• | | | | |

    Niet meer leren reguleren, maar leren vertrouwen

    DoorTitia Liese

    Gisteren las ik een prachtig verslag van haar proces op de besloten Verlaat Verdriet-Facebookgroep. Zo mooi dat ik de schrijfster heb gevraagd of ik haar bericht ook open zou mogen plaatsen. Dat mag, onder haar nom-de-plume: Nova Vrij. Nova: dank je wel!

    Reguleren

    Vroeger moest ik mezelf redden door mijn gevoelens weg te stoppen. Nu mag ik ontdekken dat ik mezelf juist red door ze er te laten zijn. Het woord reguleren komt me inmiddels mijn nek uit. Reguleren… is dat niet wat ik mijn hele leven al heb gedaan? Vanaf jonge leeftijd heb ik geleerd mezelf te beheersen. Mijn gevoelens in te slikken. Mezelf klein te maken. Niet op te vallen. Mezelf steeds weer bij elkaar te rapen. Doorgaan. Overleven. Alles wat er binnen de muren van ons huis gebeurde, moest binnen de muren blijven. Er was geen ruimte voor mijn verdriet, mijn angst, mijn gemis of mijn boosheid. Ik leerde mezelf te reguleren omdat het noodzakelijk was om te overleven. Steeds weer. Mezelf herpakken. Emoties wegstoppen. Doorgaan.

    Overlevinsgstrategiën

    En nu, richting traumatherapie, hoor ik opnieuw woorden als window of tolerance en leren reguleren. Maar ik sla dit pad niet in om nog beter te leren reguleren. Dat kan ik al. Niet omdat iemand het mij heeft geleerd, maar omdat ik geen andere keuze had. Ik ben er een expert in geworden. En juist in dat stuk zit mijn trauma. Het voortdurende aanpassen. Het mezelf steeds weer bij elkaar rapen voordat iemand ziet wat er werkelijk gebeurt. Dat is geen heling. Dat is de overlevingsstrategie die mij altijd op de been heeft gehouden. Waarvan ik denk dat ik die nog altijd nodig heb. Voor mij zit de weg uit trauma niet in nog meer controle. Maar in het durven erkennen wat er werkelijk is. In het mezelf toestaan om te voelen. Om het er te laten zijn, zonder het direct te hoeven veranderen, oplossen of wegstoppen of er van weg te gaan. Gevoelens niet langer meteen wegwerken of beheersen, maar ze leren ontmoeten. Ze laten bestaan. Ze doorvoelen. Niet langer van mezelf weglopen, maar bij mezelf blijven. Want juist daar begint voor mij heling. Van daaruit kan er ook verbinding met een ander ontstaan.

    Boomstronk

    Toen ik door het bos liep zag ik een oude afgezaagde boomstronk. Het leven van die boom leek ooit te zijn gestopt. Dwars door de oude stronk heen groeide nieuw leven. Niet ernaast. Niet nadat de stronk verdwenen was. Juist vanuit dat wat ooit beschadigd was. Dat beeld voor mij de weg hieruit uit. Niet doen alsof de stronk er nooit is geweest. Niet proberen hem weg te halen. Maar ontdekken dat er, juist vanuit diezelfde plek, weer leven kan ontstaan. Ik hoef de hele weg niet te zien. Ik ken de weg niet. Alleen de volgende paar meter. En dat is genoeg. Genoeg om erop te durven vertrouwen dat ik dit mag voelen. Dat ik niet steeds hoef weg te bewegen van wat er is. Dat ik er niet in verdrink. En als het soms voelt alsof ik verdrink, weet ik inmiddels dat ik weer boven kan komen. Dat ik mezelf terug kan vinden. Vroeger moest ik mezelf redden door mijn gevoelens weg te stoppen. Nu mag ik ontdekken dat ik mezelf juist red door ze er te laten zijn.
    Net zoals dat jonge groen zich niet afvraagt of de oude stronk eerst moet verdwijnen. Het groeit eenvoudigweg verder, dwars door alles heen. Heling betekent voor mij niet dat de stronk verdwijnt. Heling betekent dat ik erop mag vertrouwen dat er, dwars door alles heen, weer leven kan groeien.
  • | | | | | | |

    Van truffel naar traumaboom

    DoorTitia Liese

    Van truffel naar traumaboom, of: hoe je van een chocoladetruffel terecht kunt komen bij een traumaboom

    Waar ben ik toch allemaal mee bezig? heb ik me de afgelopen maanden bij herhaling afgevraagd.

