Tips voor mensen in je omgeving: Niet gezien en gehoord gevoeld

Gepubliceerd op woensdag

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

Niet gezien en niet gehoord gevoeld

Veel mensen die als kind een ouder hebben verloren, hebben zich toen niet gezien en niet gehoord gevoeld.
Mensen die zich toen niet gezien en gehoord hebben gevoeld, zijn waarschijnlijk niet op een voor hen goede manier getroost. Het ontbreken van de juiste troost kan verstrekkende gevolgen hebben voor hun latere leven. Deze mensen vertonen vaak sterk vermijdingsgedrag en ze kunnen moeilijk om hulp vragen.

Tip

Je hoeft niet degene te zijn die alsnog troost geeft.
Vraag of zij/hij een vorm van troost in haar/zijn leven kent. Welke vorm die troost heeft en wat die troost voor haar/hem betekent.
Stevig vastgehouden worden is een groot verlangen bij veel mensen die als kind een ingrijpend verlies hebben geleden.

Meer hoef je vaak helemaal niet te doen.
Je hoeft niets te zeggen. De kwaliteit van jouw aanwezigheid is veel belangrijker dan alles wat je zou kunnen zeggen. Maar vraag voor de zekerheid wel even of je zo dicht bij mag komen.

Eerstvolgende TIP

Herinneringen

Bestellen

Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

Delen

Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: tips voor mensen in je omgeving

Gepubliceerd op dinsdag

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

In afgelopen tijd heb ik een aantal keren per week Veelgestelde vragen bij Verlaat Verdriet en verlate rouw uit het Verlaat Verdriet (VerWerkboek met je gedeeld.
In de komende weken deel ik – op dezelfde manier en ook uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek – Tips voor mensen in je omgeving met je.

Eerstvolgende TIP

Niet gezien en niet gehoord gevoeld.

Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Inleiding

Als je geïnteresseerd bent in Verlaat Verdriet

Moeilijk te begrijpen

Je leest naar alle waarschijnlijkheid dit hoofdstuk omdat je van dichtbij iemand kent die jong een ouder, of beide ouders, heeft verloren door overlijden.
Om deze persoon geef je en zij/hij is belangrijk voor je. Maar het is ook iemand die misschien wel eens gedrag vertoont, dat voor jou even moeilijk te begrijpen als te hanteren is.

Onbegrepen

In sommige gevallen zal de persoon in kwestie open zijn over het verlies en de gevolgen die dat voor haar/zijn leven heeft gehad. In veel gevallen echter zal dat niet zo zijn. De ander is niet gewend om over het verlies te praten en voelde zich in het verleden misschien te vaak onbegrepen om het nog eens te proberen. Het is over het algemeen tenslotte ook niet de gewoonte om te praten over een verlies dat al zo lang geleden heeft plaatsgevonden. Voor veel mensen is het moeilijk om over het vroege verlies te praten, zeker als daar geen directe aanleiding toe is. Je doet dat nu eenmaal niet.

Schaamte

Bovendien ligt altijd de angst op de loer te moeten huilen en daar niet meer mee op te kunnen houden. En dan is er nog de grote schaamte, die veel mensen voelen over het feit ze nog steeds last hebben van een verlies dat al zoveel jaren geleden heeft plaatsgevonden. Want dat kan toch niet normaal zijn?
Reacties van andere mensen kunnen dan ook erg pijnlijk zijn: ‘Zó lang geleden? Daar kun je nu toch geen last meer van hebben’? ‘Je koestert je verdriet’. ‘Je idealiseert je moeder/je vader’. ‘Denk je dat ik zo’n leuke ouder heb gehad?’ ‘Nou, gelukkig wordt daar tegenwoordig veel beter mee om gegaan’.

Jouw eigen levensverhaal

Om de ander beter te kunnen begrijpen en te ondersteunen is het van belang dat je je bewust bent van je eigen levensverhaal. als partner, als kind, als familielid, als collega of als hulpverlener.
Misschien leed je als volwassene zelf een ingrijpend verlies.
Of misschien verloor ook jij als kind een ouder en hoor je bij de mensen die daar, naar beste weten, nooit last van hebben gehad.
Dan is het toch belangrijk om te weten welke invloed dit verlies op je latere leven heeft gehad. Realiseer je in ieder geval dat ‘er geen last van hebben’ op zich geen verdienste is. Het is dan waarschijnlijk ook niet erg helpend als je reactie op de ander is ‘Daar heb ík nooit last van gehad!’ op een moment dat de ander er nu juist wèl last van heeft.

