• | | |

    Hulpverleners: aanmelden voor het symposium is geopend

    DoorTitia Liese

    Vandaag steken we de vlag uit. Hulpverleners: aanmelden voor Verlaat Verdriet-symposium Teruggaan om verder te kunnen is met ingang van vandaag – 4 februari 2025 – geopend. Er zijn maximaal 80 tickets beschikbaar voor dit symposium. Meld je dus snel aan als je dit symposium bij wilt wonen.

    Website Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Kun je als onbetaald vrijwilliger ergens helemaal voor gaan? JA, dat kan. En hoe! Vandaag kunnen we de vlag uitsteken omdat Stephanie, in samenwerking met Ronald, voor de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet weer een hele cruciale stap heeft gezet: ons ticket-verkooploket voor het symposium van 5 april 2025 is geopend! Stephanie en Ronald – goed gedaan!!!

    Wat is er zo bijzonder aan dit symposium

    Wat is er zo bijzonder aan dit symposium? zul je je mogelijk afvragen. Wat dit symposium een bijzondere gebeurtenis maakt is dat wij – Verlaat Verdriet-ervaringsdeskundigen – op deze dag onze kennis uit ervaring delen met hulpverleners. Op deze manier leveren wij, een voor deze gelegenheid speciaal samengesteld groepje bevlogen vrijwilligers – onze bijdrage aan het gewoner maken van Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Wat we bieden op deze dag

    Ochtend

    • Ap Dijksterhuis, psycholoog en bestseller auteur deelt zijn ervaring met de zoektocht naar zijn vader die hij als heel jong kind verloor;
    • Tamar van der Steen, 3 jaar toen ze haar vader verloor. Tamar – Verlaat Verdriet-er en opgeleid drama-therapeut – treedt op met haar act Herleef. Na afloop van haar act biedt Tamar ruime gelegenheid om haar act na te bespreken met aanwezigen in de zaal;
    • Titia Liese, 8 jaar toen ze haar moeder verloor, wordt geïnterviewd over de kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw die zij heeft ontwikkeld in de 25 jaar van haar intensieve Verlaat Verdriet-werk;

    Middag

    • Deel-sessies waarin Verlaat Verdriet-ers hun verhaal delen. Zich openstellen. Het verhaal delen van het vroege verlies van hun ouder, of hun beide ouders;
    • Hun ervaringen in de hulpverlening. Wat heeft geholpen. En wat juist niet;
    • Op welke unieke manier zij vorm hebben gegeven aan hun verlate rouwproces;
    • Verhalen waardoor je je als hulpverlener met een schok kunt realiseren: oh, daarom werkte het niet. Maar ook delen van verhalen die je een goed gevoel zullen geven omdat je je realiseert hoe jouw betrokkenheid het verschil kan maken.

    Hulpverleners

    Hulpverleners: aarzel niet. Het kan NU. Meld je aan voor symposium Teruggaan om verder te kunnen. Samen maken we er een mooie, gedenkwaardige dag van.

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #hulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet #symposiumteruggaanomverdertekunnen #teruggaanomverdertekunnen

  • | | | |

    Verlaat Verdriet, en overschreden grenzen

    DoorTitia Liese

    Ik zal het nooit vergeten. Die ene aanmelding. Het was in de begintijd. We werkten – vanuit onze eigen verlies-ervaring –  nog alleen met Dochters Zonder Moeder. Twee dingen vertelde Marion (* Niet haar echte naam), de Dochter Zonder Moeder die me belde om zich aan te melden voor de eerstvolgende workshop. Haar eerste mededeling: wat jullie doen, dat was ik ook van plan. Bij mij is het niet van de grond gekomen, dus ik meld me graag aan voor jullie workshop Zonder Moeder.’

