• | | | | |

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    DoorTitia Liese

    Workshop Verlaat Verdriet: wat Verlaat Verdriet-ers verder helpt

    Op de zaterdagochtend, tijdens de workshop Verlaat Verdriet, vraag ik deelnemers altijd woorden te geven aan gevoelens bij hun ervaringen in de Verlaat Verdriet-workshop. In verband met het komende symposium voor hulpverleners – Teruggaan om verder te kunnen, op zaterdag 8 november 2025 – heb ik de deelnemers van de workshop van juli 2025 gevraagd of ik hun woorden mag delen via mijn blog en op LinkedIn. Zodat lezers inzicht krijgen in thema’s die spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Wat het voor Verlaat Verdriet-ers betekent dat ze de keuze hebben gemaakt de workshop te komen doen. En wat helpend is voor ze.
    De deelnemers hebben mij met alle liefde toestemming gegeven hun woorden en hun voornamen te delen op mijn site, op LinkedIn en op Facebook.

    Vragen

    De deelnemers formuleren hun antwoorden naar aanleiding van de volgende vragen

      • Wat heeft je geraakt;
      • Wat heeft je verbaasd;
      • Wat heeft je geïnspireerd.

    Aartje

    Wat heeft je geraakt

    Door de theorie lijkt alles nog beter te gaan passen. Daar bedoel ik mee dat ik beter ga/kan begrijpen wat het verliezen van papa in mijn leven voor invloed heeft (gehad). Vooral het feit dat het verlies oorzaak is geweest van het verloop van mijn leven, en niet de ‘foute keuzes’ die ik maakte.
    De ontreddering raakt me. Er schijnt nu licht op de leegte. Het is geen verdriet, pijn of angst. Ontreddering is het stilstaan/bevroren zijn in de tijd. Het raakt me dat hulpverlening zo weinig weet/wil weten van de impact van jong ouderverlies op het kind in ontwikkeling. En er ongezien aan voorbij is gegaan (gaat) in al die jaren dat ik hulpverlening heb gehad.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Wat mij heeft geïnspireerd, en moed geeft, is het feit dat wij als Verlaat Verdriet-ers onszelf telkens weer uit durven dagen om het proces van teruggaan, doorwerken, onderzoeken en voelen, aan te gaan. Ik kan het. Ik wil het. En ik doe het!

    Mandy

    Wat heeft je geraakt

    De theorie. Opluchting dat veel dingen een plek krijgen. Waarom ik bepaalde dingen doe: controle; verlatingsangst; complicaties. Veel inzicht gekregen, bijvoorbeeld over de leegte die ik nooit gevuld krijg, wat ik ook probeer.

    Wat heeft je verbaasd

    Het zoeken bij mijn man wat hij mij niet kan geven, maar wat ik zelf moet doen. Ik moet meer aan mijzelf geven. Meer leren ontvangen. Meer laten zorgen, in plaats van altijd voor een ander zorgen.

    Wat heeft je geïnspireerd

    Ik wil zorgen dat mijn ruptuur heelt.
    De overeenkomsten in onze verhalen, terwijl er ook zoveel verschilt. Ik wil meer voor mijzelf, en ga hier absoluut meer voor open staan en vooral DOEN. Ik mag er zijn. En ik ben het waard. Ik wil meer dan alleen maar overleven!

    Meer kennis

  • | | |

    Wat blijft: tentoonstelling van Bastiaan van den Berg

    DoorTitia Liese

    Wat blijft

    Gisterenmiddag bezocht ik met Verlaat Verdriet-er/fotograaf Alex Witteveen de tentoonstelling Wat blijft van Verlaat Verdriet-er/conceptueel kunstenaar Bastiaan van den Berg. De tentoonstelling duurt nog tot en met zondag 3 augustus 2025, in De Ruimte in Deventer. Bastiaan van den Berg laat in deze tentoonstelling zien wat jong ouderverlies kan betekenen voor ‘worden wie je bent’. Bastiaan is dagelijks bij de tentoonstelling aanwezig van 11-16 uur.

