Afstemmen met Ap Dijksterhuis over het symposium

Gepubliceerd op maandag

Verlies
Verlate rouw
Moederverlies en vaderverlies
Afstemmen met Ap Dijksterhuis
Doen 

De blikken trommel

‘…. Lange tijd wist ik weinig over je. Twintig jaar nadat ik de blikken trommel vond in moeders secretaire durfde ik hem eindelijk te openen. Ik bekeek de foto’s. Las de brieven die moeder en jij elkaar stuurden. Legde ze op een denkbeeldige tijdbalk die begon in 1957 en eindigde in 1973. Ik diepte oude fotoalbums op van moeder waarvan ik wist dat ze op zolder stonden. En ik sorteerde de andere documenten die ik in de trommel aantrof. Krantknipsels. Ambtelijke stukken. Rechtbankverslagen.

Ik begon te lezen en het leek alsof ik terecht kwam in een overwoekerde kasteeltuin. Baande me een weg, vond een tegelpad waarvan lange tijd niet duidelijk was waar het heen leidde. Stuitte op een diepe vijver. Een fraai verweerd beeld. Het spichtige skelet van een lang geleden gestorven raaf. Ik liet mijn verleden toe. Soms vlug en doortastend. Dan weer weifelend en traag. Ik bewaakte mijn geest zoals een uitsmijter zijn nachtclub. Liet iemand binnen, even later zelfs vijf man tegelijk, om vervolgens de deur weer resoluut te sluiten. Als het moest voor langere tijd.’ …….   

De blikken trommel
Citaat uit  het boek van Ap Dijksterhuis: VADER; bladzijde 9

Afstemmen met Ap Dijksterhuis

‘We bellen op 29 januari om af te stemmen over de inhoud van het symposium’ spraken we in december af. Vandaag hebben we elkaar dus gesproken. Aan de telefoon. Om af te stemmen over de inhoud van het symposium.

Openbaar gedeelte
In de eerste plaats over het openbare gedeelte. Het openbare gedeelte vindt plaats van 10 uur – 11 uur. Voor het openbare gedeelte zijn ook niet-Verlaat Verdriet-ers welkom.  In dat uur geeft Ap Dijksterhuis de lezing die hij gewoonlijk geeft bij boekpresentaties over zijn boek Vader.

Besloten gedeelte
Na de pauze, dus na 11.30 uur, is het tijd voor het besloten gedeelte. Aan het besloten gedeelte kunnen uitsluitend Verlaat Verdriet-ers deelnemen. In dat gedeelte staat ‘de blikken trommel’ symbool voor de complexiteit van verlate rouw. Ap Dijksterhuis deelt met ons zijn ervaringen met zijn verlate rouwproces.

  • Hoe is het om een blikken trommel aan te treffen in het huis van je onverwachts overleden moeder. Een trommel waarvan je het bestaan niet kende.
  • Wat gebeurt er met je als je die trommel voorzichtig een beetje opent. Als je onmiddellijk de trommel weer sluit, omdat je voorvoelt dat die trommel informatie bevat die je liever niet wilt kennen.
  • Hoe is het om deze trommel twintig jaar in je huis te hebben staan. Twintig jaar lang die trommel in je huis gesloten te laten staan. Terwijl je weet: die trommel is er. Ik zal daar toch iets mee moeten.
  • Hoe komt het dat er een dag kwam waarop je dacht: NU.
  • Wat gebeurde er met je terwijl je, langzaam maar zeker, de informatie door je handen liet gaan. Onder ogen zag wat je tegenkwam.
  • Hoe ben je tot het schrijven van de brieven-vorm gekomen.
  • Wat heeft het je gebracht dit proces aan te gaan.
  • Hoe kijk je nu aan tegen de inspanningen die je hebt geleverd.
  • Hoe kijk je terug op dit proces.
  • Wat geef je de Verlaat Verdriet-ers mee die hier vandaag getuige zijn van jouw verhaal over het proces dat jij bent aangegaan.