    Overschreden grenzen

    Van het tweede wat Marion me vertelde schrok ik hevig. Die mededeling ging over overschreden grenzen. ‘Toen ik drie jaar was is mijn moeder ziek geworden. Ze lag altijd in bed. Mijn vader heeft mij misbruikt vanaf mijn derde jaar tot mijn moeder overleed.’ Ik schrok echt heel erg. Van het verlies van je moeder, en welke invloed dat kan hebben op de rest van je leven: daarvan wist ik het een en ander. Rond dat gegeven ontwikkelden we een mooie workshop. Een mooie workshop die Dochters Zonder Moeder veel bracht. Maar je moeder verliezen, en tegelijkertijd slachtoffer zijn van overschreden grenzen binnen je gezin van herkomst: daar had ik nooit bij stil gestaan. Dat lag zover buiten mijn eigen belevingswereld. Natuurlijk wist ik van het bestaan van seksueel misbruik. Maar aan jong ouderverlies had ik seksueel misbruik nooit gekoppeld. Kan ik dat wel aan in een workshop? Kunnen wij dat wel aan? Kan dat thema een plaats krijgen in een workshop Zonder Moeder?

    Workshop Zonder Moeder

    Marion kwam. Deed mee aan de workshop. Ons telefoongesprek gaf haar voldoende vertrouwen om te komen. Er is altijd een lijntje tussen Marion en mij blijven bestaan. We hielden contact. Zochten elkaar altijd weer ergens op. Tot in het diepste van haar ziel was Marion beschadigd. Een leven lang heeft ze zich – met de moed der wanhoop – staande weten te houden. Ze knokte zich door het leven. Tot ze een paar jaar geleden overleed als gevolg van kanker.

    Verlaat Verdriet en seksueel misbruik

    Hulpverlener: wees alert. Seksueel misbruik is een thema dat ook zeker een rol kan spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Ook al zie je als hulpverlener mogelijk geen causaal verband met het vroege verlies van een ouder of beide ouders: er is wel degelijk sprake van correlatie. Waar, op welk moment en op welke manier tijdens de jeugd sprake kan zijn van seksueel misbruik bij een Verlaat Verdriet-er: als er sprake is van seksueel misbruik maakt dat deel uit van haar/zijn levensverhaal.

    Binnen het gezin van herkomst

    Zoals in het verhaal van Marion: er kan sprake zijn van misbruik door de vader tijdens de ziekte van de moeder. Of na de dood van de moeder, als de (oudste) dochter de rol van de moeder in het gezin heeft overgenomen.
    Er kan sprake zijn van seksueel misbruik tussen broers en zussen. Naast de schaamte over het misbruik speelt bij de Verlaat Verdriet-er de vraag aan de overleden ouder die nooit meer beantwoord zal worden: heb je het geweten? Waarom heb je dan niets gedaan?
    Bij een nieuwe gezinssamenstelling kan sprake zijn van misbruik door een stiefouder.

    Binnen de familie

    Ook verwanten binnen de familie kunnen misbruik maken van kinderen die hun ouder(s) zijn verloren. Ze maken niet alleen misbruik van het lichaam van het kind, alsof dat al niet erg genoeg is. Deze volwassenen – of half-volwassenen – maken ook misbruik van het intense verlangen van het kind naar aandacht. Naar geborgenheid. Naar ‘liefde’, die ook tegenstrijdige gevoelens op kan roepen bij het kind zelf.

    Elders

    Kinderen die jong hun ouder(s) hebben verloren, hebben vaak een probleem met grenzen. Ze hebben geleerd zich aan te passen aan een situatie die niet meer goed voor ze was, in plaats van voor zichzelf te zorgen. Ook kunnen deze kinderen een intens verlangen hebben naar intimiteit (maar dan niet deze vorm!). Naar zich gezien voelen. Het gevoel te hebben voor iemand belangrijk te zijn. Het maakt ze ‘gemakkelijke’ slachtoffers. En het maakt ze nog kwetsbaarder voor zelfondermijning.

    Hulpverleners: wees alert

    Hulpverlener: wees alert op signalen van seksueel misbruik. Koppel seksueel misbruik niet los van Verlaat Verdriet-thema’s. Seksueel misbruik IS een Verlaat Verdriet-thema. Een thema dat alles wat al heel erg was nog erger maakt.

