Act van Tamar slaat precies de spijker op de kop

Gepubliceerd op maandag

Na afloop van het symposium sta ik nog even te praten met de vrijwilligster van De Ontmoeting die deze hele dag stand-by voor ons is geweest. Ze heeft de act gezien van Tamar: Herleef. Vertelt dat ze sinds kort is gepensioneerd, maar lang heeft gewerkt op een school voor heel speciaal onderwijs. ‘Ik heb het zo vaak zien gebeuren. Dat is wat kinderen doen. De act van Tamar slaat precies de spijker op de kop. Wat een prachtige voorstelling.’

Symposium

Zaterdag 2 maart. Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
Aanwezig: Ap Dijksterhuis. Zeventig deelnemers. Vrijwilligers van De Ontmoeting. Onze dagvoorzitter Gerardine. Verlaat Verdriet-vrijwilligers. En wij, het organisatieteam: Els, Paul, Stephanie, Titia.

Openbaar gedeelte

Gerardine opent het symposium. Heet alle aanwezigen welkom. Geeft het woord aan Annemieke. Annemieke zond haar artikel over jong ouderverlies in bij de krant: NRC. Kreeg vorige week de mededeling dat haar artikel geplaatst zou worden op de donderdag voorafgaand aan het symposium. Wat daadwerkelijk gebeurde. Annemieke deelt haar artikel met de aanwezigen. Verlaat Verdriet. De gevolgen van jong ouderverlies. Het is allemaal zo goed als tastbaar aanwezig. In haar verhaal. In de aanwezigen.

Na Annemieke onze spreker van vandaag. Ap Dijksterhuis leest voor uit zijn boek Vader. Vertelt ons wat het met hem heeft gedaan met dit boek aan het werk te zijn. Een mooie combinatie van de man die als jong kind zijn vader verloor: de ervaringsdeskundige. En de psycholoog: de theoretisch deskundige.

Besloten gedeelte

Herleef

Na de koffiepauze het optreden van Tamar in haar zelfgeschreven act Herleef. Wat een prachtige act. Wat raakt deze act de aanwezige Verlaat Verdriet-ers recht in hun hart.

Ervaringsgenoot

Dan nogmaals Ap Dijksterhuis. Vragen. En antwoorden. We zien het gebeuren. De man die in de ochtend nog zei: ‘Ik zie mezelf niet als Verlaat Verdriet-er. Ik zie mezelf meer als verlate misser’ wordt in de loop van de dag een Verlaat Verdriet-er. Wordt deel van ons allemaal. Een ervaringsgenoot, in plaats van een spreker. Zo mooi om dit te zien gebeuren.

Bericht aan zijn vader

Na Ap Dijksterhuis het woord aan Roy. Roy deelt het bericht aan zijn vader dat hij, geïnspireerd door het boek van Ap Dijksterhuis, heeft geschreven naar aanleiding van de Verlaat Verdriet-workshop een paar maanden geleden: Bericht aan mijn vader.

Beeld

Gedurende de dag staat in de hal het schilderij van Elly Binkhorst: Nesten. Met dit schilderij geeft Elly beeld aan een ouderlijk nest, zonder ouder(s).

De libelle die Eva tekende gedurende haar Verlaat Verdriet-workshop. Nu als symbool voor de elfjes, op de voorkant van het notitieboekje dat speciaal is gemaakt voor deze dag.

Woord

We sluiten een prachtige dag af met schrijfworkshops. In kleinere groepen delen over de ervaringen op deze dag aan de hand van eenvoudige schrijfopdrachten. Geschreven in het prachtig vormgegeven notitieboekje dat alle deelnemers op deze dag uitgereikt hebben gekregen.

Elfjes

Met tot slot een mooie hoeveelheid Elfjes die, geïnspireerd door de ervaringen van deze dag, ‘zomaar’ uit de pennen vloeiden. De Elfjes hebben we bewaard. Daar verzinnen we nog iets moois mee. Graag sluit ik mijn impressie van deze prachtige, waardevolle dag af met mijn Elfje:

Symposium
Samen zijn
Herkennen en erkennen 
Elkaar ontmoeten in Nunspeet
Dankbaarheid 

Lees meer

Artikel in NRC van Annemieke Arendsen

Een verlies voor altijd

Gepubliceerd op donderdag

Verlaat Verdriet

‘Ik heb het hele web afgespeurd op zoek naar iemand die kan wat jij kunt met Verlaat Verdriet. Die weet wat jij weet. Die doet wat jij doet. Ik heb niemand gevonden. En geloof me: in Coronatijd heb ik alle tijd gehad om te zoeken. Wat jij hebt ontwikkeld is zo waardevol. Daar moet je ook internationaal iets mee gaan doen.’ Aan het woord een deelneemster van de Verlaat Verdriet-workshop in de afgelopen herfst.

