• | | | | | | | | | |

    Leven tussen hoop en vrees

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    In mijn blog van 19 juni j.l. Vader dag schreef ik Toen ik net acht jaar was overleed mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.

    We

    We zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet.
    Deze zin bleef nog lang in me resoneren. Bleef hangen, omdat in deze zin zoveel thematiek van jong ouderverlies zit.

    Ziek

    Mijn moeder werd ziek. Na een ziekteperiode van ongeveer twee jaar overleed ze in 1957. Ze overleed aan de gevolgen van borst-/botkanker.
    In die tijd werd patiënten met een levensbedreigende ziekte niet de waarheid verteld. Als ze zouden weten dat ze levensbedreigend ziek waren, zou dat de patiënt elke hoop op genezing ontnemen. Was de opvatting in die tijd.

    Het leven ging door

    Mijn vader zette alles op alles om voor ons – de kinderen – het leven zo gewoon mogelijk te laten verlopen. Maar er was niets meer gewoon. De stoet van tantes en andere soorten van (gezins)verzorgsters alleen al was erg genoeg voor een uitgestelde ramp. Hoezeer iedereen ook haar/zijn best deed.
    Mijn moeder werd verschillende keren opgenomen in het ziekenhuis.
    Ik herinner me daar weinig van.
    Behalve mijn ontzettende boosheid toen ze weer opgenomen moest worden op het moment dat we op vakantie zouden gaan (naar een huisje in de buurt van waar we al woonden).
    We gingen op vakantie – zonder mijn moeder.
    Ik herinner me daar niets van.
    Behalve mijn boosheid. En de verschrikkelijke schaamte die ik jarenlang heb gevoeld over die boosheid.

    Hoop en vrees

    Er moet in die jaren van de ziekte van mijn moeder zoveel angst, zoveel verdriet, zoveel hoop, zoveel vrees, zoveel paniek zijn geweest in het huis waarin we samen leefden. Zowel bij mijn moeder als bij mijn vader.
    En bij ons – de kinderen?
    Ik kan me niet herinneren dat ik dat toen heb gevoeld.
    Maar ik weet zeker dat het er was.
    Verborgen aanwezig.
    Maar niettemin: aanwezig.
    Ook in mij.

    Mijn moeder

    Mijn moeder overleed thuis. Zelf logeerde ik die nacht bij een vriendinnetje. Toen ik thuis kwam vertelde mijn vader me dat mammie was overleden. Op dat moment ben ik innerlijk versteend. En uiterlijk weggerend. Terug naar het vriendinnetje om te vertellen dat mijn moeder dood was. Een spannend verhaal, vond ik. Iedereen had wel een moeder, maar een dode moeder: dat was wel heel bijzonder.
    Verder herinner ik me niets.
    Behalve de jarenlange diepe schaamte om deze reactie.

    Trauma

    Mijn moeder is thuis opgebaard.
    Ik herinner me daar niets van.
    Samen met mijn vader heb ik een boeketje gemaakt voor op de kist.
    Ik herinner me daar niets van.
    Mijn vader heeft ons niet meegenomen naar de crematie. Een bewuste keuze, die past in die tijd. ‘Ik hoop de kinderen daarmee een trauma te besparen’.
    Ik herinner me daar niets van.
    Pas jaren en jaren later heb ik kunnen voelen dat we daar bij hadden moeten zijn.
    Het is niet de goede manier geweest om kinderen een trauma te besparen.

    Het menselijk tekort

    Ik heb gelezen over zijn besluiten.
    Op zijn manier heeft mijn vader alles in het werk gesteld om alles zo goed mogelijk te doen. Om alles zo goed mogelijk te laten verlopen.
    De wil was er er.
    Het – verminkte – leven ging verder.
    Het menselijk tekort heeft ons allen parten gespeeld.
    Dat gebeurde toen.
    En dat gebeurt nu nog steeds.
    De tijden zijn veranderd.
    De opvattingen zijn veranderd.
    Het menselijk tekort is er intussen niet kleiner op geworden.

    Paula Modersohn

    Het schilderij boven is geschilderd door Paula Modersohn (1876-1907).
    Paula Modersohn overleed, 31 jaar oud, na de geboorte van haar dochter Mathilde.

  • | | | | | | | | | | | | |

    Jij zegt het

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    ‘Je bent gewoon een verschrikkelijk jaloers mens’
    Ik herinner me ze nog goed. Al die keren dat er ‘iets met vrouwen’ was. Mijn reactie daarop. Overvallen door paniek. Angst. Niet meer in staat me ‘normaal’ te gedragen. Geen andere optie dan wachten tot het weer over was. Hopen dat het niet te snel weer zou gebeuren. Gek werd ik ervan.
    Gek werd hij ervan. ‘Je bent gewoon een verschrikkelijk jaloers mens’ was zo ongeveer het enige wat hij als reactie kon verzinnen.
    En ik: ik kon in die tijd niet anders dan tegenwerpen: ‘Ik weet niet of ik een verschrikkelijk jaloers mens ben. Daar kom ik niet eens aan toe. Ik ben voor die tijd al helemaal gek. Er gebeurt iets heel anders met me.’

    Jij zegt het

    Afgelopen dagen las ik het boek van Conny Palmen: ‘Jij zegt het’.
    ‘Jij zegt het‘ gaat over de relatie, en het – korte – huwelijk, van Ted Hughes en Sylvia Plath. Geschreven vanuit het perspectief van Ted Hughes.
    Sylvia Plath, Amerikaans dichteres, schrijfster, echtgenote en moeder van twee hele jonge kinderen verloor op haar achtste haar vader. Haar hele leven is doortrokken van angst. Van paniek. Van fysieke klachten. Van gebrek aan zelfvertrouwen. Van zelfoverschatting. Van zelfmoordpogingen. Van opnames.
    Het turbulente huwelijk met Ted Hughes eindigt per slot als Sylvia Plath op haar dertigste zelfmoord pleegt.

    Tijdens het lezen van dit boek kon ik, hoewel het gedoe in mijn relatie verleden tijd is, weer voelen hoe die angst voelde. Hoe die paniek voelde.
    Hoe het voelt dat je vanuit angst juist dat doet waarmee je creëert waar je het meest bang voor bent: onoverbrugbare afstand. Eenzaamheid. En dus paniek. En dus nog meer eenzaamheid.

    Verlaat Verdriet-thematiek

    Jij zegt het is een mooi geschreven boek, voor de leesvaardige lezer. Het helpt ook als je beschikt over enige algemene ontwikkeling, zodat je het verhaal kunt plaatsen in tijd en ruimte.
    Verlaat Verdriet-thematiek in veel opzichten meer dan volop aanwezig!

    Kraai

    Ook recent verschenen het boek van Max Porter ‘Verdriet is het ding met veren’. Kraai, het ding met veren, komt oorspronkelijk uit het werk van dichter Ted Hughes. ‘Verdriet is het ding met veren’ beschrijft de chaos die ontstaat in een gezin met jonge kinderen, als de moeder plotseling overlijdt.

    De glazen stolp

    In De glazen stolp, het enige (semi-autobiografische) prozawerk van Plath, beschrijft ze haar geschiedenis.

  • | |

    Oh, Oh, december

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    December

    Twintig december 2015 is het vandaag.
    Ruim over de helft van deze, voor veel Verlaat Verdriet-ers, bepaald niet favoriete maand.

    Maand van familiefeesten

    Al sinds begin november (en soms al eerder) word je er zowat mee doodgegooid: de gezelligheid van de decembermaand.
    Gezelligheid….
    Samen met gezin…..
    Samen met familie……
    Samen met vrienden……
    Lachen…
    Genieten….
    Eten…..
    Drinken….
    Vieren…..
    Tips voor gezelligheid……
    Er lijkt geen einde aan te komen.

    Onder de dekens

    ‘Het liefst zou ik eind november onder de dekens kruipen. Ze over m’n hoofd trekken en niet eerder dan begin januari m’n bed weer uit komen.’ Zoveel Verlaat Verdriet-ers heb ik dat in de loop der jaren horen verzuchten. ‘Oh, oh, die december-maand: wat erg toch! 

    Ik kan altijd een lichtje maken

    Ik denk aan m’n eigen (kerstboom)lichtjes. Elk jaar, als de wintertijd in gaat, hang ik ze op. Een trosje kerstboomlichtjes voor het raam in mijn huiskamer. Aan de straatkant. Zichtbaar voor ieder die voor mijn huis langs loopt of rijdt. Elk jaar blijven de lichtjes hangen tot de zomertijd weer ingaat.
    Op sombere dagen – dagen die somber zijn omdat het weer buiten somber is, of op dagen waarop ik zelf wel een lichtje kan gebruiken – steek ik de stekker in het stopcontact en denk daar altijd bij: ‘Ik kan altijd een lichtje maken.’

    Tip

    Haal een trosje kerstboomlichtjes in je huis.
    Hang de lichtjes op, op een plaats vanwaar je niet alleen jezelf licht geeft, maar ook andere mensen.
    Steek de lichtjes aan, op elk moment dat je voelt dat je wel wat licht kunt gebruiken.
    Denk: ‘Ik kan altijd een lichtje maken.’
    Het helpt.
    Echt! 

     

     

     

  • | | | | | | | |

    Basisworkshop Dubbel Ouderverlies januari 2016

    DoorTitia Liese

    Jongen en meisje

     

     

     

     

     

     

    ‘Eindelijk heb ik het gevoel gehad dat ik er helemaal mocht zijn.’

    ‘Ik kan weer verder.’

    ‘Het heeft me meer gebracht dan ik ooit had kunnen bedenken.’

    ‘De begeleiding van Titia en Albertine is zo warm en zo liefdevol.’

    ‘Ik voelde me thuis, wat voor mij heel bijzonder is.’

    Workshop Dubbel Ouderverlies

    Titia Liese en Albertine Richaerts hebben een nieuwe datum gepland voor de basisworkshop Dubbel Ouderverlies. De workshop Dubbel Ouderverlies is een Verlaat Verdriet-basisworkshop, speciaal voor mensen die in hun jeugd hun beide ouders hebben verloren.

    Nieuwe datum van de workshop Dubbel Ouderverlies

    21, 22 en 23 januari 2016

    Inhoud van de workshop Dubbel Ouderverlies

    Deze basisworkshop Dubbel Ouderverlies is een samenwerkingsproject van Titia Liese en Albertine Richaerts. Albertine verloor als kind haar beide ouders door overlijden.

    Het volgen van de basisworkshop Dubbel Ouderverlies geeft je de gelegenheid gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je beide ouders, te delen met ervaringsgenoten en te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw die Titia Liese in de basisworkshop Dubbel Ouderverlies biedt.

    In de tijd tussen de basisworkshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de basisworkshop formuleert en die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

     

    Alleen
    Zonder vader
    En zonder moeder
    De wereld draait door
    Stop

    Lees meer

    Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet en/of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies.

    Informatie

    Titia Liese,
    T: 0341- 260 289
    E: info@verlaatverdriet.nu

    Aanmeldingsprocedure

    Aanmelden via het Aanmeldingsformulier