Verlaat Verdriet, wie ziet dit niet…

Gepubliceerd op woensdag

Verlaat Verdriet: wie ziet dit niet

Valt het jou ook op? Zie jij ook steeds weer Verlaat Verdriet opduiken in allerlei vormen en gedaanten? Alleen dan zonder de naam Verlaat Verdriet? De mensen die je in die gevallen ziet of hoort lijken niet één ding gemeenschappelijk te hebben namelijk, het verlies van hun ouder(s) in hun jeugd, maar minstens twee. Een vaste overtuiging dat het hun persoonlijke unieke probleem is. In plaats van een groter, breder, universeler probleem, dat bij veel meer volwassenen voorkomt.

Ik noem een paar

Onlangs presenteerde Arjen Lubach Joost Klein als deelnemer aan het komende songfestival. Arjen Lubach verloor jong zijn moeder. Hij schreef daarover zijn boek: Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend.

Joost Klein, die zonder schaamte de wereld laat weten wat het vroege verlies van zijn ouders met hem heeft gedaan in wat hij zingt, zegt en doet. Wat het voor hem heeft betekend dat zijn zoektocht naar adequate hulp steeds opnieuw een faliekant doodlopende weg bleek te zijn, in een tijd dat hij die hulp heel hard nodig had.

Samen spraken deze twee mannen over Stromae, de Belgische artiest met de stormachtige carrière, die jong zijn vader verloor en steeds weer verdwijnt in diepe gaten van depressies.

Aaf BrandtCorstius in haar theatervoorstelling Welkom in mijn zielige jeugd.

Ap Dijksterhuis, psycholoog en hoogleraar die de zoektocht naar de vader die hij in vroege jeugd verloor deelt in zijn boek Vader.

Eva Crutzen die verlies – onder meer het verlies van haar moeder in haar jeugd – en rouw deelt in haar dramaserie Bodem.

Alma Mathijsen die in haar boek Bewaar de zomer haar ervaringen voor, tijdens en na het overlijden van haar vader in haar jeugd beschrijft.

Hun eigen persoonlijke sores

Wat mij steeds weer opvalt is dat de mensen die het betreft de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) zien als hun eigen unieke probleem. Hun eigen, persoonlijke, unieke sores. En dat is het natuurlijk ook. Maar dat het individu-overstijgend is, veel universeler, dat lijken veel van deze mensen zich niet te realiseren. Soms denk ik dan: denk je echt dat je de enige bent op de hele wereld die dit is overkomen? Denk je echt dat je de enige bent op de hele wereld (of zelfs maar in Nederland) die worstelt met de problemen waar jij mee worstelt? Komt het zelfs niet eens bij je op om dit te bedenken? Besef je echt niet dat er zoveel Verlaat Verdriet-ers zijn die zijn als jij?

Verlaat Verdriet: wie ziet dit wel

Juist dat heeft mij, vanaf het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk, gefascineerd. Vooral nadat ik me in mijn eigen proces van verwerken en helen realiseerde: maar ik ben helemaal niet de enige! Ik ben helemaal niet zo uniek als ik altijd heb gedacht!

Hoe verschillend de levensverhalen van Verlaat Verdriet-ers ook zijn: bijna altijd spelen dezelfde thema’s. Thema’s die ik heb ondergebracht in de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet. Kenmerkende patronen waarin Verlaat Verdriet-ers zich herkennen. Waarvan sommige Verlaat Verdriet-ers zeggen: ik heb ze (bijna) allemaal.

Tip

Wil je weten hoe dat zit bij jou: lees de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet. Doe de Zelftests.

Vragen aan jou

  • Wie ziet dit niet voor jouw gevoel?
  • Wat wordt dan niet gezien voor jouw gevoel?
  • Verlaat Verdriet, wie ziet dit niet: wat zie jij? Wat zie jij niet?
  • Verlaat Verdriet, wie ziet dit wel: wat zie jij niet? Wat zie jij wel?

Lezen

Meer lezen

Zien

Bodem

Boeken over Verlaat Verdriet van Titia Liese

Ze heeft toch rouwverwerking gehad….

