• | | | | | | | | | | |

    Stapelingen II

     

     

     

     

     

    Stapelingen van beschadigingen

    Een kind dat een ouder verliest, verliest veel meer dan die ouder alleen.
    Het kind verliest ook

    geborgenheid
    veiligheid
    continuïteit
    vertrouwen

    In mijn blog van 8 december 2016 Stapelingen I heb je kunnen lezen over de beschadigingen bij Verlaat Verdriet-ers die – voorafgaand aan het verlies van hun ouder – niet in de gelegenheid zijn geweest zich veilig te hechten.

    In Stapelingen II gaat het om stapeling van beschadigingen bij Verlaat Verdriet-ers, die in hun jeugd zijn ontstaan als gevolg van het verlies van hun ouder.

    De overleden ouder

    Het kind verliest de ouder, en met haar/hem de aanwezigheid van die ouder. En daarmee de opvoeding die uitging van die ouder.
    Het verliest de specifieke aandacht, de zorg en de geborgenheid van de liefde van die ouder.
    Het verliest het genetische voorbeeld van die ouder (lijk ik op mijn moeder/op mijn vader?).
    Het verliest de manier waarop die ouder haar/zijn kinderen voor-leefde. De specifieke cultuur dus van die ouder.

    De infrastructuur van het gezin

    Naast de ouder verliest het kind ook de veiligheid van de oorspronkelijke samenhang van het gezin.
    Het gezin raakt ontwricht.
    Het oorspronkelijke verband van het gezin valt uiteen.
    De gezinsleden komen ieder op een eigen eilandje terecht.
    De relatie met de overgebleven ouder komt in veel gevallen onder spanning te staan.
    Ieder van de gezinsleden, van jong tot ouder, probeert zich zichzelf in veiligheid te brengen, zich zo goed en zo kwaad als dat gaat staande te houden en er op haar/zijn manier het beste van te maken.
    Maar niemand weet goed hoe.
    De toekomst is ongewis en onbetrouwbaar geworden.

    De overgebleven ouder

    De relatie van het kind met de overgebleven ouder verandert in veel gevallen ingrijpend.
    Niets is meer zoals het was.
    Ook de relatie met de overgebleven ouder niet meer.

    Broertjes en zusjes

    De relaties met aanwezige broertjes en zusjes veranderen.
    Ook broertjes en zusjes sluiten zich af en brengen zichzelf in veiligheid.

    Familie

    In veel gevallen veroorzaakt de dood van een ouder een breuk met de familie van de overleden ouder.
    Soms gebeurt dat onmiddellijk na haar/zijn dood. Soms op een later tijdstip, als de overgebleven ouder een nieuwe partner heeft gevonden.
    In andere gevallen is er sprake van een sluipend proces. Totdat het kind uiteindelijk niet, of nauwelijks, meer contact heeft met de familie van haar/zijn overleden ouder.

    Omgeving

    In sommige gevallen gaat het gezin kort na het overlijden van de ouder verhuizen naar een andere plaats.
    Het kind raakt haar/zijn vertrouwde omgeving kwijt.

    School

    Kinderen die op het moment dat de ouder overlijdt op het punt staan naar een volgende school te gaan, moeten die grote overgang maken zonder de steun van de ouder die er niet meer is.
    Ze komen in een nieuwe omgeving terecht.
    Een omgeving waar niemand weet heeft van wat er is gebeurd.

    Nieuwe partner

    Veel kinderen moeten een nieuwe partner van hun overgebleven ouder in hun leven accepteren.
    Sommige van hen moeten dat al binnen enkele maanden nadat de ouder is overleden.

    Samengesteld gezin

    In de gevallen dat de nieuwe partner van de overgebleven ouder ook kinderen heeft, moet het kind haar/zijn plaats zien te vinden in het nieuwe gezin.
    Ook de nieuwe partner en haar/zijn kinderen heeft/hebben in de meeste gevallen een ingrijpend verlies geleden.
    Als er nieuwe kinderen van de overgebleven ouder met haar/zijn nieuwe partner geboren worden, verandert de plaats van de kinderen die er al waren opnieuw.

    Lees meer

    Op deze site

    Verliezen en transities
    BOS-patronen
    De paradox van verlies en winst

    Boek

    Gids voor Verlaat Verdriet 

    Hulp

    Heel je leven

    De individuele workshop Heel je leven bij Titia helpt je ingrijpende gebeurtenissen in je leven in kaart te brengen en ze een plek te geven in je levensverhaal.