Lees meer

Ontmoeting met Ap Dijksterhuis
Veel gestelde vragen over het symposium
Vader
Teruggaan om verder te kunnen

Doen

Herinneringsboek Moeder
Herinneringsboek Vader 

Gestolen herinneringen: Volkskrant 27 januari 2014

Gepubliceerd op zondag

Gestolen herinneringen

Ik gun dit alle nabestaanden’ zegt de 82-jarige Edouard de Jongh, als hij thuis in Brussel de vulpen in ontvangst neemt van de vader die hij nooit heeft gekend. Verzetsman Alphonse de Jongh werd opgepakt in 1941. Na zijn deportatie ontbrak van hem ieder spoor. Edouard zocht zijn leven lang naar informatie. Hij haalt de vulpen uit het envelopje, kijkt er lang naar. En zegt dan: ‘Dit beschouw ik na tachtig jaar als een cadeautje van mijn vader.’

In de Volkskrant van dit weekend, 27 januari 2024, lees ik een groot artikel over herinneringen van mannen en vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog omkwamen in Neuengamme. Neuengamme was een groot concentratiekamp, gelegen in de buurt van Hamburg. Verzetsmensen werden gedeporteerd naar dit kamp. Maar ook bijvoorbeeld de mannen die willekeurig werden opgepakt bij de razzia in Putten op 1 oktober 1944, als vergelding voor een omgebrachte hoge Duitse officier.

Afgelopen herfst deed een Verlaat Verdriet-ster mee aan de Verlaat Verdriet-workshop. Nu 80 jaar, 16 maanden toen haar vader werd opgepakt na verraden te zijn door een collega. Gedeporteerd naar Neuengamme, en daar gestorven door mishandeling, ondervoeding en uitputting. Ik ben getuige van haar grote verlangen om meer te weten te komen van haar vader. Over haar vader. Haar toewijding gedurende de workshop. Haar inspanningen na de workshop om in brieven aan haar vader haar vader dichterbij te brengen. Zich weer verbonden te kunnen voelen met de vader die ze nauwelijks heeft gekend.

Nabestaanden

Het artikel in de Volkskrant is een groot artikel. Een beschrijving van de inspanningen die zijn geleverd om bezittingen die gevangenen in moesten leveren, maar die daar indertijd nauwkeurig zijn geadministreerd, te bezorgen aan nabestaanden voor zover nog te vinden. Een ring. Een foto. Of een portemonnee.
Ik lees wat het met nabestaanden doet om 80 jaar na dato een teken te krijgen van het bestaan van iemand die heeft geleefd. Die betekenis heeft gehad. Van wie de vroege dood levenslang invloed heeft gehad op de levens van de mensen die na hun zijn gekomen.

Delen

Als gewoonlijk kan ik niet de link naar dit artikel met je delen. Maar als het je interesseert, probeer dan het artikel te pakken te krijgen.
Wat ik hier wel met je kan delen is het bewijs van de hardnekkige misvatting dat je een ingrijpend verlies moet verwerken, achter je moet laten en door moet gaan met je leven. Een zo ingrijpend verlies is een verlies voor altijd. Een verlies dat levenslang invloed heeft.

‘Gisteren is de portemonnee van mij grootvader aangekomen. Het is een onooglijk en lelijk ding, maar wel een van de laatste dingen die hij in handen heeft gehad. Het krijgt een ereplaats in mijn huiskamer.’

Ontmoeting

Wat ik ook voor jou, als Verlaat Verdriet-er, kan doen is je uitnodigen voor ons symposium voor Verlaat Verdriet-ers waar je kunt delen met ervaringsgenoten: Ontmoeting met Ap Dijksterhuis , op zaterdag 2 maart 2024.

Lees meer

Veel gestelde vragen over het symposium

Gepubliceerd op dinsdag

In verband met ons Verlaat Verdriet-symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op zaterdag 2 maart 2024 in De Ontmoeting in Nunspeet zijn verschillende vragen bij ons binnengekomen. Het lijkt ons goed deze vragen hier met jullie te delen.

Verlies vader en verlies moeder

Vraag
Is dit symposium ook geschikt voor Verlaat Verdriet-ers die hun moeder hebben verloren?