Gepubliceerd op zondag

Ze heeft toch rouwverwerking gehad….

Steeds vaker krijg ik signalen als: ‘Ze heeft toch rouwverwerking gehad‘ uit de wereld van hulpverleners. Het zijn verzuchtingen in deze – of vergelijkbare – bewoordingen van professionals die werken met kinderen die in hun jeugd een ouder – of hun beide ouders – hebben verloren. Kinderen. Tieners. Pubers. Adolescenten. Jong volwassenen. Die onbegrijpbaar gedrag vertonen. Die, en dat is nog vele malen ernstiger, onbegrepen gedrag vertonen. Jonge Verlaat Verdriet-ers die zich, ondanks alle goedbedoelde hulp die ze na het verlies van hun ouder(s) kregen, onbegrepen voelen. Zich nog verder afsluiten voor weer een hulpverlener die er geen snars van begrijpt. Zij/hij heeft toch rouwverwerking gehad! Wat kan er dan nu nog aan de hand zijn?

Hulpverleners

Elke keer als ik weer zo’n verzuchting hoor of lees voel ik de boosheid in me opkomen. De frustratie. Wanneer, oh wanneer, dringt het eens bij hulpverleners door dat een kind dat een ouder verliest door overlijden veel meer verliest dan die ouder alleen. Oneindig veel meer. Wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat hulpverlening bij jong ouderverlies is gebaseerd op onderzoek van wetenschappers naar kinderen, verlies en rouw. Wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat deze wetenschappers geen snars weten van de gelaagdheid en de complexiteit van de gevolgen van jong ouderverlies op de lagere termijn. En wanneer dringt het eens bij hulpverleners door dat ‘rouwverwerking’ bij kinderen die hun ouder(s) verliezen niet voorkomt dat deze kinderen in hun volwassenheid vast kunnen lopen in patronen van de overleefkracht die ze hebben moeten gebruiken om zich staande te houden.

Schaamte overwonnen

‘Weet je wat het is?’ stelt een van de deelnemers – zelf wetenschapper en onderzoeker – in een Verlaat Verdriet-workshop enige tijd geleden. ‘Wetenschappers denken altijd dat zij gelijk hebben’.
Wat ben ik blij met Verlaat Verdriet-ers als Annemieke Arendsen die haar angst, en haar schaamte, om naar buiten te treden overwint. Een artikel schrijft over het vroege verlies van haar vader dat kort geleden is gepubliceerd in NRC. Haar artikel met ons deelt tijdens het Verlaat Verdriet-symposium van 2 maart j.l. Die de moed opbrengt zich te laten interviewen door een krant (Algemeen Dagblad, editie Utrecht. Zaterdag 30 maart 2024. Binnenkort mogelijk doorgeplaatst naar andere regionale edities van Algemeen Dagblad. En mogelijk ook naar regionale edities van De Stentor.)
Wat ben ik blij met Joost Klein, die onbeschroomd laat weten wat het vroege verlies van zijn ouders met hem heeft gedaan. En nog doet. Wat zijn trieste zoektocht naar adequate hulp met hem heeft gedaan. En nog doet.

JA

JA – het is tijd

  • Om hulpverleners te scholen in de complexiteit van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn;
  • Voor een Verlaat Verdriet-symposium voor hulpverleners;
  • Voor een nieuwe website: Kenniscentrum Verlaat Verdriet.

Ik kan je verzekeren: aan alle JA’s wordt gewerkt (en nog veel meer!).

In memoriam Kars van Voorthuizen

Gepubliceerd op zondag

In memoriam Kars van Voorthuizen

‘Ik heb afscheid moeten nemen van mijn lieve zoontje, mijn moeder en vele die ik liefheb‘. Tot mijn ontsteltenis las ik gisteren het overlijdensbericht van Kars van Voorthuizen op Facebook. Kars van Voorthuizen, 19 november 1993 – 25 maart 2024.

