Het warme bad van de Kenmerkende Patronen

Gepubliceerd op zondag

Het warme bad

Het warme bad van de Kenmerkende Patronen. En het warme bad van de ontmoeting met ervaringsgenoten. Ervaringsgenoten brengen onder woorden wat je zelf nooit onder woorden kon brengen. Jij brengt onder woorden wat zij nooit onder woorden konden brengen. Samen kom je tot de verrassende conclusie: ZIE JE WEL, WE ZIJN NIET GEK!

Ervaringsgenoten ontmoeten

Ervaringsgenoten ontmoet je in levenden lijve, bijvoorbeeld tijdens de Verlaat Verdriet-workshops. Tijdens de schrijfretraite De weg van liefde. Of tijdens symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.

Ervaringsgenoten lezen

Ervaringsgenoten ontmoet je ook in boeken. In romans. In (literaire) thrillers. Biografieën. Autobiografieën. Of in levensverhalen. Dan kan het bij het lezen helpen de taal van Verlaat Verdriet en Verlaat Verdriet-ers te kennen. Je bent dan voorbereid. Herkent de thema’s. Voelt je erkend. Wat je leest gaat op een bijzondere manier voor je leven. Om je hierbij te helpen breng ik de Kenmerkende Patronen bij Verlaat Verdriet nog eens onder je aandacht. Print ze vooral uit. Leg ze naast je boek. Je leest dan een heel ander boek dan je gelezen zou hebben als je je niet bewust bent van de meest bekende Verlaat Verdriet-thema’s. Van de taal van Verlaat Verdriet en Verlaat Verdriet-ers.

Tip

In mijn blogs plaats ik regelmatig titels van boeken met opvallend veel Verlaat Verdriet-thema’s. Ik wens je veel leesplezier met deze bijzondere vorm van het warme bad. Je leest mijn blogs op mijn site.

Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

    • Je altijd aanpassen
    • Niet om kunnen gaan met grenzen
    • Abrupt de verbinding kunnen verbreken
    • Je vaak overvallen voelen door gevoelens van machteloosheid
    • Een basaal gebrek aan zelfvertrouwen
    • Weinig vertrouwen hebben in de toekomst
    • Moeite hebben met ruimte innemen
    • Altijd geven
    • Moeite hebben met intimiteit
    • Gehinderd worden door verliesangsten

Kenmerkende patronen 2

    • Je anders voelen dan andere mensen
    • Onverschilligheid
    • Weinig incasseringsvermogen hebben
    • Altijd zorgen voor anderen
    • Je vaak afvragen wat ‘missen’ eigenlijk is
    • Er van buiten stoer en zelfstandig uitzien, maar van binnen een zwart gat voelen
    • Angst voor eigen ouderschap
    • Niet kunnen ontvangen
    • Gehinderd worden door angsten voor verandering
    • De lat altijd heel erg hoog leggen

Kenmerkende patronen 3

    • Angst niet ouder te worden dan je moeder/je vader werd
    • Het gevoel hebben altijd alles alleen te moeten doen
    • Geen hulp kunnen vragen
    • Altijd alles onder controle houden
    • Geen afscheid kunnen nemen
    • Gezondheidsproblemen
    • Geen of weinig besef hebben van eigen kwaliteiten
    • Niet kunnen genieten
    • Een scheiding in jezelf voelen tussen gevoel en verstand
    • Geen basis onder je bestaan voelen

Kenmerkende patronen 4

    • De neiging hebben tot bagatelliseren van het verlies van je ouder
    • Geen kritiek kunnen incasseren
    • Leven vanuit een gevoel van tekort
    • Twijfel aan je bestaansrecht
    • Altijd waakzaam zijn
    • Autoriteitsproblemen
    • Angst voor het cascade-effect
    • Geen complimenten kunnen incasseren
    • Je snel buitengesloten voelen
    • Weinig of geen gevoel van eigenwaarde hebben

Doen

Zelftests

Lezen

Zien

Rouw kent geen tijd 

 

Ik kreeg tranen in mijn ogen

Gepubliceerd op vrijdag

Ik kreeg tranen in mijn ogen

Gisteren kreeg ik, ter goedkeuring, de brief die rond gestuurd gaat worden naar leden van kerkgenootschap De Ontmoeting in Nunspeet. De plek waar we op 2 maart a.s. te gast zijn met ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Ik kreeg tranen in mijn ogen bij het lezen van deze brief. Graag wil ik met jullie delen hoe welkom we daar zijn. Hoe het komt dat we te gast zijn in een kerkgebouw met de naam De Ontmoeting. Hoeveel steun er voor ons, Verlaat Verdriet-ers, is vanuit deze kerk. Hoe we ons daar gezien kunnen voelen. Begrepen. De brief zegt voldoende. Ik deel hem graag met jullie.