    Verlaat Verdriet-symposium

    Teruggaan om verder te kunnen, Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners. Zaterdag 5 april 2025. Lees meer over dit symposium: www.kenniscentrumverlaatverdriet.info

    Boeken van Titia Liese

    #verlaatverdriet #verlate rouw #seksueelmisbruik #teruggaanomverdertekunnen #symposiumvoorhulpverleners #kenniscentrumverlaatverdriet #moederverlies #vaderverlies

     

  • | | | |

    MANIFEST Van verlaat verdriet naar verdriet verlaten

    DoorTitia Liese

    Van verlaat verdriet naar verdriet verlaten

    Het kan overal gebeuren, en altijd. En het gebeurt overal, en altijd. Al sinds het bestaan van de mensheid zijn er kinderen die in hun jeugd hun ouder(s) verliezen door de dood. Mogelijk ben je zelf je ouder(s) verloren in de tijd dat je opgroeide. Of is je partner een ouder verloren. Kijk eens rond in je eigen familie. Is het een van je ouders overkomen? Je beide ouders? Kijk nog wat verder rond in je familie. Je oma? Je opa? Ooms? Tantes? Neven? Nichten? Ken je in je vriendenkring vrienden of vriendinnen die jong hun ouder(s) zijn verloren? Collega’s op je werk?

    Meer dan een miljoen

    Ongeveer 13% van de volwassenen in Nederland is in de kindertijd, voor de leeftijd van 20 jaar, een ouder of beide ouders verloren door overlijden. Dat betekent dat in Nederland ruimschoots meer dan een miljoen volwassenen een ouder is verloren door de dood. Waarschijnlijk weet je dat niet. Voor verreweg de meeste volwassenen die in hun jeugd een ouder zijn verloren is het verlies dat hun is overkomen een verlies dat nog altijd wordt doodgezwegen. Ze hebben geleerd er niet over te praten. Of ze relateren moeilijkheden waarmee ze worstelen niet aan de vroege dood van hun ouder(s). Over verlaat verdriet praten ze liever niet.

    Geestelijk en lichamelijk welzijn

    Dat moet anders. Dat kan anders. Eigenlijk weet elke weldenkende volwassene dat zwijgen over ingrijpende levens-veranderende jeugdervaringen, en daartoe hoort zeker ook het onomkeerbare verlies van ouder(s), ongezond is voor je geestelijke en je lichamelijke welzijn.

    Verlaat Verdriet

    Wij, Verlaat Verdriet-ervaringsdeskundigen, richten ons op Verlaat Verdriet. We doen dat in de eerste plaats als ervaringsgenoten op volwassenen die in hun jeugd een ouder zijn verloren door de dood. Daarnaast richten we ons op hulpverleners, op wetenschappelijk onderzoekers en op ieder die is geïnteresseerd in de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Aandacht in het nu voor de complexiteit van Verlaat Verdriet-thema’s, en voor de specifieke dynamiek van verlate rouw. Aandacht voor Verlaat Verdriet-ers, en hun levensverhalen.

    Verlaat Verdriet-ervaringsdeskundigen

    Daarom delen wij, Verlaat Verdriet-ervaringsdeskundigen, met liefde en inzet onze kennis en kunde. Stellen we ons kwetsbaar op. Praten we over onze ervaringen. Delen we wat het vroege verlies van onze ouder(s) met ons heeft gedaan. Welke invloed het vroege verlies van onze ouder(s) nu nog heeft op ons leven als volwassene. Wat het met ons doet als we in de hulpverlening geen gehoor vinden voor onze klachten, omdat daar nog onvoldoende kennis voorhanden is van de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Wat ons heeft geholpen. En wat ons juist niet heeft geholpen. Wat het je brengt als je ontdekt dat Verlaat Verdriet bestaat. Herkenning. Erkenning. Kennis die je helpt terug te gaan, om verder te kunnen. Veranderingen die je in gang zet. Opluchting.

    Van verlaat verdriet naar verdriet verlaten

    De weg naar heling die wij hebben geopend. Die we onze mede-Verlaat Verdriet-ers van harte gunnen. Waar we ons voor inzetten, omdat we weten wat het je brengt als je ervoor kiest een nieuwe weg in te slaan. De weg van verlaat verdriet naar verdriet verlaten.