Verlaat Verdriet-er

Vijf jaar geleden deed Kars bij mij mee aan een Verlaat Verdriet-workshop. In datzelfde jaar was hij deelnemer aan de eerste Weg van liefde in Codiponte. Kars, een man van uitersten. Begenadigd fotograaf met een speciaal oog voor perspectieven. Wereldreiziger. Hartstochtelijk duiker. Tegelijkertijd een Verlaat Verdriet-er die z’n plek niet kon vinden. Jong zijn vader Gert Jan verloor. Kort voor de Verlaat Verdriet-workshop ook zijn broer Jort op vijfentwintigjarige leeftijd, aan dezelfde ziekte als hun vader.

Zijn verlangen naar leven vaak even groot als zijn verlangen bij zijn vader en zijn broer te zijn. Strijd met zichzelf. Strijd met de mensen van wie hij het meeste hield. Die het belangrijkst voor hem waren. Strijd met leven. Strijd met dood.
We ontmoetten elkaar jaren geleden in de haven van Harlingen. Reisden samen een stukje met de trein naar Leeuwarden. In Franeker stapte Kars uit. Ik zag een geslagen man de trein uitlopen. Gebukt onder de zware last van zijn bestaan. ‘Hoe moet dit ooit nog goedkomen’ vroeg ik me af.

Vader met zoon

Kars vond een plekje in een project voor begeleid wonen. Jaren hadden we weinig tot geen contact. Tot Kars mij twee jaar geleden het bericht stuurde van de geboorte van zijn zoon. Jip. Kars en Jip. Iconische foto van een trotse vader, die zijn pasgeboren zoon op handen draagt.

Liefde

Mijn gedachten, en mijn liefde gaan uit naar deze jonge vader. Overleden aan de ziekte waaraan ook zijn vader en zijn broer overleden. Die zijn nog hele jonge zoontje los moest laten. Naar zijn zoontje, dat al zo jong zijn vader moet missen. Dat een leven voor zich heeft zonder zijn vader Kars. De vader die zo trots was op hem.
Mijn gedachten gaan ook uit naar de moeder van Kars. De vrouw die jong haar man Gert Jan verloor, de vader van haar beide zoons. Die haar zoon Jort verloor op vijfentwintigjarige leeftijd. En nu, nog geen tien jaar later, haar eenendertigjarige zoon Kars.

‘Ben nu bij Gert Jan en Jort.’ staat op het bericht van overlijden.
Kars, mooie, bijzondere, zoekende man. Wat had ik je graag nog eens willen spreken.

We hebben een engel op onze schouder

Gepubliceerd op zaterdag

We hebben een engel op onze schouder. Je ziet haar niet. Maar ze bestaat wel. Ik vertel je straks meer over onze engel. Maar nu eerst iets over ons: Maartje, Davide, Pomme en mijzelf (Titia).

Afgelopen week schreef ik in mijn blog Een levens veranderend weekend in Codiponte over Casa Bodoni en ons gezamenlijke project op het pleintje van CodiponteCastello. Met veel plezier vertel ik je iets meer over wie wij zijn. Ik doe dat aan de hand van bovenstaande foto die Davide op zondag 23 maart 2024 van ons – Maartje, Pomme en Titia – maakte. Als maker van de foto staat Davide er zelf niet op. Daarom begin ik graag Davide aan je voor te stellen.

Davide

Davide Donati is de man van Maartje. Samen hebben ze ruim 15 jaar geleden de Concia, toen een bouwval, aangekocht. En eigenhandig gerestaureerd. Een enorme klus, die heel wat voeten in de Italiaanse aarde heeft gehad alvorens dat wat een totale ruïne was omgetoverd was tot de B&B die de Concia nu is. Davide, warmtetechnicus van zijn vak, heeft naast zijn indrukwekkende kennis van bouwen, verbouwen en restaureren een grote liefde voor historie. Niet in de laatste plaats voor de rijke historie van de Lunigiana. Dus ook van Codiponte, en directe omgeving.

En dat alles gaat ook nog gepaard aan de grote liefde voor de Italiaanse keuken die zijn moeder aan hem heeft doorgegeven. Een liefde die hij elke keer weer met ons deelt in de vorm van verrassende en heerlijke maaltijden. Die hij in de nabije toekomst gaat delen in de kookcursussen die hij gaat geven in hun bistro die nu in restauratie is. Op ons pleintje van CodiponteCastello.