Antwoord
Jazeker, dit symposium is ook geschikt voor Verlaat Verdriet-ers die hun moeder hebben verloren. Kernthema van deze dag is je angsten overwinnen. Het proces aangaan. Horen van andere Verlaat Verdriet-ers wat het ze heeft gebracht hun proces aan te gaan. Gezien het feit dat de aanleiding voor deze dag Ontmoeting met Ap Dijksterhuis is naar aanleiding van zijn ervaringsboek Vader zal het geen verbazing wekken dat vaders op deze dag waarschijnlijk iets centraler staan dan moeders. In de schrijfworkshops houden we daar zeker rekening mee. Dus jazeker: deze dag is ook geschikt voor Verlaat Verdriet-ers die hun moeder hebben verloren.

Voor wie

Vraag
Voor wie is dit symposium bedoeld?

Antwoord
Ontmoeting met Ap Dijksterhuis is een symposium voor Verlaat Verdriet-ers, door Verlaat Verdriet-ers. Alleen: op verzoek van het bestuur van De Ontmoeting starten we deze dag met een openbaar gedeelte. Dit openbare gedeelte is gratis toegankelijk voor ieder die Ap Dijksterhuis wil horen, of wil horen over Verlaat Verdriet. Het openbare gedeelte duurt van 10-11 uur. Van 11-11.30 hebben we koffie/theepauze. Om 11.30 start het besloten gedeelte. In dat gedeelte deelt Ap Dijksterhuis zijn ervaringen in zijn zoektocht met ons.

Lunch

Vraag
Worden we voorzien van lunch?

Antwoord
In de middagpauze tussen 13 en 14 uur hebben we een eenvoudige lunch met broodjes (inbegrepen). Gezien de beschikbare ruimte hebben we niet de gelegenheid om vergaand tegemoet te komen aan (medische) dieetwensen. Blijf veilig, en neem zelf mee wat je nodig hebt voor lunch (let op: er is geen winkel ‘om de hoek’). Wij houden zoveel mogelijk rekening met vegetarische en veganistische wensen. Maar ook hier geldt: als je zeker wilt zijn dat de lunch voldoet aan jouw wensen, voorzie dan zelf in je lunch.

Koffie en thee

Vraag
Is er koffie en thee beschikbaar?

Antwoord
Jazeker, koffie en thee zijn beschikbaar (inbegrepen).

Meenemen

Vraag
Wat moet ik meenemen?

Antwoord
Neem voor de zekerheid pen mee, en papier.

Is er nog plaats

Vraag
Is er nog plaats?

Antwoord
Ja, op dit moment is er nog plaats. Voorkom teleurstelling en meld je aan als je zeker  wilt zijn van een plek.

Aanmelden

Vraag
Hoe meld ik me aan?

Antwoord
Op dit moment meld je je aan door een mail te sturen naar met de vermelding dat je graag wilt deelnemen aan het symposium. Vergeet niet je naam en je mailadres in je mailtje te vermelden.

Bereikbaarheid

Vraag
Is Nunspeet goed bereikbaar per auto?

Antwoord
Nunspeet ligt aan de A28, en is dus goed bereikbaar per auto.

Vraag
Is Nunspeet goed bereikbaar per OV?

Antwoord
Nunspeet ligt aan de spoorlijn Utrecht-Zwolle. Elk half uur stopt zowel uit de ene richting als uit de andere richting een stoptrein.

Vraag
Is De Ontmoeting goed bereikbaar?

Antwoord
De Ontmoeting ligt op ± 3 kilometer afstand van het station. Nunspeet heeft geen (stads)bus. Voor OV-fietsen kijk je op de site van NS.

Eindtijd

Vraag
Tot hoe laat duurt het symposium?

Antwoord
Tussen 15.30-16 uur sluiten we het samenzijn af.

Team organisatie symposium
Els Pronk
Paul van de Meer
Stephanie Braggaar
Titia Liese

Lees meer

 

Levenslange obsessie: Volkskrant Magazine

Gepubliceerd op zondag

Levenslange obsessie

In Volkskrant Magazine lees ik in de rubriek De liefde van nu het verhaal van Roel.
Helaas heeft het geen zin je de link te door te geven naar het artikel. De link werkt niet. Maar mocht je in de buurt komen van het Magazine van 20 januari 2024, dan kan het wel de moeite waard zijn het artikel te lezen.

In de jaren zeventig valt Roel (74) voor een meisje, met wie hij kort optrekt. Ruim vijftig jaar later speelt ongemak over hun samenzijn nog bijna wekelijks door zijn hoofd.