Je eigen relatie met je ouder(s)

Ook bestaat de mogelijkheid dat jij geen goede relatie hebt (gehad) met één van je beide ouders of misschien heb je zelfs met je beide ouders een slechte relatie (gehad). Natuurlijk heb je ook het recht daar aandacht voor te vragen. Maar als je dat doet op het moment dat de ander aandacht vraagt voor haar/zijn verlies, krijg je naar alle waarschijnlijkheid de voorspelbare reactie. ‘Jij hèbt tenminste een moeder/een vader. Jij hèbt tenminste ruzie kunnen maken’
Of: ‘Jij hèbt je moeder/je vader tenminste nog. Jij kunt het nog goedmaken’.

Je eigen ervaringen met Verlaat Verdriet

Misschien ben je opgevoed door een ouder die jong een ouder heeft verloren en ben je daardoor, in zekere zin, al sinds lang van dichtbij betrokken bij een geschiedenis met Verlaat Verdriet.
Dan kan een vergelijking met het verhaal dat je op dit moment te horen krijgt zich al gauw voordoen. In dat geval is het goed de ander eerst de gelegenheid te geven vrijuit haar/zijn verhaal te vertellen, zonder dat je het verhaal van de ander overneemt door met jouw verhaal te komen. Ook al hoor je  nog zo veel overeenkomsten met het verhaal dat je al kende.

KInd van een ouder die jong een ouder is verloren

Als je zelf een kind bent van een ouder die jong een ouder heeft verloren, is het belangrijk dat je de kenmerkende patronen bij verlaat verdriet leert kennen. Zodat je de verschillen kunt leren zien tussen aangeboren karaktereigenschappen en patronen die lijken op karaktereigenschappen, maar die veroorzaakt zijn door het vroege verlies.

Kennis en begrip

Met meer kennis over de gevolgen van zo’n verlies op de ontwikkeling van de identiteit zul je meer begrip op kunnen brengen voor Verlaat Verdriet. Ook ten aanzien van het verlaat verdriet van je moeder of vader.

Verhaal vertellen

Voor degene die nu je begrip en je hulp vraagt, is het belangrijk dat zij/hij zich werkelijk door jou uitgenodigd voelt om haar/zijn verhaal te vertellen. Ook als de persoon in kwestie de behoefte heeft het verhaal vaker dan één keer te vertellen. Op een verhaal dat zoveel jaren niet verteld kon worden, moet namelijk geoefend worden.
Wel kan het ruimte geven, zowel voor jou als voor de ander, als je de persoon in kwestie aanraadt ook gebruik te maken van de mogelijkheden van (digitaal) contact, bijvoorbeeld via het besoten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

Lees Tips voor Verlaat Verdriet in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Gaat dit ooit over?

Gepubliceerd op dinsdag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Gaat dit ooit over?

Antwoord

Je ouder ontbreekt

Een ingrijpend verlies in je jeugd groeit een leven lang met je mee.
Je ouder ontbreekt als je naar een andere school gaat. Je eerste verliefdheid uitloopt op een teleurstelling. Een schooldiploma haalt. Op kamers gaat wonen. Afstudeert. Je eerste baan krijgt. Trouwt. Kinderen krijgt. Kinderen opvoedt.
Zich nieuwe ingrijpende verliezen in je leven voordoen. Je huwelijk dreigt mis te lopen. Verhuist. Je huis aan het verbouwen bent. Grootouder wordt.
En op ontelbaar andere momenten gedurende je leven.

Verwerkings- en veranderingsproces

Het verdriet om de vroege dood van je ouder kan een leven lang met je mee gaan, maar het hoeft je leven niet meer te beheersen.
Een verlaat rouwproces is een verwerkingsproces en een verwerkingsproces is ook, zeker als het gaat om verlaat verdriet, een veranderingsproces.

Toewijding

Wat een veranderingsproces het meest van alles nodig heeft is toewijding.
Wat je zelf in een verlaat rouwproces vooral nodig hebt is tijd, geduld, aandacht en liefde. Totdat je op een dag voelt dat je zonder schaamte en zelfverwijt kunt huilen om je ouder. Of totdat je op een dag voelt dat je over je ouder kunt praten zonder de angst dat je in huilen uit zult barsten.