Maartje

Links op de foto zie je Maartje Schönefeld. Nederlandse van geboorte. Vijfentwintig jaar geleden voor de liefde naar Italië vertrokken. Naar Davide. Daar, vooral in Codiponte, haar draai heeft gevonden. Psycholoog en musicienne voor oorsprong heeft Maartje zich in de loop van de jaren ontwikkeld tot bouwster, restaurateur en binnenhuisarchitect van formaat.

Met een schat aan kennis en ervaring van toegangswegen, uitvalswegen, paden, paadjes, blokkades, openingen in het oerwoud van Italiaanse regelgeving. Probleem? Maartje gaat het aan. Gaat door tot ze is waar ze wil zijn. Drijvende kracht achter de nieuwe vorm op het pleintje van CodiponteCastello, waar nu zo hard aan wordt gewerkt. #maartjelostallesop merkte een deelneemster aan De weg van liefde jaren geleden op. En zo is het maar net.

Pomme

Rechts op de foto Pomme Termond. Psychotraumatoloog, lichaamsgericht traumatherapeut. Verbindt een schat aan ervaringskennis aan een gedegen wetenschappelijk onderbouwde kennis uit theorie. Pionier. Therapeut. Trainer. Coach. Opleider. Buitensportinstructrice. Alpiniste. En nog heel veel meer.

Ondervond aan den lijve wat een overweldigende kracht burn-out kan hebben op je hele zijn. Op je lijf. Je geest. Op je energie. Besloot – toen ze de burn-out eenmaal had overwonnen – haar beroepsleven om te gooien en meer en meer ervaringsgericht te gaan werken. Afgelopen vrijdag, 22 maart 2024, vertrokken Pomme en ik samen voor een weekend naar Codiponte. Waar Pomme direct alle mogelijkheden zag die Casa Bodoni en het project op het pleintje van CodiponteCastello haar en haar werk kan gaan bieden.

Titia

Midden op de foto ik zelf. Titia. Al in mijn jeugd verbaasde ik me er over dat mijn verlangen altijd was mensen bij elkaar te brengen. Wat op z’n zachtst gezegd een beetje merkwaardig was voor iemand – ik dus – die zo verlegen was dat ik me jaren heb afgevraagd of ik niet gewoon mensenschuw was. In de loop van de tijd verdween dat verlangen naar de achtergrond.

Tot het, rond mijn vijftigste, weer naar de oppervlakte kwam. En ik me – als winst van een intensief innerlijk proces van verwerken en helen – herinnerde wat mijn diepste kind-verlangen was. En wat ik aan het doen was, met mijn Verlaat Verdriet-werk. Om dan – inmiddels zeventig-plusser – te ervaren hoe dat hele diepe verlangen nu vorm kan gaan krijgen op het pleintje van CodiponteCastello. In Casa Bodoni – internationaal centrum voor levensverhalen. Ontmoetingsplek voor Verlaat Verdriet-ers van overal over de wereld.

Engel

Het is inmiddels al een traditie geworden. Eens per jaar komt Angie een paar dagen naar Terschelling als ik daar ben. Om te genieten van de zee en het strand. Inspiratie op te doen op het eiland. In de Aquamarijn, mijn onderkomen waar het zo heerlijk toeven is. ‘Ik vind dat Pomme en jij elkaar moeten kennen.’ meldde Angie vorige zomer ineens terwijl we buiten in de zon zaten. ‘Ik ga jullie met elkaar in contact brengen via een groepsapp.’ Zo gezegd, zo gedaan. Het contact was er in een ommezien. ‘Zo, zei Angie tevreden. ‘Dan ga ik er nu tussenuit.’
De rest is geschiedenis.
We hebben een engel op onze schouder. Een engel die ons vieren heeft samengebracht.
Angie is haar naam. Hoe zou het anders kunnen zijn.

