• | | |

    Heb ik je ooit verteld : Genevieve Kingston

    DoorTitia Liese

    Heb ik je ooit verteld

    In de trein naar Eindhoven bedenk ik dat ik toch op het vliegveld nog een boek wil kopen voor mijn week in Codiponte. Ik ben al door de Security als ik me realiseer: een boek. De keuze is dan al niet ruim meer. Ik vind geen boek dat me aantrekt. Wel valt mijn blik op een omslag met de titel Heb ik je ooit verteld. Hoe ik mijn leven lang brieven van mijn overleden moeder ontving. Oh nee, deze week even niet, denk ik. Ik ben al doorgelopen naar de vertrekhal als iets in me beslist: terug. Ga het nu kopen. Zo gedacht, zo gedaan. Ik loop terug. Pak het boek. Reken het boek af.

    Denken, mijmeren, voelen, filosoferen

    Op de eerste dag in Codiponte stel ik het nog even uit eraan te beginnen. Maar als ik eenmaal ben begonnen pakt het boek me zoals ik nog zelden word gepakt door een ervaringsboek over Verlaat Verdriet-thema’s. Het ene moment lees ik door, door, door, door. Het andere moment lees ik iets wat me aan het denken zet. Waar ik – in de rust en de stilte van de Concia bij Maartje en Davide – uren over kan denken. Mijmeren. Voelen. Filosoferen.
    Je merkt het al lezend in deze blog. Bij andere boekbesprekingen doe ik m’n best zo neutraal mogelijk informatie te delen. Bij dit boek lukt me dat niet. Dit boek wil ik helemaal met je delen. Zo helder, en zo mooi geschreven. Beeldend. Openhartig. Integer. En vooral ook: leerzaam.

    Dochter en moeder

    Wel vermoed ik dat dit boek vooral een boek is voor dochters die hun moeder verloren door een lang ziekteproces. Deze dochters wil ik vooral zeggen: koop het boek. Leen het. Lees het.

    Ook voor andere Verlaat Verdriet-ers

    Voor Verlaat Verdriet-ers die niet dochter zonder moeder zijn: ook voor jullie een boek dat op een bijzondere manier een werkelijkheid laat zien van jong ouderverlies. Laat zien dat kinderen die een ouder gaan verliezen door de dood hele gewone kinderen zijn. Dat ouders die te jong gaan sterven hele gewone mensen zijn die niet dood willen gaan, terwijl hun kinderen nog jong zijn. Dat ouders die overblijven hele gewone mensen zijn, die ongewenst alleenstaand ouder zijn geworden. Dat niemand heeft kunnen oefenen hoe je dat alles het beste kunt doen. Dat alle tips en goedbedoelde adviezen niet kunnen tippen aan de werkelijkheid van wat er gaande is in een gezin met een levensbedreigend zieke ouder.

    Citaat

    …..‘De vrouw die ik nodig had was de vrouw van het bandje, van de video’s, de vouw die had gevochten, geleden en voor mijn geboorte al een leven had gehad. Ik had alle aspecten van mijn moeder nodig, niet alleen de warmte en tederheid die ze me had gegeven toen ik klein was. Ze had een spoor aan broodkruimels achtergelaten die naar haar, en naar mijn toekomst leidden, maar om die allemaal te vinden moest ik veel beter kijken. Ik moest vragen gaan stellen….’ 

    Complimenten

    Mijn grote complimenten gaan uit, zowel naar de schrijfster van het boek: Genevieve Kingston, als naar de uitgever/uitgeefster die deze parel heeft gevonden, en geschikt heeft gemaakt voor Nederlandstalige Verlaat Verdriet-ers.

    De weg van liefde

    Wil je, net als ik, ervaren wat de rust en de stilte van Codiponte ook jou kan brengen? Lees meer over onze schrijf-retraite De weg van liefde, 2024.

    Meer lezen, zien, doen

  • | | | |

    Maxine Harris: De taal van het verlies

    DoorTitia Liese

    Een verlies voor altijd

    Recent stond ik stil met een Verlaat Verdriet-er bij tekst uit het bekende boek van Maxine Harris: Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder.
    Indertijd, toen ik het boek las, voelde ik de erkenning van de impact van het vroege verlies van een ouder in mijn hele lijf. Graag deel ik deze tekst op deze plaats met je.

