• L’arte di arrangiarsi – ooit van gehoord?

    DoorTitia Liese

    L’arte di arrangiarsi

    Heb je ooit gehoord van l’arte di arrangiarsi? L’arte di arrangiarsi is de kunst van het overleven. Een kunst die Italianen als geen ander volk beheersen. Tot in de toppen van hun vingers. En dan wel tot in de toppen van alle tien de vingers. Het beste maken van wat je hebt. De kunst om van niets iets te maken. De Italiaanse keuken is er wereldberoemd om. Uitverkoren ingrediënten. Zorgvuldig afgestemd op elkaar. Met geduld bereid. Toegewijd. En met liefde. Heel veel liefde. Eten: het gesprek van de dag voor Italianen. Zoals wij Nederlanders uren met elkaar kunnen praten over het weer, zo kunnen Italianen elkaar dagelijks uren onderhouden over eten. De kunst van niets iets te maken. Maar dat wel heel erg goed doen. Tot kunst verheffen. Levenskunst.

    Overleefkracht

    Ook wij, Verlaat Verdriet-ers stonden in onze jeugd voor de taak te overleven. Er iets van te maken. Ons aan te passen aan nieuwe omstandigheden. Omstandigheden waar we niet om hadden gevraagd. Die niet goed waren voor ons. Aan een leven zonder onze ouder(s). Overleven is dan geen levenskunst. Overleven is dan noodzaak. Je moest je staande zien te houden in onomkeerbaar veranderde omstandigheden. Boven je macht grijpen. Op je tenen lopen. Je ontwikkelde overlevingspatronen.

    Veranderkracht

    ‘Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren, hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden.’ Zo verwoordde jaren geleden een orthopedagoge voor mij iets waar ik zelf altijd heel anders naar had gekeken. Zelf zag ik alleen maar hoe gevangen ik zat in mijn overlevingspatronen. Hoe die patronen mij staande hielden. Verhinderden om te groeien. Tot die tijd zag ik alleen maar wat ik in mijn eigen ogen niet goed deed. Hoe ik altijd weer faalde in wat ik deed. Leefde ‘met de rem erop’. Vanaf dat moment kon ik anders naar mezelf kijken. Kon ik zien dat mijn overleefkracht ook mijn veranderkracht kon zijn. De kracht om mijn leven te veranderen. Zo veranderde mijn verlate rouwproces steeds meer in een avontuur van verandering. Van levenskunst. De kunst van het overleven. L’ arte di arrangiarsi.

  • | | |

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet onder constructie

    DoorTitia Liese

    Verlaat Verdriet-site

    Vorige week stond mijn week vooral in het teken van websites. Eerst drie dagen onderhoud aan mijn Verlaat Verdriet-site bij Juliette in Amsterdam. Een site onderhouden is, zoals bekend, nogal een ding. Zeker als je een hele grote website hebt. En helemaal zeker als je al geruime tijd niet toe bent gekomen aan onderhoud doen. Drie dagen van vooral zitten. Binnen zitten. Kijken. Onderzoeken. Overleggen. Discussiëren. Besluiten. Veranderen. Testen. Gelukkig gingen we woensdagavond aardig tevreden uit elkaar. Niet dat het werk helemaal was gedaan, maar we maakten een aardige slag deze dagen.

    Nieuwe site

    En dan ook een nieuwe site maken. Dat is wel even andere koek. De plannen waren er al. Afgelopen zondag, aansluitend aan de samenkom-dag van De weg van liefde 2023 hebben wij: Ronald, Stephanie en ik nog een aantal uren samen gewerkt aan onze nieuwe site Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Zondagavond het technische gedeelte van de site. Maandag de hele dag hebben Stephanie en ik (waarvan Stephanie verreweg het leeuwendeel voor haar rekening heeft genomen!) aan het frame van de site gewerkt. Ook dat gedeelte van de site staat klaar om verder gevuld te worden met inhoud. Logo’s zijn in de maak. De uitgebreide boekenlijst met interessante boeken voor Verlaat Verdriet-ers heeft al een plek gekregen. Voorlopig staat de site nog onder constructie. We streven ernaar de nieuwe site voor de zomervakantie operabel, en dus online, te hebben. Nog even geduld. We houden je op de hoogte.

    Nieuwtje

    Voor het al aangekondigde Verlaat Verdriet-symposium voor professionals komen mijn uitgeefster Carin Wormsbecher, Maria de Greef: rouwdeskundige, vriendin en dagvoorzitter bij symposium ZEER en ik op maandag 29 april bij elkaar om onze ideeën en plannen concreet te maken. Ook hiervan houden we je op de hoogte!

  • | | |

    Dit is niet voor mensenogen gemaakt!