Lees meer

Verdriet om mijn vader zal er altijd zijn

Gepubliceerd op zaterdag

Vanochtend ontving ik van Annemieke Arendsen via de app een foto van een interview met haar in de Utrechtse editie van het Algemeen Dagblad: ‘Verdriet om mijn vader zal er altijd zijn.’

Annemieke, nu veertig, verloor op driejarige leeftijd haar vader. Verlaat Verdriet-ers die deel hebben genomen aan het Verlaat Verdriet-symposium Vader van 2 maart j.l. hebben Annemieke gezien en gehoord. Bij die gelegenheid deelde ze het door haarzelf geschreven artikel dat vlak daarvoor in NRC was geplaatst.

Mijn verhaal

Annemieke schrijft me dat ze veel reacties krijgt op het interview. ‘Dit had mijn verhaal kunnen zijn’ krijgt ze diverse keren als reactie. Ook schijft Annemieke me hoe ze, dank zij de openheid die ze nu aandurft, van twee heel nabije collega’s te horen krijgt dat ook zij op heel jonge leeftijd een ouder verloren. Ze hebben het nooit van elkaar geweten.

Citaat uit het interview

‘Het verdriet door het overlijden van mijn vader zal er altijd zijn. Soms is het ver weg, soms komt het aan de oppervlakte. Mijn streven is dat er meer openheid over jong ouderverlies komt, ook – of juist – als je inmiddels volwassen bent. Er is niets geks aan als je er als volwassene nog mee bezig bent. Een maximum leeftijd voor verlate rouw bestaat niet.’

Algemeen dagblad

Het interview met Annemieke Arendsen is op zaterdag 30 maart 2024 verschenen in de Utrechtse editie van het Algemeen Dagblad. Mogelijk wordt dit artikel in de komende tijd doorgeplaatst naar andere edities van het Algemeen Dagblad. En/of naar regionale edities van de Stentor. Mogelijk kom je het interview met Annemieke in een van bovengenoemde edities alsnog tegen.

Tip

Voor Verlaat Verdriet-ers die lid zijn van de besloten Verlaat Verdriet-Facebookgroep heeft Annemieke het artikel geplaatst in de besloten groep.

Hulp

Lezen

Teruggaan om verder te kunnen 

Lezen & doen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek 

 

Een levens veranderend weekend in Codiponte

Gepubliceerd op dinsdag

‘Oooooooh! hoor ik Pomme luid-op naast me verzuchten. Wat een geweldige plek! Wat een bijzondere omgeving! Die bergen, daar wil mijn hart onmiddellijk naartoe! Die ruimte! Die rust! Het dorp! Ik kan niet wachten dit allemaal te gaan zien! Te gaan ervaren!’ Vrijdag namiddag 22 maart 2024. Pomme Termond en ik zijn samen aangekomen in Codiponte.

Het overkwam mij zelf, zo’n vijf jaar geleden toen ik aankwam op de Concia van Maartje en Davide in Codiponte. ‘Er gebeurt iets hier met mij. Iets wat ik nu nog niet onder woorden kan brengen. Alsof verleden, heden en toekomst samenvallen. In mij. Op de Concia. In Codiponte.’

Het overkwam Maartje en Davide, zo’n twintig jaar geleden toen ze besloten de Concia, toen nog een een bouwval, aan te kopen. Met hun komst, hun visie en hun energie een enorme boost zijn gaan geven aan de revitalisering van het zo goed als verlaten dorp in de vallei tussen de Apennijnen en de Apuaanse Alpen. Maartje, afkomstig uit Nederland. Davide afkomstig uit Milaan. Samen met hun toen nog kleine dochter vertrokken uit Milaan. In de allereerste plaats door echte medebewoners te worden van Codiponte. Dorpsgenoten van de bewoners van deze plaats met z’n lange, rijke geschiedenis.

Het overkwam Carin, twee jaar geleden. ‘Hier voel ik me thuis’ was het eerste wat Carin zei toen we aan waren gekomen op de Concia. Nog in dezelfde dagen van ons verblijf op de Concia werd ook Carin eigenares van een pand op ons pleintje. De restauratie van haar pand is nu in volle gang. Binnen enkele maanden vestigt Carin zich in haar huis op het pleintje van CodiponteCastello, en opent ze daar een kleine boekbinderij annex een winkeltje met streekproducten uit de Lunigiana.

