• | | | |

    Verlaat Verdriet; verbinden, vertrouwen, en verdergaan

    DoorTitia Liese

    Verbinden, vertrouwen, en verdergaan

    ‘Ik ben me er voor het eerst van mijn leven echt van bewust wat ik doe. Zodra ik een soort van onveiligheid voel stap ik in bekende overlevingsstrategieën. Dan vertel ik mezelf dat het goed gaat met me. Dat ik het red. En ik geloof dat zelf. Want ik red het’. Aan de telefoon spreek ik een Verlaat Verdriet-ster die ik ken vanaf de allereerste tijd van de Verlaat Verdriet-workshops. Ze verloor jong haar vader. We hebben veel samen gedaan in Verlaat Verdriet-verband. In de loop van de jaren heeft zich een hechte vriendschappelijke band tussen ons ontwikkeld.

    Overlevingsstrategieën

    Afgelopen najaar ontdekte ze een knobbel in haar borst. Haar leven stond ineens helemaal op de kop. Al haar overlevingsstrategieën gingen weer in werking. Inmiddels is er meer duidelijkheid over het te volgen traject. En dus rust. Nu realiseert ze zich wat er met haar gebeurde tijdens de eerste paniek. Ze stapte in alle haar bekende overlevingsstrategieën. En vertelde zichzelf: het gaat goed met me. Ik red het wel. Nu realiseert ze zich hoezeer ook dat een overlevingspatroon is, jezelf – en de buitenwereld – vertellen dat het goed gaat met je. Dat je het redt. Nu voelt ze de steun van mensen om haar heen. Schouder-aan-schouder. Ze voelt wat verbinden en vertrouwen doen met haar. ‘Wat een bijzondere, en leerzame ervaring.’ zegt ze aan de telefoon.

    Schouder-aan-schouder

    Zelf ervaar ik in deze zelfde tijd ook iets van de aller diepste diepte van het verlies van mijn moeder toen ik acht was. Ik voel Verlaat Verdriet-ers naast me staan. Schouder-aan-schouder. Een uitdrukking die ineens in deze tijd voor mij een hele bijzondere betekenis heeft gekregen. Verlaat Verdriet-ers om me heen, met wie ik samenwerk. Schouder-aan-schouder. Bijvoorbeeld bij de organisatie van het symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Verlaat Verdriet-ers die naast me staan. Met wie ik samen plannen maak om Verlaat Verdriet en verlate rouw een zichtbare en waardevolle plek te geven in de samenleving.

    Verbinden, vertrouwen en verdergaan

    Schouder-aan-schouder. Verbinden. Vertrouwen. Samen verdergaan. Dat is wat ik nu tot in het diepste van mijn vezels kan voelen. En nu durf ik, voor het eerst van mijn leven, te voelen hoe ik – al in de tijd van de ziekte van mijn moeder – heb besloten: ik moet het alleen doen. Ik moet mezelf redden. Nu er zoveel mensen om me heen staan die me het gevoel geven: samen kunnen we bouwen, durf ik het aan te voelen hoe ik als kind heb besloten: ik moet het alleen doen.

    Patroon

    In het diepste van mijzelf ervaar ik het patroon dat ik in me heb gedragen. Ik moet het alleen zien te redden. Ik moet mezelf – en de buitenwereld – laten zien dat ik het red. Dat het goed gaat met me. Een realisatie die ik nu kan voelen tot in de diepste vezels van m’n lijf. Een realisatie die me doet schudden op m’n grondvesten. Maar die me ook weer zoveel leert over de diepste diepte van het verlies van mijn moeder in mijn kindertijd. Een ervaring waarvan ik hoop dat ook mijn Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten hiervan kunnen leren: dit hoort er ook bij. Mogelijk ook bij jou.

    Symposium voor hulpverleners

    Ben je hulpverlener? Kom je in je werk Verlaat Verdriet-ers tegen? Werk je met Verlaat Verdriet-ers? Leer meer over de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Symposium voor hulpverleners op zaterdag 5 april 2025. Meld je aan Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    lezen

    Rouw kent geen tijd

    Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw in 13 modules

    #verlaatverdriet #verlaterouw #ruptuur #onomkeerbaarverlies #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet

     

