• | |

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Ik was 6 jaar toen mijn moeder overleed, ik ben nu 77. Ik heb er mijn hele leven naar verlangd dat er ergens iemand zou zijn die zou begrijpen wat het verlies van mijn moeder voor mij heeft betekend. Nu lees ik iets over u in het nieuwe PLUS-Magazine van juni 2024. Wat ben ik blij dat u bestaat. Wat ben ik blij dat er een woord voor bestaat. Verlaat Verdriet.’

    Afgelopen maandag was ik onderweg in de trein voor een lange reis naar het zuiden. Er kwam een tekst in me op over leeftijd. Over bestaande, hardnekkige ideeën over leeftijd als je ouder wordt. De tekst had ik al snel geschreven. Maar het begin lukte me maar niet. Tot ik vanochtend een Verlaat Verdriet-ster aan de telefoon had. De 77-jarige Verlaat Verdriet-ster die me vertelde dat ze een leven lang elke dag haar moeder had gemist. Dat ze een moeilijk leven had gehad. Dat ze altijd heeft verlangd naar iemand die zou kunnen begrijpen wat ze zegt. Die eindelijk in PLUS-Magazine leest over jong ouderverlies. Over Verlaat Verdriet.

    Een leven te winnen

    Zelf was ik 40+ toen de onderwijsbaan die ik ruim tien jaar had ophield te bestaan. Veertig plus. Geen baan meer. En geen idee wat ik wilde met mijn leven. Wat ik kon. Welk doel ik had. Ik had zoveel goed te maken in mijn leven. Te herstellen. Daarna zoveel in te halen. Angsten te overwinnen. Twijfels aan mijzelf te overwinnen. Altijd moe. Mist in m’n hoofd. Altijd pijn in m’n lijf. Alcohol afhankelijk. Altijd het gevoel dat er zoveel meer in mij zat dan eruit kwam. Ik had een leven te winnen.

    Ik kreeg een uitkering. Schaamte, vermengd met blijdschap. Afhankelijk van een uitkering. Maar eindelijk tijd en de ruimte om met mezelf aan de slag te gaan. Stap na stap werkte ik aan mijzelf. Overwon mijn angsten. De twijfels aan mijzelf (ahum – behalve soms). Ging drie keer door een traject met borstkanker. Ik stopte met de alcohol. Met roken. Ging stap na stap mijn lijf, dat zo op slot had gezeten, activeren. Eerst door trouw wekelijks yogalessen te volgen. Later met vrijwel dagelijks een rondje sporten. Ik overwon mijzelf. (nog hoor ik mijn vader lang geleden zeggen, vrij naar Spreuken 13.32: ‘Wie zichzelf overwint, is sterker dan hij die een stad inneemt.’) Ik gaf hem gelijk. Wie zichzelf overwint …….  Mijn leven veranderde. Ikzelf veranderde. Werd 50 jaar. Zestig jaar. Zeventig jaar.

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    Waarmee ik maar wil zeggen, zeker aan alle 50+ Verlaat Verdriet-ers: laat je niet verleiden tot negatieve oordelen over leeftijd. Hou op met denken dat alle pijntjes van nu ‘de leeftijd’ zijn. Stop met die negatieve oordelen jezelf een oud wijf te vinden. Een ouwe uitgerangeerde man. Niet morgen, maar nu. Na jaren van stilstand waarin je er niet in slaagde je potentie waar te maken. Waarin je altijd het gevoel had beneden je maat te functioneren. Je jezelf klein en onopvallend hield uit angst je teveel te manifesteren, en vervolgens afgewezen te worden. Van jaren niet het gevoel gehad te hebben ertoe te doen. Of waarin je er in slaagde je potentie waar te maken ten koste van je gezondheid. Letterlijk met pijn en moeite. In beide gevallen nooit van je leven te kunnen genieten. Het is nooit te laat voor verlate rouw.

    Een boom planten

    De beste tijd om een boom te planten is twintig jaar geleden. De tweede beste tijd is nu (Chinees spreekwoord).

    Lezen

    PLUS Magazine juni 2024

    Citaat

    Het citaat van het 6-jarige meisje dat haar moeder verloor is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster.

  • | | |

    Joost Klein in grensoverschrijdend spiegelpaleis

    DoorTitia Liese

    Zondag 11 mei 2024. Bevindt Joost Klein zich in een grensoverschrijdend spiegelpaleis? Bevind ik mij in een grensoverschrijdend spiegelpaleis? Wat is waar? Wat is niet waar? Is waarheid waar? Is waar waarheid?

    Wees

    Joost Klein. Wees. Zingt z’n ziel uit z’n lijf om de wereld duidelijk te maken wat het betekent als jong kind je ouder te verliezen. Als jong kind je beide ouders te verliezen. Wees te zijn. Sinds je veertiende. Kun je als kind kwetsbaarder zijn?

    Talent

    Je hebt talent. Een kurk om op te drijven in een leven waarin voor jou niets meer vanzelfsprekend is. Je talent is groot genoeg. Je verlegt je grenzen. Bent dol op spektakel. Hebt succes. Je wordt uitgekozen om Nederland te vertegenwoordigen bij het Eurovisie Songfestival. Een festival dat ooit is bedoeld om mensen in Europa een gevoel te geven van saamhorigheid. Verbinding. Van een gedeelde samenleving. Verbonden. Wie brengt dat gevoel beter onder woorden voor dit festival 2024 dan Joost Klein in Europapa.

    Spiegelpaleis

    En dan. Malmö. Een aanklacht over grensoverschrijdend gedrag. Commotie. Politie. Wat is waar. Wat is onwaar. Een cameravrouw die jou filmt terwijl je hebt aangegeven niet gefilmd te willen worden na je optreden. Wat is waar. Wat is onwaar. Grensoverschrijdend gedrag van een cameravrouw. Wat is waar. Wat is onwaar. Je ontploft. Wat is waar. Wat is onwaar. De cameravrouw dient een klacht in tegen jou. Je wordt gediskwalificeerd. Wie is dader, wie is slachtoffer. Wie is slachtoffer, wie is dader. Wat is waarheid in dit spiegelpaleis. Wat is onwaarheid in dit spiegelpaleis.

    De overlevers

    Je bent gediskwalificeerd. Uitgesloten van verdere deelname. Mag niet meer meedoen. Buitengesloten. Afgewezen. Een afgewezen Verlaat Verdriet-er. Kun je als Verlaat Verdriet-er kwetsbaarder zijn?

    Joost kom bij ons. De overlevers. Je hoort bij ons.

     

  • | | | |

    Iets leren van een klap in mijn gezicht

    DoorTitia Liese

    Gisteren plaatse ik mijn blog Gebeurt nu het onbeschrijfelijk in Malmö? over de diskwalificatie van Joost Klein bij het Songfestival. Er gebeurde iets met mij. Ik werd onrustig. Werd geraakt in iets wat diep in mij verborgen zit. Ik wil daar nog iets over schrijven, omdat ik denk dat er iets werd geraakt dat mijn leven mee vorm heeft gegeven. Namelijk het altijd jezelf de voet dwars zetten. Zo, dat je je doel niet bereikt.

    Ruptuur

    Het heeft te maken met de ervaring van de ruptuur in mij, besefte ik later. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van mijn moeder in mijn kindertijd. Maar wat gebeurt er dan? Hoe geef je woorden aan het onbeschrijfelijke in je? Of moet ik hier eigenlijk schrijven: het onbeschrijfbare? Want hoe beschrijf je iets wat je eigenlijk niet begrijpt, maar wat er wel is? (ja, met m’n hoofd begrijp ik het wel. Begrijp ik het zelfs heel goed!). Hoe komt het dat Verlaat Verdriet-ers elkaar herkennen, ook al zijn hun levensverhalen nog zo verschillend? Waarin herkennen wij elkaar dan precies? En hoe komt het dan dat dat altijd een gevoel van vreugde geeft? Ook al herken je elkaar in iets wat zo pijnlijk is, en zo verdrietig?

    Klap in mijn gezicht

    Ik las gisteren een reactie op mijn blog op een van mijn Facebook-sites: Het onbeschrijfelijke gebeurt in Gaza. Waarom voelde deze opmerking (van een mevrouw die overigens ‘rouwdeskundige’ is: Rouwen met compassie) als een klap in mijn gezicht? Mijn blog ging niet over de vraag of het een beetje sneu was voor Joost Klein. Ging ook niet over de vraag wat een songfestival waard is in vergelijking met wat er in Gaza gebeurt. Mijn blog ging over de vraag: gebeurde er iets in hem waardoor hij dit zelf veroorzaakte? Zo ja: wat gebeurde er dan?

    Voorbeeld

    Aan de hand van een voorbeeld uit mijn eigen leven wil ik proberen iets duidelijk te maken. Mogelijk herken je het als Verlaat Verdriet-er ook. In het verleden ging ik jaarlijks met vrienden een weekend langlaufen. De berg opwaarts lukte altijd prima. Van de vrouwen was ik vaak de eerste die boven op de berg stond. Maar naar beneden – dat lukte me alleen maar met valpartijen. Binnen de honderd meter schoot de lat scheef, onder de andere lat. Ik viel dus letterlijk over mijn eigen benen. In een therapiesessie jaren later drong het ineens tot mij door: zo doe ik alles in mijn leven. Ik zet altijd mijn voet dwars, en val dan over mijn eigen benen.

    Joost Klein

    Of dit met Joost Klein te maken heeft? Ik weet het niet. Hoe zit het in elkaar? Wat gebeurt er in de ziel van een kind dat een ouder verliest door de dood? Wat doet dit onomkeerbare verlies in een kinderziel? En wat gebeurt er in de ziel van een kind dat het onomkeerbare verlies van beide ouders ervaart? Hoe beschrijf je het onbeschrijfelijke?

    Onbeschrijfbaaar

    Of kan ik hier beter het woord onbeschrijfbare gebruiken? Ik leg het voor aan jou. Verlaat Verdriet-er. Lotgenoot. Ervaringsgenoot. Wat gebeurde er met Joost Klein? Wat gebeurde er in Joost Klein? Durfde hij het op het diepste niveau in hem niet aan? Was de druk op hem te groot? De omgeving van een roerig Songfestival teveel voor iemand die zo zijn ziel bloot legt? Was de omgeving voor hem te onveilig? Zette hij zichzelf de voet dwars? Was er niemand meer in zijn buurt die nog dat diepste, dat onbeschrijfelijk onbeschrijfbare kon begrijpen? Die begreep wat Europapa in diepste wezen voor hem betekende?
    Heeft de klap in mijn gezicht die ik ervaarde door de reactie op mijn blog mij geleerd een verschil te maken tussen het onbeschrijfelijk en onbeschrijfbaar?

  • | | | |

    De veranderkracht van een weggelaten woord

    DoorTitia Liese

    In 1998, er was toen borstkanker bij mij ontdekt, kreeg ik een tip van een vriendin die een grote verandering teweeg heeft gebracht. Niet alleen in mij waar het om de borstkanker ging, maar ook in het Verlaat Verdriet-werk waar ik toen net mee was begonnen. Zelf was de vriendin toen in therapie. Gaf wat ze daar leerde aan mij door. Vanochtend las ik een artikel over een vrouw die in haar jeugd seksueel werd misbruikt. In dat artikel noemde deze vrouw het misbruik ‘mijn’ seksueel misbruik. En toen was het er weer. De tip die ik kreeg. Die bij mij zo’n bijzondere verandering teweeg bracht. Ik geef de tip op mijn beurt graag aan je door.

    Aanleiding

    De aanleiding was indertijd dat ik het in gesprekken (en in gedachten) had over ‘mijn’ borstkanker. ‘Mijn’ kanker. ‘Noem de kanker niet ‘mijn’ borstkanker’ zei mijn vriendin tegen me. ‘Noem het ‘borstkanker‘. Of gewoon ‘kanker’. Ik deed het. Wende mezelf aan het te blijven doen. Consequent. Ik had nog steeds kanker. Maar ik was er niet meer mee geïdentificeerd. Ik had er innerlijk afstand van genomen.

    veranderkracht

    ‘Dat gaat ook op voor overlevingspatronen bij Verlaat Verdriet‘ realiseerde ik me. Overlevingspatronen. We willen ervan af. We willen ze kwijt. Terwijl we ze ondertussen uit gewoonte hardnekkig ‘mijn’ overlevingspatronen blijven noemen.
    Ik geef deze les graag aan je door. Probeer het eens voor de verandering. Noem in plaats van ‘mijn’ overlevingspatronen overlevingspatronen gewoon overlevingspatronen. Er kan zich zomaar een nieuwe wereld openen. Ook bij jou. Ervaar zelf de veranderkracht van een weggelaten woord.