Brief

De Ontmoeting geeft gelegenheid om mensen op het podium te zetten die een boodschap hebben voor de samenleving en waarvan de missie past bij de missie en visie van De Ontmoeting.

Verlaat Verdriet is een groep volwassenen die met elkaar delen dat ze voor hun 20e levensjaar hun ouder(s) verloren hebben. De gevolgen hiervan ervaren ze hun leven lang. De erkenning en het hanteren van het effect van dit verlies staat centraal in de samenkomsten en symposia. Helaas is de problematiek die veel van deze volwassenen in de loop van hun leven hebben ontwikkeld een nog steeds onderbelichte problematiek.

Vandaar onze inspanningen om deze problematiek meer zichtbaar te maken. De fototentoonstelling in ons  kerkgebouw van Rosa van Ederen, twee jaar geleden over het onderwerp ‘16 x Ver(t)rouwen’ was eveneens gebaseerd op dit verdriet. In april en mei is er in De Ontmoeting de tentoonstelling ‘Nesten’ van Elly Binkhorst waarin ook het thema van Verlaat Verdriet een grote rol speelt.

Ap Dijksterhuis

Albert Jan (Ap) Dijksterhuis (Zutphen, 12 november 1968) is een Nederlandse psycholoog, ondernemer, spreker en schrijver en voormalig hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij zal een lezing geven over zijn ervaringen van vroegtijdig verlies van ouders. Over dit onderwerp heeft hij ook gepubliceerd.

De Ontmoeting

De Ontmoeting biedt op 2 maart onderdak aan het symposium van Verlaat Verdriet. Het is opgebouwd uit een open en besloten deel. Gemeenteleden en gasten kunnen deelnemen aan het open deel (lezing en gelegenheid vragen te stellen) met Ap Dijksterhuis. De lezing begint om 10 uur. Vanaf half tien kunt u binnenlopen in de kerk.

Besloten gedeelte

Na de pauze tot 11.30 uur begint het besloten deel. De betalende deelnemers van Verlaat Verdriet nemen hieraan deel. Zij kunnen in gesprek gaan met Ap Dijksterhuis en hebben ’s middags een schrijfworkshop.

Lydia

Voor Verlaat Verdriet-ers die tijdens de Verlaat Verdriet-workshops overnacht hebben in het appartement bij Lydia en Arnold: het is vooral te danken aan het pleidooi en de praktische inzet van van Lydia, bestuurslid van De Ontmoeting, dat wij gebruik mogen maken van dit kerkgebouw.  Lydia zag in de afgelopen jaren zoveel deelnemers van de workshops. Hoorde hun ervaringen. Zag wat de workshop met hen deed. Mijn tranen – van vreugde – betreffen vooral ook Lydia. Lydia, dank voor jouw inspanningen. Niet alleen vooraf, maar ook nu tijdens de voorbereidingen van het symposium.

Verdriet
Verlaat Verdriet
Verlaat Verdriet verwerken
Samen in De Ontmoeting
Symposium 

Meer informatie over het symposium

Aanmelden

Meld je aan voor dit symposium dat steeds meer een heel bijzondere ontmoetingsdag aan het worden is
NB: vermeld je naam op je aanmeldingsmailtje.

Meer lezen

Workshop Verlaat Verdriet

HERLEEF – act van Tamar bij het symposium van 2 maart a.s.

Gepubliceerd op donderdag

Herleef

Een heel mooi nieuwtje voor ons allemaal. Tamar van der Steen deelt haar act HERLEEF met ons in het besloten deel van ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op 2 maart aanstaande.

