Misschien wel mooier dan het origineel …

Gepubliceerd op zondag

Misschien wel mooier ……

‘Kennen jullie de Japanse manier om gebroken keramiek te herstellen? Bijvoorbeeld een dierbare schaal die in scherven is gevallen?’

Overlevingspatronen

We zijn samen aan het werk in de Verlaat Verdriet basis-workshop van december 2021. Intensief. Intens. ‘Wie ben ik zonder (mijn) overlevingspatronen?’ Een vraag – een van de vele vragen – waar Verlaat Verdriet-ers een antwoord op zoeken. ‘Ben ik dan nog iemand?’ ‘Besta ik nog als ik (mijn) overlevingspatronen los laat?’ ‘Kan ik dan nog bestaan?’ ‘Kennen mijn naasten mij dan nog?’ ‘Willen mijn naasten mij dan nog?’

Mooier dan het origineel?

Een van de deelnemers vertelt over zijn ontdekking van de Japanse manier om gebroken voorwerpen van keramiek te herstellen. Met lijm. En vloeibaar goud. Hij laat een foto zien. Keramiek. Zichtbaar gebroken geweest. Met de grootst mogelijke toewijding opnieuw in elkaar gezet. Hersteld. Op een prachtige manier. Met lijm. En met vloeibaar goud.

We kijken elkaar aan. Zou het? Kan het zo zijn? Herstelt een verlaat rouwproces mij? Kan een verlaat rouwproces mij herstellen? Mooier dan het was? Mooier dan het origineel?
JA! komen we samen tot de conclusie. Het kan. We hebben er vertrouwen in. Een verlaat rouwproces herstelt ons. We worden mooier dan het was.

Lees meer

De Japanse manier van keramiek herstellen Kintsugi.
Maxine Harris De herschepping van het ik.
Basisworkshop Verlaat Verdriet.

 

Helaas, geen samenkomst op 23 december 2021

Gepubliceerd op zondag

Helaas,
opnieuw gooit corona roet in het eten voor de foto-expositie van fotografe Rosa van Ederen in Museum of Humanity.

16 x ver(t)rouwen

Deze keer betreft het de samenkomst op 23 december 2021 die Rosa en ik hadden bedacht. Met deze samenkomst nodigden we Verlaat Verdriet-ers – en andere geïnteresseerden – uit om de tentoonstelling in Museum of Humanity te bezichtigen. Kennis te maken met Rosa. Van Rosa te horen waarom, en hoe, haar foto-expositie tot stand is gekomen. Kennis te maken met Titia Liese, Verlaat Verdriet-deskundige. En met liefde bereid in het licht van ’16 x ver(t)rouwen’ meer te vertellen over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

Alternatief

De foto-expositie van Rosa zal verlengd gaan worden. We beraden ons op een alternatief in 2022. Leef met ons mee. Volg ons in de blogs van Titia. (Ben je nog niet geabonneerd op de blogs van Titia, meld je dan aan via HOME op www.verlaatverdriet.nu ) of via Facebook . Maak kennis met Rosa van Ederen en haar werk als fotografe via haar site.

Zodra weer meer weten over een alternatief voor de geannuleerde samenkomst van 23 december 2021 laten we je dat graag weten.

 

16 x ver(t)rouwen: uitnodiging voor de foto-expositie

Gepubliceerd op vrijdag

 

 

 

 

 

16 x ver(t)rouwen

‘Rosa, je bent fotograaf van je vak. Wat let je als fotograaf een mooie vorm te vinden om je vader te eren.’ Het idee komt op tijdens de jaartraining De kunst van het verbinden, waar Rosa deel aan neemt. Ze kijkt me verrast, maar ook wat twijfelend aan. ‘Dat lijkt me mooi. Maar: HOE?’

