• | | |

    HELP! Ik ben dus niet zo uniek!

    DoorTitia Liese

    ‘Ik ben niet de enige.’ Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het een opluchting te merken dat ze niet de enige zijn die in hun jeugd hun ouder(s) verloren. En niet de enige die daar nu nog mee worstelen. Ook al besefte je zelf misschien allang dat je (waarschijnlijk) niet de enige was die jong je ouder(s) verloor: ook dan had je mogelijk diep van binnen nog steeds het gevoel dat je toch de enige was. Dat je toch de enige bent.

    Eenzaamheid

    Voor heel veel Verlaat Verdriet-ers een opluchting. Maar niet voor allemaal. In één van de eerste workshops ooit, een workshop voor dochters zonder moeder, riep een deelneemster op de laatste dag  ‘HELP! Ik ben dus niet zo uniek! Wat een schok voor me, om hier te ontdekken dat ik helemaal niet zo uniek ben als ik altijd heb gedacht. Dat ik helemaal niet zo bijzonder ben’. Ze moest er zelf hartelijk om lachen. Maar de ontdekking deed ook pijn En die pijn kon je ook horen in haar lach. Ineens kon ze het voelen. ‘Er wordt iets van me afgenomen. Iets waar ik goed beschouwd stevig aan was gehecht. Wat me ook heel dierbaar was. Mijn gevoel anders te zijn dan anderen. Een uniek exemplaar te zijn van de menselijke soort.’ Tegelijkertijd besefte ze welk prijskaartje daar altijd aan had gehangen. EENZAAMHEID. Het gevoel er niet bij te horen. Geen deel te zijn van een groter geheel. Geen deelnemer te zijn. Er niet toe te doen. Altijd een buitenstaander.

    Overeenkomsten

    Haar ontdekking indertijd deed ook iets met mij. Ineens zag ik de overeenkomsten met mijzelf. Hoe ik ook altijd dacht anders te zijn dan anderen. Totdat ik, dankzij mijn jarenlange Verlaat Verdriet-werk, ontdekte dat dit een Verlaat Verdriet-patroon is. Dat wij, Verlaat Verdriet-ers, helemaal niet zo uniek zijn. Integendeel. Dat we heel veel overeenkomsten hebben. Niet alleen als mens, maar ook in de (overlevings-)patronen die we hebben ontwikkeld. Ik ontdekte hoe eenzaam het idee anders te zijn dan anderen – uniek te zijn – je maakt als mens. Als individu. Ik realiseerde me hoe hoog de prijs is van de existentiële eenzaamheid die wij betalen voor onze vermeende uniciteit (en dan bedoel ik hier niet alleen Verlaat Verdriet-ers!).

    Identiteit

    Wat mij, in de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk ook steeds duidelijker is geworden, is de hardnekkigheid van deze patronen. Zoals die gevoelens van anders zijn. Er niet bij te horen. Geen deel te zijn. Een buitenstaander. Gevoelens die zich in de loop van je jeugd – en van je verdere leven – in je hebben vastgehecht in de vorm van hardnekkige overtuigingen. Die deel uit zijn gaan maken van je identiteit. Van wie je bent geworden. Die steviger in je verankerd zijn geraakt naarmate je jonger was toen je je ouder verloor.

    Vragen

    Durf je het aan in de spiegel te kijken? Je hardop af te vragen:

    • Ben ik echt zo anders?
    • Is mijn verhaal echt zo uniek?
    • Ben ik mijn verhaal?
    • Wil ik voor altijd de tol van eenzaamheid blijven betalen?
    • Durf ik patronen los te laten?
    • Wat heb ik nodig om dit te kunnen veranderen?

