• | | | | | |

    Nog altijd geen afscheid genomen van je vader?

    DoorTitia Liese

    ‘Heb je nog altijd geen afscheid genomen van je vader?’
    Dit is het verhaal dat een Verlaat Verdriet-ster me vorige week vertelde over haar ervaringen met verlies- en rouwdeskundigen.

    Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de zestig, verloor haar vader in haar kleutertijd. Ze was recent aanwezig bij een lezing van een veel gevraagd, en veel geprezen, verliesdeskundig wetenschapper met aanleg voor empathie. Zij hoort zijn lezing aan. Zijn lezing over verlies. Over rouw. Hij geeft voorbeelden die aanwezigen raken. Diep raken. Over mensen die verliezen lijden. Over kinderen. Ook over kinderen die hun ouder verliezen vertelt hij aangrijpende verhalen. Over Verlaat Verdriet en verlate rouw heeft hij het niet. Na afloop van de lezing stapt de Verlaat Verdriet-ster naar de spreker. Ze wil hem vertellen over haar verlieservaring. Het rouwproces waar ze nu middenin zit. Ze vertelt hem dat ze op haar vijfde haar vader verloor. Hij kijkt naar haar. Afkeurend. Zegt: ‘Heb je nog altijd geen afscheid genomen van je vader?’

    Verbijsterend

    Ze is verbijsterd door deze reactie. Ongeveer in dezelfde week heeft deze Verlaat Verdriet-ster een overeenkomende ervaring. Deze keer met een hoogleraar die zich bezighoudt met verlies en rouw. Ook hier een inleiding die stevig resoneert bij aanwezigen die zich herkennen in zijn verhalen. In zijn voorbeelden. Na afloop stapt ze ook naar deze professor. Stelt zich voor. Vraagt hem naar zijn bevindingen met Verlaat Verdriet en verlate rouw. Hij kijkt haar glazig aan. Geen idee waar ze het over heeft.

    Nog maar weer eens

    Nog altijd (b)lijken verlies- en rouwdeskundigen, professoren incluis, wat Verlaat Verdriet en verlate rouw betreft de Gordiaanse knoop niet ontward te hebben. Dus vooruit: nog maar weer een keer: wij zijn geen onmondige kinderen die hun ouder(s) hebben verloren. Wij zijn volwassen mensen die in hun kindertijd hun ouder(s) hebben verloren. Volwassen mannen. Volwassen vrouwen. Met een verleden. Met een heden. En met een toekomst. Met een verhaal. Een levensverhaal. Beschadigd. Vastgelopen. Maar niet verwoest. En ook niet onmondig.

    Meer lezen

  • | | | | |

    Hulp bieden aan volwassenen die vroeg in hun leven hun ouder(s) verloren

    DoorTitia Liese

    Hulp bieden aan volwassenen die vroeg in hun leven (jonger dan 21 jaar) een ouder of beide ouders verloren door de dood.

    • Hoe doe je dat als hulpverlener?
    • Wat zijn de levenslange gevolgen voor de inmiddels volwassen geworden vrouwen en mannen, die dit als kind meemaakten?
    • En hoe weten de volwassenen, die dit als kind meemaakten, dat dit een naam heeft: Verlaat Verdriet?

    Om met dit laatste item te beginnen: Verlaat Verdriet-ers zijn zich vaak niet bewust van de gevolgen, die zich vastgezet hebben in hun lijf, en die hun verdere leven beïnvloeden.

    De volwassene, de dode afwezige ouder en het kind

    Het leven van kinderen ging verder na de dood van de ouder(s). Als kind wil, en moet, je ook verder met je leven. De aanpassing-, overleef- en groeikracht ligt vooraan. Terwijl de vanzelfsprekende veiligheid, continuïteit en unieke ouderliefde verdween. Vaak bereik je pas veel later in je leven een moment, waarop je vastloopt of je niet prettig voelt en niet begrijpt waar dit aan ligt.

    Inmiddels zijn de dode ouder(s) verworden tot een verhaal, wat je kunt vertellen zonder er iets bij te voelen. De onomkeerbare gebeurtenis heeft je weliswaar gevormd, maar je bent je niet bewust van de impact, en de gevolgen voor jou. De  dood van je ouder(s) is een soort gegeven. Een feit. Daar ga je toch niet naar terug: dat is zinloos, moeilijk en niet nodig. ‘Daar heb ik geen last van’ denken velen.

    Zo zet de Verlaat Verdriet-er zichzelf en anderen (ook hulpverleners) op een dwaalspoor van ontkenning en niet aangaan.

    Ervaringsgenoten en ervaringsverhalen

    Herkenning van dit patroon kan ontstaan door het lezen van boeken over patronen bij Verlaat Verdriet of interviews en films en docu’s over jong ouderverlies. Volwassenen geven hierin aan dat de dood van hun ouder(s) een rode draad in hun leven vormt. En opeens geven anderen woorden aan het gevoel, wat in de Verlaat Verdriet-er opgeslagen ligt.

