• | | | | | | | | | | | | | |

    Achterkant

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Het vinden van de eigen psychische familie geeft een mens levenskracht en het gevoel ergens bij te horen.

    Je leest het vaak: rouw is de achterkant van liefde.
    Of, zoals afgelopen week, naar aanleiding van het NPO-programma Kijken in de ziel – Rouw is de omgekeerde vorm van verliefdheid.
    Een heel beperkte opvatting van rouw, in mijn optiek.
    Want wat als niet liefde maar boosheid, verdriet en woede je verbonden heeft met de persoon die er niet meer is?

    Niet omzien in wrok

    Rouw dus na het verlies van iemand
    die jou niet heeft gegeven wat je nodig had,
    die jou heeft afgewezen,
    die jou heeft miskend,
    die jou heeft gebruikt,
    die jou heeft misbruikt,
    die jou heeft verraden.
    Rouw die vele malen groter, pijnlijker en ingewikkelder kan zijn dan rouw na het verlies van een geliefd iemand.
    Wil je niet je leven spenderen aan wrok, dan is het belangrijk dat je in beweging komt!

    Volwassen-perspectief

    Rouw als achterkant van liefde is ook rouw gezien vanuit het perspectief van de volwassene.
    Maar hoe zit dat met het kindperspectief?

    Kind-perspectief

    In de workshops Verlaat Verdriet laat ik het altijd zien: het kindperspectief.
    De loyaliteit van kinderen naar de ouder(s).
    Geen enkele verbinding tussen levende wezens is zo sterk als de loyaliteit van kinderen naar hun ouder(s).
    Die gevoelens van loyaliteit stoppen niet na het onomkeerbare verlies van de ouder (ruptuur!).
    Alleen de ontvanger is er niet meer.

    De achterkant van loyaliteit

    Wel een achterkant dus.
    De achterkant van loyaliteit.

    De achterkant van loyaliteit is leegte.
    De achterkant van loyaliteit is eenzaamheid.
    Innerlijke eenzaamheid.

    Innerlijke eenzaamheid

    Innerlijke eenzaamheid: één van de grootste Verlaat Verdriet-thema’s die ik ken.
    Een thema met een enorme impact op het hele leven van Verlaat Verdriet-ers.
    Een thema dat nog veel te vaak niet gezien, laat staan erkend wordt (‘Er zijn zoveel mensen eenzaam in Nederland Titia. Het is het thema van onze tijd. Dat weet je toch zelf ook wel?‘ kreeg ik laatst weer eens te horen. Deze keer van iemand die geacht wordt heel erg veel te weten van verlies en rouw).

    Verlate rouw

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Betreft deze innerlijke eenzaamheid ook jou?
    Dan is het belangrijk dat ook jij in beweging komt.
    Tegen jou wil ik de woorden zeggen van Clarissa Pinkola Estés uit haar boek De ontembare vrouw:

    Het vinden van de eigen psychische familie geeft een mens levenskracht en het gevoel ergens bij te horen.

    Symposium ZEER

    Symposium ZEER op 13 mei 2017 biedt jou de gelegenheid
    ervaringsgenoten te ontmoeten,
    je te verbinden met mensen die, net als jij, weten hoe het voelt,
    met hen te delen wat met andere mensen vaak zo moeilijk te delen is,
    om nieuwe moed en kracht op te doen.

    Je bent van harte welkom op 13 mei 2017! 

  • | | | | | | | | | | | |

    Niet in kindermaat

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Vanochtend schreef ik de blog: Kijken in de ziel: geen toeval naar aanleiding van de recensie van Hanna Bervoets van het programma van Coen Verbraak: Kijken in de ziel.
    Ik schreef in deze blog dat het mijns inziens geen toeval is, dat aan het einde van deze recensie geen woord meer wordt geschreven over het verlies van de man die zijn beide ouders verloor bij de vliegramp op Tenerife.

    Niet in kindermaat

    Het blijft me verbazen.
    Altijd weer verdwijnt jong ouderverlies – laat staan de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn! – naar de achtergrond.
    In de Verlaat Verdriet-workshops besteed ik er altijd aandacht aan: jong ouderverlies is een verlies dat niet in kindermaat wordt geleverd.
    Terwijl het er altijd weer op lijkt, dat er wel zo naar wordt gekeken.
    Alsof jong ouderverlies een beetje kleiner is omdat het over kinderen gaat.
    Alsof zo’n verlies in kindermaat wordt geleverd.