Animatiefilm

Tijdens de Terugkomdag liet dezelfde deelneemster ons een animatiefilmpje zien van de WHO over depressie. Het filmpje resoneerde bij ons allemaal. Dat zouden we ook moeten hebben voor Verlaat Verdriet. Zo’n filmpje kan ook internationaal Verlaat Verdriet-ers op het spoor zetten. We besloten samen de mogelijkheden te onderzoeken voor het laten maken van een animatiefilm. We zijn al een eind gekomen, en gaan verder onze plannen vorm te geven.

Een verlies voor altijd

Voor nu is de werktitel Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder. Wat zou het mooi zijn als we een animatiefilm kunnen laten maken dat meertalig wordt ingesproken. We kunnen nu al voorzien in het Nederlands. Engels. Duits. Frans. Italiaans.

Crowdfunding

Een animatiefilm laten maken kost geld. Veel geld. Geld dat we nu niet hebben. Waarvoor we een crowdfundings-actie op touw zullen moeten gaan zetten. Het symposium van komende zaterdag 2 maart Ontmoeting met Ap Dijksterhuis is wat ons betreft een eerste stap in de goede richting.

Volg ons

Volg de blogs op deze site, en de Verlaat Verdriet-Facebook-sites. Wij van onze kant vertellen je graag meer. En nodigen ook jou graag uit jouw aandeel te leveren in deze actie.

Verlaat Verdriet-symposium van zaterdag 2 maart volgeboekt

Gepubliceerd op donderdag

Ons Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart a.s. in De Ontmoeting in Nunspeet is volgeboekt.

Wil je op de hoogte blijven van onze activiteiten in de toekomst? Zoals bijvoorbeeld onze plannen voor de animatiefilm Een verlies voor altijd, biografisch centrum Casa Bodoni, en/of de schrijfretraite in Codiponte De weg van liefde. Volg ons dan via de blogs van Titia Liese op deze site, en/of via de Facebook-sites.

Bijzondere dag

Wij zien uit naar een bijzondere dag van ontmoeten, (hernieuwd) kennismaken, delen, en leren van elkaar. Je kunt er ongetwijfeld binnenkort meer over lezen.

NRC: Maak dood van jonge ouders bespreekbaar

Gepubliceerd op woensdag

Morgen, 29 februari 2024, in de papieren NRC. Vanavond al in NRC-online. Ook vanavond mag ik het artikel van Annemieke met jullie delen op mijn site.
Annemieke, dank voor de moed die je hebt opgebracht om jouw artikel in de wereld te zetten. En voor de moed die je opbrengt om jouw artikel ook komende zaterdag tijdens ons Verlaat Verdriet-symposium met ons te delen (wat nu wonderbaarlijk samenvalt met de plaatsing van jouw artikel in NRC).

Maak dood van jonge ouders bespreekbaar, nu is dat nog taboe

Over ouders die overlijden, wordt op school gezwegen, schrijft Annemieke Arendsen. Te pijnlijk. Beter is erover te praten. Of te zingen, zoals Joost Klein doet.  
De Nederlandse deelnemer aan het Eurovisie Songfestival is Joost Klein. In zijn muziek is de vroege dood van zijn ouders een terugkerend thema. Er zijn in Nederland meer dan een miljoen mensen die als kind een of beide ouders verloren. In vergelijking met het probleem van gescheiden ouders is daar weinig aandacht voor, terwijl het op latere leeftijd veel invloed kan hebben. Een artiest die hier openlijk mee worstelt geeft een stem aan een onderwerp waar in families en door hulpverleners nog vaak over gezwegen wordt.