Een levens veranderend weekend

We hebben zo het een en ander te bespreken dit weekend. Het weekend dat ons leven gaat veranderen. Het leven van Maartje en Davide. Het leven van Pomme. Mijn leven. En in de nabije toekomst het leven van heel veel andere mensen die we graag een hun eigen levens veranderende ervaring gunnen op ons pleintje. In Codiponte. Waar oud zeer kan helen. We maken kennis met elkaar. Maartje en Davide met Pomme. Pomme met Maartje en Davide. Wij vieren, Maartje, Davide, Pomme en ik met elkaar. Want als ons aller antwoord JA is gaan we samen in ons project op het pleintje van CodiponteCastello een soort van huwelijk in meervoud aan.

Casa Bodoni wordt internationaal centrum voor levensverhalen

We eten samen (natuurlijk, we zijn in Italië!). We praten – en bepraten – samen een heleboel (Nederlands. Engels. Italiaans.) Vanaf het allereerste moment is er de openheid tussen ons vieren die we nodig hebben voor een mooie samenwerking. Een nieuwe toekomst. Voor ons. Voor het pleintje op Codiponte Castello. En voor Codiponte. We hebben een korte twee-en-halve dag voor deze kennismaking. Maar het werkt! We gaan het doen! Samen. Insieme. Casa Bodoni wordt internationaal centrum voor levensverhalen. Volg de blogs in de komende tijd. We nemen je graag mee in dit bijzondere avontuur. 

Lees meer

Centro Biografico op CodiponteCastello vele stappen dichterbij

Gepubliceerd op donderdag

‘Ik ben op zoek naar een mooi project met maatschappelijke relevantie waar ik in kan investeren’ kreeg ik eind 2023 te horen in een spraakbericht. Zelf bleef ik even helemaal sprakeloos. Wat een bijzonder bericht in m’n telefoon. Wat een bijzondere reactie op mijn oproep twee dagen eerder in mijn blog over plannen en ideeën voor 2024: ‘Ik ben op zoek naar een co-investeerder in mijn project in Codiponte Casa Bodoni. Centro Biografico. Centrum voor levensverhalen.’

Een hele grote stap

Bericht van Pomme. Pomme Termond. ‘Ik ben op zoek naar een mooi project waar ik in kan investeren en las jouw oproep. Ik ben op zoek naar jou.’ Een hele grote stap in het (bijna) onbekende. Via een wederzijdse vriendin waren we al verbonden. Maar persoonlijk kenden we elkaar nog niet. Afgelopen januari ontmoetten we elkaar. Wat een bijzondere ervaring. Duizend puzzelstukjes passen in elkaar. Alsof het zo moet zijn!

Stappen dichterbij

Morgen vertrekken Pomme en ik samen naar Codiponte om een paar dagen door te gaan brengen bij Maartje en Davide. Voor Pomme een kennismaking met Maartje en Davide. Met Codiponte. Met Casa Bodoni. Ons gezamenlijk project op het pleintje van CodiponteCastello. Plannen maken voor de restauratie van een historisch pand tot een internationaal ontmoetingscentrum voor mensen en hun levensverhalen. In Codiponte. Waar oud zeer kan helen.

‘Pomme (Franse naam, betekenis Appel) hoort hier al’ merkte Davide op. Een grapje. Maar wel een heel grappig grapje. Elk jaar, in september, vindt in Codiponte op Italiaanse wijze het dorpsfeest plaats. Appeltjesfeest heet dit feest in Codiponte sinds jaar en dag. Een van de duizend puzzelstukjes van de puzzel die we komende dagen samen verder gaan leggen. Centro Biografico in Codiponte vele stappen dichterbij.