Ja, ik wil

Vorige week zag ik de aanmelding van Tamar voor het symposium van 2 maart a.s. Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Meteen wist ik het. Stuurde een mailtje naar Tamar. ‘Tamar, sinds 2017 heb ik me 1000 keer afgevraagd: zou Tamar het nog doen? Zou Tamar haar act nog doen? Ik zou er 1000 keer spijt van hebben als ik je nu niet meteen zou vragen: wil je jouw act nog een keer doen voor het symposium op 2 maart? Tot mijn grote vreugde reageerde Tamar met een mailtje aan mij: JA, ik wil.

Vanochtend hebben we elkaar gesproken aan de telefoon. Zaterdag a.s. komt Tamar naar Nunspeet. Samen gaan we kijken in het gebouw waar het symposium plaatsvindt. Zodat Tamar precies weet waar ze optreedt. Hoe het werkt met geluid. Of de piano dienst kan doen. Hoe het zit met de mogelijkheid om deze keer opnames te maken van haar optreden.

Tamar

Nog steeds wordt er over gepraat door Verlaat Verdriet-ers die aanwezig waren bij symposium ZEER in 2017. De act van Tamar. De act die ze speciaal schreef, en samenstelde, voor het symposium van toen. Wat HERLEEF deed met de Verlaat Verdriet-ers in de zaal. Ik hoor het nog regelmatig.
Die deurbel….
Dat vergiet….
Die muur….
De adembenemende manier waarop Tamar haar act deed. Of beter gezegd: hoe Tamar, die in haar hele vroege jeugd haar vader verloor door overlijden, haar act was.

Tamar weer in ons midden

Meer dan verheugd kan ik je dus laten weten: ook bij symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis is Tamar weer in ons midden. Ze treedt weer voor ons op. Met de act waarmee ze in 2017 zoveel indruk maakte. Tamar, dank je wel dat je ervoor kiest weer in ons midden te zijn.

Aanmelden

Meld je aan voor dit symposium dat steeds meer een heel bijzondere ontmoetingsdag aan het worden is
NB: vermeld je naam op je aanmeldingsmailtje.

Meer informatie over het symposium

Kun je ooit nog geloven…..

Gepubliceerd op maandag

In het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk organiseerde ik een paar keer een themadag met de titel: Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan? Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan als je zo vroeg als wij hebt meegemaakt dat de dingen niet goed gingen? Helemaal niet goed? Als er een innerlijke breuk is ontstaan in je leven, een ruptuur, door het vroege verlies van je ouder die je (bijna) niet meer hebt kunnen overbruggen?
Mijn moeder werd ziek toen ik een jaar of zes was. Werd opgenomen in het ziekenhuis. Kon niet mee op vakantie. Ik miste haar. Ik miste haar zo verschrikkelijk dat ik besloot haar nooit meer te missen. Paste me aan. Zo goed en zo kwaad als dat ging.
Mijn moeder overleed. Acht jaar was ik. Ik had al besloten haar niet meer te missen. Paste me aan. Zo goed en zo kwaad als dat ging.
Er kwamen tantes. Oma’s. Nichten. Mevrouwen. Huishoudsters. Om ons te helpen. Op te passen. Ik paste me aan. Zo goed en zo kwaad als dat ging.
Mijn vader trouwde met een nieuwe vrouw. Ik kreeg een nieuwe moeder. Maar ik wilde helemaal geen nieuwe moeder. Ik paste me aan. Zo goed en zo kwaad als dat ging.

Tegenslagen incasseren

Kortom: vanaf mijn vroege jeugd had ik geleerd tegenslagen te incasseren. Me aan te passen aan situaties die ik niet wilde. Die niet goed waren voor mij. Maar die zich wel aandienden. Overleefkracht heet dat, denk ik. Er het beste maar van zien te maken. Ik moest me zien te redden. Alleen. Altijd hield ik er rekening mee. Natuurlijk komt het niet goed. Je kunt je als Verlaat Verdriet-er hier ongetwijfeld je eigen situaties bij voorstellen.

Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan?