Troost

Wanneer dat moment zich bij jou voor zal doen valt moeilijk te voorspellen. Laat het je op dit moment tot troost zijn, dat veel mensen je met hun verlate rouwproces zijn voorgegaan. Mensen die nu zeggen: het was een grote en moeilijke klus, maar ik ben blij dat ik hem aangegaan ben.

Maak gebruik van de mogelijkheden die er voor je zijn

Ben je Verlaat Verdriet-er?
Verloor je je ouder(s) in je jeugd?
Wil je meer weten over de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn?

Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw in de boeken die Titia Liese geschreven heeft;
Lees de hele verlaatverdriet-website;
Meld je aan voor de basisworkshop Verlaat Verdriet of de basisworkshop Dubbel Ouderverlies;
Stel je op de hoogte van de jaartraining De kunst van het verbinden
Informeer je via de blogs van Titia Liese en abonneer je op deze blogs via Home op deze site.
Neem contact op met Titia Liese als je meer wilt weten

Hoe ga ik om met andere mensen?

Gepubliceerd op maandag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Hoe ga ik om met andere mensen?

Antwoord

Schaamte

Soms is het o zo moeilijk om mensen in je omgeving, bijvoorbeeld gezinsleden, vrienden of collega’s, te vertellen over het vroege verlies van je ouder.
Nog moeilijker kan het voor je zijn om te vertellen wat dat verlies op dit moment van je leven met je doet. Andere mensen, buitenstaanders, begrijpen het niet, want het verlies heeft toch al zo lang geleden plaatsgevonden.
Ondertussen voel je je waarschijnlijk erg ongemakkelijk en schaam je je er eigenlijk voor dat dit verdriet nog steeds bij je opspeelt. Je houdt dus maar liever je mond, dan dat je er over vertelt.

Woorden leren geven aan gevoelens

Overwin je schroom, ook als je je ellendig voelt. Het is een deel van het verlate rouwwerk dat je te doen hebt om woorden te leren geven aan de gevoelens die je hebt over de vroege dood van je ouder.

Vertel

Het helpt je je aarzelingen om erover te praten te overwinnen, als je je realiseert dat je, door er wel over te praten, een meer dan waardevolle bijdrage levert aan het gewoner en meer bespreekbaar maken van Verlaat Verdriet.
Vertel het daarom wèl.
Vertel wat het vroege verlies van je ouder met jou en met je leven heeft gedaan.
Tegen welke gevoelens en patronen je nu, als volwassene, aanloopt.
Dat je, net als zoveel andere mensen, worstelt met het verlies van je ouder(s), met je Verlaat Verdriet en je verlate rouwproces.

Bijdrage

Lever jouw persoonlijke bijdrage aan een bredere erkenning van Verlaat Verdriet. Zodat meer mensen zich begrepen kunnen voelen.
In plaats van altijd te moeten vechten tegen scepsis, ongeloof, minachting en onbegrip.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Wat kunnen familieopstellingen me brengen in verband met Verlaat Verdriet?

Gepubliceerd op zaterdag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Wat kunnen familieopstellingen me brengen in verband met Verlaat Verdriet?

Antwoord

Verstoringen

Als je jong een ouder hebt verloren, kan het helend voor je zijn om weer contact te maken met de oorspronkelijke plek die je in je gezin van herkomst had.
De kans is namelijk groot dat de plek die je als kind had, als gevolg van het verlies van je ouder, onduidelijk is geworden of zelfs totaal veranderde. Bijvoorbeeld omdat je de rol van je moeder op je moest nemen. Of omdat je ‘de man in huis werd’.
Dan kreeg je verantwoordelijkheden op je schouders geschoven, die niet bij je kind-zijn pasten.
Deze ingrijpende veranderingen brachten verstoringen teweeg, die je sindsdien met je mee draagt in alle relaties die je in je verdere leven bent aangegaan.

Veranderingen

Als je met deze verstoringen in een familieopstelling aan het werk gaat, creëer je innerlijke ruimte. Daarmee kunnen zich wezenlijke veranderingen voltrekken.
Als representant raak je in een opstelling altijd aan je eigen thema’s, waardoor een familie opstelling ook voor representanten helend werkt.