Codiponte
Casa Bodoni
Een bijzonder avontuur
Davide, Maartje, Pomme, Titia
Insieme

Lees meer

 

De bijzondere kracht van erkennen

Gepubliceerd op zaterdag

‘Nee. Ik heb me nooit een Verlaat Verdriet-er gevoeld.’ zegt de spreker tijdens Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart j.l. Eigenlijk begint de man die op zijn vierde zijn vader verloor door overlijden zijn lezing met deze constatering. ‘Nee, ik heb mij nooit een Verlaat Verdriet-er gevoeld. Misschien een verlaat misser. Maar nooit een Verlaat Verdriet-er.’ We zagen het gebeuren op deze dag. Hoe de man die zich nooit een Verlaat Verdriet-er had gevoeld zich in de loop van de dag een Verlaat Verdriet-er ging voelen. Een Verlaat Verdriet-er werd. We zagen wat er met hem gebeurde. Hoe hij deel werd van ons allemaal. Je zag hem bijna denken: ‘Ik hoor ergens bij. Ook al zou ik er misschien uit mezelf nooit op zijn gekomen. Ook al is het niet direct een groep waar je graag bij wilt horen. Maar als het dan toch zo is, dan is het oké.’ Hij keek rond. En zag dat het goed was.

De kracht van erkennen

Soms kijk ik zelf ook met verwondering naar mezelf. Zo ook op deze dag van het symposium. Ben ik dat? Ben ik die vrouw die knuffelt en omhelst? Die omhelsd wordt, en geknuffeld? Ben ik dat teruggetrokken en verlegen meisje? Die teruggetrokken en verlegen vrouw die het liefst zo onopvallend mogelijk door het leven ging? En daar ondertussen diep van binnen altijd verdrietig en bozig om was? Die zich altijd diep eenzaam voelde? Die teveel dronk omdat ze bang was dat ze anders helemaal nooit iets durfde te zeggen? Aan de buitenkant te zien functioneerde, maar zich van binnen altijd een stuurloos wrak voelde?

De kracht van ervaringsgenoten

Dat is de kracht van erkennen. Van samen zijn met ervaringsgenoten. Je kunt delen. Je begrijpt elkaar met een half woord. Gaat samen meteen een diepte in. Kunt je tranen laten zien. Met elkaar gieren van de lach. Dat is de kracht van erkennen. Er valt iets van je af. Je voelt dat je deel bent van een groter geheel. Alleen dat al is helend.

Delen helpt meteen

Je ervaart meer

  • Rust
  • Vertrouwen
  • Ruimte voor verandering
  • Zelfvertrouwen

Elfjes

De wand met Elfjes die geschreven werden in de schrijfworkshops waarmee we deze bijzondere dag afsloten getuigde op een eigen manier van het lichte, en de kracht van dit samenzijn. Zoals bijvoorbeeld:

Erkennen
Samen zijn
Vreugde en verdriet
Nieuwe wereld opent zich
Toekomst 

De weg van liefde in Codiponte 2024

Gepubliceerd op donderdag

Er zijn meer wegen naar liefde. De weg van liefde in Codiponte is er voor zeker een van.

Huis verkocht

Soms hangen dingen zo samen dat ze je verhinderen verder te kijken naar de toekomst. Want je weet ‘het’ niet…..
Inmiddels is het bijna twee jaar geleden dat ik het huis heb verkocht waarin ik, nu nog steeds, woon. Vanaf de verkoop van mijn huis heb ik het geweten:1 oktober 2024 is de einddatum van het contract dat ik met de koper van mijn huis ben aangegaan. Natuurlijk waren er steeds weer mensen die me er steeds weer even op wezen. ‘Titia, twee-en-half jaar is zo voorbij. Waar ga je heen? Waar ja je wonen? Heb je al een andere huis op het oog? Welk ander huis heb je al op het oog?’

Verlaat Verdriet-werk

Vanaf het moment waarop ik mijn huis heb verkocht heb ik het geweten. Dan houdt mijn Verlaat Verdriet-werk op, zoals ik het ruim twintig jaar heb gedaan. Dan kan ik geen workshops meer doen in mijn huis.

En oktober 2024? Moet ik dan verhuizen? Kan ik dan De weg van liefde 2024 nog wel op het programma zetten? Nee – dat kan niet als ik dan moet verhuizen.