    Gefascineerd door de manier waarop in de vaste expositie Labyrinthia verleden en heden met elkaar worden verbonden bezocht ik kort na elkaar twee keer het Drents Museum om deze expositie te zien en te ervaren.

    Ons boek De kunst van het verbinden, waarin we tekst en beeld geven aan Verlaat Verdriet en de verschillende manieren waarop ervaringsgenoten hun proces hebben vorm gegeven. Dit project geef ik vorm in samenwerking met Annemieke. Ervaringsgenoot, communicatieadviseur, vaardig interviewer en auteur van artikelen.

    Een simpel appje in verband met de Psoas-spier greep me. De spier van de ziel. Zelfonderzoek, onderzoek en oefeningen zijn inmiddels dagelijkse kost voor me.

    Casa Matilda – Huis voor levensverhalen roept ons op om Verlaat Verdriet en verlate rouw te internationaliseren. Casa Matilda haar plaats te geven als internationale ontmoetingsplek rond levensverhalen, verlies en rouw. In samenwerking met Stephanie – mede vormgever van Verlaat Verdriet en verlate rouw en al sinds jaren mijn rechterhand  – en Ronald – ervaringsgenoot, IT-er en nog veel meer. Teksten van de website Verlaat Verdriet zijn inmiddels vertaald naar het Duits, Engels, Frans en Italiaans. Matilda Publishing House is al een tijd een feit. Een nieuwe website Casa Matilda is in voorbereiding.

    Een truffel met een verhaal

    Ik wil een ChocMatilda bedacht ik een paar weken geleden. Een eigen bonbon, als visitekaartje van het huis. Een huisbonbon, zeg maar. De bonbon moet worden gevuld met ingrediënten die al eeuwen deel uitmaken van de Lunigiana. Ik verdiepte me in het zelf maken van bonbons. Ik verdiepte me voor de zoveelste keer in het levensverhaal van een heel bijzondere middeleeuwse vrouw: Matilda van Canossa. En ik verdiepte me weer eens in specifieke producten uit de Lunigiana.
    ChocMatilda gaat een chocoladetruffel worden met canache van Lunigiaanse producten. In de vorm van de truffels zoals die sinds eeuwen worden gezocht en gevonden in de bossen van de Lunigiana.

    Een traumaboom met een verhaal

    En toen kwamen de gesprekken over Verlaat Verdriet en verlate rouw met twee vrouwen die ik al heel lang ken. Die elk op haar eigen manier van grote invloed is geweest op mijn Verlaat Verdriet-werk. Beide vrouwen had ik lange tijd niet gezien en gesproken. Eerst maandag met de ene, toen dinsdag met de andere. Alsof we elkaar gisteren nog spraken. En gepraat dat we hebben!
    Gisterochtend werd ik wakker. Op het moment dat ik mijn ogen opende wist ik het: er moet een Traumaboom komen. ‘Show, don’t tell’. De betekenis van dit gezegde heb ik altijd wel begrepen. Maar hoe visualiseer je thematiek die zo complex is – en zo gelaagd – als Verlaat Verdriet en verlate rouw. Nou: een Traumaboom. Komt eraan. Let maar op!

    Meer

     

  • | | | |

    Verlaat verdriet uiten in je moedertaal

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-ers die bij mij deelnemen aan de basisworkshop Verlaat Verdriet of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies komen van alle windstreken in Nederland. Van Noord naar Zuid. Van West naar Oost. Maar ook uit landen buiten Nederland. Meestal zijn dat Verlaat Verdriet-ers die in Nederland zijn opgegroeid, en als volwassene zijn vertrokken naar een buitenland. Ze komen naar mijn workshop om in hun moedertaal te werken aan het vroege verlies van hun ouder(s), en de levenslange impact van dat verlies in hun jeugd.
    Andere Verlaat Verdriet-ers zijn geboren in het buitenland en opgegroeid bij niet Nederlandstalige ouders. Hun moedertaal is dus een andere taal dan het Nederlands.