    Vragen

    Meteen kunnen dan de vragen opkomen

    • Met wie kan ik dit nu nog delen?
    • Wat gebeurt er met me wanneer ik deze beerput opentrek?
    • Hoe kan alles, waar ik nu tegen aanloop in mijn leven, een relatie hebben met die dood van mijn ouder(s), zo lang geleden?

    Zo is het dwaalspoor gelegd en begint hulpverlening, wanneer die gezocht wordt, regelmatig bij een ander aanknopingspunt. Om het feit van die dood in de context van het levensverhaal te kunnen plaatsen vergt kennis, en inzicht om de juiste vragen stellen.

    Kennis vanuit ervaring

    Gedurende het symposium Teruggaan om verder te kunnen over de impact van de vroege dood van een ouder, geven we inzicht in de gelaagdheid en de complexiteit van Verlaat Verdriet en een verlaat rouwproces.
    Vijfentwintig jaar ervaringsgericht werken met volwassenen uit de doelgroep Verlaat Verdriet brengt veel kennis. Kennis, die wij bieden. Kennis, die op vele manieren inzichtelijk gemaakt wordt gedurende ons gevarieerde dagprogramma met cabaret, interactieve interviews en deelsessies.

    Handreikingen voor hulpverleners

    We bieden handreikingen, en u ontvangt twee boeken om uw cliënten met Verlaat Verdriet geïnspireerd te kunnen begeleiden.

    Van harte welkom!

    Blog van Els Pronk

    Blog geschreven door Els Pronk, mede-organisator van symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen.

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Volg de aankondiging op Kenniscentrum Verlaat Verdriet: www.kenniscentrumverlaatverdriet.info en/of meld u nu meteen aan via https://kenniscentrumverlaatverdriet.info/ticket-symposium/

     

     

  • | | | |

    ‘Wat blijft’ – een expositie over worden wie je bent na jong ouderverlies

    DoorTitia Liese

    Kunstenaar Bastiaan van den Berg stuurde mij afgelopen week een bericht over zijn komende expositie in Deventer. Ik geef zijn bericht graag aan je door. Verlaat Verdriet-ers die aanwezig waren bij symposium ZEER herinneren zich mogelijk nog het leren jasje dat Bastiaan daar exposeerde. Een bijzonder leren jasje. Het jasje dat van zijn papa was geweest. Het jasje dat Bastiaan nu zelf graag droeg. Inmiddels zelf vader geworden. Nu was het jasje dat voor hem Papa’s jasje was geweest voor zijn kinderen opnieuw Papa’s jasje.

    Een expositie over worden wie je bent na jong ouderverlies

    Hij was 40, ik was 8. Mijn dochter is 8, ik nu 38. Hij ging dood, ik ben er nog. Opgroeien en rouwen gaat niet tegelijk zeggen ze. Ik had en heb dus nog wel wat op te ruimen. Maar wat raak je kwijt als het echt opgeruimd is? En wanneer weet je wie je bent?

    In de expositie ‘Wat blijft’, maak ik ruimte voor de gevolgen van als kind mijn ouder verliezen. Een expositie over het zoeken naar wie ik ben en wie mijn vader is. Een expositie over ruimte geven aan dat wat er door het verlies nou eenmaal is. We ruimen op, kijken wat blijft.

    Programma

    Twee weken lang mag ik De Ruimte gebruiken in Deventer. Een experimentele plek voor makers die als atelier en expositieruimte wordt gebruikt. ‘Wat blijft’ wil ik graag samen met jou laten ontstaan, daarom is de expositie ook tijdens de opbouw al geopend.

    • 22 juli – 26 juli opbouwen | deze dagen bouw ik de expositie op, we installeren de werken, proberen dingen uit. Welkom om een handje te helpen! Tussen 11-16 uur.
    • 27 juli -3 aug bekijken en bespreken | van 27 juli t/m 3 augustus ben ik dagelijks aanwezig tussen 11-16 uur, zodat je de expositie kan bekijken en als je wilt in gesprek te gaan over de werken.

    Open voor spontaan initiatief

    Ga je ‘aan’ op het thema en vind je het leuk iets te organiseren tijdens deze twee weken? Voel je dan vrij contact op te nemen, lijkt me leuk te kijken wat we samen kunnen doen. Mail mij op bastiaan@injehemd.nl

    Locatie en tijden

    De Ruimte
    Nieuwstraat 38
    Deventer

    • 22 julli – 26 juli OPBOUW | 11-16 u.
    • 27 juli – 3 aug EXPOSITIE | 11 -16 u.