  • | | | | |

    Verlaat Verdriet-ers, en suïcidegedachten

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers, en suïcidegedachten

    ‘Wat een prachtig symposium hebben jullie georganiseerd.’ ‘Wat een mooie waardevolle dag met al die mooie waardevolle Verlaat Verdriet-ers samen.’ ‘JA!’ Ik ontvang de complimenten van verschillende kanten graag. Het is een hele mooie dag geweest, symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart 2024. Ook ik heb genoten van al die blije mensen, die genoten van deze samenkomst.
    En toch, ergens in mij, voel ik een klein, maar hardnekkig waarschuwingslampje. Uit mijn Verlaat Verdriet-werk weet ik vrij zeker dat tenminste driekwart van de Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt worstelen – of hebben geworsteld – met suïcidegedachten. Dat is veel. En het blijft bijna altijd onder de oppervlakte totdat……

    Delen van Verlaat Verdriet-kennis

    Op de vrijdagmiddag van de workshops deel ik altijd de Verlaat Verdriet-kennis die ik in de loop van de jaren heb ontwikkeld. De herkenning, en de erkenning, doet de deelnemers altijd zoveel goed.

    ……. op de vrijdagavond deel ik altijd het schema dat ik heb gemaakt over Ruptuur en Trauma. In dit schema laat ik zien hoe Verlaat Verdriet-ers gevoelig kunnen worden, bijvoorbeeld voor stress. Voor burn-out. Chronische vermoeidheid. Chronische pijnen. Voor angst- en paniekaanvallen. Voor depressie. Verslavingen. Dan komt ook suïcide-gedachten aan de orde. Soms wordt er meteen gereageerd. Soms wordt er vooral instemmend geknikt. Het wordt herkend, door minstens driekwart van de deelnemers.

    Suïcidegedachten

    De meeste Verlaat Verdriet-ers zijn niet actief suïcidaal. Maar ze kennen wel de leegte. Het gat in hun ziel. De innerlijke eenzaamheid. Het altijd aanwezige verlangen, zonder ooit goed te kunnen duiden waar dat verlangen over gaat. Ze kennen de intense, alleroverheersende vermoeidheid van een leven lang overleven. Het gevoel voor elke millimeter in hun leven geknokt te moeten hebben. Het simpelweg niet meer op te kunnen brengen. Deze Verlaat Verdriet-ers willen niet dood, ze weten niet hoe ze moeten leven. Ze verlangen naar rust. RUST. En sommige van hen willen naar hun overleden ouder.

    Dat is veel. Heel veel. Alleen al om dit gegeven hebben de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn – Verlaat Verdriet dus – meer bekendheid nodig in de hulpverlening. Zouden in de hulpverlening alle bellen moeten rinkelen als het gaat om suïcidegedachten bij volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden. Alle seinen op rood moeten staan. Of liever: alle seinen op groen!

    Symposium voor hulpverleners

    Hulpverleners: zet alle seinen op groen! Tijdens symposium Teruggaan om verder te kunnen delen wij, Verlaat Verdriet-ers, onze kennis en kunde uit ervaring met jullie. Geef groen licht voor het symposium. Kom! Op zaterdag 5 april 2025 in MFC De Roef in Harderwijk. Lees meer over symposium Teruggaan om verder te kunnen en meld je aan!

    Zien en horen

    Rouw kent geen tijd – Ruptuur en trauma

    Lezen

    Trauma en ruptuur 

  • | | | |

    Over stiefloeders en stiefmoeders: tips voor hulpverleners

    DoorTitia Liese

    Over stiefloeders en stiefmoeders

    Ga er maar aan staan! Je bent jong – of misschien niet meer piepjong – en je trouwt met een weduwnaar met kinderen. Enig idee waar je aan begint? Het is je bedoeling deel uit te gaan maken van een gezin dat al gevormd is. Dat al een eigen gezinscultuur heeft. Met normen en waarden die bij het gezin horen. Een eigen stijl van opvoeden. Kun je het ooit goed doen als nieuwe partner? Als stiefmoeder? Als moeder? Word je geaccepteerd door de kinderen die er al zijn? Word je afgewezen? Houdt de moeder die is overleden nog een eigen plaats in het gezin? Verdwijnt de overleden moeder uit het gezin?

    Tips voor hulpverleners

    • Wie heeft voor jou gezorgd na het overlijden van je moeder?
    • Hoe noemde je de tweede vrouw van je vader?
      • Wat betekende dat voor jou?
      • Wat gebeurde er met jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Behield je overleden moeder een plaats in het nieuwe gezin?
      • Op welke manier gebeurde dat?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Had de tweede vrouw van je vader kinderen toen ze in jullie gezin kwam?
      • Wat betekende dat voor de samenstelling van jullie gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Wat betekende het voor jou als er zichtbare intimiteiten waren tussen je vader en zijn nieuwe vrouw?
    • Kreeg je vader nieuwe kinderen met zijn tweede vrouw?
      • Wat betekende dat voor de samenstelling van het gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Hoe heeft de relatie met je vader zich ontwikkeld?
      • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Hoe heeft je relatie met de tweede vrouw van je vader zich ontwikkeld?
      • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?
    • Als je vader geen relatie is aangegaan met een nieuwe vrouw: wat betekende dat voor jullie gezin?
      • Wat betekende dat toen voor jou?
      • Wat betekent dat nu voor jou?

    Over stiefloeders en stiefmoeders

    In de loop van de jaren heb ik heel wat benamingen gehoord. Stiefmoeder. Stiefloeder. Stiefmonster. Stiefheks. Maar ook Verlaat Verdriet-ers die liefdevol spreken over ‘moeder’ of over ‘stiefmoeder’. Of in sommige gevallen over ‘stiefje’.

    Tips voor hulpverleners

    Vragen om aan Verlaat Verdriet-ers te stellen

    • Welke van de benamingen past bij jouw situatie?
    • Wat betekende dat in je jeugd voor jou?
    • Wat betekent dat nu voor jou?

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer en aanmelden: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

    Boeken van Titia Liese

    #stiefmoeder #verlaatverdriet #verlaterouw #zonder moeder #kenniscentrumverlaatverdriet #teruggaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium #hulpverleners

  • | | | |

    Als horen en zien je lijken te vergaan

    DoorTitia Liese

    ‘Zou het ook zo kunnen zijn dat alle rouw en rotgevoelens die ik vroeger had en niet tot uitdrukking kon brengen in me zijn blijven zitten nu dagelijks korte of langere tijd boven komen? Zo voelt het wel. Ik probeer er de tijd voor te nemen.’

    Horen en zien

    Het kan je zomaar overkomen. Je bent op weg met je verlate rouwproces. Ineens lijken horen en zien je te vergaan door een kakofonie aan gevoelens. Gevoelens die je altijd uit de weg bent gegaan. Die je heel diep weg hebt gestopt. Zo ging je overleven na het verlies van je ouder(s). Je stopte je gevoelens ver weg. Deksel erop. Bestaan niet meer.

    Angst voor voelen

    Angst voor voelen is de hoge drempel die Verlaat Verdriet-ers kan verhinderen hun proces aan te gaan. De angst overspoeld te worden door een stortvloed van verdriet. Van tranen. Een stortvloed die nooit meer zal stoppen. Als jou dat overkomt is het helpend je te realiseren dat dit hoort bij de weg van overleven naar leven. De weg van overleven door je gevoelens altijd onder controle te houden naar de weg van leven. Je gevoelens bevrijden van de controle. Ze deel uit laten maken van wie je in werkelijkheid bent. Je hebt een leven te winnen!

    Oude patronen

    Als dit zich voordoet bij jou is de kans groot dat je gaat reageren vanuit oude patronen. Patronen die je al zo lang gebruikt dat je ze niet eens meer herkent als hardnekkige overtuigingen die jou helpen te overleven. Zoals bijvoorbeeld: altijd streng zijn voor jezelf. Jezelf op de kop zitten met negatieve oordelen over jezelf of over de wereld om je heen. ‘Het lukt me niet.’ ‘Wat ben ik toch een kneus.’ ‘Waarom ben ik er nog steeds niet vanaf.’ Precies dat, wat je niet zou moeten doen omdat het niet helpend is. Het lijkt alsof je het niet goed doet. Maar je doet het juist heel goed. Wat je kunt doen in deze situatie is met zachtheid naar jezelf kijken. Met mededogen voor het kind in je dat zo angstig is. Tijd nemen voor jezelf. Nu het Gevoelswoordenboek downloaden dat je gratis kunt downloaden van Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Aan het werk gaan met dit Gevoelswoordenboek dat speciaal is gemaakt voor de situatie waar jij nu in zit: iets willen doen in je proces, maar niet weten wat.

    Verlaat Verdriet-ers aan het woord

    Verlaat Verdriet-ers aan het woord over hun ervaringen met het Gevoelswoordenboek.

    • Zo fijn om tijd te maken voor mezelf, en een werkvorm te hebben om nog lang te bewaren;
    • Ik ging er echt helemaal in op;
    • Zo bijzonder om te doen, en het is echt prachtig geworden;
    • Fijn om niet zoals altijd in mijn hoofd te zitten, maar iets met m’n handen te doen;
    • De woorden kwamen vanzelf terwijl ik met de kleuren bezig was.

    Wat je verder helpt

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #symposiumvoorhulpverleners #teruggaanomverderte kunnen