Kun je ooit nog geloven dat de dingen ook goed kunnen gaan? Op het moment word ik er stevig mee geconfronteerd. Er doet zich een nieuwe situatie voor in ons project in Codiponte. Ik heb er gisteren een blog over geschreven. Ineens, heel onverwacht, gaan de dingen goed. Sinds een paar dagen voel ik wat dat met mij doet. Hoe mijn hele systeem zich roert. JA, ik zie dat de dingen ook goed kunnen gaan. Het geniepige als- het- mis- gaat- moet- ik- dat- kunnen -incasseren-stemmetje snerpt zo nu en dan nog door me heen. Maar tegelijkertijd voel ik de positieve energie van het vertrouwen dat de dingen ook goed kunnen gaan. Een leven lang heb ik geleefd met het diepe gevoel dat de dingen nooit goed kunnen gaan. Heb ik me schrap gezet. Me erop voorbereid de volgende klap te incasseren. Nu voel ik een diepe overtuiging: er zullen nog een heleboel praktische zaken te overwinnen zijn. Maar dat doen we wel samen. Het gaat goedkomen. Het is al goed.

Het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek helpt je verder

Gepubliceerd op maandag

‘Dag vader, hier ben ik dan. Je zoon.’ 
Ap Dijksterhuis begon de zoektocht naar zijn vader die hij vroeg verloor met het openen van de blikken trommel met documenten die al twintig jaar in zijn kast stond. Twintig jaar had hij het weten te vermijden de trommel te openen. Nu durfde hij de stap te zetten. Hij sorteerde de documenten op wat hij op dat moment onder ogen durfde te zien. Legde de documenten op een tijdlijn. Paste stap na stap de documenten als puzzelstukjes in elkaar. Zo ontstond zijn verhaal. Het verhaal van zijn zoektocht naar zijn vader.

Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

Zijn verhaal is in boekvorm uitgegeven onder de titel Vader. Afgelopen zomer las ik zijn. boek. Een boek vol Verlaat Verdriet-thema’s. ‘Ap, we hebben je nodig‘ mailde ik hem toen ik het boek uit had. ‘Wij Verlaat Verdriet-ers hebben jou nodig.’ Uit die mail ontstond een mailwisseling. Uit die mailwisseling ontstond ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek Helpt je verder

Ik ken het verlangen van veel Verlaat Verdriet-ers om hun verhaal op te schrijven. Hun levensverhaal. De puzzelstukjes van hun leven bij elkaar te zoeken. In elkaar te passen. Maar hoe doe je dat? Waar begin je? Hoe houd je het vol?
Het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek helpt je daarbij. Het helpt je op weg. Ondersteunt je met een brede ervaringskennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Rijkt je de helpende hand als je onderweg bent. Geeft je herkenning en erkenning in de interviews. Helpt je structureren. Stap na stap te leren vertrouwen dat ook jij, op jouw eigen manier, jouw verhaal vorm kunt geven.

Bestellen

Lezen

Verhaal van Corine

Doen

Casa Bodoni – wij verheugen ons!

Gepubliceerd op zondag

Op 26 december 2023 plaatste ik mijn blog Verlaat Verdriet: ideeën, plannen en initiatieven voor 2024. In dit bericht ook een oproep voor een co-investeerder voor ons project op het pleintje van CodiponteCastello. ‘Ik ben op zoek naar een project waarin ik mijn spaargeld kan investeren‘ meldt een spraakbericht me op de laatste dag van het jaar 2023. Jazeker: op zondag 31 december 2023.

Ik zie mezelf nog zitten. Op m’n bank. In m’n huisje. Op Terschelling. Ik luister het bericht een paar keer af. JA, ik hoor het goed. JA, ik hoor het echt goed. En nogmaals: JA, ik hoor het echt heel goed. Ik hoor een bericht van Pomme. Ze vertelt me dat ze op zoek is naar een project waar ze haar spaargeld in kan investeren. Ze vertelt me ook dat ze het graag met mij wil hebben over ons project op CodiponteCastello. Casa Bodoni, we verheugen ons, denk ik meteen!

Pomme

Pomme Termond. Afgelopen zomer heeft wederzijds vriendin Angie ons gekoppeld via de App. Angie en ik in de zon op Terschelling. ‘Ik vind dat jullie elkaar moeten leren kennen’. Via de App waren Pomme en ik dus al met elkaar verbonden. Voor elkaar ontmoeten hadden we nog geen gelegenheid. Maar het is Pomme die het bericht heeft ingesproken. Je begrijpt dat er na het spraakbericht heel wat App-jes, spraakberichten, telefoontjes over en weer zijn gegaan tussen ons.