    Bijvoorbeeld

    Vader

    Fotoserie van de vader van Bastiaan, en de betekenis die zijn vader voor Bastiaan heeft gehad in de loop van zijn leven. Hoe de vanzelfsprekende aanwezigheid van zijn vader abrupt stopte bij zijn plotselinge dood. Lange tijd was zijn vader voor Bastiaan niet meer dan een zwart gat. Bastiaan troostte zichzelf met het gevoel: ik heb er veel van geleerd, en ik ben er sterk door geworden. Tot het niet meer ging zijn vader te negeren. En hij op zoek moest gaan naar de connectie met zijn vader. De fotoserie laat zien wat er gebeurde.

    Bord voor je kop

    Bord voor je kop, rouw op je kop.
    Wil je het zien? Of wil je het niet zien?

    Papa’s jas

    Jarenlang droeg Bastiaan het leren jasje van zijn papa. Toen Bastiaan zelf vader was geworden droeg hij nog steeds het leren jasje. Nog steeds was het leren jasje papa’s jas. Maar dan met een andere papa erin.

    Meetlat

    Zoals zoveel Verlaat Verdriet-ers geneigd zijn te doen legt Bastiaan zichzelf regelmatig langs de meetlat. Mogelijk herken je die neiging bij jezelf.

     

    Gezichtsverlies

    Bij het stofzuigen stootte Bastiaan het beeldje om van de heilige Josef met het kindje Jezus op zijn arm. Josef verloor daarbij zijn gezicht, en Bastiaan besefte plotseling hoe graag hij – net als Jezus – door zijn vader gekoesterd zou willen worden.

    Potgrond

    Om niet alleen zijn vader beter te leren kennen, maar ook zichzelf dook Bastiaan in zijn familiegeschiedenis. Hij zocht de plekken op waar zijn vier grootouders werden geboren, de plekken waar zijn ouders werden geboren en de plek waar hij zelf werd geboren. Van elk van deze plekken nam hij een paar handen grond mee. Zo gaf hij elk haar/zijn eigen plek.

    Plaats

    Tentoonstelling Wat blijft vind je tot en met zondag 3 augustus 2025 in De Ruimte, Nieuwstraat 38 in Deventer. Bastiaan is dagelijks aanwezig tussen 11 en 16 uur. Hij laat je graag genoemde verbeeldingen – en andere hier niet genoemde, maar even waardevolle verbeeldingen – zien van de gevolgen van jong ouderverlies. Je bent van harte welkom!

    Lees meer over Bastiaan van den Berg op zijn site www.injehemd.nl 

  • | | | |

    ‘Wat blijft’ – een expositie over worden wie je bent na jong ouderverlies

    DoorTitia Liese

    Kunstenaar Bastiaan van den Berg stuurde mij afgelopen week een bericht over zijn komende expositie in Deventer. Ik geef zijn bericht graag aan je door. Verlaat Verdriet-ers die aanwezig waren bij symposium ZEER herinneren zich mogelijk nog het leren jasje dat Bastiaan daar exposeerde. Een bijzonder leren jasje. Het jasje dat van zijn papa was geweest. Het jasje dat Bastiaan nu zelf graag droeg. Inmiddels zelf vader geworden. Nu was het jasje dat voor hem Papa’s jasje was geweest voor zijn kinderen opnieuw Papa’s jasje.

    Een expositie over worden wie je bent na jong ouderverlies

    Hij was 40, ik was 8. Mijn dochter is 8, ik nu 38. Hij ging dood, ik ben er nog. Opgroeien en rouwen gaat niet tegelijk zeggen ze. Ik had en heb dus nog wel wat op te ruimen. Maar wat raak je kwijt als het echt opgeruimd is? En wanneer weet je wie je bent?

    In de expositie ‘Wat blijft’, maak ik ruimte voor de gevolgen van als kind mijn ouder verliezen. Een expositie over het zoeken naar wie ik ben en wie mijn vader is. Een expositie over ruimte geven aan dat wat er door het verlies nou eenmaal is. We ruimen op, kijken wat blijft.