    Jeugdherinneringen

    Verlaat Verdriet gaat altijd over verlies van je ouder(s) in je kindertijd. Dus ook over jeugdherinneringen.Verlaat Verdriet-ers die zijn geboren in Nederland, en hier zijn opgegroeid komen naar Nederland om bij mij in hun eigen moedertaal – en in hun eigen oorspronkelijke cultuur – te kunnen werken.
    Verlaat Verdriet-ers die niet van origine in Nederland zijn opgegroeid krijgen van mij altijd de ruimte die ze nodig hebben om zich in hun moedertaal te uiten. Met name bij schrijfuitnodigingen. Altijd weer merk ik dat het voor hen belangrijker is die ruimte te krijgen, dan dat ik alles begrijp wat geschreven wordt en gezegd. De uitnodiging om dan alsnog woorden te vinden om in het Nederlands te vertellen wat verteld wil worden geeft altijd een mooie extra dimensie aan het geven van betekenis.
    Een verrijkende en soms hilarische ervaring, ook voor de andere deelnemers. Evenals voor mijzelf als begeleider van de workshops.

    Uitnodiging

    Hulpverleners: geef Verlaat Verdriet-ers de ruimte betekenis te geven aan het vroege verlies van de ouder(s) in de eigen moedertaal.
    Het zal jullie beiden verrijken.

    Lees meer

    Basisworkshop Verlaat Verdriet en basisworkshop Dubbel Ouderverlies

  • | | |

    Schaamte overwinnen brengt opluchting

    DoorTitia Liese

    Schaamte overwinnen brengt opluchting, opluchting brengt heling.

    Gisteren had ik een gesprek met de nieuwe eigenares van de fysiotherapiepraktijk waar ik ’s ochtends dagelijks mijn sport-/oefenrondje doe. Sinds de overname door haar waait er een nieuwe wind door de praktijk. ‘We willen meer zijn dan alleen een praktijk waar je aan je knie geholpen wordt als je last hebt van je knie. Of aan een spier geholpen wordt als je last heb van een spier. We willen meer holistisch werken. Meer mensgericht. Samen met de patiënt zoeken naar oplossingen voor een probleem. Kort door de bocht: minder symptoom bestrijden, meer diepgang. Dat vraagt iets van de patiënt. Maar het vraagt vooral ook iets van ons, waar we eigenlijk niet voor zijn opgeleid. We stellen een patiënt die komt met een pijnklacht vragen die dieper gaan dan de pijnklacht alleen. Niet elke patiënt is daarvan gediend. Dan kan het gebeuren dat de patiënt verwijten heeft naar mij als fysiotherapeut. ‘Ik kwam voor pijn aan m’n schouder. Jij viel me lastig met vragen waarop de antwoorden jou geen steek aangaan. Ik kwam daar niet voor. En ik ondertussen heb nog steeds pijn aan m’n schouder.’

    Vruchtbaar gesprek

    Een paar maanden geleden nodigde ik de nieuwe eigenares van de praktijk uit voor een gesprek. ‘Ik hoor en zie soms signalen die passen binnen Kenmerken van Verlaat Verdriet. Zijn jullie je daarvan bewust? Doen jullie daar ooit iets mee? Ik kan m’n mond daarover houden, maar we kunnen ook eens kijken of ik jullie vanuit mijn kennis van dienst kan zijn.’ Zo zaten we gistermiddag zonder mankeren middenin een vruchtbaar gesprek. Uit dat gesprek werd me ook duidelijk hoe ingewikkeld het kan zijn voor fysiotherapeuten om vanuit een andere visie te werken. Patiënten komen voor een probleem in hun lijf. Daar willen ze vanaf. En wel zo snel mogelijk. Ze willen niet lastig gevallen worden met vragen over mogelijke diepere oorzaken. ‘Hoe zo: wil je beweren dat het tussen m’n oren zit?’

    Schaamte overwinnen

    Tijdens ons gesprek besef ik weer eens hoeveel schaamte er leeft. Ook bij Verlaat Verdriet-ers.
    Voor de Verlaat Verdriet-ers die schaamte voelen over het feit dat ‘het nog steeds niet over is’ en ‘dat ze er nog steeds mee zitten’ nog eens kenmerkende gevolgen van ruptuur en trauma die levenslang op kunnen spelen. Waarvoor je mogelijk bij de dokter terecht komt. Of mogelijk bij de fysiotherapeut. Mogelijk speelt dat ook bij jou.
    Besef: schaamte overwinnen brengt opluchting. Opluchting brengt heling.

    Kenmerken

    • Gevoeligheid voor stress
    • Angst- en paniekaanvallen
    • Gevoeligheid voor burn-out
    • Innerlijke eenzaamheid
    • Chronische pijnen
    • Suïcidegedachten
    • Chronische vermoeidheid
    • Gevoeligheid voor verslavingen

    Lezen

    Zien

    Rouw kent geen tijd