Vrijheid

Op een zaterdag in 1970 stond ik als 21-jarige in een dancing in Eindhoven en keek om me heen. Twee jaar eerder was mijn vader overleden en elk weekend ging ik van mijn studentenkamer naar mijn moeder om haar bij te staan. Nu snakte ik weer naar vrijheid. Ik was toe aan verkering, iemand met wie ik het verdriet achter me kon laten……

…………….

……….. Waarom blijft deze afloop mij tot de dag van vandaag kwellen? Waarom werd deze afwijzing een levenslange obsessie? Was het omdat ik me zo kort na de dood van mijn vader opnieuw door het leven had laten overvallen? Toen mijn vader overleed, had ik daar geen grip op, met mijn verkering dacht ik de regie te hernemen. Maar opnieuw bleek dat ik mijn lot niet in handen had. Dat was een afscheid te snel, te veel. Het leven, al het leven, is vol van machteloosheid. Dat was op mijn 21e een traumatische les.

Doen

Ontmoeting met Ap Dijksterhuis
Symposium voor Verlaat Verdriet-ers:

Lezen

Teruggaan om verder te kunnen
Verlaat Verdriet (VerWerkboek
Gat in je ziel 

Zien

Rouw kent geen tijd / ruptuur en trauma 

 

Ontmoeting met Ap Dijksterhuis op 2 maart 2024

Gepubliceerd op woensdag

Voor jullie doe ik het graag

Met heel veel plezier nodigen we jou, Verlaat Verdriet-er – uit voor een symposium met een spreker die me schreef: Ik neem al jaren geen uitnodigingen meer aan voor zaterdagen en zondagen, maar voor jullie doe ik het graag!

Symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

We voelen ons vereerd dat we op deze manier een bijeenkomst, symposium ONTMOETING MET AP DIJKSTERHUIS, kunnen aanbieden waar elkaar (opnieuw) ontmoeten, delen en leren van elkaar centraal staan.

Programma

  • 10-11 uur: Openbaar gedeelte. Aan dit openbare gedeelte kan ieder deelnemen die Ap Dijksterhuis wil horen, zien en ontmoeten. Dus ook niet-Verlaat Verdriet-ers. Er zijn geen kosten voor deelname verbonden aan het openbare gedeelte.
  • Na 11 uur: Besloten gedeelte. Let op: dit gedeelte van het symposium is helemaal voorbehouden aan Verlaat Verdriet-ers. Dus aan volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden.
  • 11-11.30 uur: Pauze, elkaar ontmoeten en bijpraten. Je boek VADER (als je dat hebt gekocht en/of bij je hebt) laten signeren door Ap Dijksterhuis.
  • 11.30 – 13 uur: Verlaat Verdriet-er Ap Dijksterhuis deelt met ons zijn ervaringen in de zoektocht naar zijn vroeg overleden vader, en wat het schrijven van de brieven aan zijn vader over zijn zoektocht hem heeft gebracht. Onder leiding van dagvoorzitter Gerardine Marechal kunnen ook wij, Verlaat Verdriet-ers, onze vragen stellen en eigen ervaringen delen.
  • 13- 14 uur: lunchpauze,  elkaar ontmoeten en bijpraten. Je boek VADER (als je dat hebt gekocht en/of bij je hebt) laten signeren door Ap Dijksterhuis.
  • 14 – 15.30 uur: Helen door schrijven. Schrijfworkshops waarin je, aan de hand van eenvoudige schrijfuitnodigingen, zelf (weer) de helende werking kunt ervaren van schrijven.
  • 15.30 – 16 uur: sluiting van de dag.

Bijzonderheden

Plaats: De Ontmoeting, Arthur Briëtstraat 38, 8072 GZ, Nunspeet
Datum: zaterdag 2 maart 2024
Tijd: 10 – 16 uur
Kosten: € 55,-, inclusief koffie/thee en lunch

Aanmelden

Het definitieve formulier voor aanmelden en betalen is in de maak. Voor nu moet het nog even handmatig. Wil je erbij zijn, en wil je alvast je aanmelding veilig stellen?? Meld je aan Je krijgt van ons bericht zodra aanmelding via het formulier technisch mogelijk is (TIP: vermeld wel even je naam en het mailadres waarop we je kunnen mailen!!).

Hartelijke groet,
voorbereidingsgroep symposium Ontmoeting met Ap Dijksterhuis

Nederland
Els Pronk,
Paul van der Meer,
Stephanie Braggaar
Titia Liese

België
Angelique Glorieus

Afscheid nemen van je buitenkant

Gepubliceerd op zondag

Afscheid nemen van mijn buitenkant

‘Willen jullie alsjeblieft niet in m’n buitenkant trappen? Want daar zit nou net mijn probleem.’ Het is inmiddels tientallen jaren geleden. Vrijwel letterlijk met de rug tegen de muur meldde ik me indertijd aan bij het toenmalige RIAGG. En werd afgewezen. Ze zagen geen probleem bij mij.
Ik weet niet meer hoe, maar mijn smeekbede werd verhoord. Ik werd geaccepteerd. Mocht een traject starten bij een psychologe. Helaas. Zonder succes. Maar achteraf gezien wel een eerste poging om de muur waarachter ik me verborg een beetje te openen. Een poging die me uiteindelijk veel heeft gebracht. Die me – stap na stap – afscheid liet nemen van mijn buitenkant.

Jouw buitenkant

Als je dit leest ben je waarschijnlijk in je jeugd je ouder(s) verloren. Mogelijk ben je nu 30 jaar en verloor je 25 jaar geleden je vader. Of je bent 56 jaar en je verloor 40 jaar geleden je moeder. Je lijkt te functioneren. Je functioneert. Op je overlevingsmechanismen. Op wat je gespiegeld krijgt door mensen die je ontmoet. Die jou het gevoel geven: wat doe je het toch goed! Terwijl je van binnen weet dat het niet klopt.
Je gevoel van eenzaamheid wordt nog groter. Met wie kan je je pijn nog delen als jouw buitenkant laat zien: ik red me prima. Met wie kan je je verdriet dan delen? Je angsten? Met wie kan je de ontreddering delen die altijd opnieuw de kop op steekt als je weer alleen bent?
Dan voel je weer hoe eenzaam je je in werkelijk voelt. Je poetst je buitenkant weer op. Verbergt je littekens maar weer onder een dikke laag make-up. Je trekt je meest extravagante kleding aan. Gaat naar de sportschool. Doet weer extra je best. Om maar weer bewonderd te worden. Voor jouw buitenkant.

Afscheid nemen van jouw buitenkant

Totdat je weer alleen bent. De leegte voelt. Weer erkenning moet zoeken bij andere mensen. Je eindelijk tot het besef komt dat je zo niet verder wilt. Dat dit niet leven is, maar verblijven in een schijnwereld. Zoals de veiligheid achter de muur die je hebt opgetrokken in werkelijkheid schijnveiligheid is.
Als je besluit dat het zo niet langer gaat. Dat je het zo niet langer wilt. Wilt leven in plaats van overleven. Een tipje van de sluier oplicht. Naar buiten gluurt. Besluit: ik ga het doen. Ik ga het aan. Jezelf belooft dat je het werk gaat doen dat gedaan moet worden. Ophoudt met mijmeren. Discipline opbrengt. Doorgaat. Ook als het tegenzit. De moed opbrengt afscheid te nemen van jouw buitenkant.

Dat zijn de Verlaat Verdriet-ers met wie ik in de Verlaat Verdriet-workshops mag werken. Dan kunnen we ineens samen een Elfje schrijven. Zoals bij verrassing gebeurde in de Verlaat Verdriet-workshop van de afgelopen dagen.

Verlies
Verlate rouw
Verlate rouw verwerken
Verbinden en opnieuw vertrouwen
Volwassen

Horen, zien, lezen, doen

Het eiland van de verdwenen bomen

Gepubliceerd op dinsdag

Het eiland van de verdwenen bomen

Ada is 17 jaar als haar moeder overlijdt. Haar vader en Ada groeien na het verlies steeds meer uit elkaar. Beiden komen terecht op een eigen eiland van elkaar ontzien, en zwijgen.

Cyprus

Als haar tante Meryem onverwacht van Cyprus naar Londen komt, de woonplaats van dochter er vader, krijgt Ada de gelegenheid het verleden van haar ouders te ontrafelen. Stap na stap onderzoekt Ada de gelaagde geschiedenis van haar ouders; haar moeder Turks-Cypriotisch, haar vader Grieks-Cypriotisch.

Dit boek neemt je mee in de bewogen geschiedenis van het eiland waar Ada’s ouders oorspronkelijk vandaan komen. De beproevingen van de liefde van haar ouders voor elkaar. De invloed van doorgegeven trauma’s als gevolg van de burgeroorlog op Cyprus; van verlies van wortels en van identiteit als gevolg van migratie.

Ada en Meryem

…… ‘Ik kan ergens wel begrijpen waarom mijn oudere familieleden er misschien moeite mee hadden om het huwelijk van mijn ouders te accepteren. Het was een andere generatie. Ze hebben vast allemaal veel meegemaakt. Maar wat ik niet begrijp, is waarom mijn eigen ouders nooit over het verleden gepraat hebben nadat ze naar Engeland waren verhuisd. Waarom dat stilzwijgen?
‘Ik weet niet of ik daar antwoord op kan geven’ zei Meryem, en er kroop een zweem van behoedzaamheid in haar stem. 
‘Probeer het.’ Ada boog voorover en zette de voicerecorder uit. ‘Dit is niet voor school trouwens. Dit is voor mijzelf.’……
Blz 323

Kloof

Tijdens haar werkzame leven heeft Defne, de moeder van Ada, zich aangesloten bij een organisatie die zich inzet (massa)graven te vinden. En zo mensen die zijn omgekomen door oorlogsgeweld – en anoniem zijn begraven in ere te herstellen.

…… Het zien van de diepe kloof die er bestond tussen familieleden van verschillende leeftijden baarde haar echter zorgen. Maar al te vaak zat de pijn bij de eerste generatie overlevenden, degenen die het meest hadden geleden, dicht onder de oppervlakte, herinneringen die als splinters onder hun huid zaten, waarvan sommige nog een stukje uitstaken en volkomen aan het oog werden voltrokken. Intussen koos de tweede generatie ervoor om het verleden te verdringen, zowel de dingen die ze wisten als die waar ze geen weet va hadden. De derde generatie daarentegen wilde juist wel diep graven en het verzwegen boven tafel halen. Wat vreemd dat in families die waren getekend door oorlogen, gedwongen verplaatsingen en wreedheden, juist de jongsten het oudste geheugen leken te hebben……
blz 325

Lezen

Elif Shafak
Het eiland van de verdwenen bomen 

Als je je afvraagt: maar waar is de ziel?

Gepubliceerd op maandag

Uitgeversboek

Steeds vaker overvalt me bij het lezen van een roman het gevoel: volgens mij zit ik alweer een ‘uitgeversboek’ te lezen. Met ‘uitgeversboek’ bedoel ik een roman waarin ik al lezend het gevoel krijg dat de invloed van de uitgever wel heel erg groot is geweest. Romans die technisch gezien kloppen. De vorm is oké. Er is serieuze research gedaan. De inhoud klopt. Boeken waarvan ik al lezend steeds meer het gevoel heb een boek te lezen van de beste leerling van de (creatieve) schrijfcursus. Ja – het voldoet aan eisen die je aan een boek kunt stellen. Aan de eisen die verkoopcijfers stellen is optimaal tegemoet gekomen. Het boek kan de wereld in.

Maar waar is de ziel?

Wetenschap

Is dat vergelijkbaar met waar ik bij wetenschappers die zich hebben gespecialiseerd in verlies en rouw vaak zo’n moeite mee heb? Technisch gezien kan je er misschien geen speld tussen krijgen. Klinisch gezien klopt het wel. De cijfers kloppen (of als ik cynischer ben: lijken te kloppen op cijfers die al eerder zijn vastgesteld door andere wetenschappers). De vorm is oké. De statistieken zijn naar behoren ingezet. Aan de eisen van wetenschappelijk onderzoek is voldaan. De wetenschapper is geslaagd. Aan die mores is voldaan. De wetenschapper kan de wereld in.

Stabiele omgeving

‘Gelukkig slagen de meeste kinderen erin op eigen kracht het verlies van hun ouder(s)te verwerken‘ is een nogal hardnekkige opvatting bij wetenschappers. Veerkracht noem je dat. Overleefkracht is wat het in werkelijkheid is. ‘Kinderen die een ingrijpende (traumatische) ervaring meemaken hebben behoefte aan een stabiele omgeving‘. Dit citaat van een wetenschapper die zich heeft gespecialiseerd in kinderen, verlies en rouw las ik onlangs. Daar heeft ze ongetwijfeld wetenschappelijk bewezen gelijk in. Geen speld tussen te krijgen. Maar: wat denk je wat er gebeurt in de stabiele omgeving van een kind dat haar/zijn ouder(s) verliest? Wat denk je wat zo verschrikkelijk kapot gaat bij jong ouderverlies?
Begrijp je dan in essentie wel wat je beweert over kinderen die in hun gezin van herkomst een ingrijpend, onomkeerbaar verlies lijden? Ook al heb je al studerend nog zoveel wetenschappelijk verantwoorde kennis opgedaan?

Waar is de ziel?

Academisch gezien zullen wetenschappers hun gelijk kunnen bewijzen. Maar wat heb je als kind aan de bewering dat ‘kinderen een stabiele omgeving nodig hebben’ als nou juist die stabiele omgeving zo ingrijpend is verwoest dat je niet eens kunt weten hoe groot die verwoesting in werkelijkheid is? En vervolgens: wat heb je als Verlaat Verdriet-er aan die kennis?

Wat heb je aan wetenschappelijke kennis als die kennis geen ziel heeft?
Als je je afvraagt: maar waar is de ziel?

Laat Elfjes je levenspad verlichten

Gepubliceerd op zondag

Verdriet
Verlaat Verdriet
Verlaat Verdriet verlaten
Elfjes op je levenspad
Licht

Laat Elfjes je levenspad verlichten

Als Verlaat Verdriet-er ken je ze vast wel. Die tijden die je zwaar vallen. Waarin je het gevoel hebt een zware last met je mee te torsen. Waarin je het gevoel hebt dat je maar niet verder komt.

Of de moeite die je hebt met deze donkere tijd van het jaar. De korte dagen. Regen. Kou. Het weinige licht. Je wilt iets doen om het lichter te maken. Maar je weet niet wat. Je weet niet hoe.

Of je voelt dat je ergens doorheen bent gegaan. Je hebt het gevoel in niemandsland terecht te zijn gekomen. Je kent de weg niet. Maar je weet dat je verder moet. Dat je verder wilt. Je kunt het nog niet onder woorden brengen. Terwijl je er naar verlangt dat wel te kunnen.

Schrijven helpt

Schrijven helpt. Helpt je woorden leren geven aan gevoelens. Helpt je uit de zwaarte te komen. Naar het licht.
Schrijven??? ‘Ik kan helemaal niet schrijven.’ ‘Wat zou ik moeten schrijven.’ ‘Ik houd helemaal niet van schrijven.’ ‘Ik haat schrijven.’ ‘Voor wie zou ik moeten schrijven’. Ik ken de weerstand die je kunt voelen. Begrijp die weerstand. Maar: soms kan het zo simpel zijn. Moet je alleen even op weg worden geholpen. Een tip krijgen waarmee je verder kan.

Elfjes

Gelukkig zijn er schrijf-werkvormen. Eenvoudige, simpele schrijfwerkvormen die je op weg helpen. Die je inspireren als je eenmaal bent begonnen.
Ken je de schrijf-werkvorm van de Elfjes? Op mijn site vind je verschillende Elfjes van Elly, die ze schreef naar aanleiding van wat ze las over Verlaat Verdriet en verlate rouw in mijn boeken. Deze blog vandaag begint met een Elfje dat me gisteren te binnen schoot. Daag jezelf eens uit. Of liever: verleid jezelf. Probeer het eens uit. Verlicht deze donkere dagen van het jaar. Schrijf jezelf de zwaarte uit. Verras jezelf met woorden voor nieuwe perspectieven.

Delen

Deel jouw Elfjes met ervaringsgenoten. Met mensen die je pijn herkennen. Je pijn kennen. Je verdriet, je angst, je twijfel, je verlangen. Die begrijpen wat je schrijft. Jou kunnen inspireren om te schrijven. Die jij op jouw beurt kunt inspireren om te schrijven.

Een plek voor Elfjes

Er komt een plek voor Elfjes. Waar je Elfjes kunt delen. Waar je geïnspireerd kunt worden. Een plek waar jij kunt inspireren. Nieuwsgierig? Ik kom erop terug in een volgende blog.

Doen

Een elfje moet uit elf woorden en vijf regels bestaan. Op de eerste regel van een elfje staat slechts één woord. Op de tweede regel staan twee woorden, op derde regel drie woorden, op de vierde regel vier woorden en op de vijfde regel staat weer één woord. De laatste regel moet het gedicht samenvatten in één woord.

1 woord
2 woord woord
3 woord woord woord
4 woord woord woord woord
5 woord

 

Herman Koch in Volkskrant Magazine, zaterdag 6 januari 2024

Gepubliceerd op vrijdag

In de Volkskrant App van vandaag lees ik het interview van Nathalie Huigsloot met Herman Koch dat morgen, 6 januari 2024, in Volkskrant Magazine verschijnt: Herman Koch wilde deze kop zo lang mogelijk vermijden: ‘Herman Koch ongeneeslijk ziek’.

In dit interview vertelt hij over de ongeneeslijke prostaatkanker die hem getroffen heeft. Herman Koch (1953) was 17 jaar toen hij zijn moeder verloor, en 25 jaar toen hij ook zijn vader verloor. Zijn goede vriendin Ruth Bergmans: ‘Het pantser van vroeger is er niet meer. Hij schrijft ook veel ontroerender over zijn vroeg overleden ouders dan in zijn eerste werk. Er zit verdriet in hem, dat je nu door de hormoontherapie nu meer ziet.’ Herman Koch: ‘In Finse dagen schrijf ik ook heel openhartig over mijn ouders en mijn jeugd, maar dit is toch anders’. 

Kreeg je flashbacks naar je jeugd als enig kind, dat beide ouders op zijn 25e verloor? Dat je dacht: het zal toch niet gebeuren dat mijn zoon zo meteen hetzelfde overkomt?
‘Zeker in het begin had ik dat. Het voelde als een verdrietige herhaling. Maar ook dan geldt weer: je moet jezelf ook weer niet te belangrijk maken. Want zijn leven zal ook weer doorgaan. Wat er ook gebeurt. En je haalt er ook iets uit. Ik voelde mezelf heel volwassen toen ik op mijn 17e de begrafenis van mijn moeder organiseerde. Dus het is niet alleen maar negatief, er groeit ook iets van’. 

Schrijver en vriend Frans Thomése zei eerder over je dat het vroege overlijden van je ouders ervoor heeft gezorgd dat je ernstig in de liefde en in het vaderschap bent gaan staan. Vanuit het idee: meer heb ik niet, dus hier moet ik wel iets van maken, ik kan het me niet permitteren daar flierefluitend mee om te gaan. Vond je dat een rake observatie?
‘Ja, heel erg. Je tilt niet meer licht aan dat soort dingen., die tijd is gewoon voorbij. En dat gevoel heb ik nu ook. Die drie-eenheid met mijn vrouw en mijn kind is het allerbelangrijkste. Belangrijker dan schrijven ook.’ 

Lees meer

Finse dagen 

Een lange, onhandige jongen van negentien die ervoor kiest om op een zeer afgelegen plek op het land en in de bossen te gaan werken. Het klinkt wellicht romantisch, maar dat was het niet. Zijn moeder was kort ervoor overleden en Herman ging erheen om weg te zijn van zijn vader en diens nieuwe vriendin, en om uit te stellen wat hij eigenlijk allang wist.
Veertig jaar later is Koch terug in Finland en stuit hij op een dichtbundel die expliciet verwijst naar zijn eerdere verblijf. Niet langer kan hij deze periode afdoen met een grap. Hij neemt zijn eigen geschiedenis onder de loep, onderzoekt hoe herinneringen werken en hoe hij dit verhaal kan vertellen zonder de werkelijkheid te besmeuren.
Finse dagen van Herman Koch is een indringende roman over rouw, volwassen worden en over wat je woorden moet geven en wat beter verzwegen kan blijven.