    De taal van het verlies

    Probeert u zich eens voor te stellen dat u samen met alle mensen die u kent in één grote ruimte staat. Om u heen staan niet alleen uw familieleden, vrienden en bekenden. Maar ook al die mensen die ervoor zorgen dat uw leven soepeltjes draait. Zoals uw tandarts. De postbode. De man uit de garage die uw auto altijd repareert. Kortom, iedereen met wie u ook maar iets te maken hebt.

    Stelt u zich voor dat van al die mensen de helft in één klap dood neervalt en voor altijd verdwijnt. U bent zo overdonderd door de enormiteit van het verlies dat de ware betekenis nauwelijks tot u doordringt. In uw paniek richt u zich op een onbelangrijk detail, zoals wie u morgen naar school zal brengen, terwijl u volkomen voorbijgaat aan het feit dat uw zoon en uw beste vriend dood naast u liggen.

    Verbijstering en eenzaamheid

    Stelt u zich nu eens voor dat u samen met twee vrienden een trektocht maakt door een onbekend bergachtig terrein. Naast u loopt een ervaren klimmer als gids. Iemand die de bergen goed kent. En, minstens even belangrijk, iemand die weet wat het betekent om aan zo’n avontuur te beginnen. U bent zenuwachtig, maar vindt het tegelijkertijd fantastisch. Uw vrienden en u voelen zich veilig. Want de gids is op de hoogte van alle technische aspecten van de onderneming. Hij beseft terdege wat zo’n tocht voor ieder van u betekent. U bent bezig een bocht om te gaan op een bijzonder, lastig stuk van de berg en plotseling verdwijnt de gids. Dan kijkt U uw vrienden aan. Maar er is niemand om u te helpen op dit uiterst lastige traject. U wordt overweldigd door een gevoel van complete verbijstering en eenzaamheid. 

    Helen door schrijven

    • Herken je wat Maxine Harris in deze twee alinea’s beschrijft?
    • Wat doet het lezen van deze alinea’s met jou?
    • Welke gevoelens roept het lezen van deze alinea’s op bij jou?
    • Welke van de beide alinea’s spreekt jou het meeste aan?
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het minste aanspreekt.
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het meeste aanspreekt.

    Lees meer

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw

  • | | |

    Herinnering aan gevoelens van totale eenzaamheid

    DoorTitia Liese

    Totale eenzaamheid

    ‘Ik ga om half negen even weg’ zegt Chris zojuist tegen me terwijl we ons sportrondje op de hometrainer doen. ‘Mijn kleindochter gaat zo dadelijk op schoolreis. Ik ga haar uitzwaaien.’  Al fietsend bekruipt mij een herinnering die ik lang bewust in me heb gedragen. Ik zal een jaar of tien zijn geweest. Kwam terug van schoolreis. De bus stond voor m’n school. We stapten uit. Ik keek rond. Alle kinderen werden opgehaald door hun ouders. Maar ik niet. Ik stond alleen. Tussen al die kinderen. En al die ouders die hun kinderen op kwamen halen. Er zat niets anders op. Ik moest naar huis lopen. Alleen. Natuurlijk kende ik de weg. Die liep ik elke dag, samen met m’n vriendinnetjes.

    Ik voel weer de herinnering aan toen. De eenzaamste weg die ik ooit had afgelegd. Thuisgekomen hoorde ik de stem van ‘mijn stiefmoeder’ uit de woonkamer. ‘Je zult wel smerig zijn geworden vandaag.’ Dat was het. Daar, op die dag, begon de eerste bewuste scheiding tussen mij en de wereld om me heen. Vanaf die dag wist ik ‘Ik moet het alleen doen. Er is niemand voor mij.’

    Herinnering aan eenzaamheid

    Ken jij uit uit jouw jeugd een zelfde soort herinnering? Een eerste bewuste herinnering aan deze totale eenzaamheid? ‘Ik moet het alleen doen. Er is niemand voor mij.’

    Gat in je ziel

    Lees meer over Verlaat Verdriet-thema’s in Gat in je ziel.

     

  • | | | |

    Depressie: oorzaak en gevolg

    DoorTitia Liese

    Het kan me zo bezighouden. Wat zie ik bij Verlaat Verdriet-ers? Wat hoor ik bij Verlaat Verdriet-ers? Hoe zit het bij Verlaat Verdriet-ers? Wat betekent wat ik zie? Wat betekent wat ik hoor? Gaat wat ik zie over meer Verlaat Verdriet-ers? Gaat wat ik hoor over meer Verlaat Verdriet-ers? Kan ik wat ik zie en hoor veralgemeniseren? Kan ik wat ik zie en hoor interpreteren als Verlaat Verdriet-patronen? Mag ik wat ik zie en hoor zien als Verlaat Verdriet-patronen? Is het veilig patronen te veralgemeniseren?
    Vragen die me bezighouden. Vragen waar ik niet altijd een antwoord op weet. Ik leg mijn vragen daarom ook graag voor aan jou. Als mede-Verlaat Verdriet-er. Als mede-ervaringsdeskundige.