Foto’s

Langzaam rijpt een idee in haar. Rosa verloor op haar zestiende haar vader. Plotseling. Onvoorzien. ‘Ik ga op zoek naar dochters van zestien. En naar vaders van dochters van zestien. Ik wil ze zien. Wat doen dochters van zestien met hun vader. Wat doen vaders van dochters van zestien met hun dochter. Hoe gaan ze met elkaar om. Wat doen ze. Hoe kijken ze naar elkaar. Hoe zien ze elkaar. Ik wil erbij zijn. Wil ze zien. Fotograferen. Die dingen die ik vanaf mijn zestiende nooit meer met mijn vader heb kunnen doen. Die ik nooit meer heb kunnen ervaren. Die ik mis ben gelopen. Gemist heb. Nog altijd mis.

Zo is de expositie van Rosa ontstaan. ’16 x ver(t)rouwen’, in het Museum of Humanity in Zaandam.

Samenkomen

‘Ik wil je zo graag deze tentoonstelling laten zien. Want zonder jou zou hij er nooit zijn geweest.’ ‘Ik kom’ zeg ik op mijn beurt tegen Rosa. ‘Op donderdag 23 december 2021 kom ik naar Zaandam. Naar de tentoonstelling. Tussen 11 uur en 13 uur in het museum.’

Uitnodiging

Graag nodigen Rosa en ik ook andere Verlaat Verdriet-ers – en niet-Verlaat Verdriet-ers – uit om naar deze rondleiding te komen. Waarin Rosa vertelt over het ontstaan van haar expositie. En ook mij uitnodigt om iets uit te leggen over de gevolgen van jong ouderverlies, voor wie daarover meer wil weten.

Museum of Humanity

Museum of Humanity
Ketelhuis 10
1505 RD  Zaandam

Datum

Donderdag 23 december 2021

Tijd

Tussen 11 en 13 uur in het Museum of Humanity

Kosten

Bij je bezoek word je verzocht een donatie te doen aan het museum. Richtprijs: € 7,50 pp.

Aanmelden

Tijdens de tentoonstelling houden we ons aan de Covid-maatregelen. Tip: kijk op de site van het museum https://www.museumofhumanity.nl/bezoek

Het is prettig voor ons om te weten op hoeveel aanwezigen we ongeveer kunnen rekenen. Daarom is het fijn als je je tevoren aanmeldt bij Titia  Een spontaan, onaangekondigd bezoek kan ook wat ons betreft.

Contact

In verband met Rosa’s vakantie vragen we je voor informatie contact op te nemen met Titia Liese

Waar maanlicht vleugels raakt

Gepubliceerd op vrijdag

‘Ik kan steeds maar een klein stukje lezen’ vertelt de Verlaat Verdriet-ster aan de telefoon. ‘Het komt zo binnen. En ik moet steeds zo huilen.’  Als heel jong kind verloor de Verlaat Verdriet-ster die ik aan de telefoon heb haar moeder. Ze vertelt over het boek dat ze aan het lezen is – Waar maanlicht vleugels raakt.

Waar maanlicht vleugels raakt

In dit boek gaat het vooral over Jytte. Jytte is vijf jaar als ze haar moeder – zangeres op weg naar een optreden – verliest als gevolg van een vliegtuigongeval.
De schrijfster ontvouwt stap voor stap het leven van dit hele kleine vijf-jarige meisje tot getalenteerd en veelbelovend gymnasiaste. Het leven van een meisje dat als kleuter haar moeder verliest –  verweven met de levensdraden van ingrijpende verliezen, rouw en onvermogen om te rouwen van de mensen in haar directe omgeving.

als je mijn hand pakt
wordt mijn hoofd licht
jij bouwt een brug
tussen ons in
jij loopt naar mij
en ik loop weg
ik wil vleugels

om mee te vluchten
ik wil mijn hand terug
en ik wil blijven
tot je weg bent en
niet meer terugkomt
ik haal de brug op
doe de poort dicht
ik ben verdwenen
in mijn burcht