    FOTO

    Foto: Gesteente, Wikipedia

  • | | | | | | | | | | | |

    Stapelingen I

    Stapelingen van beschadigingen

    Hechten

    Over het algemeen kun je (inmiddels, gezien de ontwikkelingen in de laatste decennia met betrekking tot echtscheidingen mogelijk kon) zeggen dat Verlaat Verdriet-ers uit hele gewone gezinnen komen.
    Gezinnen met een moeder, met een vader, met kind(eren).
    Over het algemeen kun je zeggen dat Verlaat Verdriet-ers in de gelegenheid zijn geweest zich veilig te hechten.
    Tot de ouder overleed. 

    Maar niet altijd.
    Niet in alle gevallen.

    Beschadigingen

    In een aantal gevallen was het leven voor Verlaat Verdriet-ers al voor de ouder overleed niet veilig genoeg.
    Of ronduit onveilig.
    Bijvoorbeeld omdat de ouder al lange tijd leed aan een lichamelijke of geestelijke ziekte.
    Denk bijvoorbeeld aan de kinderen van wie een ouder door zelfdoding overlijdt. Zelden komt een zelfdoding ‘zomaar uit de lucht vallen’. Integendeel. Meestal is er al veel langere tijd sprake van pogingen, die hun invloed hadden op het dagelijkse leven van het kind. En op het kind zelf dus ook.

    Of er was sprake van een levensbedreigende ziekte. Een ziekte dus waardoor de ouder steeds verder aftakelde – en in een aantal gevallen zelf zorgafhankelijk werd. In plaats van de veiligheid te kunnen bieden van de zorgende ouder.

    Of je ouder overleed voor of kort na je geboorte.

    Of denk aan een ouder met verslavingsproblematiek. Zoals een alcoholverslaafde ouder, van wie je als kind eigenlijk al te vaak moest hopen dat die ouder niet thuis zou komen. In plaats van erop te kunnen vertrouwen dat de ouder zorg zou dragen voor jou.

    Of denk aan de Verlaat Verdriet-ers die al voordat hun ouder overleed binnen het gezin seksueel werden misbruik.
    Bijvoorbeeld door de vader.
    Of door de moeder.

    Basis

    Veel Verlaat Verdriet-ers hebben het gevoel geen basis te hebben.
    Dat maakt ze angstig.
    Angstig om in een gat te vallen.
    Angstig voor het cascade-effect.

    Ook Verlaat Verdriet-ers die in de gelegenheid zijn geweest zich veilig te hechten kennen die angsten. Toch hebben deze Verlaat Verdriet-ers die basis wel. Het is belangrijk voor deze Verlaat Verdriet-ers zich te reasliseren dat ze die oorspronkelijke basis wel hebben.

    Geen basis

    Verlaat Verdriet-ers, die niet in de gelegenheid zijn geweest zich veilig te hechten – voor wie dus vertrouwen nooit vanzelfsprekend aanwezig is geweest, ook al voordat ze hun ouder verloren – zijn in grote mate extra kwetsbaar.
    Voor deze Verlaat Verdriet-ers is het belangrijk zich van deze extra kwetsbaarheid bewust te zijn. Zeker ook in een therapie-traject.
    Voor hun is het extra belangrijk een therapeut te hebben die zich zowel bewust is van de impact van jong ouderverlies op vertrouwen, als van het ontbreken van de veilige basis voordat de ouder overleed.
    Verlaat Verdriert-ers die niet veilig gehecht zijn geweest hebben een scala aan extra problemen!

    Hulp

    Als je, naast het vroege verlies van je ouder, als kind ook in de situatie bent geweest dat je je niet veilig hebt kunnen hechten, kan het raadzaam zijn contact op te nemen met een hulpverlener/therapeut.
    Zoek dan een hulpverlener/therapeut die kennis heeft van de omvangrijke gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.
    Maak haar/hem attent op de extra complicaties die zich in je vroegste bestaan hebben voorgedaan.

    Ben je als Verlaat Verdriet-er wél in de gelegenheid geweest je veilig te hechten? Word je daar dan van bewust.
    Tel je zegeningen!
    Ook al voelt het voor jou alsof je geen basis onder je bestaan hebt: je hebt die basis toch echt!
    In jou zit wel een basis-vertrouwen.
    Een basisvertrouwen in het leven.
    Een basisvertrouwen in mensen.
    Ben je een therapie?
    Ook dan is het belangrijk je therapeut erop attent te maken dat je die oospronkelijke basis hebt.