Ontmoeting

Vorige week hebben we elkaar gesproken. In Maastricht, waar Pomme – onder veel meer trauma-therapeut met eigen praktijk – gewoonlijk werkt. Ik kan je nog steeds niet goed vertellen wat er gebeurde. Maar er gebeurde iets heel wonderbaarlijks tussen ons, terwijl we ondertussen stevig met onze voeten op de aarde stonden. ‘Dit is haast buitenaards wat er gebeurde’ zoemde op de terugweg en de volgende dagen door mijn hele lijf. Hoe is dit mogelijk? Is het mogelijk in dit verband iemand te ontmoeten met wie je het gevoel hebt dat alles naadloos in elkaar past? Wij samen. Ons gesprek. Ons werk. Onze ideeën over samenwerken. Het project op het pleintje van CodiponteCastello samen met Maartje Schönefeld en Davide Donati. Casa Bodoni. Codiponte – waar oud zeer kan helen.

Bellen met Maartje

‘Maartje, er gebeurt nu iets heel bijzonders’ vertel ik een paar dagen later Maartje aan de telefoon. Iets wat ik nooit had kunnen bedenken. Wat ik nooit had durven bedenken. Iemand die zich meldt voor ons project. Die er al helemaal bij hoort, terwijl we nog bezig zijn met kennis maken. ‘Het voelt echt als buitenaards. Als iets wat eigenlijk niet kan gebeuren’. Het kan wel, besluiten Maartje en ik samen aan de telefoon. Het bestaat. Het is echt. Iemand, Pomme dus, die niet alleen haar spaargeld wil investeren in ons mooie en bijzondere project, maar die ons project ook helemaal begrijpt. Doorvoelt. Die ons project ook op heel veel andere wijzen komt versterken. Met kennis. Kunde. Ervaring. Liefde. Saamhorigheid. ‘Ik kan er nog niet bij, Maartje. Maar we komen er aan. Pomme en ik komen samen naar Codiponte. Binnenkort’.

Lees meer

Volg ons

Volg mijn blogs op www.verlaatverdriet.nu 

Meer antwoorden over het symposium

Gepubliceerd op zaterdag

Op 23 januari plaatste ik mijn blog Veel gestelde vragen over symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis. Sommige vragen mogen nog wel wat extra antwoorden krijgen.
Vandaag over het begrip Symposium. En dus ook over inhoud van ons symposium op 2 maart a.s.

Symposium nu

In onze moderne tijd is een symposium meestal een bijeenkomst met wetenschappers. Zij presenteren hun kennis aan aanwezigen. In de middag workshops waarin verworven kennis wordt verwerkt. Voor organisatiebureaus ook een verdienmodel.

Symposium toen

Hoe anders ging dat in het oude Griekenland. Toen symposiom een bijeenkomst was voor vrije mannen. Een drinkgelag. Gedeelde gezelligheid. Verbonden aan de goden, met bijbehorende rituelen. Daarnaast was de betekenis van symposiom het gezamenlijk aandacht geven aan een specifiek thema. Verboden voor vrouwen (behalve voor sommige. Dit verdienmodel snap je vast wel).

Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

Je zou kunnen zeggen: ons symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis heeft een beetje van beide niet, en van beide wel. Van symposium NU. En van symposiom TOEN. Ons symposium is geen bijeenkomst waarin geleerden hun publiek toespreken. Is geen bijeenkomst waarin kennis uit wetenschap centraal staat. Ons symposium is ook geen bijeenkomst exclusief voor mannen. Is geen bijeenkomst waarin een drinkgelag centraal staat.

Ontmoeten

Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis is wel in de eerste plaats bedoeld om Verlaat Verdriet-ers de gelegenheid te geven elkaar te ontmoeten. ‘Onder elkaar te zijn.’ Samen aandacht te geven aan het onderwerp dat ons verbindt: Verlaat Verdriet. Ook Ap Dijksterhuis is een Verlaat Verdriet-er. Hij verloor zijn vader in zijn vroege jeugd. Ook al is Dijksterhuis wetenschapper, op onze dag deelt hij zijn kennis uit ervaring met ons. Gelijkwaardig. Zoals we op deze dag allemaal gelijkwaardig zijn.