    Programma

    Twee weken lang mag ik De Ruimte gebruiken in Deventer. Een experimentele plek voor makers die als atelier en expositieruimte wordt gebruikt. ‘Wat blijft’ wil ik graag samen met jou laten ontstaan, daarom is de expositie ook tijdens de opbouw al geopend.

    • 22 juli – 26 juli opbouwen | deze dagen bouw ik de expositie op, we installeren de werken, proberen dingen uit. Welkom om een handje te helpen! Tussen 11-16 uur.
    • 27 juli -3 aug bekijken en bespreken | van 27 juli t/m 3 augustus ben ik dagelijks aanwezig tussen 11-16 uur, zodat je de expositie kan bekijken en als je wilt in gesprek te gaan over de werken.

    Open voor spontaan initiatief

    Ga je ‘aan’ op het thema en vind je het leuk iets te organiseren tijdens deze twee weken? Voel je dan vrij contact op te nemen, lijkt me leuk te kijken wat we samen kunnen doen. Mail mij op bastiaan@injehemd.nl

    Locatie en tijden

    De Ruimte
    Nieuwstraat 38
    Deventer

    • 22 julli – 26 juli OPBOUW | 11-16 u.
    • 27 juli – 3 aug EXPOSITIE | 11 -16 u.

    Wat ga je zien

    Ik maak graag ruimte voor wezenlijke vragen, maar geloof ook erg in het spelen met deze vragen. Het thema voelt misschien groot en zwaar, in uitwerking is er ook genoeg ‘lucht’ naar mijn idee. In de expositie komen eerdere werken terug die ik gemaakt hebt zoals De Tranentent, Alles heeft zijn tijd, DHZ-gender, Iets om op te kauwen e.a.. Daarnaast geeft deze residentie mij de kans om groter nieuw werk uit te testen. O.a. mijn potgrond en adoptiebureau Lost Boys zien er voor het eerst het levenslicht. Voor een impressie van de werken die er te zien zullen zijn, klik hieronder onder de afbeeldingen.

  • | | | |

    Je ogen openen voor Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    Je verloor in je jeugd, op een leeftijd jonger dan 21 jaar een ouder – of je beide ouders – door de dood. Word je nu, als volwassene – geconfronteerd met tal van moeilijkheden die zowel van psychische als van lichamelijke aard kunnen zijn?
    Je bent bijvoorbeeld gevoelig voor depressie. Voor angst- en paniekaanvallen. Voor stress. Meer dan eens in je werkzame leven ben je geconfronteerd met burn-out. Je bent gevoelig voor verslavingen. Suïcidegedachten spelen door je hoofd. Of je kent op verschillende manieren (chronische) fysieke pijnen. Of (chronische) vermoeidheid. Toch twijfel je of er een verband is tussen de moeilijkheden die je nu ervaart en het vroege verlies van je ouder(s). Of je wilt daar helemaal niets van weten. ‘Dat heb ik allang verwerkt.’ Je bent bereid te werken aan problemen van nu, maar niet (ook nog eens) aan Verlaat Verdriet-thema’s. Zonder dat is het leven al ingewikkeld en moeilijk genoeg.

    Je ogen openen

    Dan kan het, ook al wil je dat eigenlijk niet, toch helpend zijn om een stap te zetten. Bijvoorbeeld door de Zelftests op de Verlaat Verdriet-site te doen. Deze eenvoudige Zelftests zijn gebaseerd op de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet. Alle Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de afgelopen jaren contact heb gehad hebben zich – zonder uitzondering – in deze Kenmerkende Patronen herkend. Mogelijk niet in alle patronen, maar ook een paar patronen kunnen je de ogen al openen. Confronterend misschien. Pijnlijk ook. Maar ook een enorme opluchting. Je kunt weer verder. Ook al is het dan mogelijk toch met thema’s uit de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

    Tip

    Doe de Zelftest 1 en Zelftest 2.

    Lezen

    Doen

    Gevoelswoordenboek