Gescheiden ouders

Het was 1993, ik was negen. Er kwam een nieuw jongetje in de klas. Daar was iets ergs mee gebeurd. Zijn ouders waren gescheiden, wat toen nog minder vaak gebeurde dan nu. In de klas voerden we er gesprekken over. Er was veel medeleven met het jongetje, ook bij mij. Gescheiden ouders, dat moest wel heel erg zijn.

Overleden Ouders

Dat mijn vader overleden was aan kanker toen ik drie was, daar vroeg eigenlijk nooit iemand naar. Als voor dat jongetje zoveel aandacht was, dan moest dat van mij wel niet zo erg zijn. Zonder af te willen doen aan de problemen van kinderen met gescheiden ouders, vind ik dit illustratief voor hoe er met dit issue werd omgegaan. Te pijnlijk om over te praten, of ervan uitgaand dat ik het wel ‘verwerkt’ had. Maar daarmee kreeg mijn negenjarige ik onbewust de boodschap mee dat mijn verlies en mijn verdriet niet telde.

Overlevingsstand

Het paste bij de instelling van mijn moeder en van veel overgebleven ouders van haar generatie: in de overlevingsstand gaan en er niet te veel aandacht aan besteden. Ik merkte als kind al dat mensen ongemakkelijk werden van het onderwerp. Ik vermeed het dus maar. Of ik zei er snel achteraan dat ‘het niet erg was’. Ik deed goed mijn best op school en leidde een normaal leven. Ik had mijn vader nauwelijks gekend, dus wie zou ik missen? En ik wilde niemand lastigvallen met mijn zielige verhaal. Ik vond mezelf trouwens ook helemaal niet zielig.

Ongekend gemis

Toch liep ik in de loop van het leven tegen dingen aan: een laag zelfbeeld en het gevoel anders te zijn. Langzaamaan kreeg ik het besef te leven met een groot, ongekend gemis waar ik geen vat op had. Kon ik dan toch iemand missen die ik nooit had gekend? Een psycholoog, bij wie ik rond mijn dertigste voorzichtig vroeg of de bijna burn-out waar ik mee worstelde niet iets met de vroege dood van mijn vader te maken kon hebben, wuifde het weg, dat kon er niet mee te maken hebben. Ik accepteerde het, het was een bevestiging van het beeld dat ik als kind had gekregen.
Tegenwoordig hoor ik van meer lotgenoten dat ze bij hulpverleners geen gehoor vinden als het gaat over het verlies van hun ouders. Het lijkt in die wereld een blinde vlek. Maar is dat wel terecht? Recent Fins onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat kinderen die hun ouder verliezen later vaker psychische problemen hebben.

Verlaat Verdriet

Titia Liese begeleidt al decennia vanuit eigen ervaring mensen die als kind een ouder, of beide ouders verliezen. Ze heeft honderden, zoals zij het noemt, ‘Verlaat Verdriet-ers’ gesproken, en ziet veel dezelfde problemen. Mensen lopen vast, voelen zich een buitenstaander en hebben een laag zelfbeeld.
Traumapsycholoog Herman de Mönnink pleit voor erkenning van jong ouderverlies. ‘Dat het thema niet de aandacht krijgt die het verdient, is gebaseerd op een kennistekort bij professionals. Daardoor kan het gebeuren dat mensen met een depressie, angst of agressie worden geholpen zonder de relatie met het jong ouderverlies te onderkennen. Alsof het om een mentale ziekte gaat. Die klachten kunnen echter ‘reactief’ zijn, een normale reactie op jong ouderverlies. En als dat wordt onderkend geeft dat echt normaliserende kijk en aanpak.’

Joost Klein

Ik had nog nooit van Joost Klein gehoord, maar hij raakte iets in mij. Zijn pijn bij dubbel ouderverlies moet ongekend zijn. In het nummer Wachtmuziek gaat het over in de wacht staan voor hulp, de eenzame worsteling. Het gevoel te moeten overleven, niet gehoord worden, als jong kind al leren leven met de zwaarte van de dood, ook al was het in mijn geval dan ‘maar’ één ouder, het is herkenbaar. Nu pas, rond mijn veertigste, weet ik inmiddels zeker dat er ook in mijn leven problemen zijn die wel degelijk terug te voeren zijn op het verlies van mijn vader, en het feit dat ik nooit echt gerouwd heb.