    DoorTitia Liese

    Vorige week deelde ik met jullie mijn ervaring met de film La Chimera. Een film die op een heleboel manieren, en vanuit een heleboel verschillende perspectieven, verrijkend is voor mij. Bijvoorbeeld vanuit het perspectief van Verlaat Verdriet en verlate rouw. Een film die je vooral zelf zou moeten gaan zien om te ervaren op welke manier(en) La Chimera jou aanzet tot denken. En op welke manier(en) deze film jou inspireert. Bijvoorbeeld tot onderzoek naar en in jouw eigen levensgeschiedenis.

    Chimera

    Eén scene uit La Chimera raakte meteen aan een thema uit mijn eigen verlate rouwproces. Namelijk de vraag: heb je als kind het recht alles te weten over alles uit het leven van je ouder(s)? Ik bedoel de scene waarin de hoofdpersoon de chimera vindt (de hoodpersoon is een tamelijk verlopen en uitgerangeerde Engelse archeoloog, makker/aanvoerder van de Tombaroli, vastgelopen in het rouwproces om de vriendin die kort geleden uit zijn leven verdween). Ze bevinden zich op dat moment in een grote ruimte in een Etruskisch graf, dat ze kort daarvoor hebben opengebroken. De Tombaroli, inclusief de archeoloog, zijn totaal verrast door het vinden van een zo grote schat. De archeoloog voelt, weet en zegt meteen: dit is niet voor mensenogen gemaakt.’

    Dit is niet voor mijn ogen bestemd

    Op dat moment werd ik zelf geraakt door een ervaring uit mijn eigen verlate rouwproces, in een tijd dat ik nog bezig was mijn eigen levensgeschiedenis te reconstrueren. Ook al wist ik al heel veel: er kon nog steeds iets nieuws bij. Tot de dag waarop ik, via een familielid, een tweetal brieven kreeg. Brieven van mijn vader. Brieven waarin hij tamelijk intieme details beschrijft uit zijn relatie met zijn tweede vrouw. Ik las wat hij toen schreef. En wist meteen: dit had ik niet moeten weten. Dit had ik niet willen weten. Dit is niet bestemd voor mij. Deze brieven zijn niet gemaakt voor mijn ogen.
    Tot mij drong als een schok door: NEE. Ik heb niet recht op alles.

    Om over na te denken

    Kinderen hebben niet het recht om alles te weten over hun ouders. Van hun ouders. Ook niet als die kinderen meer willen weten over ouders die er niet meer zijn. En ook niet als die kinderen volwassen zijn, zoals ik zelf op dat moment allang was. Ik heb de brieven verscheurd en verbrand. En besefte: weer iets geleerd over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Lees de blog

    La Chimera

  • | | |

    SAMEN, een prentenboek van Jane Chapman

    DoorTitia Liese

    In de week voorafgaand aan de samenkom-dag van De weg van liefde 2023 op zondag 7 april j.l. trof ik in de boekhandel een stapeltje prentenboeken. Precies het aantal van de deelnemers aan die dag. Zelf heb ik een zwak voor prentenboeken. Een heel groot zwak. Ik zag de boeken. Voelde meteen: deze wil ik kopen om mee te geven.

    Het boek zelf kan ik hier niet met jullie delen. Maar als je de woorden leest die bij de platen horen, dan begrijp je vast meteen waarom ik dat boek moest kopen voor een groep die tijdens de schijfretraite De weg van liefde zo intens heeft gewerkt met woord en beeld.

    De woorden uit samen

    Onder de groene bladeren
    komt een klein
    gezichtje tevoorschijn.
    Stil. Alleen. 

    De wereld
    is vreemd en vol
    enge schaduwen.

    Maar regenwolken brengen 
    zoet water,
    de wind brengt de geur van eten….

    en iets anders.
    iets nieuws, 
    Iets groots.
    Iets…..

    engs.

    Maar achter dat enge gezicht
    zit vriendelijkheid.
    Een zachte hand.

    Een vriend die zijn eten met
    je deelt….

    die je laat
    lachen….

    en de wereld weer
    veilig maakt…

    en zelfs een
    beetje magisch.

    Soms lijkt de
    wereld nog vol enge schaduwen.

    Maar je hebt een vriend
    met wie je
    avonturen
    beleeft….

    en weer gelukkig wordt….

    samen. 

    Samen

    De deelneemster wier verhaal ik vanochtend deelde sloot, geïnspireerd door de tekst in het prentenboek SAMEN, onze samenkom-dag af met een hartverwarmend doorschrijf-Elfje:

    Samen
    Samen alleen
    Liefdevol samen alleen
    Samen, liefdevol, gelukkig veilig
    Samen

    Samen
    Allemaal samen
    Iets groots beleven
    Samen delen in veiligheid
    Hand

    Hand
    Samen aangereikt
    Daar waar nodig
    Samen het avontuur beleven
    Codiponte

    Codiponte
    Verdwenen schaduw
    De schaamte voorbij
    De magie van delen
    Warmte

    Kopen

    SAMEN

    Meer lezen

    De weg van liefde