Lees meer over Dietske Geerlings

https://www.dietskegeerlings.nl/waar-maanlicht-vleugels-raakt

Boek bestellen

https://www.dietskegeerlings.nl/waar-maanlicht-vleugels-raakt

 

Ondergedompeld in De weg van liefde

Gepubliceerd op maandag

Maandagavond 1 november 2021. Ik ben terug in Nederland. Dat wil zeggen: mijn lijf is terug in Nederland.
Dinsdag – ik doe wat ik moet doen nu ik terug ben. Woensdag – ik voel de vermoeidheid. Doe een dag niets. Wil eigenlijk zo graag schrijven over het avontuur van De weg van liefde. Het lukt me niet. Nog niet.

Ondergedompeld

Vrijdagochtend in alle vroegte, tijdens het sporten, weet ik het ineens. Ondergedompeld. Ondergedompeld in De weg van liefde. Want dat is wat er deze week gebeurde. Schrijven. Delen. Praten. Huilen. Lachen. Verdriet. Boosheid. Worstelingen. Vreugde. Opluchting. Gezien worden. Gehoord worden.
Wat een prachtige teksten zijn er geschreven. Lange teksten. Korte teksten. Gedeeld met elkaar. Wat een prachtige gedichten zijn er geschreven. Kleine gedichten. Grote gedichten. Gedeeld met elkaar.
Wat een prachtige BeeldTaal-foto’s zijn er gemaakt. Gedeeld met elkaar. BeeldTaal-foto’s die weer inspiratie boden voor teksten. Voor gedichten.

Ondergedompeld in de warmte van de groep. De saamhorigheid. Elkaar zien. Horen. Elkaar steunen.

Ondergedompeld in de liefde van Maartje en Davide. In hun aandacht. Hun zorgvuldigheid. Hun liefde. De verrassingen van de heerlijke maaltijden die Davide voor ons bereidde. In het grote gele huis. Voor deze week ons thuis.
Codiponte ontdekken. Rust. Stilte. Aandacht. Historie. Zoeken naar beelden. Naar symbolen. Zoeken naar de juiste woorden voor gevoelens die zich aandienen. Weten dat je er mag zijn, met alles wat er is.
Genieten van het heerlijke BosBad waarin Ada de Vette – deelneemster aan De weg van liefde – ons meenam. Waarin Ada ons begeleidde naar meer verbinding ervaren met de natuur. Onze zintuigen zich nog verder te laten openen.

Ondergedompeld in De weg van liefde.
Zo is het gegaan. Zo kan het weer gaan. In de volgende Weg van liefde. In Codiponte. Een nieuwe datum wordt gepland.

16 x ver(t)rouwen – foto-expositie

Gepubliceerd op vrijdag

16 X VER(T)ROUWEN

Rosa van Ederen: Toen ik 16 was overleed mijn vader aan acute beenmergleukemie. Een heel groot verdriet en net iets te groot voor iemand van 16 om echt helemaal te bevatten. Dus kwam het verwerken ervan later.

Training

Twee jaar geleden heb ik een training gedaan voor mensen die op jonge leeftijd een ouder zijn verloren. Dat heeft mij veel inzichten gegeven over wat dit verlies met iemand doet. Ik ben Titia Liese en haar platform verlaatverdriet.nu heel erg dankbaar omdat het zo helpt lotgenoten te spreken en herkenning te vinden bij elkaar!

Foto-project

Uit deze training ontstond het idee om een fotoproject te doen. Ik wilde heel graag terug naar het moment dat ik mijn vader nog had. Dat ik 16 was. Ik wilde weer vaders, en dochters van 16 zien. Hen vast leggen met een activiteit die zij samen ondernemen om iets te zien van de band die zij hebben.