    Lezen

    Teruggaan om verder te kunnen

    Zien en horen Rouw kent geen tijd

  • | | |

    Uit je hoofd, in je lijf

    DoorTitia Liese

    Een paar weken geleden liep ik door Equi Terme. Een klein – deels middeleeuws – dorp, op 10 kilometer afstand van Codiponte. Een bergdorp in de Apuaanse Alpen. Ook in Equi Terme wordt het wereldberoemde witte marmer van de Apuaanse Alpen gewonnen (de marmergroeven van Carrara liggen aan de andere zijde van de bergrug).
    Zoals de naam al zegt is Equi Terme een plaats met – al sinds de Romeinse tijd – een thermaal bad. Met natuurlijke bronnen. En met een grot die in de pre-historie al bewoond is geweest. Zoals dat hoort bij een badplaats, heeft ook Equi Terme een promenade. Langs de promenade staan twee wit-marmeren beelden. Het ene beeld (hierboven) is een vrouwen-figuur dat een enorm uitgedijd hoofd torst. Een blokhoofd, zeg maar. Ik zag het beeld en dacht meteen: Verlaat Verdriet. Foto maken. Blog schrijven. Wat een herkenbaar symbool!

    In je hoofd

    Altijd weer is ‘in je hoofd zitten’ een groot thema voor Verlaat Verdriet-ers. Je kent het gebaar vast wel. Je handen links en rechts naast je hoofd. Vervolgens een hand boven je hoofd en een hand onder je kin. Om aan te duiden: IK ZIT ALTIJD IN MIJN HOOFD.

    Uit je hoofd

    Wat kun je ernaar verlangen uit je hoofd te komen. Uit die gedachten die eeuwig in je hoofd lijken rond te draaien. Hardnekkige overtuigingen. Negatieve oordelen. Over jezelf. Over andere mensen. De wereld om je heen. Over schuld. Over verantwoordelijkheid. Angst. Boosheid. Wanhoop.
    Gevoel & verstand.
    Je bent er moe van. Doodmoe. Je wilt wel anders. Maar hoe?

    In je lijf

    Ongetwijfeld niet toevallig staat naast het beeld met het ‘blokhoofd’ een ander – ook marmeren – beeld. Eveneens een vrouwenfiguur. Deze vrouwenfiguur strekt zich schijnbaar moeiteloos uit over haar linkerbeen. Heeft haar voet vast. Kijkt verwachtingsvol de wereld in.

    Steeds meer komen we tot de ontdekking dat alleen psychologische hulp niet toereikend is. In ons hoofd weten we het allemaal wel. Maar in ons gevoel …….. Hoe bang zijn we om te voelen. Contact te maken met ons lijf. Te voelen dat we bestaan. Dat we er zijn. ‘Ik voel niks’ hoor ik Verlaat Verdriet-ers vaak roepen. ‘Ik kan niet bij m’n gevoel! komen!’ De wanhoop hoor je in hun stem. Alsof dat niet voelen is!
    Voelen kun je leren. Een eerste stap is al je te realiseren hoe wanhopig je je kunt voelen als je denkt dat je niet kunt voelen. Je voelt wel. Je voelt alleen niet wat je zou willen voelen. Dat kun je ook niet voelen. Je gevoelens van wanhoop, van twijfel, van cynisme zitten ervoor.

    Doen

    Ga eens voor de spiegel staan.
    Zie jezelf eens dat gebaar maken waarmee je zichtbaar maakt ‘Ik zit in m’n hoofd.’
    Kijk in de spiegel.
    Zie jezelf.
    Hoe voelt het om dat te doen?
    Hoe voelt het om dat te zien?

    Ga vervolgens voor de spiegel zitten.
    Strek je been uit.
    Buig je over je been.
    Pak je voet eens vast. Als het je lukt: pak je voet eens liefdevol vast.
    Kijk in de spiegel.
    Zie jezelf.
    Wat zie je nu?
    Wat ervaar je nu?

    Lezen

    Deze website: Gevoel en verstand
    Deb Dana: De polyvagaaltheorie in therapie
    Gabor Maté: Wanneer je lichaam nee zegt
    Peter A. Levine: De stem van je lichaam
    Michel Le Van Quyen: Wat stilte met je hersenen doet
    David Emerson en Elizabeth Hopper: Traumaverwerking door yoga (niet meer in de boekhandel verkrijgbaar)

    Kijken

    Rouw kent geen tijd: Ruptuur

  • | | |

    Daar plukken wij de vruchten van

    DoorTitia Liese

    Stephanie schreef recht uit haar hart tijdens de (schrijf)retraite De weg van liefde in Codiponte, 2023.
    Ze deelt haar gedachten en gevoelens graag op deze plek met je.

