• | |

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    DoorTitia Liese

    ‘Ik was 6 jaar toen mijn moeder overleed, ik ben nu 77. Ik heb er mijn hele leven naar verlangd dat er ergens iemand zou zijn die zou begrijpen wat het verlies van mijn moeder voor mij heeft betekend. Nu lees ik iets over u in het nieuwe PLUS-Magazine van juni 2024. Wat ben ik blij dat u bestaat. Wat ben ik blij dat er een woord voor bestaat. Verlaat Verdriet.’

    Afgelopen maandag was ik onderweg in de trein voor een lange reis naar het zuiden. Er kwam een tekst in me op over leeftijd. Over bestaande, hardnekkige ideeën over leeftijd als je ouder wordt. De tekst had ik al snel geschreven. Maar het begin lukte me maar niet. Tot ik vanochtend een Verlaat Verdriet-ster aan de telefoon had. De 77-jarige Verlaat Verdriet-ster die me vertelde dat ze een leven lang elke dag haar moeder had gemist. Dat ze een moeilijk leven had gehad. Dat ze altijd heeft verlangd naar iemand die zou kunnen begrijpen wat ze zegt. Die eindelijk in PLUS-Magazine leest over jong ouderverlies. Over Verlaat Verdriet.

    Een leven te winnen

    Zelf was ik 40+ toen de onderwijsbaan die ik ruim tien jaar had ophield te bestaan. Veertig plus. Geen baan meer. En geen idee wat ik wilde met mijn leven. Wat ik kon. Welk doel ik had. Ik had zoveel goed te maken in mijn leven. Te herstellen. Daarna zoveel in te halen. Angsten te overwinnen. Twijfels aan mijzelf te overwinnen. Altijd moe. Mist in m’n hoofd. Altijd pijn in m’n lijf. Alcohol afhankelijk. Altijd het gevoel dat er zoveel meer in mij zat dan eruit kwam. Ik had een leven te winnen.

    Ik kreeg een uitkering. Schaamte, vermengd met blijdschap. Afhankelijk van een uitkering. Maar eindelijk tijd en de ruimte om met mezelf aan de slag te gaan. Stap na stap werkte ik aan mijzelf. Overwon mijn angsten. De twijfels aan mijzelf (ahum – behalve soms). Ging drie keer door een traject met borstkanker. Ik stopte met de alcohol. Met roken. Ging stap na stap mijn lijf, dat zo op slot had gezeten, activeren. Eerst door trouw wekelijks yogalessen te volgen. Later met vrijwel dagelijks een rondje sporten. Ik overwon mijzelf. (nog hoor ik mijn vader lang geleden zeggen, vrij naar Spreuken 13.32: ‘Wie zichzelf overwint, is sterker dan hij die een stad inneemt.’) Ik gaf hem gelijk. Wie zichzelf overwint …….  Mijn leven veranderde. Ikzelf veranderde. Werd 50 jaar. Zestig jaar. Zeventig jaar.

    Het is nooit te laat voor verlate rouw

    Waarmee ik maar wil zeggen, zeker aan alle 50+ Verlaat Verdriet-ers: laat je niet verleiden tot negatieve oordelen over leeftijd. Hou op met denken dat alle pijntjes van nu ‘de leeftijd’ zijn. Stop met die negatieve oordelen jezelf een oud wijf te vinden. Een ouwe uitgerangeerde man. Niet morgen, maar nu. Na jaren van stilstand waarin je er niet in slaagde je potentie waar te maken. Waarin je altijd het gevoel had beneden je maat te functioneren. Je jezelf klein en onopvallend hield uit angst je teveel te manifesteren, en vervolgens afgewezen te worden. Van jaren niet het gevoel gehad te hebben ertoe te doen. Of waarin je er in slaagde je potentie waar te maken ten koste van je gezondheid. Letterlijk met pijn en moeite. In beide gevallen nooit van je leven te kunnen genieten. Het is nooit te laat voor verlate rouw.

    Een boom planten

    De beste tijd om een boom te planten is twintig jaar geleden. De tweede beste tijd is nu (Chinees spreekwoord).

    Lezen

    PLUS Magazine juni 2024

    Citaat

    Het citaat van het 6-jarige meisje dat haar moeder verloor is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster.

  • | | |

    Artikel van Joep van Deudekom in PLUS-Magazine

    DoorTitia Liese

    Door mijn dominante broer was ik lang onzeker

    ‘……. Vroeger had ik een gelukkige jeugd. Maar mijn sterkste herinneringen aan die tijd zijn toch die aan de dood van mijn vader. Ik was 6 toen hij op 41-jarige leeftijd aan een hartinfarct overleed. Ik weet nog dat hij lag opgebaard en dat de familie zei dat ik maar beter niet kon gaan kijken. Dat zou traumatisch zijn. Maar van mijn moeder mocht het toch, en het was helemaal niet eng. Ik heb mijn hand op de zijne gelegd en voelde dat mijn vader koud was. Daar – op dat moment – heb ik afscheid van hem genomen en dat had ik niet willen missen…….. ‘

    ‘……. Vreemd genoeg kreeg ik op mijn 35e alsnog problemen met de vroege dood van mijn vader. Dat is een fenomeen waar zelfs een stichting voor bestaat: Verlaat Verdriet. *  Kinderen die op jonge leeftijd ouders verliezen, hebben daar vaak tot hun dertigste geen last van. Maar tussen hun 30e en 40e – als ze zelf een gezin gaan stichten – komen er plotseling emoties boven. Dat is bij mij ook gebeurd. Van de ene op de andere dag ontwikkelde ik een soort astma waardoor ik altijd moest hoesten. Ineens wilde ik ook van alles over mijn vader weten. Maar omdat mijn moeder door zijn vroege dood maar twaalf jaar met hem getrouwd is geweest, kon ze mij niet alles vertellen ……’

    ‘….. Daarna het ik het liedje Foto geschreven. Drie weken later was mijn astma over! Dat is gewoon de spanning geweest, van het toeleven naar de dag dat ik mijn vader in leeftijd zou passeren……’   

    Lezen

    PLUS-Magazine, juni 2024, nr. 6
    Door mijn dominante broer was ik lang onzeker 

    Joep van Deudekom

    Zien

    Verborgen verleden

    NB

    De stichting Verlaat Verdriet die Joep van Deudekom hier noemt bestaat niet meer. Wel is veel informatie over de gevolgen van jong ouderverlies in de volwassenheid beschikbaar op de website www.verlaatverdriet.nu
    Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw:
    Verlaat Verdriet
    Verlate rouw  

  • | | |

    Samen gewerkt aan de nieuwe site

    DoorTitia Liese

    Afgelopen dagen heb ik samen met Stephanie hard gewerkt aan de nieuwe site Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Donderdagmiddag arriveerde Steef in Nunspeet, na een autorit van meer dan 115 kilometer. Vrijdag, zaterdag en zondagochtend tot de lunch hebben we samen gewerkt aan de site. Zondag na de lunch is Stephanie de 115 kilometer teruggereden. Gezien de behandelingen die Steef heeft ondergaan, en die ze nog steeds ondergaat, is haar aandeel aan het werk deze dagen gerust een TOP-prestatie te noemen! Steef, dank je wel voor al jouw inspanningen om Verlaat Verdriet zichtbaarder op de wereld te zetten. Bikkel, noemde Ronald jou. Hij heeft gelijk. Meer dan gelijk!

    ‘Wat zou het fijn zijn als we de nieuwe site in kunnen gaan zetten bij de campagne voor het komende symposium voor hulpverleners Teruggaan, om verder te kunnen.’ constateren we, tevreden met het werk dat we deze dagen hebben verzet. We hopen dat het gaat lukken. Onze volgende sessie in juni hebben we reeds gepland. Wij doen ons best!

    Tweeslag op zaterdag

    Maar eigenlijk hebben we zaterdag een tweeslag geleverd. Gisteren sloot Jolanda zich bij ons aan om te overleggen over het inpassen van de resultaten die we af kunnen lezen in de Zelftest 1 en Zelftest 2  De resultaten van de Zelftests kunnen een mooie aanvulling betekenen bij het komende symposium.

    Geïnspireerd door ons werk naar aanleiding van de Zelftests besloten we ter plekke een mini-enquete te maken om leden van de besloten Verlaat Verdriet-FB-groep te vragen naar hun ervaringen met hulpverleners. Zo gezegd, zo gedaan. Binnen een uur stond de enquete op de besloten FB-site. Nog geen uur later kwamen de eerste reacties op onze enquete binnen. Ook dat gaat naar wens!

  • | |

    Iets van meer kanten kunnen bekijken

    DoorTitia Liese

    Er is een eigenschap van Verlaat Verdriet-ers die vaak ongezien blijft, en onbesproken. Maar die er wel is. Die ik ook graag met je wil delen. Die je mogelijk herkent. De eigenschap die ik bedoel is de eigenschap de dingen van meer dan één kant te kunnen bekijken. Meerdere perspectieven tegelijk te kunnen zien.
    Wat ik hiermee bedoel is het volgende. Er doet zich een situatie voor. Er gebeurt iets. Je ziet wat er gebeurt. Wat er gebeurt kun je bezien vanuit één perspectief. Je ziet wat je ziet. Iets is zwart. Of iets is wit. Je hebt een oordeel over wit. Of je hebt een oordeel over zwart.

    Van meer kanten bekijken

    Verlaat Verdriet-ers die het ingrijpende, onomkeerbare levens-veranderende verlies van hun ouder hebben meegemaakt, hebben ervaren dat niets meer vanzelfsprekend was. Niets was meer zoals het was voordat je ouder overleed. Wat voor het overlijden van je ouder gewoon was, was dat na het overlijden van je ouder niet meer. Wat voor het overlijden van je ouder waar was, werd na het overlijden van je ouder een andere waarheid. En wat voor het overlijden van je ouder waarde had, kreeg na het overlijden van je ouder een ander soort waarde. Jij paste je aan aan een leven dat niet meer bij jou paste.

    Context

    Dat heeft je al vroeg geleerd dat niet alles is zoals het lijkt te zijn. Dat alles wat je ziet een oorzaak heeft. Een oorzaak die je niet ziet, maar die er wel is. Dat alles wat je ziet een context heeft. Dat waarheid niet eendimensionaal is, maar dat waarheid meerdimensionaal is. Je weet uit ervaring dat er meer aan de hand is. Er zijn verbanden. Voors. Tegens.

    Een bijzondere eigenschap

    Iets van meer kanten tegelijk kunnen bekijken is een bijzondere eigenschap. Een eigenschap die jou de gelegenheid geeft meer te begrijpen van de ander. Met een soort van mildheid naar de ander te kijken. Meer rekening te houden met de ander.

    • Herken je deze eigenschap in jezelf?
    • Kun jij een situatie beschrijven waarin deze eigenschap zich bij jou heeft aangediend?
    • Wat heeft deze eigenschap jou gebracht?
    • Wat betekende deze situatie voor jouw aanpassingsvermogen?
    • Hoe heb jij voor jezelf kunnen zorgen in deze situatie?

    Extra vragen

    • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als positief?
    • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als negatief?
    • Wat brengt dit inzicht jou?