Trauma

Kinderen die jong een ouder verliezen, worden goed in overleven. Ze hebben vaak een instelling van ‘we lossen het zelf wel op’. Erover praten helpt, weet ik uit eigen ervaring. Maar dan moet je vaak eerst een zwijgen doorbreken. Erover praten en alsnog een rouwproces doormaken kan helend werken.
Er is tegenwoordig enorm veel aandacht voor trauma in het algemeen. Hopelijk helpt de bekendheid van Joost Klein voor meer openheid over jong ouderverlies, dat voor veel mensen wel degelijk een traumatische ervaring is.

Annemieke Arendsen is Neerlandicus en ervaringsdeskundige.

Lees meer

Een heel merkwaardig fenomeen

Gepubliceerd op woensdag

‘Kinderen die en ingrijpend verlies lijden hebben baat bij een stabiele omgeving. Dan kunnen ze goed worden opgevangen.’ Ik lees woorden van een wetenschapper die zich heeft gespecialiseerd in kinderen, verlies en rouw bij een krantenartikel over kinderen die jong een ouder verliezen. Deze wetenschapper is gevraagd hierover als deskundige iets te zeggen. JA, denk ik dan. JA. Daar heb je vast helemaal gelijk in. Kinderen hebben baat bij een stabiele omgeving. Maar wat denk je dat er zo verschrikkelijk, zo onomkeerbaar is verwoest als een ouder overlijdt? Of dat nu is na een ziekbed. Of plotseling. Verwacht. Of onverwacht. Wat denk je dat er over is van die stabiele omgeving na het overlijden van de ouder (voor zover die omgeving al stabiel was)? Denken wetenschappers nog altijd dat als je als kind maar een leuke tante had, of een leuke buurvrouw die met de koekjestrommel klaar zat, dat je er dan later ‘geen last van hebt’?

Een heel merkwaardig fenomeen

Voor mij nog steeds – en eigenlijk in toenemende mate – een heel merkwaardig fenomeen. Wetenschappers die zich gespecialiseerd hebben in kinderen, verlies en rouw die zich altijd weer opwerpen als deskundige als het gaat over jong ouderverlies op de langere termijn. Wat weten deze wetenschappers over de gevolgen van jong ouderverlies? Laat me gokken. Niets. Helemaal niets. Tenminste niet iets wat je ‘wetenschappelijke kennis’ zou kunnen noemen. JA, denk ik als ik weer iets lees van een wetenschapper als ‘deskundige’. Je weet iets van het begin. Dat zou kunnen. Maar wat weet je in s’ hemelsnaam van de gevolgen?

Ik wil erbij zijn

‘Ik ben nog helemaal confuus. En eigenlijk nog helemaal in de war.’ Gisteren. Namiddag. Telefoon. Ik hoor een stem. Overduidelijk nog confuus, en in de war. ‘Ik kreeg een krantenartikel toegestuurd. Gaat over een symposium. Ik weet niet wat me overkomt.’ De stem hapt even naar adem. ‘Ik heb meteen jouw hele site gelezen. Al jouw filmpjes bekeken. Altijd heb ik geweten dat er iets met mij aan de hand is. Nooit heb ik er woorden aan kunnen geven. En nu, ineens, lees ik het. Zie ik het. Ik heb je heel impulsief gebeld. Maar ik wil me heel graag aanmelden voor het symposium. In wil erbij zijn. Alles zien. Alles meemaken. Kan dat nog?

Doen

Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.
Zaterdag 2 maart in Nunspeet. Verloor je ook je ouder(s) in je jeugd? Wil je er ook bij zijn? Zo lang het kan maken we met liefde een plekje voor je (let op: je kunt alleen deelnemen als je je tevoren hebt aangemeld!). Stuur een mailtje naar met duidelijke vermelding van je naam, dan laten we je weten of we nog ruimte hebben.