Schrijfworkshops

Over de schrijfworkshops in de middag lees je een dezer dagen een extra bericht. De schrijfworkshops zijn namelijk niet bedoeld om te leren schrijven. De schrijfworkshops zijn er om ervoor te zorgen dat je weer goed – en geïnspireerd – naar huis kunt gaan.

Meer lezen

Elfje

Verlies
Verlate rouw
Ontmoeten en (bij)praten
Samen delen, samen helen
Symposium 

Bericht aan mijn lieve pap

Gepubliceerd op vrijdag

Bericht aan mijn lieve pap

Afgelopen herfst deed Corine mee aan de workshop Verlaat Verdriet. Al voor de workshop was ze begonnen aan een bericht aan haar vader. Haar deelname aan de workshop inspireerde Corine om het bericht nog eens te bekijken. Er aan te schaven. Nog wat puntjes op de i te zetten. Bij de Terugkomdag las Corine haar Bericht aan mijn lieve pap voor. Het kwam bij ons allemaal binnen.

‘Je mag het bericht delen met andere Verlaat Verdriet-ers. Ik hoop dat mijn brief anderen mag helpen.’ mailde Corine me. Ik deel het bericht van Corine aan haar vader op deze plek graag met jullie. Corine: dank je wel!

Lieve pap,

Toen ik jou op 7-jarige leeftijd verloor, had ik geen besef van de omvang daarvan. Ik kon nog lang niet overzien wat voor een grote rol jouw vroege dood in mijn verdere leven zou gaan spelen.

Na jouw overlijden, in maart 1973, nam het leven zijn aanvang weer en gingen we door met opstaan, slapen, eten, naar school gaan en spelen, alsof er niks gebeurd was. Althans, zo leek het…

Anders

Pas veel later snapte ik waarom ik in die tijd slecht kon slapen, enge dromen had, in mijn bed plaste. Waarom ik diep verdrietig bij een vriendinnetje wegging toen zij met haar vader knuffelde. Waarom ik soms een beetje dwars was op school. Mijn prestaties kelderden. En waarom ik mij anders voelde dan mijn leeftijdsgenootjes.

Pas veel later begreep ik ook dat er voor ons als kinderen iets was weggevallen. De veilige basis van een vader en moeder die er voor ons en voor elkaar waren. Van ons en van elkaar hielden. Voor ons zorgden. En ons aan de hand mee de wereld in namen.

Veilige thuishaven

Hoe kon ik toen beseffen dat onze veilige thuishaven was gehavend en dat de dingen niet meer vanzelfsprekend zouden zijn. En dat mijn lieve moeder met al haar verdriet alleen de kapitein op ons schip was geworden. En voor de bijna onmogelijke taak stond haar zes kinderen alleen op te voeden en aan te sturen op de toen zo woeste golven van het leven.

Want dat leven ging door maar het was anders dan daarvoor pap. Er werd niet veel over je gepraat, wat blijkbaar langzaam went als kind. Ik paste me daaraan aan. Toen ik ouder werd vond ik het moeilijk om over je te beginnen. Naar je te vragen of überhaupt over jouw dood te praten. Alhoewel ik dat wel wilde.

Gemis

Het gemis sloeg voor de rest van mijn leven een gat in mijn hart. Als jong kind. Maar ook als puber, jonge vrouw én bij het bereiken van de magische leeftijd van 33. De schamele leeftijd die jij maar mocht behalen pap.

Vaak heb ik me afgevraagd: hoe had hij? Hoe vond hij? Bij het behalen van mijn diploma’s. Mijn relatie met Ton – hadden jullie het met elkaar kunnen vinden? Uit huis gaan. Het kopen van ons huis. Het klussen. De geboorte van onze dochters, jouw kleindochters. Het verdrietige besef dat jullie elkaar nooit zouden leren kennen. En bij tal van andere ogenschijnlijk kleine momenten in mijn leven heb ik me vaak afgevraagd: hoe had hij? Hoe vond hij?

Lijk ik op je?

Daarnaast: hoe had je er uitgezien toen je ouder werd? Lijk ik op je in karakter of uiterlijk? Hoe was onze relatie geweest? Wat had je voor werk gedaan? Hoe stond je in het leven? Wat had je ons nog kunnen leren? Zoveel vragen en verlangens. Maar geen antwoorden en vervulling.