Vooruitzichten

Tijd dus om weer eens op het gemeentehuis te gaan praten. Hoe staat het met de vooruitzichten? Staat er al iets gepland voor het najaar van 2024? Vanmiddag sprak ik de verantwoordelijke wethouder. Vooralsnog staan er geen plannen voor veranderingen gepland. Ik kan – en mag – voorlopig nog in mijn vertrouwde huis blijven wonen. Voorlopig kan ik nog op de vertrouwde manier mijn workshops blijven geven. Ook al dacht ik twee jaar geleden: over twee-en-half jaar is het ook wel welletjes geweest met mijn Verlaat Verdriet-werk in die vorm: voorlopig wil ik nog heel graag een paar jaar verder op deze manier. En ja: ik heb het in de eerste vijfenzeventig jaar van mijn leven niet zo druk gehad als ik het nu heb.

De weg van liefde 2024

Wat ook heel fijn is: ik zal in oktober 2024 niet hoeven te verhuizen. Ik kan dus weer een nieuwe datum plannen voor De weg van liefde. En dat ga ik doen! In de tweede helft van deze maand ben ik een paar dagen in Codiponte om Pomme Termond te introduceren bij Maartje en Davide. In Codiponte. Op ons pleintje van CodiponteCastello. Bij de Codipontse mensen. Als dat niet fijn is! En als ik toch verblijf bij Maartje en Davide op La Concia, dan ga ik ook een nieuwe datum plannen met Maartje voor De weg van liefde 2024. Ik houd je graag op de hoogte.

Lees meer

Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen

Gepubliceerd op dinsdag

‘Dit boek gaat helemaal over mij.’
‘Dit is mijn verhaal’
‘Het lijkt wel alsof iemand hier alles van mij begrijpt.’
‘Wat een eye-opener.’
‘Zo fijn om ook de ervaringen van anderen te lezen.’

Direct bestellen 

Teruggaan, om verder te kunnen

In Teruggaan, om verder te kunnen beschrijft Titia Liese op eenvoudige, maar indringende wijze diverse gevolgen van jong ouderverlies. Samen met ervaringsgenoten laat ze je zien wat het je oplevert als je de tijd neemt om stil te staan bij het vroege verlies van je ouder(s). En hoe je – op een bij jou passende manier – met je verlaat verdriet om kunt gaan. Verlate rouw neemt je mee van overleven naar leven. Je moet het zelf aangaan, Teruggaan, om verder te kunnen laat je zien dat je het niet meer alleen hoeft te doen.

Daar kun je toch geen last meer van hebben

Over de gevolgen van jong ouderverlies – Verlaat Verdriet– bestaan ook in onze tijd nog tal van misvattingen. Zo hebben veel mensen het idee dat je van zo’n ingrijpend verlies in je jeugd als volwassene geen last meer zou mogen hebben. ‘Zo lang geleden? Daar kun je nu toch geen last meer van hebben?’ Of dat je ervaringen van toen niet op zou moeten rakelen. ‘Niet in het verleden graven, je moet vooruit kijken’. Dat is jammer, want als gevolg van deze misvattingen blijven veel Verlaat Verdriet-ers rondlopen met klachten die niet aan het vroege verlies van hun ouder(s) gerelateerd worden.
Verliesangst, moeite met intimiteit, angst- en paniekaanvallen, een fundamenteel gebrek aan zelfvertrouwen, overcompensatie in werk, problemen met ouderschap, twijfel aan het eigen bestaansrecht zijn onder meer kenmerken van Verlaat Verdriet.
Ook kunnen zich tal van fysieke klachten voordoen, zoals chronische vermoeidheid en stresspijnen: hoofdpijnen, schouder- en nekklachten of buikpijnen. In veel gevallen wordt overgegaan op gebruik van medicatie, in plaats van de oplossing van de problemen te zoeken in hun oorsprong: de ruptuur van het vroege verlies van de ouder(s).

Bestemd voor

  • Volwassenen die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden
  • Geïnteresseerden in Verlaat Verdriet en verlate rouw
  • Hulpverleners

Doen

Lezen

Boeken van Titia Liese

Zien

Rouw kent geen tijd