    Flexibel

    ‘Ach, kinderen zijn zo flexibel.’
    ‘Kinderen passen zich wel aan.’
    ‘Onderschat de veerkracht van kinderen niet.’

    Veerkracht

    Als je als kind een ouder verliest, dan is veerkracht overleef-kracht.
    Overleef-kracht is overleven.
    Aan overleven hangt altijd een prijskaartje.
    Dat prijskaartje kom je als volwassene weer tegen.
    Verlaat Verdriet.

    Volwassenen en kinderen

    Altijd weer probeer ik het duidelijk te maken.
    Volwassenen weten verschrikkelijk zeker van elkaar: het ergste wat je kan overkomen, is dat je kind dood gaat.
    Hoe komt het toch, dat volwassenen niet kunnen – of niet willen! – begrijpen dat een kind dat een ouder verliest een verlies lijdt van dezelfde omvang.
    En ons leven moest nog beginnen!

  • | | | | | | | | | | |

    Niet meer ontkennen

    DoorTitia Liese

    Ontkennen

    Je kent dat vast wel – je bent met iemand in gesprek over een onderwerp dat jou na aan het hart ligt.
    Ineens zegt de ander iets, waardoor bij jou iets verschuift.
    Iets ineens op z’n plek valt.
    Of op een andere plek valt, waardoor er nieuwe ruimte ontstaat.

     

     Erkennen

    Bij mij gebeurde dat een paar dagen geleden, terwijl ik aan de telefoon zat met Els Pronk . Naar aanleiding van ‘Gat in m’n ziel‘ – de Verlaat Verdriet-lezing in Hoorn in oktober j.l. – spraken we nog eens over het belang van erkenning.
    Over het belang van erkenning van de gevolgen van jong ouderverlies dus.

    ‘Ik ben de laatste tijd vooral bezig met niet meer ontkennen‘ zei Els in dit gesprek. Ineens voelde ik iets verschuiven.
    Erkennen is al jaren voor mij één van de grote Verlaat Verdriet-thema’s.
    Erkennen bij Verlaat Verdriet-ers zelf.
    Erkennen bij ‘buitenstaanders’
    Erkennen bij professionals.
    Bij hulpverleners.
    Bij psychologen.
    Bij psychiaters.
    Noem maar op.
    En JA, dat is heel hard nodig.

    Maar er zit nog iets voor dat erkennen.
    En dat is precies wat Els noemde: niet meer ontkennen.

    ‘De wetenschap’

    Verlaat Verdriet-ers hebben vooral vaak behoefte aan erkenning door ‘De wetenschap‘.
    Vooralsnog valt daar voor ons, Verlaat Verdriet-ers helemaal niets te halen.
    ‘De wetenschap’ is nog maar nauwelijks verder dan een totale ontkenning van de (talrijke) gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    De hand reiken

    Laten we het dus omdraaien.
    In plaats van dat ‘de wetenschap’ ons de weg wijst, reiken wij ‘de wetenschap’ de hand.
    Wij nemen het voortouw.
    Wij wijzen ‘de wetenschap’ de weg.
    Wij weten beter!

    Zegt het voort!

  • | | | | | | | | | |

    Ik hoor er niet bij

    DoorTitia Liese

    Anoniem, 1627

     

     

     

     

     

     

    Onlangs sprak ik een jonge vrouw.
    Dit is het verhaal dat ze me vertelde:

    ‘Mijn moeder verloor als baby haar moeder.
    Ze was het eerste en enige kind van haar moeder.
    Haar vader – mijn opa dus – hertrouwde al snel.
    Er kwamen nieuwe kinderen.
    Een nieuw, groot gezin.
    Mijn moeder als oudste kind in het nieuwe gezin.
    Een heel gewoon gezin.

    Toen mijn opa en oma vijftig jaar getrouwd waren, liet mijn moeder – altijd degene die overal voor zorgt – bij de fotograaf een mooie foto maken.
    Opa en oma, en alle kinderen.

    ‘Maar mama, jij staat er niet op’, riep ik verbaasd toen ik de foto zag.
    ‘Ik hoor er ook niet bij’ antwoordde mijn moeder, zonder een seconde te aarzelen.’