Ik heb ook heel lang een soort van fascinatie gehad in mijn denken van vóór 1973 en ná 1973. Over wat jij wel, en niet meer hebt meegekregen in je leven. En met muziek ontdekte ik dat ik melancholisch werd bij sommige nummers. En pas later inzag dat deze uit begin jaren zeventig kwamen. Zoals ‘Ben’ van Michael Jackson. ‘Eres tu’ van Mocedades. En ‘Un canto a Galicia’ van Julio Iglesias. En begreep dat dat te maken moest hebben met mijn verdriet van toen.

Tranen

Inmiddels heb ik leren begrijpen en benoemen wat jouw vroege dood voor mij heeft betekend pap. Ik heb het verlaat verdriet stapje voor stapje toegelaten en de verlate tranen gehuild. Hoe lastig en pijnlijk soms ook. Ik heb stapje voor stapje geleerd dat dat goed is. Dat het opruimt en helderheid geeft in mijn leven van nu.

Inmiddels ben ik 58 en beginnen de dingen steeds meer op zijn plek te vallen. Het heeft het me ergens ook sterker gemaakt. Al had ik natuurlijk liever gehad dat we samen op hadden kunnen lopen al die jaren. Maar dat is helaas niet hoe het is gegaan.

Jouw dochter

Het gaat me goed pap. Ik neem je mee in mijn hart. Jij zal altijd een stukje van mij zijn, en ik van jou. En met ons eerste kleinkind op komst, jullie vijfde achterkleinkind, geven we ook jouw leven weer een stukje door. Hierdoor blijf je, ook al ben je niet echt hier, toch een beetje bij ons.

Ik hou van jou pap, en ik ben blij dat jij mijn vader bent!
Liefs, je dochter Corine

Doen

Workshop Verlaat Verdriet

Lezen

Wees, en onsterfelijk beroemd

Gepubliceerd op vrijdag

Kun je gefascineerd zijn door twee onsterfelijk beroemde wezen? Schrijvers, van wie je het werk waardoor ze onsterfelijk beroemd zijn geworden nog nooit hebt gelezen? Bij mij kan dat. Bijvoorbeeld bij twee wereldberoemde wezen. Schrijvers. Filosofen. Dante Alighieri (1265-1321) en Desiderius Erasmus (1466-1536).

Dante Alighieri

Geboren in Florence. Verloor zijn moeder rond zijn zevende en zijn vader op zijn vijftiende. Tijdens zijn leven al een beroemdheid, ondanks het feit dat er nog geen sprake was van boekdrukkunst om zijn geschriften breed te verspreiden. Altijd een buitenstaander. Verbannen uit zijn geliefde stad Florence. Voor altijd in de ban van Beatrice, het buurmeisje uit zijn jeugd naar wie zijn verlangen voor altijd uitging. Dichter van ‘De goddelijke komedie‘. Het belangrijkste en meest invloedrijke boek uit de Italiaanse letterkunde. Het boek dat van de taal van Toscane de Italiaanse voertaal maakte. De imaginaire reis die Dante maakte door de drie rijken van het hiernamaals. Hel. Louteringsberg. Hemel. Drie stadia die jou, als Verlaat Verdriet-er, in jouw verlate rouwproces ook niet onbekend zullen voorkomen.

Desiderius Erasmus

Désiderius Erasmus

Geboren in Rotterdam. Dertien jaar toen hij zijn beide ouders verloor als gevolg van de pest. Onwettig kind van een priester en zijn huishoudster. Opgeleid in Deventer.  Vertrokken uit Nederland rond 1490, om nooit meer terug te keren. Zijn leven lang heeft hij zich een inferieure buitenstaander gevoeld. Een buitenstaander die altijd heeft moeten vechten om zijn hoofd boven water te houden. Geworsteld met een kwetsbare gezondheid. Schrijver van het satirische werk Lof der Zotheid. Dankzij de boekdrukkunst heeft hij zijn boeken zelf kunnen laten drukken, en breed kunnen laten verspreiden.

Bibliotherapie

Als Verlaat Verdriet-er kun je leren van de Verlaat Verdriet-ers die jou zijn voorgegaan. Die hun ervaringen op hun eigen wijze woorden hebben gegeven. Te zien hoe andere Verlaat Verdriet-ers worstelden met hun thema’s. Hoe Verlaat Verdriet-thema’s hun leven mee vorm hebben gegeven.