16 vaders en hun dochters

Ik ging op zoek en vond 16 vaders en hun dochters. Ik was aanwezig bij onofficiële autorijlessen. Ging ik mee het water in als ze aan het surfen waren. Of wandelde wat door het Noord-Hollandse polderlandschap.
Het waren hele bijzondere momenten voor mij om te zien hoe belangrijk hij voor haar is in die leeftijd. Ik zag hoe hij haar leerde vertrouwen op zichzelf. En hoe zij aan het einde van dat levensjaar al met een been in een meer zelfstandig leven stond.

Ver(t)rouwen

16 X VER(T)ROUWEN. Maar ook 16 x verder werken aan mijn verdriet ‘verrouwen’.
Begin 2021 vroeg ik heel brutaal de oprichter Ruben Timman van het mooiste fotografiemuseum in de wereld Museum of Humanity of ik misschien mijn fotoproject bij hem kon laten zien. En dat mocht! (en dat hier nog veel meer uitgekomen is, is alleen maar een bonus).

Mini-expo

Heel graag had ik vorig jaar op wat mijn vader zijn 70e verjaardag zou zijn geweest mijn mini-expo willen openen. Maar dat moest nog even een jaar op zich laten wachten.
En nu mag ik met veel enthousiasme delen dat 16 X VER(T)ROUWEN een maand lang te bezichtigen is!
Na de opening op 26 november a.s. voor genodigden ontvang ik op zaterdag en zondag 27 en 28 november persoonlijk graag een ieder die wil komen!
Voor praktische info zie: https://museumofhumanity.nl/bezoek
Heel graag tot dan!

Lees meer

Lees meer over Rosa van Ederen

Al werkend doe je verrassende ontdekkingen

Gepubliceerd op donderdag

Vijftien jaar geleden besloot ik: ‘ik stop met informatie zoeken over jong ouderverlies in de literatuur’. Tot die tijd las ik, maar vond nooit wat ik nodig had. ‘Ik stop er over te lezen. De informatie die ik nodig heb voor mijn Verlaat Verdriet-werk moet ik daar zoeken waar die informatie beschikbaar is. Bij mijzelf. Bij mijn mede-verlaat Verdriet-ers’.

Onderzoek

Ik onderzocht mijn eigen verhaal. Mijn eigen ervaringen. Nauwkeurig. En kwam tot verrassende ontdekkingen. Ik luisterde naar de verhalen van de Verlaat Verdriet-ers met wie ik al lang werk. Naar hun ervaringen. Onderzocht hun ervaringen. Nauwkeurig. En kwam tot verrassende ontdekkingen. Zo kreeg in de loop van vele jaren mijn visie op de impact van jong ouderverlies op de langere termijn vorm.

Titia, wacht even

Het is vrijdagmiddag, nu enige maanden geleden. We zijn aan het werk in de basisworkshop Verlaat Verdriet. ‘Titia, wacht even’ roep een van de deelnemers plotseling. Ik deel, als gewoonlijk tijdens de basisworkshop, de theorie over Verlaat Verdriet die ik heb ontwikkeld. We zijn al even op weg. ‘Wat jij nu zegt is precies wat Deb Dana schrijft in haar praktijkboeken over de polyvagaal-theorie en de werking van de nervus vagus.

Jong ouderverlies

Ik ben verrast. Ga na de workshop meteen op zoek naar de genoemde boeken. Bestel ze. Begin met lezen. En ja: het klopt. Het klopt precies op wat ik heb ontdekt. Op mijn bevindingen. Op wat ik al jaren zeg over de impact van jong ouderverlies. En ik ben verrast hoe bevindingen die ik nu lees al jaren geïntegreerd zijn in mijn Verlaat Verdriet-werk. In de Verlaat Verdriet-workshops die ik geef, in De kunst van het verbinden (momenteel niet beschikbaar). In schrijf-retreat De weg van liefde, in BeeldTaal. En in Rouw kent geen tijd.

Informatie

Ben je benieuwd naar Deb Dana over de polyvagaaltheorie en de werking van de nervus vagus? Deb Dana.
Ben je benieuwd naar mijn visie op de impact van het onomkeerbare verlies van je ouder(s) in je jeugd? Rouw kent geen tijd.