Verlaat Verdriet

Met name in een familieopstelling waarin verlaat verdriet het gezamenlijke thema is, kunnen zich niet alleen bij jou, maar ook bij de andere aanwezigen diepgaande veranderingen voltrekken. Zowel tijdens de opstelling maar ook in de tijd daarna.

De kunst van het verbinden

In de jaartraining De kunst van het verbinden werken we op dag twee ‘Je eigen plaats in het leven’ met werkvormen die verwand zijn aan familieopstellingen.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Hoe ga ik om met mijn overgebleven ouder?

Gepubliceerd op vrijdag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Hoe ga ik om met mijn overgebleven ouder?

Antwoord

Je overgebleven ouder

Veel mensen die jong een ouder hebben verloren zijn als gevolg van dit verlies terecht gekomen in een problematische relatie met hun overgebleven ouder.
Als dat bij jou het geval is kan je ouder er moeite mee hebben dat jij je alsnog zo intensief bezighoudt met het verlies van toen.
De kans is dan groot dat je ouder dat ervaart als een beschuldiging aan haar/zijn adres.

Verlaat Verdriet

Dan kan het de druk wat van de ketel halen als je vertelt over Verlaat Verdriet. Over het feit dat veel meer mensen worstelen met deze problematiek.
Laat je ouder erover lezen. Geef haar/hem het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek.
Vertel haar/hem dat de moeilijkheden die je in dit verband ervaart niet alleen jouw exclusieve problemen zijn.
Het feit dat je je nog bezig houdt met je overleden ouder hoeft niet te betekenen dat je andere ouder niet goed gehandeld zou hebben.
Het betekent in de allereerste plaats dat jij je weer verbonden wilt kunnen voelen met de ouder die jou zo lang ontbroken heeft.

Lege plek

Hoe goed je overgebleven ouder ook met het verlies is omgegaan: er bleef een lege plaats achter die niemand in kon vullen. Onderzoek in dit verband eens bij jezelf of je in je leven in de eerste plaats jouw moeder/jouw vader hebt gemist. Of dat je vooral een moeder/een vader hebt gemist.
Over jouw overleden moeder/jouw overleden vader zal je ouder je veel kunnen vertellen. Maar het verlangen naar een moeder/een vader kan zij/hij niet voor je invullen. Want hoe goed je overgebleven ouder de lege plaats ook heeft proberen op te vullen: moeders kunnen moederliefde geven en vaders kunnen vaderliefde geven. Moeders kunnen geen vaderliefde geven. Vaders kunnen geen moederliefde geven. Ook al zullen er ouders zijn die heel vergaand de ontbrekende liefde hebben kunnen compenseren. Het kan onmogelijk hetzelfde zijn.

Partner en ouder

Vergeet in het gesprek met je ouder ook vooral niet dat zij/hij praat over haar/zijn overleden partner, terwijl jij het hebt over je overleden ouder. Het gaat om dezelfde persoon, maar tegelijkertijd om totaal verschillende rollen die zij/hij heeft vervuld.
Ook voor jouw ouder kan het een moeilijke opgave zijn om zich los te kunnen maken van de relatie die hij/zij met je overleden ouder heeft gehad. Om ten volle te kunnen  beseffen dat voor jou je overleden ouder in de allereerste plaats jouw ouder is geweest. Dat zij/hij pas in de tweede plaats voor jou de partner van je overgebleven ouder was.

Je overgEbleven ouder en jij

Ten aanzien van de relatie met je overgebleven ouder kan het in je proces van groot belang zijn om je ervan bewust te worden op welke manier je je tot haar/hem verhoudt. Wellicht ben je op dit moment ouder dan zij/hij was toen zij/hij haar/zijn partner verloor. Kun je het nu opbrengen om vanuit dat volwassen perspectief naar je overgebleven ouder te kijken. Ook jouw ouder heeft naar alle waarschijnlijkheid met de moed der wanhoop geprobeerd de scherven bij elkaar te rapen. Er het beste van te maken. Heeft het niet op kunnen brengen het anders te doen dan het gegaan is. Waarschijnlijk fout op fout gestapeld. Probeert om de pijn van het tekort te verbergen. Zoals zoveel verborgen is gebleven na de dood van je andere ouder.

Ruimte

Tenslotte kan het in de relatie die je nu nog met je overgebleven ouder hebt een grote rol spelen dat je mogelijk als kind te weinig ruimte hebt gekregen. Te weinig ruimte hebt kunnen nemen om de boosheid op de ouder die ‘zomaar’ uit je leven verdween te uiten. Aan haar/hem te adresseren.
De kans is in dan groot dat je die boosheid bent gaan richten op je overgebleven ouder. Het is niet gezegd dat dit in jouw situatie speelt, maar het kan goed zijn het toch bij jezelf te onderzoeken.
De relatie met je ouder zal meer ruimte krijgen als je ook dit aspect in alle eerlijkheid onder ogen wilt en kunt kunt zien.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Nieuwe datum basisworkshop Dubbel Ouderverlies

Gepubliceerd op woensdag

Samen met Albertine Richaerts heb ik een nieuwe datum vastgesteld voor de basisworkshop Dubbel Ouderverlies: 27, 28 en 29 juni 2019.

Workshop Dubbel Ouderverlies

De basisworkshop Dubbel Ouderverlies is de workshop speciaal voor mensen die in hun jeugd beide ouders hebben verloren door overlijden. In principe volgt de workshop Dubbel Ouderverlies het zelfde programma als de basisworkshop Verlaat Verdriet.
Aan de workshop Dubbel Ouderverlies nemen uitsluitend volwassenen deel die in hun jeugd (dus voor hun twintigste) beide ouders hebben verloren door overlijden.

Inhoud

De basisworkshop Dubbel Ouderverlies is een samenwerkingsproject van Titia Liese en Albertine Richaerts.
Albertine verloor als kind haar beide ouders door overlijden.

Het volgen van de workshop Dubbel Ouderverlies geeft je de gelegenheid gedurende 2,5 dag + een Terugkomdag intensief aandacht te besteden aan het vroege verlies van je beide ouders. Te delen met ervaringsgenoten. Te leren van de theoretische onderbouwing van Verlaat Verdriet en verlate rouw van Titia Liese.

In de tijd tussen de workshop en de Terugkomdag geef je uitvoering aan voornemens die je tijdens de workshop formuleert. Voornemens die passen bij jou, bij jouw specifieke situatie, bij jouw wensen en bij jouw mogelijkheden.

Lees meer

Lees meer over de basisworkshop Dubbel Ouderverlies.

Informatie 

Neem voor meer informatie contact op met Titia Liese via het Contactformulier of telefonisch 0341- 260 289 / 06- 53 76 58 43 of met Albertine Richaerts 045-405 4191 / www.albertinerichaerts.nl

Aanmelden

Aanmelden via het Aanmeldingsformulier.

Berichten van deelnemers

‘Eindelijk heb ik het gevoel gehad dat ik er helemaal mocht zijn.’
‘Ik begrijp nu veel beter hoe het in elkaar zit…..’
‘Wat een warmte, wat een begrip, wat een herkenning en wat een erkenning.’
‘Ik ben zo opgelucht, ik kan weer verder.’
‘De begeleiding van Titia en Albertine is zo warm en zo liefdevol – ik voelde me thuis, wat voor mij heel bijzonder is.’

Hoe ga ik om met het kind in mij?

Gepubliceerd op woensdag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Hoe ga ik om met het kind in mij?

Antwoord

Het kind in je

Als je als kind een ouder hebt verloren, hield op dat moment de verbinding met je levende ouder op. Het contact stopte abrupt, zoals een film plotseling kan stoppen. Terwijl je haar/hem nog zo hard nodig had om je te begeleiden naar volwassenheid.
Dat kind, dat toen zo plotseling alleen gelaten werd met haar/zijn verdriet, zit nog steeds in je.

Zorg en aandacht

Het vraagt waarschijnlijk op dit moment niet alleen van jou de zorg en de aandacht die het toen niet gekregen heeft, maar ook van andere mensen. Want diep van binnen vindt het kind het eigenlijk nog altijd vanzelfsprekend dat er voor haar/hem gezorgd wordt. Het wil bij de hand genomen worden.

Pijnlijke kant

Een pijnlijke kant voor het kind in je mag hier daarom niet onbesproken blijven. Veel mensen hebben zich namelijk zelf van dit innerlijke kind afgekeerd en hebben er in de grond van hun hart eigenlijk een hekel aan.
Want het kind is behoeftig.
Het is klein.
Voelt zich zwak en in de steek gelaten.
Zeurt om aandacht.
Leeft in grote eenzaamheid.
Het heeft verdriet.