    Heel je leven

    De individuele workshop Heel je leven bij Titia helpt je ingrijpende gebeurtenissen in je leven in kaart te brengen en ze een plek te geven in je levensverhaal.

    Foto

    Foto: Gesteente, Wikipedia

  • | | | | | | | | | |

    Ik hoor er niet bij

    Anoniem, 1627

     

     

     

     

     

     

    Onlangs sprak ik een jonge vrouw.
    Dit is het verhaal dat ze me vertelde:

    ‘Mijn moeder verloor als baby haar moeder.
    Ze was het eerste en enige kind van haar moeder.
    Haar vader – mijn opa dus – hertrouwde al snel.
    Er kwamen nieuwe kinderen.
    Een nieuw, groot gezin.
    Mijn moeder als oudste kind in het nieuwe gezin.
    Een heel gewoon gezin.

    Toen mijn opa en oma vijftig jaar getrouwd waren, liet mijn moeder – altijd degene die overal voor zorgt – bij de fotograaf een mooie foto maken.
    Opa en oma, en alle kinderen.

    ‘Maar mama, jij staat er niet op’, riep ik verbaasd toen ik de foto zag.
    ‘Ik hoor er ook niet bij’ antwoordde mijn moeder, zonder een seconde te aarzelen.’

  • | | | | | | | | | | | |

    Schurende culturen

     

     

     

     

     

     

     

    ‘Kinderen lijken meer op hun tijd dan op hun vader.’
    Lang geleden las ik ergens dit – Arabische – gezegde.
    Het is me altijd bijgebleven.
    Zeker nu, in deze tijd, waarin we zo met onze neus worden gedrukt op schurende – om niet te zeggen botsende – culturen.

    Zijn we ons eerder zo bewust geweest van de persoons-vormende invloed van tijd? Van cultuur?
    Zijn we als samenleving ooit eerder zo geconfronteerd met verschillen in normen? In waarden?
    Zijn we er ooit eerder als samenleving zo omvangrijk mee geconfronteerd hoe diep cultuur mensen vormt? Hoe vèrgaand?

    Cultuurbreuk

    Het moet zo’n vijfentwintig jaar geleden zijn, dat ik in De Volkskrant een interview las met René Hoksbergen. Een interview ter gelegenheid van het feit dat hij, Hoksbergen, de eerste – bijzonder – hoogleraar Adoptie was geworden aan de Universiteit in Utrecht.
    In dat interview vertelde hij, dat het vroege verlies van zijn moeder mee had gezorgd voor deze keuze. ‘Het verlies van mijn moeder was een diepe cultuurbreuk in mijn kinderleven’.
    Voor het eerst bracht voor mij iemand anders onder woorden wat ik zelf al zo lang voelde: het verlies van mijn moeder was een cultuurbreuk in mijn kinderleven.
    Wat in ons gezin gewoon, goed en vanzelfsprekend was in de tijd dat mijn moeder leefde, was na de komst van de tweede vrouw van mijn vader helemaal niet meer gewoon, goed en vanzelfsprekend.

    Je verliest zoveel meer

    Een kind dat een ouder verliest, verliest zoveel meer dan die ouder alleen.
    Je verliest ook veiligheid.
    Geborgenheid.
    Continuïteit.
    Vertrouwen.
    Je verliest ook zorg van je overleden ouder.
    Liefde.
    Aandacht.
    Onvoorwaardelijkheid.
    En je verliest de cultuur van je overleden ouder.

    Besef

    Mozaïek-gezinnen.
    Lappendeken-gezinnen.
    Patchwork-gezinnen.
    Bonus-mama’s.
    Bonus-papa’s.

    Hoeveel mooie woorden hebben we inmiddels bedacht voor samengestelde gezinnen?
    Voor stief-moeders?
    Voor stief-vaders?

    Hoeveel besef hebben we van de gevolgen die al dat verlies van veiligheid, van continuïteit, van vanzelfsprekendheid van normen en waarden heeft voor de vorming van het kind dat al deze grote, ingrijpende verliezen lijdt?
    Hoeveel therapeuten nemen dit gegeven mee in de begeleiding van Verlaat Verdriet-ers? Van volwassenen dus die in hun jeugd een ouder hebben verloren door overlijden?

    Wie staat er werkelijk stil bij de invloed van schurende culturen als het gaat om gezinnen, kinderen en het verlies van een ouder door de dood? (om maar niet te spreken over het verlies van beide ouders)?