De realiteit onder ogen zien
Sonja Barend (1941) en Wolf Biermann (1936) zien de realiteit van de levenslange invloed van het vroege verlies van hun vader onder ogen.
‘Mamma, wat is er gebeurd met mijn vader?’
‘Het ingebakken verdriet om mijn vader is de wet waar ik naar leef.’
Aan het woord Sonja Barend en Wolf Biermann in interviews over de auto-biografieën die ze geschreven hebben. Twee levens, van een succesvolle vrouw en een succesvolle man. Allebei heel jong hun vader verloren. De Nederlandse Sonja Barend en de Duitse Wolf Biermann. Beider levens hebben in het teken gestaan van het vroege verlies van hun vader.
De dood hoort bij het leven
Tegelijkertijd is het boek van Mariken Spuy uitgekomen: Rouw bij kinderen en jongeren. Met dit boek pleit Spuy kinderen vertrouwd te maken met de dood. De dood hoort bij het leven. Dat kunnen kinderen zeker leren.
Dat geloof ik: de dood hoort bij het leven.
Maar: een kind hoort geen ouder te verliezen. Een kind heeft haar/zijn ouder nodig.
Onder ogen zien
Altijd weer mis ik – bij welke ‘rouwdeskundige’ dan ook als het gaat om kinderen die een ouder verliezen – de link naar volwassenheid. Naar de volwassenen die als kind een ouder hebben verloren door de dood. Naar Verlaat Verdriet-ers dus.
Niet alleen kinderen moeten de realiteit van de dood onder ogen leren zien (veel Verlaat Verdriet-ers geven overigens aan dat als kind zeker gedaan te hebben, terwijl het de volwassenen in hun omgeving waren die nog steeds om de dood heen draaiden) – minstens zo belangrijk en minstens zo noodzakelijk is het onder ogen zien van de realiteit van het menselijk tekort. Want: vele malen invloedrijker op het verdere leven van het kind.
Dus: onder ogen leren zien van die realiteit.
De realiteit van het menselijk tekort.
Door alle betrokkenen.
Toen en nu.
Het menselijk tekort
Het menselijk tekort van de overgebleven ouder die, zelf zwaar beschadigd, verder moet zien te gaan. Ongewenst, door tussenkomst van de dood, alleenstaand ouder en alleenstaand opvoeder geworden. ‘Op het moment dat de ouder daar het minst toe in staat is, wordt het meest van haar/hem gevraagd. Dat is een bovenmenselijke taak’. Woorden van deze strekking las ik jaren geleden van een psychiater die zowel kinderen als volwassenen in behandeling had. Een psychiater die wel de doorgaande lijn van jong ouderverlies onder ogen zag.
Slechts 20%
Vierenzestighonderd kinderen verliezen in hun jeugd een ouder door de dood. ‘Slechts 20% van deze kinderen houdt psychische klachten na het overlijden’, aldus mevrouw Spuy. Dat betekent: 1.280 kinderen.
Laten we de berekening van mevrouw Spuy hier op deze plek het voordeel van twijfel geven.
Laten we kijken naar de leeftijd van Sonja Barend (76) en Wolf Biermann (81). De gevolgen van jong ouderverlies zou je levenslang kunnen noemen. In elk geval: zij geven dat zelf aan. Niet onbelangrijk, lijkt me.
Laten we uitgaan van Verlaat Verdriet-ers tot aan de leeftijd van 95 jaar.
Laten we hier een kleine berekening maken: van 20-95 jaar (Verlaat Verdriet gerekend vanaf 20 jaar) = 75 x 1.280 = 96.000.
Dat zou kunnen betekenen dat 96.000 volwassen Nederlanders op de één of andere manier de levenslange invloed van het vroege verlies van de ouder zouden kunnen voelen.
Zelf vermoed ik dat je met het aantal van 96.000 de realiteit bij lange na niet onder ogen ziet.
Maar zelfs als je dat wel doet: zo’n aantal kun je toch niet ‘slechts’ noemen?
De realiteit onder ogen zien
Je kunt niet voorkomen dat kinderen als volwassene worstelen met de gevolgen van het vroeg verlies van hun ouder(s).
Je kunt wel voorkomen dat ze blijven worstelen omdat Verlaat Verdriet – de gevolgen van jong ouderverlies – niet gehoord en gezien wordt.
Kennis
Kennis uit de praktijk van de gevolgen van jong ouderverlies is, allang en ruimschoots (bijvoorbeeld bij mijzelf) voorhanden.
Nu de wetenschap nog.
Wetenschappers: er ligt hier een schone taak voor u!
Het is tijd de realiteit van jong ouderverlies onder ogen te zien.
Laten we samen aan het werk gaan!
Niet later, maar NU!
PS:
Ik begrijp best dat mijn berekening een steenkolenberekening is.
De realiteit is, dat er niemand is die de realiteit van de gevolgen van jong ouderverlies in cijfers kent.