Wij zijn degenen die weten wat jong ouderverlies betekent

Gepubliceerd op woensdag

‘De dood van mijn moeder toen ik zeven jaar was heb ik allang verwerkt’ schreef een Verlaat Verdriet-er me jaren geleden. ‘Maar mijn lijf doet nog steeds iets anders.’
Ik herkende wat deze Verlaat Verdriet-er schreef. Kon me er helemaal in vinden.

Levenslange kwetsbaarheid

Afgelopen week schreef ik twee blogs over de levenslange kwetsbaarheid van Verlaat Verdriet-ers. Levenslang gevoelig voor stress  en Niet omdat ik zielig gevonden wil worden 
Zelf werd ik namelijk ook weer geconfronteerd met deze kwetsbaarheid. Het leek me eerlijk daarover te delen. Niet te doen alsof ik ‘het allemaal achter me heb gelaten’. Alsof die kwetsbaarheid niet (meer) over mij zou gaan.

Wat een mooie, hartelijke, lieve, ondersteunende reacties heb ik gekregen op deze blogs. Uit de grond van mijn hart dank ik jullie allemaal. De warmte van jullie reacties neem ik graag mee naar De weg van liefde: de schrijf-retreat voor Verlaat Verdriet-ers in Italië van 23-29 oktober a.s.

Maar…….

Nu de andere kant van het verhaal. Het ‘zakelijker’ verhaal. Hoe hartverwarmend de reacties ook waren: ik schreef deze blogs eigenlijk in de eerste plaats om – weer eens – de levenslange impact van het vroege verlies van je ouder(s) naar buiten te brengen. De impact en de gevolgen die jong ouderverlies door de dood op de langere termijn kunnen hebben. Hoe zeer die impact veel Verlaat Verdriet-ers levenslang kwetsbaar kan maken voor stress.

Tijd

Tijd om ons te realiseren dat de onbekendheid met de gevolgen van jong ouderverlies door de dood voor een groot deel aan onszelf ligt. Om ons te realiseren dat door deze onbekendheid nog steeds veel te veel Verlaat Verdriet-ers (en daar hoor je mogelijk zelf bij!) in de kou staan. Omdat adequate hulp te vaak niet voorhanden is.

Het is tijd om op te staan. Voor onszelf te gaan staan. Wij zijn degenen die weten wat jong ouderverlies betekent. Wij zijn degenen die weten wat het betekent om in je jeugd je ouder(s) te verliezen. En wat dat kan betekenen als je volwassen bent geworden.
Laten we het hebben over de gevolgen op de langere termijn. In plaats van ons steeds weer voor te laten houden hoe het voorkomen had kunnen worden. Of: hoe je er zo snel mogelijk vanaf kan komen.

Luister naar ons!
Leer van ons!

Niet omdat ik zielig gevonden wil worden

Gepubliceerd op dinsdag

In mijn blog Levenslang gevoelig voor stress (11-10-2021) schrijf ik over levenslange kwetsbaarheid. Ik zit er weer even middenin. Schrijf er over. Praat er over. Nu met wat minder ‘afstand’, dan wanneer het niet direct over mijzelf gaat.

Nu gaat het wel over mijzelf. De reacties die ik krijg gaan dus ook over mij. En dan gebeurt het weer. Ik heb het over ruptuur. Over trauma. Over de impact van het onomkeerbare verlies van je ouder(s) in je kindertijd. De existentiële crisis. De eenzaamheid.

Ja maar……..

Ja maar…….. hoor ik dan.
Andere mensen maken ook trauma’s mee……..
Voor mensen kan het verlies van een ouder een ruptuur zijn, ook al zijn ze op het moment van dat verlies al (ruimschoots) volwassen……..
Andere mensen kunnen ook eenzaam zijn……..
Ook andere mensen kunnen verliesangst in zich meedragen (Verliesangst bij Verlaat Verdriet-ers zie: Rouw kent geen tijd / Hechtingscyclus)……..
Andere mensen maken ook heftige dingen mee…….