Herstel van je levenskracht

Het herstel van de relatie met dit kind in je is waarschijnlijk niet alleen een van de grootste en moeilijkste opgaven. Het is zeker ook één van de mooiste opgaven in het helingsproces dat een verlaat rouwproces is.
Op het moment namelijk, waarop je beseft dat dit kind in wezen je levenskracht is, heb je één van de belangrijkste sleutels van een verlaat rouwproces in handen. Je zult  geen seconde meer aarzelen om dit innerlijke kind te omarmen. Het vast te houden en het in onvoorwaardelijke liefde alles te geven wat het nodig heeft.

Groeien en volwassen worden

Het herstel van je contact met het kind in je biedt je ook de gelegenheid om te groeien naar een nieuw omslagpunt in je proces. Namelijk naar het moment van het werkelijk volwassen worden.

Van kindperspectief naar volwassenperspectief

Vanaf het moment, waarop je ouder uit je leven verdween, werd zij/hij wat jij van haar/hem dacht. Wat je niet van haar/hem dacht. Omdat zij/hij niet alleen letterlijk maar ook figuurlijk uit je leven verdween.
Het beeld dat je nu nog van je ouder hebt, is dus het beeld dat je als kind had. Je moeder/je vader is groot, altijd sterk. Misschien nog wel volmaakt. Jij bent klein. Een kind nog.
Maar intussen ben jij ook ruimschoots volwassen geworden.
Je bent, niet alleen in leeftijd en in lengte maar ook in ontwikkeling, haar/zijn gelijke geworden.
Misschien ben je inmiddels zelfs ouder dan je ouder ooit is geworden.
Maar het beeld dat je van haar/hem hebt is nog steeds het beeld dat je toen had. Je kijkt dus naar je ouder vanuit je kindperspectief.

Gelijkwaardig

Dat perspectief veranderen en je ouder leren zien vanuit gelijkwaardigheid en erkennen dat je ouder weliswaar voor jou een heel speciaal iemand is, maar tegelijkertijd ook een heel gewoon mens, betekent dat je een nieuw omslagpunt in je rouwproces hebt bereikt en dat je het verlies van je ouder in je leven hebt geïntegreerd.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Hoe lang duurt een verlaat rouwproces?

Gepubliceerd op maandag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Hoe lang duurt een verlaat rouwproces?

Antwoord

Persoonlijk proces

Over de duur van een verlaat rouwproces valt eigenlijk niets te voorspellen. Daarvoor is een dergelijk proces veel te veel een persoonlijk proces waarop een veelheid aan factoren van invloed is.
Heb je bijvoorbeeld een drukke baan, of heb je dat juist niet?
Sta je aan het begin van je carrière of ben je op dit moment juist in rustiger vaarwater?Woon je in je eentje of woon je met andere mensen samen?
Heb je een vaste partner of heb je die juist niet (meer)?
Zorg je voor jonge kinderen of juist niet (meer)?
Heb je in je leven al veel zelfonderzoek gedaan of sta je nog helemaal aan het begin van je zoektocht?
Welke leeftijd had je toen je ouder overleed?
Op welke wijze overleed je ouder?
Hoe heeft het gezinsverband van je gezin van herkomst zich ontwikkeld?
Op welke wijze heeft je levensloop zich na de dood van je ouder ontwikkeld?

Onder meer deze traceerbare factoren maken deel uit van je persoonlijke levensomstandigheden.

Andere factoren

Maar ook minder duidelijk te omschrijven factoren hebben hun invloed op het verloop en de duur van je proces.
De intensiteit waarmee je je wijdt aan het proces is daar een voorbeeld van, maar ook het door jou verlangde resultaat.
Is je proces afgerond als je je ouder de plaats gegeven hebt in je leven die haar/hem toekomt? Of is je proces afgerond als je verlost bent van de angstaanvallen die je leven gekenmerkt hebben?
Ben je pas tevreden als je niet alleen de weg naar jezelf hebt gevonden, maar je ook de vreugde hebt ervaren jezelf teruggevonden te hebben?

