• | | | | | |

    Rouwen om een verloren leven

    DoorTitia Liese

    Rouwen om een verloren leven: een voorbeeld uit de praktijk

    ‘Ik rouw om mijn verloren leven. Ik rouw om het gevoel dat ik, na het verlies van mijn vader, niet meer heb geleefd’. M., een nog jonge vrouw (begin 30), zegt het tijdens een individuele Verlaat Verdriet-basisworkshop. Ze zegt het hardop. Grimmig. In haar stem klinken verdriet, boosheid, machteloosheid en een eindeloze eenzaamheid.

    Voor ‘de buitenwereld’ zijn Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet nog (te) vaak onbegrijpelijke fenomenen. Niet te vatten. ‘Dat is toch al zo lang geleden?’ ‘Daar kun je nu toch geen last meer van hebben?’ ‘Je koestert je verdriet’. Een kleine greep uit de opmerkingen die Verlaat Verdriet-ers vaak te horen krijgen, als ze vertellen over het verdriet, de pijn en de boosheid die hun leven moeizaam en zwaar maken. ‘Ik leef in een hel’, zegt een andere Verlaat Verdriet-er. ‘Ik wil dit leven niet meer.’

    Voor veel Verlaat Verdriet-ers is het (te) moeilijk om toe te geven, maar veel van hen kennen die gevoelens een verloren leven te leven. Voor veel ‘buitenstaanders’, en dan bedoel ik de ‘buitenstaanders’ die wel begrip op kunnen brengen voor de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder, is een verlaat rouwproces een rouwproces om je overleden ouder. Een verlaat rouwproces is echter veel meer dan dat alleen. Een verlaat rouwproces is een veel meer omvattend proces, dat uit veel dimensies en veel lagen bestaat.

    Dimensie van een verlaat rouwproces

    De rouw om een verloren leven is één van die dimensies in dit proces. ‘Weet je wat het is’, geef ik M. als antwoord op haar uitroep. ‘Dit is een moment waarop je je leven kunt veranderen. Iedere dag die je boos, verdrietig, wanhopig, wrokkig blijft om je verloren leven, plak je aan je verloren leven. Jij kiest er nu voor het anders te gaan doen. Jij kiest er nu voor te gaan leven, in plaats van te overleven. Jij kiest er hier en nu voor jezelf een uitweg te gunnen uit pijn, boosheid, verdriet, wanhoop en wrok. Door hier te zijn heb je die keuze gemaakt. Je geeft jezelf een nieuw leven door je verlate rouwproces aan te gaan. Het is tijd voor je om te rouwen om je verloren leven.’

    Tip

    Lees meer over het gevoel van een verloren leven in de metafoor van Toine in mijn boek Teruggaan om verder te kunnen.

  • | | | | | | | |

    Tijd voor verandering: time out

    DoorTitia Liese

    De signalen waren er een jaar geleden al volop: ik was moe. Niet alleen fysiek, maar ook mentaal. Doodmoe. Twintig jaar Verlaat Verdriet-werk + de voorafgaande jaren van mijn eigen intense en intensieve proces waren bepaald niet langs me afgegleden. Ik deed het een tijdje rustiger aan, maar pakte mijn werk weer op zodra de energie zich aandiende. Te vroeg!
    Begin april van dit jaar maakte ik een heel bijzondere en indrukwekkende reis door IJsland. Meteen daaraan sluitend kreeg ik griep. Een heftige griep, waar ik maar moeizaam van herstelde. Te moeizaam. En veel te langzaam. Alles wat ik van mezelf moest in de afgelopen weken kon rekenen op een intens gevoel van weerzin.

    Jippie! Ik heb er weer ZIN in

    Vanochtend vroeg fietste ik naar Elburg voor een behandeling bij de osteopaat. Ineens voelde ik door mijn hele lijf: Jippie, ik ben er weer! Ik heb er weer ZIN in! En meteen wist ik: dit ga ik anders doen dan vorig jaar. Dit is het moment om niet alleen van binnen te besluiten, maar het ook naar buiten toe te zeggen: het is tijd voor een time-out. Het is tijd voor verandering. Het is tijd voor veranderkracht. Het is tijd om verandering tijd en ruimte te geven. Het is tijd om tijd en aandacht te besteden aan mijzelf. Ik neem een time out. En ik neem alle tijd en alle ruimte om te onderzoeken:

    • Hoe kan ik in de komende jaren, naast de basisworkshops en de jaartraining De kunst van het verbinden Verlaat Verdriet-ers van dienst zijn;
    • Hoe zet ik in de komende jaren Verlaat Verdriet verder op de kaart en creëer ik meer maatschappelijk bewustzijn omtrent de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder;
    • Hoe zet ik in de komende jaren de kennis en de inzichten die ik heb verworven – en verder heb ontwikkeld – in;
    • Hoe geef ik dat vorm;
    • Welke plaats geef ik mijzelf daarin;
    • Wat is goed voor mij.

    Met dat laatste: wat is goed voor mij ben ik al begonnen. De rest komt mee als ik mezelf de tijd en de ruimte daarvoor gun.

    Nieuwe berichten

    De komende zomermaanden ga ik vooral ook genieten van het vorm en inhoud geven aan ons nieuwe verblijf op Terschelling.
    Begin september 2015 starten we een nieuw seizoen, met de tweede bijeenkomst van de jaartraining De kunst van het verbinden en een dag later met de presentatie van mijn nieuwe boek: Gids voor Verlaat Verdriet.