    Wat ga je zien

    Ik maak graag ruimte voor wezenlijke vragen, maar geloof ook erg in het spelen met deze vragen. Het thema voelt misschien groot en zwaar, in uitwerking is er ook genoeg ‘lucht’ naar mijn idee. In de expositie komen eerdere werken terug die ik gemaakt hebt zoals De Tranentent, Alles heeft zijn tijd, DHZ-gender, Iets om op te kauwen e.a.. Daarnaast geeft deze residentie mij de kans om groter nieuw werk uit te testen. O.a. mijn potgrond en adoptiebureau Lost Boys zien er voor het eerst het levenslicht. Voor een impressie van de werken die er te zien zullen zijn, klik hieronder onder de afbeeldingen.

  • | | | |

    Hoe lang ben je als Verlaat Verdriet-er slachtoffer?

    DoorTitia Liese

    Slachtoffer

    Steeds weer kom ik het tegen in mijn Verlaat Verdriet-praktijk. Verlaat Verdriet-ers die zo bang zijn het stempel ‘slachtoffer’ te krijgen dat ze er alles aan doen om de wereld te laten zien: Ik ben geen slachtoffer! NEE! Ik ben geen slachtoffer! Soms al een leven lang laten ze aan de buitenkant zien: ‘Ik ben geen slachtoffer!’, terwijl ze zich van binnen eigenlijk een stuurloos wrak voelen. Maar ze houden vol te laten zien: Ik ben geen slachtoffer! Ironisch genoeg zijn het vaak juist deze Verlaat Verdriet-ers die onder die stoere buitenkant wel degelijk slachtoffer zijn.

    Wat is slachtoffer in Verlaat Verdriet-verband

    Slachtoffer ben je als je wordt geconfronteerd met omstandigheden die groter zijn dan jij. Invloeden die jouw hele leven ingrijpend veranderen, maar waar jij geen invloed op hebt. Die gebeuren zonder dat jij dat kan voorkomen. Verlaat Verdriet-ers hebben dat aan den lijve ervaren. Je ouder overleed. Je hele leven veranderde. Jij kon niets doen om dat niet te laten gebeuren. Je stond machteloos tegenover de invloed die oneindig veel machtiger was dan jij. De dood.

    Machteloosheid

    Dat betekent dat je slachtoffer was. Slachtoffer van een invloed die jouw leven onomkeerbaar veranderde. Waar jij geen invloed op had. Op dat moment was je machteloos. Slachtoffer. In mijn visie is het van doorslaggevend belang te erkennen dat je slachtoffer was. Pas dan kun je onderzoeken wat dat voor jou heeft betekend. Wat dat nu nog voor je betekent. Je kunt pas veranderen als begrijpt waar die gevoelens van machteloosheid vandaan komen. Hoe ze jou parten spelen in een rouw- en veranderproces dat zoveel van je vraagt.

    Veranderkracht

    Een verlaat rouwproces is een ingrijpend proces van rouw en verandering. Een proces waarin je, vaker dan je lief zal zijn, overvallen kunt worden door gevoelens van machteloosheid. Gevoelens die jou verlammen. Oude gevoelens van machteloosheid, die jou ervan weerhouden verder te gaan. Een verlaat rouwproces is een proces waarin je ervaringen uit je jeugd onder ogen moet zien, voordat je de invloed die ze nu nog op je hebben kunt veranderen. Veranderen van gevoelens van machteloosheid naar gevoelens van veranderkracht. Je was slachtoffer. Maar je hoeft het niet te blijven.

    Erkennen

    Erkennen dat je slachtoffer was. Dat slachtoffer zijn betekent dat gevoelens van machteloosheid keer op keer op kunnen spelen in je proces. Gevoelens die jou keer op keer verhinderen te doen wat je te doen staat, zolang je ze niet herkent als oude gevoelens die als een duveltje uit een doosje op kunnen spelen als je ze het minst verwacht. Kies voor de moed om verder te gaan. Te onderzoeken wat onderzoek nodig heeft. Er zal een nieuwe wereld voor je opengaan. Je hebt een leven te winnen!

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Verlaat Verdriet-symposium Teruggaan om verder te kunnen neemt je als hulpverlener mee naar kennis en kunde uit ervaring. Kennis en kunde die ontwikkeld is door vele jaren werken met Verlaat Verdriet-ers in de praktijk. Uit een gedeelde ervaring: jong ouderverlies, en de invloed van jong ouderverlies op de langere termijn. Kennis en kunde die je nergens anders op kunt doen dan uit de bron. Die bron delen graag met je! Lees meer over symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen en meld je aan via Kenniscentrum Verlaat Verdriet. 

    Teruggaan om verder te kunnen

    Bestel het boek en geef de titel door aan je Verlaat Verdriet-cliënten.

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners