaerts.

    Lees meer

    Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies
    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, Dubbel Ouderverlies: bladzijde 42
    Gids voor Verlaat Verdriet

  • | | | | | | | | | |

    Stapelingen III

    DoorTitia Liese

    Stapelingen van beschadigingen

    Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan?

    In Stapelingen I schreef ik over beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers kunnen hebben opgelopen in hun jeugd. In de tijd voordat hun ouder overleed.
    In Stapelingen II schreef ik over beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers  kunnen hebben opgelopen als gevolg van het onomkeerbare verlies van hun ouder.
    In Stapelingen III wil ik het hebben over beschadigingen die Verlaat Verdriet-ers kunnen hebben opgelopen in hun leven als volwassene.

    Lot

    Als gevolg van het vroege – onomkeerbare – verlies van je ouder, ben je mogelijk als Verlaat Verdriet-er, net als heel veel andere Verlaat Verdriet-ers, kwetsbaar geworden voor invloeden op je leven die van buitenaf komen. (Let bijvoorbeeld maar eens op hoeveel Verlaat Verdriet-ers een altijd aanwezig systeem van controle hebben ontwikkeld!)
    Verlies dus door dood.
    Door een invloed van buitenaf die je niet onder controle had.
    Een gebeurtenis die je niet kon voorkomen.

    Die levensveranderende invloed van buitenaf heeft Verlaat Verdriet-ers kwetsbaar gemaakt voor invloeden van buitenaf.
    Kwetsbaar voor je lot dus.

    Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan, als je zo vroeg in je leven hebt meegemaakt dat de dingen niet goed gingen?
    Definitief niet goed?

    Ziekte

    Ervaringen in je leven na het verlies van je ouder, in je kindertijd en in je leven als volwassene, stapelen op eerdere (verlies)ervaringen in je leven. Zowel op de ervaringen zelf, als op de overlevingspatronen die je hebt ontwikkeld.
    In Stapelingen III wil ik het hebben over vervolgstapelingen in je leven als volwassene als gevolg van ziekte.
    Van ingrijpende ziekte.
    Van levensveranderde ziekte.
    Ziekte die opnieuw diep ingrijpt in je leven.
    Die jou als mens – opnieuw – uit balans brengt.
    Die opnieuw een aanslag betekent op je overleefkracht(en).

    Overleven

    Opnieuw word je geconfronteerd met de eindigheid van het leven.
    Opnieuw moet je overleefkracht op alle mogelijke manieren in jezelf vinden.
    Opnieuw steken ze de kop op:
    oude pijn;
    oud verdriet;
    oude wanhoop.

    Het vroege verlies van je ouder lijkt weer helemaal aanwezig te zijn in je leven.
    ‘Nee toch, niet weer.’ denken (zeggen) mensen in je omgeving. ‘Dat hadden we toch al gehad?’

    Overlevingspatronen die je had ontwikkeld – zowel de negatieve als de positieve – werken niet meer.
    Overleven is slopend voor je lijf. En voor je psyche.
    Je brengt het eigenlijk niet meer op.
    Waar moet je nog vertrouwen vandaan halen?

    Overleefkracht

    ‘Je moet het accepteren.’ 
    Het is zo gemakkelijk gezegd (tegen andere mensen) ‘Je moet het accepteren’.
    Maar doe het maar eens! Sta maar eens voor deze taak!

    Tegen deze Verlaat Verdriet-ers wil ik – nogmaals – zeggen: ‘Volwassenen die als kind een ouder hebben verloren, hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden!’

    Die overleefkracht heb je in je!
    Ook al lijkt die kracht vaak heel ver weg te zijn:
    die overleefkracht heb je.
    Ook jij!