    Maar: wees niet verbaasd als je van tijd tot tijd toch een nieuw bericht van me onder ogen krijgt. Want dat gebeurt vooral ook met mijn Verlaat Verdriet-werk: Verlaat Verdriet houdt me altijd bezig. Letterlijk: dag en nacht. Altijd weer dienen zich nieuwe thema’s en inzichten aan. Thema’s en inzichten die gedeeld willen worden. Ook wat dat betreft is het fijn weer ZIN te hebben. Dan kunnen (nieuwe) thema’s en inzichten – zoals nu in dit bericht het geval is – letterlijk gedeeld worden.

  • | | | | | | | | | |

    Nieuwe data basisworkshop Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Nieuwe data basisworkshop Verlaat Verdriet

    2015

    24, 25 en 26 september

    Basisworkshop Verlaat Verdriet

    Het volgen van de basisworkshop Verlaat Verdriet biedt je de gelegenheid gedurende 2,5 dag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je ouder, te delen met ervaringsgenoten en te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw die Titia Liese in de workshop biedt.
    In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert en die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

    Lees meer

    Lees meer over de basisworkshop Verlaat Verdriet

    Contact

    Neem contact op met Titia Liese via het Contactformulier of telefonisch 0341- 260 289 als je meer wilt weten.

    Ik mag verdrietig zijn

    Arm
    Heel even
    Om me heen
    Ik mag verdrietig zijn
    Traan

    Deelnemers aan het woord

    “Ik kan eindelijk naar de foto van mijn vader kijken.”
    “Ik heb zoveel gehuild, en het heeft me zo opgelucht.”
    “Wat een herkenning, en wat een erkenning voor het verdriet om mijn moeder.”
    “Ik ben er nog niet, maar ik weet nu dat ik op de goede weg ben.”
    “Mij heeft  de workshop weer een hele stap verder geholpen en ik gun dit veel meer mensen die worstelen met Verlaat Verdriet.“

  • | | | | | | | | | |

    Alle goeie dingen komen ……..

    DoorTitia Liese

    Alle goeie dingen komen langzaam. ‘En bij mij helemaal’, heb ik in de loop van mijn leven vaak chagrijnig/gekscherend (doorhalen wat niet van toepassing is) gezegd. Afgelopen week mocht ik op Terschelling getuige zijn van de klus die twee geweldige, heel hardwerkende klussers in mijn nieuwe Terschellingse onderkomen aan het klaren zijn. Alle goeie dingen komen langzaam. Maar wel. Een kwestie van vertrouwen (en inzet en vakmanschap, in dit bouw-geval).

    Voor ik naar Terschelling vertrok heb ik mijn nieuwe boek, Gids voor Verlaat Verdriet, naar de vormgeefster kunnen sturen. De eerste keer dat ik dat deed, in december j.l., was het te vroeg. Dat vond ik toen niet, maar de tijd heeft het me geleerd dat het wel zo was. Met de nodige aanpassingen ligt het dus nu, opnieuw, bij de boek-vormgeefster. Er gaat nog even wat tijd overheen, maar de geplande verschijningsdatum van Gids voor Verlaat Verdriet is rond 7 mei 2015. Alle goeie dingen komen langzaam. Ik heb het weer aan den lijve ondervonden.

    Wat mij raakt

    Kort geleden was ik, op uitnodiging van een jarige vriendin, in een heel bijzonder – en heel klein – theatertje in Deventer: het papieren theater. Het papieren theater is het piepkleine theatertje (15 stoelen) van Frits Grimmelikhuizen grimspapierentheater.nl

    We zagen zijn prachtige voorstelling Violet. Violet is onder meer gebaseerd op Liefdeslied van Rainer Maria Rilke. Tip: Bekijk vooral het filmpje Violet op youtube!

    Ik zocht naar dit Liefdesgedicht en kwam al zoekend Rilkes gedicht tegen: Wat mij raakt. Dit gedicht is zo van toepassing op Alle goeie dingen komen langzaam…, dat ik het graag aan je doorgeef.

    Wat mij raakt

    Men moet de dingen
    hun eigen, stille,
    ongestoorde ontwikkeling laten
    die diep van binnen komt
    en die door niets opgejaagd
    of versneld kan worden;
    alles moet rijpen –
    tot de
    geboorte…

    Rijpen als een boom die zijn sap niet stuwt
    en die rustig in de stormen
    van het voorjaar staat
    zonder angst,
    dat er straks geen zomer
    zal komen.
    Die komt er toch!

    Maar hij komt alleen voor geduldige mensen
    die leven
    alsof de eeuwigheid voor hen ligt,
    zo zorgeloos stil en wijds…

    Men moet geduld hebben
    met de onopgeloste zaken in ons hart
    en proberen de vragen zelf lief te hebben, als
    gesloten kamers,
    en als boeken die in een zeer vreemde taal
    geschreven zijn.

    Het komt er op aan alles te leven.
    Als je de vragen leeft,
    dan leef je misschien langzaam maar zeker
    zonder het te merken
    op een goede dag
    het antwoord in.

    Rainer Maria Rilke
    Vertaling: Arie van der Krogt