Lezen

Teruggaan om verder te kunnen 

Zien

Rouw kent geen tijd

 

Alma Mathijssen: Bewaar de zomer

Gepubliceerd op donderdag

…. ‘Niet vergeten’ zei ze gewichtig’. Ze keek me aan, haar vingers rond mijn onderarmen. ‘Jouw vader hield zoveel van je.’ Ze bleef kijken, niet bang, voor geen enkel verdriet. Ik hoefde niks te zeggen. ‘Hij houdt zoveel van je.’… 

Onlangs kreeg ik een tip van een Verlaat Verdriet-ster die me nauw aan het hart ligt. ‘Ken je de boeken van Alma Mathijssen?’ vroeg ze me per app. ‘Nee, ken ik niet’ moest ik haar terug-appen. Nieuwsgierig geworden door haar vraag ging ik op zoek naar Alma Mathijssen (1984, negen jaar toen ze haar vader verloor) Las op haar website over haar boeken. Bestelde meteen haar boek Bewaar de zomer. Het boek speelt zich grotendeels af in het kleine dorp in Noord Italië, waar haar ouders ooit een bouwval kochten.

Bewaar de zomer

Bewaar de zomer las ik in één adem uit. In een zorgvuldig gecomponeerd verhaal weeft Alma Mathijssen heden en verleden tot een mooi weefwerk. Gevolg en oorzaak. Oorzaak en gevolg. Liefdevol en respectvol naar haar beide ouders. Naar de ingewikkelde man die haar vader was. Die ziek werd, en overleed toen ze negen was. Naar haar moeder met wie ze, enigst kind, overbleef. ‘Op het moment dat van een ouder het meest wordt gevraagd, is die ouder daar het minst toe in staat. Dat kan haast niet goed gaan.’ las ik jaren geleden in een boek van een psychiater die zowel met kinderen als met volwassenen werkte. De moeder van Alma, die zich staande probeert te houden. Ondanks alles opvoerder te zijn. Het kind Alma dat de worstelingen van haar moeder ziet. Besluit haar moeder niet nog meer overlast te bezorgen. Geen moeilijke vragen (meer) te stellen.

Citaat

…..’Ik weet wat het is om in de steek te worden gelaten. Ik ken de dood. Wist dat mijn vader dood was toen mijn moeder de buurman omhelsde, daar was geen taal voor nodig. Ik waarschuwde mijn leraar voor de naderende dood van mijn vader, maar hij wilde me niet geloven. Taal heeft zich teruggetrokken toen mijn vader me aankeek, een dag voor zijn dood. Taal was verdwenen in de hal van de buren. Heeft me niet gegeven wat ik vroeg toen ik zestien was en voor de rest van mijn leven zal ik proberen het wel te krijgen.’ …….

Citaat

Twee keer sloeg de motor af.
‘Alma! Marita!’ 
Mijn moeder nam het pad naar de weg al, ik holde erachteraan. Kleine Lucia was naar de vallei gekomen. Ze was al aan de praat met mijn moeder toen ze me zag en stilviel. Ze spreidde haar armen, keek me aan, opende haar mond zonder iets te zeggen, en draaide haar hoofd naar mijn moeder alsof ze het niet kon geloven. Elke keer als ze me zag gebeurde dit.
‘Mia stella’ kraaide ze terwijl ze haar armen om me heen sloeg. Haar Italiaans kan ik verstaan, ze praat kalm en gebruikt vaak dezelfde woorden. ‘Niet vergeten’ zei ze gewichtig’. Ze keek me aan, haar vingers rond mijn onderarmen. ‘Jouw vader hield zoveel van je.’ Ze bleef kijken, niet bang, voor geen enkel verdriet. ik hoefde niks te zeggen. ‘Hij houdt zoveel van je.’… 

Kenmerkende patronen

Ook bij het lezen van dit boek zullen de Kenmerkende Patronen je helpen zicht te krijgen op patronen die je –  ook bij jezelf – tegenkomt. Patronen die zich in je hebben ontwikkeld als gevolg van het vroege verlies van je ouder(s).

Symposium

Symposium Ontmoeting met Ap Dijsterhuis laat je ervaren wat het je brengt het vroege verlies van je ouder een liefdevolle plek te geven in je leven van nu.

‘Jouw vader hield zoveel van je.’ Ze bleef kijken, niet bang, voor geen enkel verdriet. Ik hoefde niks te zeggen. ‘Hij houdt zoveel van je.’…  Misschien wel het mooiste citaat van een Verlaat Verdriet-ster over het vroege verlies van haar vader dat ik in jaren heb gelezen.

