• | | | | | | |

    Op m’n eigen manier: voorbeeld uit de praktijk

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Individueel proces

    Rouwen is een individueel proces…….
    Ieder doet het op haar/zijn manier…….
    Er zijn geen regels voor…….
    Je kunt het niet fout doen……… 

    Ik hoor ze zo vaak, deze opmerkingen.
    En ja: na jaren en jaren van ‘rouwdwang’, van fasen, van opgelegde opdrachten die het falen in zichzelf verborgen hielden, is de ruimte die deze (nieuwe) opvattingen geven een verademing.

    Rouwdwang

    Je moet het verwerken (niemand weet wat dat precies is, maar iedereen weet dat het moet);
    Je moet het een plaats geven (niemand weet hoe je dat doet, maar iedereen weet dat het moet);
    Je moet het achter je laten (niemand weet hoe je dat doet, maar iedereen weet dat het moet).

    Wat een opluchting: eindelijk de erkenning dat rouwen een individueel proces is. Dat iedereen ‘het’ op haar/zijn eigen manier doet.
    Wat een opluchting dat er geen wetten blijken te zijn waar je aan moet voldoen.

    Maar is dat altijd zo?
    Is dat ook zo, als het over Verlaat Verdriet en verlate rouw gaat?

    M’n eigen manier

    ‘Ik doe het op m’n eigen manier.’
    Ik hoor het regelmatig Verlaat Verdriet-ers zeggen.
    Realiseer je je wat dat betekent voor een Verlaat Verdriet-er?
    Realiseer je je dat overleven altijd op je eigen manier is (geweest)?
    Realiseer je je dat dat de weg is van eenzaamheid, van onherbergzaamheid en kou?
    Realiseer je je dat dat de weg is die je eigenlijk zo graag wilt verlaten?
    Realiseer je je dat de kans groot is dat je je eigen eenzaamheid continueert?
    Realiseer je je dat het een Verlaat Verdriet-thema is dat je je eigen weg hebt moeten gaan?
    Realiseer je je dat het in een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet helpend kan zijn je te voegen naar de regels en opdrachten van een (Verlaat Verdriet-)training?

    Valkuilen voor Verlaat Verdriet-ers

    Enkele valkuilen voor Verlaat Verdriet-ers op een rijtje:
    Ik ben anders…….
    Ik houd me liever stoer en sterk……….
    Ik zoek het zelf wel uit………
    Ik heb niemand nodig………

    Ervaringen delen

    Plotseling blijk je niet zo anders, niet zo uniek te zijn als je altijd hebt gedacht op het moment dat je de verhalen van andere Verlaat Verdriet-er hoort en leest.
    Wat een schok!

    Discipline

    En dan nog iets: een verlaat rouwproces heeft wel degelijk discipline nodig.
    Sommige dingen moeten echt!

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw.
    Op deze site
    Verlaat Verdriet
    Verlate rouw
    Tijd 

    Of in de Gids voor Verlaat Verdriet

  • | | | | | | | | | | |

    Sterretje

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

    Hemel

    Vroeger, nog niet zo heel lang geleden, gingen vaders en moeders naar de hemel. Die gedachte zat in de Nederlandse en Belgische – christelijke – cultuur verankerd. Kinderen die in gezinnen groot werden waar deze gedachte werd aangehangen, kregen de boodschap mee: Mama/papa is nu bij onze lieve heer en heeft het daar goed. (Wat overigens niet zo’n heel fijne mededeling was voor kinderen die zelf in een ellendige situatie achter bleven. Maar allà, wie stond daar nou bij stil?!).

    Reïncarneren

    In onze tijd is de reïncarnatie-gedachte in toenemende mate populair geworden. Een gedachte die veel minder ingebed is in onze oorspronkelijke Nederlandse en Belgische cultuur. We denken het, inmiddels tamelijk collectief, maar hebben daar eigenlijk nog niet een beelden- en symbolentaal voor die een plaats heeft gekregen binnen de in Nederland en België overgeleverde manier van denken over leven, sterven en dood.

    In mijn blog van 10 juni 2016 De schone slaapster schreef ik over de eerlijkheid die we tegenwoordig betrachten (proberen te betrachten) als we kinderen vertellen over de dood.
    Over overlijden.
    Over overlijden en dood van moeders en vaders.

    Kinderen

    Kinderen zijn in grote mate afhankelijk van de ideeën die hun ouders hebben over sterven, en een eventueel hiernamaals. Het zijn de ideeën en de verhalen van hun ouders, die de ideeën en gevoelens van kinderen (mee) vorm geven. En die ouders zijn weer in grote mate beïnvloed door de ideeën over leven en sterven in hun tijd, in hun familie, in hun gemeenschap, in hun land.
    Hoe vertel je kinderen over reïncarneren?
    Over reïncarnatie?
    Wat denken we zelf eigenlijk echt over reïncarneren en reïncarnatie?