    Daar plukken wij de vruchten van.
    Als individu, met een gemeenschappelijke levenservaring, komen.
    Als een grote (zeer) hechte vriendenkring gaan, denk wel meer.
    Samen, en toch ieder alleen, haar of zijn weg van liefde aangaan.
    Samen, raakvlakken, overeenkomsten.
    Elkaar begrijpen wat er achter de traan verscholen gaat.
    Geen schaamte hebben voor tranen, iedereen begrijpt ze door en door.
    Een traan, op welke wijze dan ook, helpt een ander weer om verder te komen en gaan.
    We plukken allemaal vruchten, soms groot, soms klein, maar zo waardevol.

    Daar plukken wij de vruchten van.
    Delen van onomkeerbare levenservaringen.
    Hoe we door zijn gegaan op een leeftijd dat we onze ouder(s) nog zo hard nodig hadden.
    De strubbelingen van het leven en onze overleefkracht.
    De (nog steeds) aanwezige boosheid met elkaar delen.
    Luisterende oren, eerst zo vreemd, later zo waardevol.
    De stiltes, zo waardevol.
    Aandacht voor iets wat de wereld nauwelijks/niet voor ons (wil hebben) heeft.
    Wij hebben het elkaar cadeau gedaan.
    We plukken allemaal vruchten, soms groot, soms klein, maar zo waardevol.

    Daar plukken wij de vruchten van.
    De liefde en warmte die wij elkaar schonken.
    Knuffels in overvloed, die we zo hard nodig hebben.
    Knuffels van verbondenheid, van groei en kracht.
    Ze waren er deze weg van liefde in overvloed.
    Een aanraking, een hand op een knie, even elkaars hand vasthouden.
    Geen kou voelen, maar voelen stromen wat verbondenheid met je doet.
    We plukken allemaal vruchten, soms groot, soms klein, maar zo waardevol.

    Daar plukken wij de vruchten van.
    Loslaten van het steeds maar zorgen voor anderen.
    Echt verzorgd worden en echt niets mogen.
    Ja, met jezelf bezig zijn.
    Je eigen weg naar liefde en gelijkgestemden toelaten op je weg.
    Tijdig je individuele weg weer bewandelen, en toch zo verbonden voelen.
    We plukken allemaal vruchten, soms groot, soms klein, maar zo waardevol.

    Daar plukken wij de vruchten van.
    De liefde van het huis en Codiponte.
    Ieder zijn eigen stekkie en toch zo verbonden.
    De aanwezige begeleiding, altijd liefdevol afgestemd.
    De liefdevolle maaltijden van Davide en Maartje.
    Alles uit handen geven en ons laten verrassen door liefdevolle eenvoud.
    Het lijkt zo gewoon, maar wat is ‘gewoon’ voor de buitenwereld die ons niet (wil) begrijpen?
    We plukken allemaal vruchten, soms groot, soms klein, maar zo waardevol.

    Stephanie 16 oktober 2023

  • | | |

    Mijmeren over De weg van liefde

    DoorTitia Liese

    Els Pronk schreef een mooi bericht over De weg van liefde 2023.
    Haar bericht deel ik hier graag met jullie.

    Mijmeren over De weg van liefde

    Terugblik

    Wanneer ik terugdenk aan De weg van liefde in Codiponte voel ik warmte. Niet alleen van de mediterrane zon, die ruim aanwezig was gedurende de week. Het was het geheel, de groep, Titia, Maartje en Davide en hun entourage. Het was de bedding van de Toscaanse omgeving, de oude huizen, de rust die het dorp uitstraalde.

    De weg van liefde

    Alles bij elkaar maakte dat zich De weg van liefde kon openen voor de deelnemers. Het ritme van de maaltijden deinde mee met ons programma. Dit programma, dat een open en gekaderd geheel was met uitnodigingen: om te vertellen wat verteld mocht worden, om te  schrijven wat geschreven mocht worden, om te delen wat gedeeld mocht worden.

    Veilig

    Wat me keer op keer verwonderde en raakte: hoe moeiteloos dat ging  als je je omringd weet door ervaringsgenoten in een veilige setting. En dat delen dan echt helend en inspirerend kan zijn.
    Titia, die het stevige fundament is onder De weg van liefde, kende alle deelnemers van eerdere momenten. Zij wist op de juiste momenten te ondersteunen, mee te denken, de grote kaders te benoemen, het perspectief te bekrachtigen of te verbreden en de grote lijnen te zien vanuit haar kennis en kunde. 