Lezen

Alma Mathijssen
Bewaar de zomer 
Kenmerkende Patronen 

Wat je verder helpt

 

NESTEN, verbeelding en Verlaat Verdriet-symposium

Gepubliceerd op woensdag

Soms valt je iets toe. Iets wat je niet had bedacht. Ineens is het er. Toeval. Toeval bestaat, denk ik dan weer eens verheugd. Persoonlijk ben ik dol op het toeval.
Vorige week sprak ik Gerardine Marechal. Onze dagvoorzitter bij symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Gerardine vertelde me over de expositie van het werk van kunstenares Elly Binkhorst komende april, mei en juni in De Ontmoeting in Nunspeet. De plek waar ons symposium plaatsvindt.

Tegenwoordig woont Elly in Nunspeet. Maar ruim voor die tijd, en zelfs voor de tijd dat ze met haar partner naar Frankrijk vertrok waar ze een eigen centrum voor kunstbeoefening en bezinning opzette, volgde Elly een workshop Dochters Zonder Moeder bij mij. Elly verloor jong haar moeder, na een lang ziekbed. ‘Ik heb mijn moeder eigenlijk nooit gezond gekend’ vertelt Elly me vanochtend bij een kopje koffie.

Inmiddels heeft Elly zich ontwikkeld tot kunstenares. NESTEN is het project waarmee ze zich al sinds enige tijd bezighoudt. ‘Echo’s uit het ouderlijk nest’ zegt ze daar zelf over.

Elly Binkhorst

Ik ben 67 jaar, van origine uit de buurt van Amsterdam, en sinds eind 2019 neergestreken in het kunstenaarsdorp Nunspeet. Na 11 jaar in Normandië, Frankrijk.
Ik wil dus nog graag schilderijen en objecten maken waar bezoekers zich in herkennen. Om kunnen glimlachen. Of ook nog een pijnstootje voelen… Werk dat ze aanspreekt. In beweging brengt. Niet alleen maar voor de mooi!
‘Echo’s die weerkaatsen in elke generatie’ zingt Wende Snijders. Dat inspireert mij zo enorm.
Wat zijn mijn echo’s.
Welke moeten we achter ons laten om écht volwassen te worden.
En hoe breng ik die zo goed mogelijk in beeld?

Aanwezig bij het symposium

Uit haar werk NESTEN kiest Elly een groot werk, dat ze bij het symposium tentoonstelt. Zelf is Elly ook deelneemster aan symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op 2 maart a.s. in De Ontmoeting in Nunspeet. Je kunt haar daar ontmoeten. Als kunstenaar. Maar ook als ervaringsgenoot.

Lees meer over Elly Binkhorst

Elly Binkhorst

Meer informatie over het symposium

 

Verlaat Verdriet-er, (g)een klootzak

Gepubliceerd op woensdag

(G)een klootzak

Gisteren plaatste ik mijn blog over het boek van Rine Palsma: Ode aan een klootzak. Ode aan een klootzak is een indringend, verdrietig en pijnlijk boek. Een Verlaat Verdriet verhaal zoals er veel van deze verhalen zijn. Van, en over Verlaat Verdriet-ers.

Nog een Verlaat Verdriet-verhaal

Maar…
Ode aan een klootzak is niet alleen een verhaal over twee meisjes die hun moeder verloren. Dit boek draagt nog een Verlaat Verdriet-verhaal in zich. Namelijk het verhaal van de vader van de schrijfster. Een verhaal dat ook verteld moet worden. Al lezend in dit boek merkte ik dat mijn hart steeds meer uitging naar deze man. Deze intens eenzame man. De man die niet anders meer kon dan een einde maken aan zijn verloren leven. Nooit eerder heeft het desolate leven en einde zoveel beeld in mij opgeroepen als in dit boek gebeurde.

Jong ouderverlies

Een man. Kind van een vader die na de vroege dood van zijn vrouw achterbleef met een jong kind. Onmiddellijk op zoek ging naar een nieuwe moeder voor zijn kind. Een vrouw trouwde die heel veel jonger was dan hij. Een nieuw kind kreeg met deze vrouw, de vader van de schrijfster. Ziek werd. Na jaren van aftakeling dood ging toen zijn zoon nog een puber was. Zoon die alleen achterbleef met een alleenstaande moeder. Vrouw die zich ver verheven voelde boven al haar medemensen. Hoeveel gelegenheid heeft deze man gehad om een veilige en geborgen jeugd te ervaren? Vlucht in extreme controle. Een leven dat al niets meer te maken heeft met leven, maar alles met overleven. Een allesoverheersende angst voor afwijzing. De vicieuze cirkel van trauma. De eenzame, pijnlijke weg naar zelfondermijning. Naar extreme (zelf)verwaarlozing. 