    Verlaat Verdriet-er

    Wat ik in dit geval graag aan je voor wil leggen gaat over depressie. Verlaat Verdriet-ers zijn nogal eens gevoelig voor depressie(s). Dat kan zijn een gevoeligheid voor depressie. Het kan ook zijn angst voor depressie. Angst die jou extra gevoelig maakt voor depressie. Ik geef je een voorbeeld uit mijn eigen leven. Een groot deel van mijn leven ben ik minimaal rand-depressief geweest. Ik gleed erin. Kwam er met veel moeite uit. Liep weer een tijd als een ware evenwichtskunstenaar – een koorddanser – op het randje. Gleed er weer in. Altijd was er die angst er weer in te glijden in tijden dat ik er even niet in zat. Ik heb er hard aan gewerkt. Langdurig. Veel. Op een dag was het weg. Over. Het duurde nog een tijd voor ik me realiseerde: het is over. Het is echt over. En wat ik me ook realiseerde – en eigenlijk was dat nog veel belangrijker –  de angst weer in een depressie te raken is ook over. Weg.

    Depressie

    Depressie. Ik heb er veel over nagedacht. Het is echt een thema voor Verlaat Verdriet-ers. ‘Ik zit weer in een depressie. Ben het contact weer helemaal kwijt.’ Ik hoor het regelmatig van Verlaat Verdriet-ers. Afgelopen dagen was ik even op mijn Terschellingse plek. Om na te denken. Een van de thema’s die deze dagen een rol speelden gaat over mensen die ik ken. Volwassenen die in hun jeugd een gezinslid hebben verloren door overlijden. Dat kan zijn je moeder. Dat kan ook zijn je vader. Of je beide ouders. Of een broertje. Een zusje.

    Afsluiten

    Volwassenen die ik ken die in hun jeugd de ruptuur van het onomkeerbare verlies hebben meegemaakt. Afgescheiden zijn. Afgescheiden voelen. Die als volwassene in een depressie terecht kunnen komen. Soms keer op keer op keer. Die zich afsluiten. In de eenzaamheid terecht komen van zichzelf. Zich nog meer naar binnen keren. Zich nog meer afgescheiden voelen van andere mensen. Van het leven. Niet meer in staat zijn uit te reiken. Niet meer in beweging kunnen komen. Het gevoel hebben dat er geen andere weg voor ze open staat dan af te wachten tot het weer over is.

    Oorzaak en gevolg

    Dit gevoel van afgescheiden zijn, van innerlijke eenzaamheid zien we vaak als gevolg van de depressie. Maar is het niet zo dat de innerlijke eenzaamheid als gevolg van de ruptuur van het vroege verlies in je gezin van herkomst die veel volwassen Verlaat Verdriet-ers kenmerkt in wezen oorzaak is van de depressie waar je als Verlaat Verdriet-er in terecht kunt komen? Veel meer Verlaat Verdriet-ers dan je misschien zou denken.

    Uitnodiging

    Als je dit leest voel je mogelijk als Verlaat Verdriet-er de wens opkomen hierover te delen. Doe dat, als je dat verlangen voelt. Mail me jouw bijdrage aan het verder ontwikkelen van de ervaringskennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn titia@verlaatverdriet.nu 

    ‘Wat maakt het uit als ik er weer in zit’ denk je mogelijk. ‘Wat maakt het uit als ik er in zit of het oorzaak is, of gevolg. Ik weet niet hoe ik eruit moet komen. Daar heb ik mee te maken.’
    Maar juist daarom, om wegen te openen naar heling, leg ik de vraag bij je neer. Is wat wij – Verlaat Verdriet-ers – vaak zelf zien als gevolg van depressie in wezen niet  oorzaak? Hoe is het voor jou? Ervaar jij de eenzaamheid waarin je terecht bent gekomen als gevolg van depressie? Of ervaar jij de eenzaamheid waarin je terecht bent gekomen als oorzaak van depressie?

    Tip