    #symposiumvoorhulpverleners #symposiumteruggaanomverdertekunnen #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet

  • | | |

    Extra kwetsbare leeftijden bij jong ouderverlies

    DoorTitia Liese

    Extra kwetsbare leeftijden bij jong ouderverlies

    Kinderen horen hun ouder(s) niet te verliezen tijdens hun jeugd. Ze hebben hun ouder(s) nodig om zich te ontwikkelen tot volwassenen die met (zelf)vertrouwen in het leven staan. Zo lang kinderen zich ontwikkelen is elke leeftijd waarop ze hun ouder(s) verliezen kwetsbaar. Toch zijn er leeftijden die extra kwetsbaar zijn voor levenslange gevolgen. Als hulpverlener/therapeut doe je er goed aan deze extra kwetsbare leeftijden mee te nemen in het proces dat je aangaat met Verlaat Verdriet-ers.

    Rondom de geboorte

    Voor de geboorte

    Besef wat er gebeurt met een moeder die haar man, de vader van het kind in haar buik, verliest door de dood. Wat gebeurt er in de moederbuik. Wat voor invloed heeft dat op het ongeboren kind. En wat betekent het geboren te worden in een incompleet gezin dat compleet zou zijn geweest als de dood niet tussenbeide was gekomen. Hoe voelt het om altijd weer te horen te krijgen: ‘Gelukkig heb je geen herinneringen aan je vader. Dan kun je hem ook niet missen.’

    Tijdens de geboorte

    Wat betekent het voor een kind als je moeder overlijdt tijdens, of direct na, jouw geboorte. Wat betekent dat voor een kind voor haar/zijn aanwezigheid in het gezin. En wat betekent het als je altijd weer te horen krijgt: ‘Gelukkig heb je geen herinneringen aan je moeder. Dan kun je haar ook niet missen.’

    In de eerste jaren na de geboorte

    Wat betekent het voor een kind je moeder/je vader te verliezen in de tijd dat je nog niet talig bent. Wat kun je als volwassene vertellen over wat er toen met je gebeurde. En wat betekent het als je altijd te horen krijgt: ‘Je hebt geen herinneringen, dus je kunt haar/hem niet missen’.

    Verlies rond de vier jaar

    Wat betekent het voor de ontwikkeling van de loyaliteit naar de ouder(s) als je als kind van rond de vier jaar je ouder(s) verliest. Aan wie pas je je aan? Aan wie ben je loyaal?

    Verlies rond de acht jaar

    Kinderen van rond de acht jaar gaan de wereld verkennen. Dat doen ze met de kennis die ze tot dan van hun ouders hebben meegekregen. Diezelfde ouder(s) hebben ze nodig om op eigen benen te leren staan. Kinderen van rond de acht gooien de deur in hun ziel dicht. ‘Ik zoek het zelf wel uit.’ Kenmerk bij veel van deze volwassen geworden kinderen is dat ze geen herinneringen hebben aan hun overleden ouder(s) en/of aan hun leven voor het verlies van hun ouder(s).

    Verlies rond de twaalf jaar

    De meeste kinderen van rond de twaalf jaar verlaten de basisschool om naar het middelbaar onderwijs te gaan. Waren er op de oude, vertrouwde school leerkrachten en klasgenootjes die wisten van het verlies, op de nieuwe school is de kans groot dat niemand weet van het verlies van toen. De afstand tot de overleden ouder groeit.

    Verlies tussen de dertien en de achttien jaar

    De puberteit is het ultieme losmaakproces in je jeugd. De ontdekkingstocht die je gaat als puber, waarin je onderzoekt wie je bent en wat je wilt met jouw leven. Een cruciale tijd voor de ontwikkeling van je zelfvertrouwen, je zelfrespect en je gevoel van bestaansrecht. Je lijkt soms al volwassen te zijn, maar je bent het niet. Het losmaakproces dat zich langs natuurlijke weg had moeten voltrekken is abrupt een voldongen feit. Je staat er alleen voor. Hoe moet je nu verder?

    Verlies tussen de achttien en de twintig jaar

    Hoe moet je verder met je studie en je werk als de basis waarop je hebt kunnen vertrouwen, waar je altijd naar terug hebt kunnen gaan, is weggevallen? Je kunt het zelf. Maar alleen? Wie vangt jou als je valt?

    Tips voor hulpverleners, therapeuten, cliënten en patiënten

    Lezen

    Zien

    Boeken van Titia Liese

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium #symposium voor hulpverleners