    Sterretje

    We moeten eerlijk zijn tegen kinderen.
    Maar hoe eerlijk zijn we?
    Mama is nu een sterretje. Als je s’avonds naar de hemel kijkt, dan kun je mama altijd zien. (Papa’s ook??).
    Wat doen we, als we tegen kinderen zeggen: Mama is nu een sterretje?
    Proberen we dan een kind te helpen de verbinding met de mama die er niet meer is levend(ig) te houden?
    Of hebben we toch weer een weg gevonden om de dood (een beetje) te ontkennen?
    Ik weet het niet, maar vraag het me vaak af.  

  • | | | | | | |

    Michelangelo Buonarroti

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Michelangelo

    Wie kent niet het beeld van deze twee handen?
    Een beeld dat in onze tijd veel wordt gebruikt. Een beeld dat zich als het ware los heeft gezongen van het oorspronkelijke beeld: De schepping van Adam. Geschilderd door Michelangelo.
    Geboren 1475, overleden 1564.

    Buonarroti

    Wie kent hem niet: de naam Michelangelo.
    Uomo Unversalis.
    Genie.
    Renaissancist.
    Onsterfelijke naam, die zich als het ware los heeft gezongen van zijn familienaam: Michelangelo Buonarotti.

     

     

     

     

     

    Sixtijnse kapel

    Michelangelo: zes jaar toen hij zijn moeder verloor.
    Wat dacht deze melancholiek uitziende man bij het ontwerpen van de muurschilderingen die hij maakte voor de Sixtijnse kapel in Rome?
    Wat dacht hij, staande op de steigers van de Sixtijnse kapel?
    Dacht hij aan de symboliek die wij, moderne mensen, verbinden aan deze twee handen: Verbinding?

    Tondo Doni

    Of schilderde hij meer nog zijn verlangen naar het paradijs,
    naar de heelheid van zijn oorspronkelijke gezin,
    naar de verbinding met zijn moeder en zijn vader,
    naar de verbinding tussen moeder en kind,
    in zijn schilderij (Tondo Doni) van de Heilige Familie?

     

  • | | | | | | | |

    Zelfdoding door een ouder 1

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    ‘Veerkracht?
    Verkracht!’

    Veerkracht

    We zitten aan tafel tijdens de workshop te praten over het gemak waarmee tegenwoordig gepraat wordt over veerkracht. Ik haal de woorden aan van bijzonder hoogleraar gecompliceerde rouw Jos de Keijzer in een interview. Dit interview stond een kleine twee jaar geleden in het Algemeen Dagblad. Aanleiding was het auto-ongeval in Belgie (Nederlands gezin op weg naar vakantiebestemming), waarbij twee jonge kinderen hun beide ouders verloren. ‘We moeten de veerkracht van kinderen niet onderschatten’, aldus deze Jos de Keijzer.

    Verkracht

    ‘Veerkracht? Ik voel me verkracht’, zo reageert P. tijdens ons gesprek aan tafel. P. verloor jong zijn moeder als gevolg van zelfdoding.
    Aan de eerste jaren van zijn leven bewaart P. goede herinneringen. ‘Een gewoon kinderleven’. Rond zijn tiende jaar verandert zijn moeder in een zichtbaar en ervaarbaar depressieve vrouw. Verschillende opnames volgen. ‘Geen idee waar ze dan was. We gingen een keer op bezoek, maar waar dat was? En wat dat was?’
    ‘Een rusthuis’, werd er gezegd. Maar wat was een rusthuis? Wat deed ze daar? Waarom was ze daar?
    Als zijn moeder thuis was, moest P., zo jong als hij was, altijd opletten. Waar was ze? Wat deed ze? Verschillende keren was ze weg. ‘Dan moesten we haar zoeken. Bijvoorbeeld bij het kanaal.’

    Onveiligheid

    Onduidelijkheid.
    Onveiligheid.
    Chaos.
    Altijd alert zijn.
    Voor je moeder zorgen, in plaats van dat zij er voor zorgt dat jij veilig op kunt groeien.

    Grensoverschrijdend gedrag

    Als kind leven in een huis met een ouder/opvoeder die regelmatig dreigt met zelfdoding en/of regelmatig probeert zich het leven te benemen.
    Je staande zien te houden in deze vorm van grensoverschrijdend gedrag door een ouder.
    De laatste poging van zijn moeder is gelukt.
    Na dagen werd ze gevonden, in het kanaal.

    ‘Veerkracht?
    Verkracht, zul je bedoelen!’