Of: vergeet niet wat het je heeft opgeleverd.

Jaaah

Jaaah. Ik weet het. Heus. Ik weet het. En jaaah, ik weet dat het belangrijk is je te realiseren dat je als Verlaat Verdriet-er niet het alleenrecht hebt op leed. Ook niet op het ergste leed.
En jaaah, ik weet dat het vroege verlies van mijn moeder mij ook veel heeft opgeleverd. Bijvoorbeeld: mijn Verlaat Verdriet-werk, waardoor ik nu begrijp wat er in me gaande is – zonder ervan, zoals vroeger, in paniek te raken. 

Maar….

Maar…..
Op het moment dat ik me ellendig voel omdat m’n lijf in de stress is, ik geen controle lijk te hebben over wat er met me gebeurt, wil ik me – tenminste voor even – gezien voelen. Gehoord. Erkend.
Niet omdat ik zielig gevonden wil worden. Niet omdat ik om medelijden vraag. Maar omdat ik weet dat het noodzakelijk is om erkenning te ervaren van de impact van jong ouderverlies.

Erkenning

Erkenning is nodig voor heling.
Jezelf erkennen is nodig om op een goeie manier voor jezelf te kunnen zorgen (dus niet: chocola gaan eten. Niet die borrel nemen. Geen chips. Niet die blow gebruiken. Niet de verbinding verbreken).
Zorg voor jezelf is nodig om te kunnen helen.
Niet meer. En niet minder.

Levenslang gevoelig voor stress

Gepubliceerd op maandag

‘Als je in je jeugd een ouder bent verloren – of je beide ouders! – blijf je gevoelig voor stress. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van toen is een kwetsbare plek geworden, die levenslang met je meegaat.’

Ontdekking

Ik hoor het mezelf zeggen. Tegen Verlaat Verdriet-ers. Tegen andere mensen. Ik weet niet hoe vaak. Elke keer weer.
In de afgelopen week kwam ik er achter dat ik op de een of andere manier ben gaan denken dat wat ik zo vaak ik tegen andere mensen zeg niet voor mijzelf zou gelden. Want: zelf ben ik geheeld.

Van buiten-af

In korte tijd stapelden zich afgelopen week een aantal invloeden op ‘van buitenaf’. Te voorzien. En niet te voorzien. Voorzien. En niet voorzien.
Afgelopen week was het een jaar geleden dat mijn partner overleed.
Ook afgelopen week kwam mijn buurman me vertellen dat hij zijn huis heeft verkocht. Dat betekent voor mij dat er nu echt ‘van buitenaf’ op mijn huis wordt geaasd.
Een nabij persoon, die mij erg aan het hart gaat, verzeilde afgelopen week in problemen.
Iemand op wier kundigheid ik blindelings moest vertrouwen deed niet wat ik van haar nodig had.

Onrust

Ik sliep steeds slechter. Sliep in, werd wakker. En lag uren wakker in m’n bed. Niet omdat ik lag te piekeren, maar omdat mijn lijf niet meer wilde gaan slapen. Ik voelde me onrustig. Kon me niet concentreren. Vergat woorden voor ik ze uit kon spreken. Voelde overal spanning in m’n lijf. Was doodmoe. En werd nog steeds meer doodmoe.

Gevoelig

Ik weet het.
‘Als je in je jeugd een ouder bent verloren – of je beide ouders! – blijf je gevoelig voor stress. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van toen is een kwetsbare plek geworden, die levenslang met je meegaat.

Ook bij mij.
Ja, ik ben geheeld. Maar met een kwetsbare plek.
Goed om weer eens te ervaren hoe dat ook al weer voelt.
Voor ik er weer van alles over ga zeggen.