• | | | |

    Verlaat Verdriet en verlate rouw onderbrengen in opleidingspogramma’s

    ‘Een paar jaar geleden heb ik een man, toen 79 jaar, in therapie gehad. Na een hartinfarct besloot hij dat het tijd was geworden eindelijk iets te doen met de vroege dood van zijn moeder. Nooit eerder in zijn leven had hij aandacht gegeven aan het vroege verlies. Het bestond eenvoudig weg niet voor hem. Het was een intens, intensief en helend traject voor hem, en een bijzonder en mooi traject voor mijzelf. Sinds die tijd weet ik het zeker: Verlaat Verdriet-ers, Verlaat Verdriet en verlate rouw verdienen veel meer aandacht. Eigenlijk is het onbegrijpelijk dat het nog altijd niet wordt gezien als onderwerp van belang. Wij gaan daar wat aan doen door het op te nemen in ons opleidingsprogramma.’

    Verlaat Verdriet en verlate rouw onderbrengen in het opleidingsprogramma

    Twee weken geleden had ik een gesprek met twee vrouwen. Beiden therapeut. En beiden als docent/trainer/supervisor verbonden aan de Academie voor Psychodynamiek in Scherpenzeel. Beide vrouwen zijn ervan overtuigd dat Verlaat Verdriet, de gevolgen van jong ouderverlies en verlate rouw een stevige plek moeten gaan krijgen in de opleiding waaraan ze verbonden zijn. Ze zijn naar mij toegekomen omdat ze alles willen weten van Verlaat Verdriet  en verlate rouw. Zoveel herkenning in wat ik vertel, en zoveel erkenning van de levenslange invloed van jong ouderverlies. ‘Zelf start ik altijd met mijn cliënten een genogram te laten tekenen. Jong ouderverlies wordt dan altijd meteen zichtbaar en onontkoombaar. Het geeft ingangen om over het verlies van de ouder(s) in gesprek te gaan. Jong ouderverlies thema te laten zijn.

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    ‘We hebben ons allang opgegeven voor het symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. We hopen dat jullie veel deelnemers krijgen aan dit belangrijke symposium. Goed dat er meer kennis komt in de wereld van professionals.’

    Ben je hulpverlener? Wil je meer weten over de dagelijkse impact van verlate rouw? Lees meer op Kenniscentrum Verlaat Verdriet of meld je meteen aan. Ook voor hulpverleners is er een wereld te winnen!

    Meer informatie over het symposium

  • Heb je belangstelling voor Verlaat Verdriet-bijeenkomsten in Amsterdam?

    Verlaat Verdriet-bijeenkomsten

    Afgelopen week ontving ik onderstaand bericht van Louise. Zij neemt het initiatief in Amsterdam Verlaat Verdriet-bijeenkomsten aan te bieden.
    Ik geef het initiatief van Louise graag aan je door.
    Louise, ik hoop van harte dat jouw aanbod aanslaat in Amsterdam en omgeving.

    Heb je belangstelling voor Verlaat Verdriet-bijeenkomsten in Amsterdam?

    Mijn moeder is overleden toen ik 9 jaar oud was en ik heb zoals zovelen mijn rouw weggestopt tot ik er anderhalf jaar geleden niet meer omheen kon en aan mijn verlaat verdriet proces ben begonnen. Ik heb het als heel intens ervaren, al het verdriet en de rouw wat nog in mij zat en wat er nog uit moest.
    Ik heb veel gehad aan de workshop
    Verlaat Verdriet bij Titia Liese. Via deze workshop heeft mijn moeder weer een plaats in mijn leven gekregen en voel ik mijzelf weer haar dochter.
    Inmiddels ben ik dankbaar dat ik het proces ben aangegaan en sta op een andere meer open en stevigere manier in het leven.

    Maatschappelijk werker en coach

    Ik werk als maatschappelijk werker en als coach. Ik speel al een tijdje met de gedachte om een aantal bijeenkomsten te organiseren speciaal voor Verlaat Verdriet-ers om met elkaar ervaringen uit te wisselen en aandacht te hebben voor ieders verhaal en proces en met elkaar te groeien.
    Na overleg met Titia heb ik besloten om dit bericht te plaatsen. Ik ben benieuwd of er in deze groep
    Verlaat Verdriet-ers zijn die daar interesse in hebben. Ik woon zelf in Amsterdam en wil de bijeenkomsten bij voldoende belangstelling in de omgeving van Amsterdam organiseren.

    Contact

    Neem contact op met Louise: lwever@upcmail.nl 

  • | | | | | |

    Tips voor hulpverleners: verlate rouw bij Verlaat Verdriet

    Verlate rouw bij Verlaat Verdriet

    Een rouwproces is geen lineair proces. Is geen proces van fasen die elkaar lineair opvolgen 1. verlies. 2. verlies verwerken. 3. verlies achter je laten. 4. verder met je leven.
    Maar ook als je weet wat een rouwproces niet is – namelijk geen lineair proces – dan wil dat nog niet zeggen dat je je ervan bewust bent dat een verlaat rouwproces een totaal andere dynamiek heeft dan een rouwproces na recent verlies. Mogelijk (en zelfs waarschijnlijk) ben je je er – ook als hulpverlener – niet of nauwelijks van bewust hoe sterk lineair we in onze cultuur denken en leven. Toekomst gericht. Vooruitgangsgericht. En gericht op een (lineaire) maakbaarheid van een proces.

    Verschil

    Recent verlies

    Een verlies dat een volwassen mens nu lijdt, en zeker een ingrijpend, onomkeerbaar en levens veranderend verlies, roept onmiddellijk emoties op. Een maalstroom van emoties waarin je cliënt zich een begaanbare weg moet zien te banen. Zich staande moet zien te houden. Je cliënt staat voor de taak haar/zijn verlies een aanvaardbare plek te geven in haar/zijn leven.

    Verlaat Verdriet

    Een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet is een proces met een totaal andere, eigen dynamiek. Een achterwaarts proces, waarin je cliënt op zoek moet gaan naar de betekenis van het verlies van toen. Een verlies dat in veel gevallen tientallen jaren geleden heeft plaatsgevonden. Een existentiële crisis op een moment het systeem van je cliënt op geen enkele manier in staat was zo’n ingrijpende crisis te incasseren. Laat staan dat je cliënt als kind de diepte en de reikwijdte van dit verlies betekenis heeft kunnen geven. Een verlies dat de identiteit van je cliënt mee vorm heeft gegeven.

    Alternerend proces

    Een verlaat rouwproces is een uitnodiging om terug te gaan in de tijd. Vaak door een mijnenveld aan verstrikkingen en complicaties. Terug in de tijd, in een cultuur die volkomen toekomstgericht is. Terug naar een gebeurtenis waar je cliënt voor geen prijs naar toe wil. Waar hij/zij een weefwerk aan overlevingsstrategieën voor heeft ontwikkeld om vooral maar nooit in de buurt te komen van die plek.

    Een verlaat rouwproces is ook een alternerend proces. Een proces dat als de slinger van een klok voortdurend heen en weer gaat, waarin gedachten en gevoelens steeds weer heen en weer geslingerd worden tussen uitersten. Pieken. Dalen. Vooruitgaan. Achteruitgaan. Hoop. Wanhoop. Verdriet. Vreugde. Moed. Angst. Gevoel. Verstand. Liefde. Onverschilligheid.

    Onderzoek

    Een verlaat rouwproces is vooral een proces van onderzoek. Wat heeft het verlies van toen met je cliënt gedaan. Wat heeft het verlies van toen teweeg gebracht aan ingrijpende veranderingen. Hoe heeft hij/zij daar als kind mee om kunnen gaan. Hoe heeft hij/zij daar in haar/zijn latere leven mee om kunnen gaan. In plaats van het verlies te blijven negeren, te bagatelliseren, te ontwijken, te presteren, altijd maar door te gaan geeft je cliënt het verlies van toen letterlijk een zichtbare plek in haar/zijn levensverhaal.

    Symposium voor hulpverleners

    Tijdens symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen delen Verlaat Verdriet-ers in een zorgvuldig gestructureerd, dynamisch en interactief programma met hulpverleners van diverse pluimage hun kennis uit ervaring. Ze delen de dagelijkse impact van het vroege verlies van hun ouder(s). Wat ze hebben ondernomen om met hun verlate rouw aan de slag te gaan. Wat hen niet heeft geholpen. En, aan de hand van herkenbare en aanprekende voorbeelden, vooral wat hen wel heeft geholpen. Zó, dat ook jij als hulpverlener gerichter en adequater Verlaat Verdriet-ers kunt begeleiden in hun verlate rouwproces.

    Meer informatie

  • | | |

    Daily Impact: Dr. Annemiek van der Schaft

    Dr. Annemiek van der Schaft

    Vorige week was ik aanwezig bij de promotie van Annemiek van der Schaft aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, naar aanleiding van haar proefschrift: Daily Impact – Reflecting on Employee Experiences in Organizational Change.
    Een paar jaar geleden deed Annemiek een individuele Verlaat Verdriet-workshop bij mij. Na deze intense en intensieve workshop hebben we contact gehouden. We spraken elkaar niet vaak, maar via de app bereikten we elkaar toch. Afgelopen voorjaar meldde Annemiek dat ze haar proefschrift had afgerond. Enige tijd later ontving ik van haar bericht via de app: ‘Zeventien september om 10.30 uur zal ik mijn proefschrift openbaar verdedigen in Nijmegen. Ik zou het geweldig vinden als je erbij zou kunnen zijn.’ Ik antwoordde meteen: ‘Genoteerd Annemiek, met de bedoeling bij deze bijzondere en belangrijke dag voor jou te zijn.’

    Daily Impact

    Een paar weken voor zeventien september appte ik Annemiek: ‘Wat is precies de essentie van jouw onderzoek en waarop promoveer je?’ Antwoord van Annemiek: ‘Ik ga het uiteraard ter plekke nog uitleggen, maar het proefschrift gaat over hoe medewerkers omgaan met verandering in hun organisatie.’ De verdere omschrijving van Annemiek voert iets te ver om hier te plaatsen, maar mijn antwoord aan haar luidde: ‘Kijk Annemiek – en weer denk ik: als je jouw proefschrift legt op Verlaat Verdriet en verlate rouw: wat gebeurt er dan???’ ‘Dit proefschrift gaat ook absoluut over mijn thema’ appte Annemiek me terug.

    Zeventien september 2025

    Ik was erbij, op zeventien september j.l. En ik heb letterlijk zo ongeveer de hele tijd op het puntje van mijn stoel gezeten. Hoewel het onderzoek van Annemiek niet specifiek gaat over de impact van jong ouderverlies (helemaal niet, zelfs) werd ik helemaal meegenomen in het perspectief van dit proefschrift: de dagelijkse invloed van ingrijpende veranderingen op mensen. Het belang van ervaringen van mensen. De belangrijke rol die levensverhalen daarin spelen. De mensen, en hun verhalen. De dagelijks voelbare impact van veranderingen. Ik voelde een diepgang die ik tot nog toe altijd heb gemist bij uitspraken van ‘rouwdeskundigen’ naar aanleiding van hun onderzoeken naar, en promoties op, jong ouderverlies en de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Perspectief

    Annemiek, dank dat ik aanwezig heb mogen zijn bij jouw promotie. Dat ik heb kunnen voelen hoe het perspectief van mensen en hun verhalen de juiste weg is om ook Verlaat Verdriet te onderzoeken. Ik zei tegen je na afloop van jouw verdediging: ‘Als je wat tijd over hebt, kun je met ditzelfde onderzoek ook nog even promoveren op Verlaat Verdriet?’ Ik houd graag contact met je Annemiek. Zoals je weet: er wordt al aan onderzoek gewerkt.

    Alle goeds voor jou, en alle succes die jou toekomt met jouw nu al spraakmakende onderzoek (en niet alleen spraakmakend bij mij!).