    Aandacht

    Ik denk nu aan: het aandacht geven aan je héle levensweg: de tijd mét je ouder(s), zónder je ouder(s), de eventuele andere invloeden vóór de dood van je ouder(s). Of, een ander voorbeeld: het besef dat we vaak de verbinding aangaan met de dood in plaats van met het leven. Pittige thema’s, die je wakker kunnen schudden en je blik kunnen verruimen, wanneer je daar aan toe bent.

    Schrijven

    Soms liggen er nog andere dingen te wachten om eerst in de ogen te kijken of aandacht te geven. Keer op keer bleek het schrijven een krachtige manier om hiermee aan de slag te gaan. Mooi, om te zien hoe deelnemers elkaar aanmoedigden en verbaasd waren over hun eigen gedichten. De woorden van ervaringsgenoten zijn heel veel krachtiger en inspirerender gebleken, dan wat wij kunnen ‘verzinnen’. Fantastisch dat ik hierin ondersteunend heb mogen zijn.

    De brief-schrijfvorm is een eenvoudige en doeltreffende uitnodiging om te schrijven. Het mijmerend schrijven, waarbij we het boek ‘Vader’ van Ap Dijksterhuis konden gebruiken als voorbeeld: ‘Lieve papa, wat ik je nog wil vertellen’…. bleek een effectief middel waarbij er steeds weer een nieuw hoofdstuk van het eigen verhaal aan bod mocht komen. Ook de dialoogbrief, waarbij je als volwassene in gesprek kon gaan met het kind van toen, bleek een mooie manier om de weg van liefde te openen en op eigen wijze te vervolgen.

    Uniek

    Een scala aan superlatieven schieten door mijn hoofd, wanneer ik terugdenk aan de week in Toscane. Wat zijn we enorm verwend met Italiaanse lunches en maaltijden van Davide. Liefde en aandacht proefde je in alles terug. Maartje was onze aandachtige, attente en liefdevolle gastvrouw, bij wie we ons welkom voelden vanaf het moment van aankomst. Ze omringde ons met zorg, dekte de tafels sfeervol en dacht mee wanneer dit nodig was.

    Villa Le Muse

    Hun gele huis ‘Villa le Muse’ is een warme plek met veel terrassen en een heerlijk (dompel)bad met ligbedden en schrijftafel in de buurt. In het huis waren prachtige kamers met schrijfplekken. Grappig vond ik het om te zien, hoe iedere deelnemer daarnaast ook zijn of haar eigen plek koos: in het dorp bij de rivier, in de kerk, aan een picknicktafel of gedurende een wandeling alleen of met iemand samen. Het dorp en de omgeving bood hiervoor volop gelegenheid.

    Aandacht

    Voor mijzelf was het iedere dag meer voelbaar dat ik me kon overgeven aan de rust van deze mooie omgeving. De wandeling iedere morgen, het ‘dolce far niente’ – de kunst van het niet(s) doen – na de lunch en het verzorgd worden heeft me goed gedaan. Hierdoor kon, heel belangrijk, alle aandacht naar de groep gaan.

    Veel waardering heb ik voor Titia, die zich alle moeite getroost heeft tijdens deze week, maar ook al ver daarvoor, om De weg van liefde aan te bieden en onder de aandacht te brengen. Zonder te weten of er zich überhaupt deelnemers zullen melden. Haar vertrouwen dat De weg van liefde op deze plek voor Verlaat Verdriet-ers mag plaatsvinden en zal plaatsvinden begrijp ik nu heel goed.

    Vervolg

    Ik ben nog lang niet uitgeschreven, maar wil het voor nu hierbij laten en afsluiten met de wens dat er in de toekomst in Codiponte een prachtig Internationaal Biografisch schrijfhuis Bodoni mag komen.
    Titia, dankjewel dat je mij een plek gunde als assistente tijdens De weg van liefde 2023.
    Een stevige knuffel voor jou en alle deelnemers.
    En een diepe buiging voor wat jullie gedaan hebben en mee naar huis hebben genomen om je eigen weg van liefde te vervolgen.

    In liefde, Els