Verloren leven

Studeert. Met succes. Mede dankzij zijn aanleg voor exacte vakken. Leraar wordt. Trouwt. Twee dochters krijgt. Vervolgens jong zijn vrouw verliest, de moeder van zijn twee dochters. De zoektocht naar een nieuwe moeder voor zijn dochters al inzet tijdens de ziekte van zijn vrouw. Een nieuwe moeder voor zijn dochters vindt. Dat wat allemaal al fout zat wordt erger. En nog erger. En nog erger. Fout wordt op fout gestapeld. Falen op falen. Geen terugweg meer. Geen uitweg meer.

Bijna naakte man ligt dood in de verwaarloosde tuin van zijn verwaarloosde huis. Doodgevroren. De leraar natuurkunde die exact heeft berekend hoeveel alcohol je nodig hebt, en hoeveel pillen. Hoe laag de temperatuur moet zijn om dood te vriezen in je tuin. Zo goed als naakt. Beeld van mislukking. Van ondraaglijke eenzaamheid.

Kenmerkende patronen

Het is te danken aan het lezen van dit boek dat ik de Kenmerkende Patronen nog eens onder de aandacht heb gebracht. Ga je dit boek lezen? Pak de Kenmerkende Patronen  erbij. Zie ook het verhaal achter het verhaal van de vrouw die als heel jong kind haar moeder verloor door overlijden.

Pleidooi 1

Ik weet iets van Verlaat Verdriet. Ik weet ook iets van het uitgeven van boeken. Verlaat Verdriet-er: ook al heb je nog zoveel redenen om te schrijven over de gevolgen die het vroege verlies van je ouder(s) op je heeft gehad, realiseer je wat je doet als je jouw verhaal uitgeeft in boekvorm. Deze man, de man die vrijwel naakt stierf in de vrieskou. In zijn eigen tuin, na een totaal verloren leven. Wordt in dit boek tentoongesteld voor wie het allemaal wil lezen. Dood. Volkomen naakt. Traceerbaar voor ieder die daar nieuwsgierig naar is. Denk na, Verlaat Verdriet-er voor je dit doet. Als het eenmaal in een boek staat kun je nooit meer ongedaan maken wat je hebt gepubliceerd. Ook al heb je daar achteraf nog zoveel spijt van.

Pleidooi 2

We kunnen de gevolgen van jong ouderverlies nooit werkelijk onder ogen zien, nooit werkelijk begrijpen als we niet ook het verloren leven van deze man kunnen zien. Willen zien. Al jaren en jaren probeer ik meer aandacht te genereren voor de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Zoveel lijden kan worden verlicht als de kennis uit ervaring eindelijk veel serieuzer wordt genomen.

Blogs

Ode aan een klootzak
Kenmerkende patronen 

Lezen

Teruggaan om verder te kunnen

Zien

Rouw kent geen tijd 

Ode aan een klootzak, Rine Palsma

Gepubliceerd op dinsdag

Ode aan een klootzak

Onlangs belde een Verlaat Verdriet-ster me in verband met een boek dat ze had gelezen. Titel van het boek: Ode aan een klootzak. ‘Een heftig boek’ vertelt de Verlaat Verdriet-ster me aan de telefoon. ‘En zo herkenbaar.’ Boek geschreven door een vrouw die als heel jong kind haar moeder verloor door overlijden. Er bleef iets hangen in me in verband met de titel. Wat kan een boek met zo’n titel zijn? Maar ik ging naar de boekhandel. Bestelde het boek. Haalde het boek 3 dagen later op in de boekhandel. Las het boek.

Verlaat Verdriet-verhaal

Een herkenbaar Verlaat Verdriet-verhaal. Ervaringen die een – jong – kind niet zouden moeten overkomen. Die een kind niet zou moeten ervaren. Maar die kinderen overkomen. Getuige de vele schrijnende Verlaat Verdriet-verhalen die ik in de loop van mijn lange Verlaat Verdriet-werk heb gehoord. Verhalen van eenzaamheid. Van ontreddering. Pijn. Verdriet. Wanhoop. Boosheid. Verhalen die vaak verborgen zijn gebleven. Verborgen worden gehouden. Uit schaamte.

Citaat

Als jonge pubers vertrokken Rine Palsma en haar zus met hun stiefmoeder vanuit Friesland naar Limburg. Hun biologische moeder was al een tijd overleden, en hun vader bleef alleen achter. Contact was er niet of nauwelijks. Wat Rine niet wist is dat haar vader zijn leven en dat van de mensen om hem heen nauwgezet documenteerde.

Dat kwam aan het licht na zijn overlijden: 26 dozen vol archiefmateriaal stonden er. Met dat materiaal kon Rine het leven van haar vader reconstrueren. Die zoektocht leidde tot het boek ‘Ode aan een klootzak‘.

Rine Palsma

Rine Palsma werd geboren in Friesland. Haar stiefmoeder nam haar als 12-jarige en haar zus mee naar Limburg om nooit meer terug te keren. Als ervaringsdeskundige bij uitstek ging ze later in de psychiatrie werken. Ze staat bekend om haar kracht en nuchterheid en positieve benadering om situaties te normaliseren. Momenteel is ze werkzaam als consulent bij Steunpunt voor mantelzorgers Parkstad. 

Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

Onlangs bracht ik in mijn blog nog eens de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet onder de aandacht. Je leest zoveel meer als je je bewust bent van deze kenmerken. Pak ze er nog eens bij als je besluit dit boek te gaan lezen. Mogelijk helpen ze je meer verbanden te zien tussen oorzaak en gevolg. Of liever gezegd in dit verband: tussen gevolgen en oorzaak.

Het warme bad van de Kenmerkende Patronen

Lees meer

Ode aan een klootzak

 

Dit symposium is een soort van groei-briljant

Gepubliceerd op maandag

Groei-briljant

Ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis krijgt meer en meer vorm. ‘Dit wordt een prachtige dag‘ roept de vrijwilligster uit als we bezig zijn het draaiboek voor die dag in elkaar te zetten. ‘Een soort van groei-briljant.’

Ik kan het alleen maar beamen. In de loop van de maanden vanaf herfst 2023 waarin we als organisatieteam samen plannen hebben gemaakt. Elkaar hebben gesproken. Ge-appt. Gebeld. Gemaild. Waarin nieuwe ideeën ontstonden. Aanvullingen kwamen. Waarin we verrast werden met bijdragen uit onverwachte hoek.

Ontmoeting

Al werkend is een symposium ontstaan dat nog steeds Ontmoeting met Ap Dijksterhuis heet. Maar, dat groeit als een soort van groei-briljant. Steeds meer vorm krijgt. Een soort van huiskamerbijeenkomst. Maar dan in een heel ruim bemeten huiskamer. Waar je als Verlaat Verdriet-ers elkaar ontmoet. Kennismaakt. Bijpraat. Je op je gemak kunt voelen. Deel van een groter geheel. Waar ervaringsgenoten bereid zijn je iets uit hun verhaal voor te lezen. Ap Dijksterhuis, psycholoog en nog veel meer, niet alleen in het openbare gedeelte een lezing geeft voor geïnteresseerden. Maar in het besloten gedeelte als ervaringsgenoot zijn ervaringen met ons deelt. Zijn zoektocht naar zijn vroeg overleden vader. Wat deze zoektocht hem heeft gebracht.

Extra’s

In het besloten gedeelte verrassende, mooie extra’s. Zoals Verlaat Verdriet-ster Tamar, die ons meeneemt in haar act Herleef. De libel die Eva tekende tijdens een Verlaat Verdriet-workshop. Die we mogen gebruiken voor een klein presentje aan de deelnemers van deze dag. De presentatie van werk van Verlaat Verdriet-ster/kunstenares Elly, uit haar serie Nesten. De schrijfworkshops die steeds meer de vorm hebben gekregen van een afronding. Zodat je in kleinere groepjes kunt delen over jouw ervaringen met deze dag. Weer goed naar huis kunt gaan. Voldaan. Geïnspireerd. En thuis nog eens terug kunt kijken op een waardevolle dag. Een dag voor jezelf.

Verlies
Verlaat Verdriet
Samenkomen en ervaren
Indrukwekkende act van Tamar
Herstel 

Meer informatie over het symposium