Kenmerkende patronen

Wat je kan helpen bij het lezen van en over Verlaat Verdriet-ers zijn de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet die ik, inmiddels al lang geleden, heb opgesteld aan de hand van ervaringen van Verlaat Verdriet-ers. Je zult steeds meer thema’s gaan herkennen. Thuis kunnen brengen. Puzzelstukjes die zomaar op hun plaats gaan vallen. Je leert niet alleen meer over de persoon, je leert ook meer over Verlaat Verdriet-patronen. En over patronen in een verlaat rouwproces. Je leest een ander boek. Ziet een ander mens. Herkent jezelf in de wereld van beroemde wezen. Ook al leefden ze eeuwen geleden.

Kenmerkende patronen

Lees meer

Boekensteden

 

Daarom heet Casa Bodoni Casa Bodoni

Gepubliceerd op donderdag

Je hebt er mogelijk al over gelezen. Het pand dat ik twee jaar geleden kocht op het pleintje van CodiponteCastello. Een restauratieproject. Met de bedoeling in het pand een ‘Centro Biografico’ te vestigen. Een biografisch centrum. Een huis waar mensen van over de hele wereld op verschillende manieren kunnen werken aan, en met, hun levensverhaal. Een heel bijzonder project dat vorm krijgt in samenwerking met Maartje Schönefeld en Davide Donati.

Casa Bicaudata

Casa Bicaudata noemde ik het huis vanaf het allereerste begin. Het huis van de twee-staartige meermin. De twee-staartige meermin is een oeroud symbool, dat sinds oeroude tijden in diverse culturen symbool staat voor vrouwelijke energie. Voor levenskracht. Voor de verbinding tussen boven en beneden. Je vindt de Bicaudata op twee plekken op de zuilen in de pieve van Codiponte. Ze overrompelde me zo, dat ik niet anders kon dan het huis Casa Bicaudata te noemen. Het huis met de twee verdiepingen die door mijn aankoop weer met elkaar verbonden gaan worden. Het huis waar hoofd en hart – verstand en gevoel – weer samen kunnen vloeien.

Bicau wat???

Casa wat??? vroegen verschillende mensen aan me. Bicau hoe??? Twee-staartige wie??? Wat voor mij paste bij het huis paste toch niet, realiseerde ik me. Ik zag het al voor me. Al die mensen die in de loop van de jaren naar Centro Biografico gaan komen. Hoe die allemaal, ergens beneden in het dorp gaan vragen naar Casa Bicaudata. En dan verbaasde blikken krijgen van de Codiponters. Che??? Casa wat??? Bicau waar??? Twee-staartige hoe??? Scusa, ma non lo so.

Casa Bodoni

Dat moet anders, bedacht ik. Maar wat dan wel? Langzaam rijpte er iets. De Lunigiana, het uiterste noordwestelijk deel van de Toscana waarin Codiponte (Casola in Lunigiana) ligt, heeft niet alleen in literair opzicht historische betekenis. De Lunigiana heeft ook historische betekenis als streek waar de boekdrukkunst groot heeft kunnen worden.

In mijn opleidingstijd tot lerares tekenen had ik een tekendocente. Zij en ik onderhielden een ambivalente relatie. Zij orthodox-antroposofe. Ik een onverschillige twintiger die geen kant op kon met haar gevoel. Veel heb ik van deze docente geleerd in de loop van de vier jaren waarin ik les had van haar. Een aantal dingen zijn mij bijgebleven. Ik hoor het haar nog zeggen. ‘Lettertypes zijn net mensen. Ze hebben allemaal hun eigen karakter.’ ‘Bodoni’ viel me op een druilerige zondagmiddag te binnen. Het huis moet ‘Casa Bodoni’ heten, naar een beroemde Italiaanse letterontwerper uit de 18e/19e eeuw.
Ik zag het gebeuren voor mijn geestesoog. ‘Do you know where can I find Casa Bodoni?’ De Codiponter die naar boven wijst. ‘Ma naturalmente lo so. Sopra. Al Castello’.

En zo komt het dat Casa Bodoni nu Casa Bodoni heet.
Gemakkelijk te onthouden. Gemakkelijk te wijzen.

Bodoni

Giambattista Bodoni