Handreikingen bij verlate rouw

Al deze factoren tezamen maken het onmogelijk een uitspraak te doen over de duur van een verlaat rouwproces. De Handreikingen bij verlate rouw: zien & gezien worden, horen en gehoord worden, herkennen, onderkennen, erkennen, accepteren, herwinnen, handelen helpen je in de loop van het proces te bepalen welke stappen je al hebt gezet en welke je nog wilt zetten.
Tip: lees de Handreikingen bij verlate rouw 

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Hebben mannen minder last van verlaat verdriet dan vrouwen?

Gepubliceerd op vrijdag

Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw, en antwoorden.

Over Verlaat Verdriet en verlate rouw valt veel te zeggen en te schrijven en er valt nog veel meer over te vragen.
Een aantal van de veelgestelde vragen – en antwoorden! – vind je de komende tijd in de blogs van Titia.

Vraag

Hebben mannen minder last van verlaat verdriet dan vrouwen?

Antwoord

Meer dan een miljoen

Meer dan een miljoen Nederlanders verloren in hun jeugd een ouder door overlijden. Een ruwe schatting leert dan dat er ruim 250.000 mannen zullen zijn die hun vader hebben verloren, ruim 250.000 vrouwen die hun vader hebben verloren, ruim 250.000 mannen die hun moeder hebben verloren en ruim 250.000 vrouwen die hun moeder hebben verloren.

Workshops Verlaat Verdriet

Naar alle waarschijnlijkheid zijn de gevolgen van het vroege verlies van een ouder voor mannen even groot als voor vrouwen. Toch zijn het tot nog toe in de eerste plaats vrouwen die deelnemen aan de workshops Verlaat Verdriet, zoals je ook in dit Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek aan de ervaringsbijdragen kunt zien. Deze verhoogde deelname van vrouwen heeft diverse oorzaken. Bijvoorbeeld als gevolg van het feit dat het Verlaat Verdriet-werk in 1996 begonnen is: namelijk met het werk voor dochters zonder moeder en de workshops Zonder Moeder. Pas na verloop van een aantal aanloopjaren is het werk uitgebreid naar Verlaat Verdriet en konden ook mannen deel gaan nemen aan de workshops.

Mannen en vrouwen

Naast dit gegeven zijn vrouwen, eerder dan mannen, geneigd emotionele ongenoegens tegen zichzelf te richten. Ze hebben zo een grotere kans om emotioneel vast te lopen. Bovendien zijn vrouwen vaak, meer dan mannen, geneigd de oorzaak van hun ongenoegens in zichzelf te zoeken. Ze gaan eerder met zichzelf aan het werk.

Je verbonden voelen

Een belangrijk aspect in verband met het vroege verlies van een ouder en deelname aan Verlaat Verdriet-werk is waarschijnlijk gelegen in het feit dat het voor vrouwen een biologische noodzaak is om zich verbonden te voelen. De onomkeerbare breuk met een ouder kan dit vermogen bij een meisje tot contact ernstig aantasten. Zeker als het gaat om het verlies van de moeder.

Emotionele ondersteuning

Mannen nemen waarschijnlijk minder gauw deel aan een Verlaat Verdriet-workshop, omdat ze langer emotioneel worden gesteund door hun vrouw dan vrouwen zich door hun man gesteund voelen. Mannen komen vaak pas naar de workshop, als hun vrouw heeft aangegeven dat ze er genoeg van hebben altijd maar begrip op te brengen. Om altijd haar man te steunen.

Werkgebonden cursussen

Bovendien zijn mannen, meer dan vrouwen dat zijn, geneigd om de oorzaak van gevoelens van ongenoegen buiten zichzelf te zoeken. Ze gaan eerder cursussen en trainingen volgen die verband houden met hun werk.
Of ze reageren zich af door te gaan sporten.

Ook voor mannen

De dagelijkse praktijk van het Verlaat Verdriet-werk laat echter zien, dat de mannen die naar de workshops komen, dezelfde pijn en moeite met de vroege dood van hun ouder ondervinden als vrouwen. Zeker als het gaat om het gemis van de ouder. Als het gaat om de gevolgen die de vroege dood van hun ouder voor de rest van hun leven heeft gehad.
Ook in het leven van mannen kan het verbroken contact verstrekkende gevolgen hebben voor de manier waarop ze als volwassene in het leven staan.

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek

Lees meer over Verlaat Verdriet en Veelgestelde vragen over Verlaat Verdriet en verlate rouw in het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, geschreven en samengesteld door Titia Liese.

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek