• | | | | |

    Jezelf herkennen in andere Verlaat Verdriet-ers

    DoorTitia Liese

    Veel Verlaat Verdriet-ers zijn nooit in hun leven in aanraking gekomen met andere Verlaat Verdriet-ers. Althans: dat gevoel hebben ze. Maar dat is niet omdat er geen andere Verlaat Verdriet-ers zijn. Dat is omdat Verlaat Verdriet een onderwerp is ‘waar je niet over praat.’ Eén op de dertien volwassen Nederlanders is op een leeftijd jonger dan twintig jaar een ouder – of beide ouders – verloren. Dat vertel je niet zomaar aan andere mensen. Maar het is uiterst onwaarschijnlijk dat je als Verlaat Verdriet-er nooit een andere Verlaat Verdriet-er van dichtbij hebt gezien.

    Jezelf herkennen

    Verlaat Verdriet-ers denken dus dat ze de enige zijn. In ieder geval de enige die daar nu nog ‘last van heeft’. (In de volksmond: ‘Zit je daar nu nog mee?’) In het proces van bewust worden van de impact van jong ouderverlies is het helpend de verhalen van andere Verlaat Verdriet-ers te lezen. Hun verhalen in je op te nemen. Jezelf te herkennen in de verhalen van andere Verlaat Verdriet-ers. In het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek tien interviews met Verlaat Verdriet-ers: mannen en vrouwen die in hun jeugd hun moeder, hun vader of hun beide ouders verloren.

    Interviews

    • Katinka, 5 jaar toen ze haar vader verloor door kanker;
    • Robert, 5 jaar toen hij zijn moeder verloor door een auto-ongeval, 10 jaar toen hij zijn vader verloor door longkanker;
    • Pauline, 7 jaar toen ze haar moeder verloor door zelfdoding;
    • Frans, 9 jaar toen hij zijn vader verloor door een auto-ongeval;
    • Maroeschja, 9 jaar toen ze haar moeder verloor door leukemie;
    • Meta: 11 jaar toen ze haar beide ouders tegelijkertijd verloor door een auto-ongeval;
    • Jan: 15 jaar toen hij zijn vader verloor door maagkanker, 21 jaar toen hij zijn moeder verloor door zelfdoding;
    • Silvia: 17 jaar toen ze haar vader verloor door een auto-ongeval;
    • Harry: 22 jaar toen hij zijn moeder verloor door zelfdoding.

    Meer

  • | | | | |

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    DoorTitia Liese

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    Op de zaterdagochtend, tijdens de workshop Verlaat Verdriet, vraag ik deelnemers altijd woorden te geven aan gevoelens bij hun ervaringen in de Verlaat Verdriet-workshop. In verband met het komende symposium voor hulpverleners – Teruggaan om verder te kunnen, op zaterdag 8 november 2025 – heb ik de deelnemers van de workshop van juli 2025 gevraagd of ik hun woorden mag delen via mijn blog en op LinkedIn. Zodat lezers inzicht krijgen in thema’s die spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Wat het voor Verlaat Verdriet-ers betekent dat ze de keuze hebben gemaakt de workshop te komen doen. En wat helpend is voor ze.
    De deelnemers hebben mij met alle liefde toestemming gegeven hun woorden en hun voornamen te delen op mijn site, op LinkedIn en op Facebook.

    Vragen

    De deelnemers formuleren hun antwoorden naar aanleiding van de volgende vragen

      • Wat heeft je geraakt;
      • Wat heeft je verbaasd;
      • Wat heeft je geïnspireerd.

    Aartje

    Wat heeft je geraakt

    Door de theorie lijkt alles nog beter te gaan passen. Daar bedoel ik mee dat ik beter ga/kan begrijpen wat het verliezen van papa in mijn leven voor invloed heeft (gehad). Vooral het feit dat het verlies oorzaak is geweest van het verloop van mijn leven, en niet de ‘foute keuzes’ die ik maakte.
    De ontreddering raakt me. Er schijnt nu licht op de leegte. Het is geen verdriet, pijn of angst. Ontreddering is het stilstaan/bevroren zijn in de tijd. Het raakt me dat hulpverlening zo weinig weet/wil weten van de impact van jong ouderverlies op het kind in ontwikkeling. En er ongezien aan voorbij is gegaan (gaat) in al die jaren dat ik hulpverlening heb gehad.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Wat mij heeft geïnspireerd, en moed geeft, is het feit dat wij als Verlaat Verdriet-ers onszelf telkens weer uit durven dagen om het proces van teruggaan, doorwerken, onderzoeken en voelen, aan te gaan. Ik kan het. Ik wil het. En ik doe het!

    Mandy

    Wat heeft je geraakt

    De theorie. Opluchting dat veel dingen een plek krijgen. Waarom ik bepaalde dingen doe: controle; verlatingsangst; complicaties. Veel inzicht gekregen, bijvoorbeeld over de leegte die ik nooit gevuld krijg, wat ik ook probeer.

    Wat heeft je verbaasd

    Het zoeken bij mijn man wat hij mij niet kan geven, maar wat ik zelf moet doen. Ik moet meer aan mijzelf geven. Meer leren ontvangen. Meer laten zorgen, in plaats van altijd voor een ander zorgen.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Ik wil zorgen dat mijn ruptuur heelt.
    De overeenkomsten in onze verhalen, terwijl er ook zoveel verschilt. Ik wil meer voor mijzelf, en ga hier absoluut meer voor open staan en vooral DOEN. Ik mag er zijn. En ik ben het waard. Ik wil meer dan alleen maar overleven!

    Meer kennis

  • | | |

    Werkbladen bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

    Werkbladen bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

    Met enige regelmaat krijg ik het verzoek de Werkbladen behorende bij het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek  te mailen. Vanzelfsprekend werken de Werkbladen het beste in samenhang met het (Ver)Werkboek. Maar ze kunnen ook uitstekend los van het (Ver)Werkboek worden gebruikt.
    De Werkbladen zijn als downloads gratis beschikbaar op Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Hoofdstukken van de werkbladen die corresponderen met het (ver)werkboek

    1. Zeven kwaliteiten die jou zullen helpen
    2. Over jou: je leven zoals het nu is
    3. Het verlies van toen
    4. Over-Leven – Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet
    5. Je overleden ouder
    6. Je overleden ouder en jij
    7. Herinneringsboek Moeder / Herinneringsboek Vader
    8. Een ingrijpend verlies als jeugdervaring
    9. Gevoelens en emoties
    10. Doen en laten
    11. Rituelen bij Verlaat Verdriet
    12. Zoals ik ben
    13. Interviews

    Tips

  • | | | | |

    In een klein hoekje verborgen

    DoorTitia Liese

    Een jaar of vier geleden kocht ik een nieuwe parasol voor m’n Terschellingse plek. Tamelijk lichtgewicht, maar wel met een lange stok. Jarenlang was ik gewend geweest aan een zware, ondeelbare houten stok. Altijd weer een worsteling om de parasol uit en in het schuurtje te krijgen. Maar altijd weer lukte het. Ook met de nieuwe parasol worstelde ik keer op keer met ‘schuurtje uit, schuurtje in’. Nooit drong tot mij door dat sommige parasolstokken wel deelbaar zijn. Tot ik vorige week de parasol in m’n schuurtje zag staan. Helft van de stok met parasol, naast de andere helft. Ken je die verbijstering die je kunt voelen als je iets wat zo voor hand liggend is – een deelbare parasolstok – gewoon jarenlang over het hoofd hebt gezien? Hoe dom kun je zijn?

    In een klein hokje verborgen

    Onmiddellijk voel ik weer al die keren tijdens mijn eigen verlate rouwproces waarin ik iets maar niet kon begrijpen. Tot op een dag ineens het kwartje valt, en je iets ziet wat je nooit hebt gezien, maar wat zo voor de hand liggend kan zijn. In een klein hoekje verborgen. Meestal op een moment dat je nou juist niet met je probleem bezig bent, gebeurt het. Ineens. Nieuw inzicht. Hoe verrast kun je zijn?

    Ben je al in de kleren?

    Voortvarend plaats ik de twee delen van de parasol op de parasolvoet. Natuurlijk heb ik gesnapt hoe je dat doet. Au. Oei. Au. Au.  Duim tussen de twee delen geklemd. Bloed. Pijn. Krachtwoord. Zo goed en zo kwaad als het gaat leg ik met mijn linkerhand een pleister om mijn heftig bloedende rechterduim. De volgende ochtend bloedt m’n duim nog steeds. Ik bel de huisartsenpraktijk, zodra die bereikbaar is. Aanvankelijk is de assistente niet onder de indruk van mijn verhaal. Tot ik vertel ‘In die arm heb ik geen lymfeklieren meer.’ ‘Ben je al in de kleren?’ vraagt ze. ‘Dan wil ik je meteen zien.’

    Ik ga straks kijken

    De dokter is overduidelijk een arts die met pensioen is, en waarneemt. ‘Je reageert zo rustig en adequaat’ zegt hij. ‘Wat heb je gestudeerd?’ ‘Niks’ zeg ik (niet geheel naar waarheid). ‘Ik werk vanuit ervaringsdeskundigheid. Ooit gehoord van Verlaat Verdriet?’ Hij kijkt me onderzoekend aan. Kennelijk heeft mijn vraag bij hem iets geraakt. Verborgen. In een klein hoekje. ‘Fijne dag verder’ zegt hij bij het afscheid. ‘Verlaat Verdriet. Daar ga ik meteen naar kijken.’