• | | |

    Verzet

    DoorTitia Liese

    Verzet

    Een momentum in mijn leven was het: het besluit dat ik als kind nam uit verzet.
    Het innerlijke besluit dat mijn leven decennia-lang vorm zou gaan geven.

    Dat momentum vond plaats op het moment dat mijn vader van mij vroeg zijn tweede vrouw mammie te noemen.
    Mammie: dat was mijn moeder.
    Om de lieve vrede heb ik het gedaan. Ik ben de tweede vrouw van mijn vader mammie gaan noemen.
    Maar innerlijk kwam ik in verzet.
    Innerlijk besloot ik: als ik dit moet doen, is er nooit meer iets belangrijk in m’n leven.
    Ik doe niets meer.
    Leven vanuit ‘NEE‘
    Leven vanuit verzet.

    Straf

    Een ernstiger ‘straf’ zou ik de doener in mij niet op hebben kunnen leggen.
    Maar ik deed het.
    Maar: uit verzet ‘strafte’ ik mezelf voor tientallen jaren.
    Uit verzet deed ik niets meer.

    Verwoeste stad

    Gedurende een therapie van jaren geleden kreeg het beeld van Ossip Zadkine: Stad zonder hart (Rotterdam, voor Rotterdammers: Jan Gat) een bijzondere betekenis. Maandenlang stond een foto van dit beeld op mijn schoorsteenmantel.
    Zinnebeeld van hoe ik me voelde: verwoest.

    Meisje

    Na verloop van tijd kwam ik een foto tegen van mijzelf als kind van een jaar of drie.
    Meisje van drie, dat open de wereld in kijkt.
    Meisje van drie, dat vast van plan is iets goeds van haar leven te maken.
    Meisje van drie, dat geen idee had van wat haar boven het hoofd hing.

    Dat meisje, dat vast van plan was iets goeds van haar leven te maken – dat is niet wat ik ervan heb gemaakt, drong tot me door! – kreeg een plaats, naast de foto van het beeld van Zadkine.

    Vrede

    Op een dag maakte ik een kopie van de foto van het meisje met haar blonde krullen en haar ogen van de doener.
    Ik maakte de foto op maat en plakte dit kind op de foto van het beeld van Zadkine.
    Op het gat.
    Op de plaats van ‘zonder hart’.
    Een nieuw momentum!
    Ik mocht weer gaan doen.
    Ik ging doen.
    Ik doe nog het steeds.
    In vrede met mezelf.

     

  • | | | | | | | | |

    Overlevingsvaardigheden

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    ‘Ik geef Verlaat Verdriet idioom’.
    Wat heb ik lang moeite gehad een goed antwoord te geven op de vraag die ik regelmatig kreeg: ‘Wat voor werk doe jij eigenlijk?’
    ‘Ik geef Verlaat Verdriet idioom.
    Ik geef Verlaat Verdriet woorden.
    Structuur.
    Zodat de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn duidelijker zichtbaar, begrijpbaar en overdraagbaar worden.
    Bij voorkeur woorden uit gewoon, dagelijks, begrijpbaar Nederlands. In plaats van woorden uit welk jargon van welke beroepsgroep dan ook.
    Aan de hand van mijn eigen gereedschapskistje, zeg maar.’ 

    Overlevingspatronen

    In de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk had ik veel moeite met de uitdrukking overleven. Ik had nooit het gevoel dat ik het vroege verlies van mijn moeder overleefd zou hebben.
    In een aantal opzichten was ik goed voorzien.
    Bijvoorbeeld van een mooie en goede start van mijn leven.
    Materieel gezien heeft het me eveneens nooit aan wat dan ook ontbroken.
    Cultureel valt er wel iets af te dingen: de komst van de tweede vrouw van mijn vader betekende echt een cultuurbreuk voor me.
    Desalniettemin: vaardigheden om kennis te vergaren en verder te ontwikkelen heb ik als geschenk mee gekregen.

    Door de jaren heen ben ik zelf steeds meer de term overleven gaan gebruiken. Want ja: in veel opzichten betekende het verlies van mijn moeder, en zeker de gevolgen die dat verlies heeft gehad, dat ik naar manieren moest zoeken om mezelf staande te houden.
    Overleven dus.

    BOS-patronen

    In de verdere ontwikkeling van mijn Verlaat Verdriet-werk ben ik meer en meer onderscheid gaan maken in soorten van overlevingspatronen.
    BOS-patronen heb ik ze genoemd.
    Beschermingsmechanismen.
    Overlevingspatronen.
    Schaduwpatronen.

    Coping

    Aan de term coping heb ik – waarom weet ik niet – altijd een hekel gehad. Te Amerikaans, misschien? Teveel jargon?
    Hoe dan ook, de term coping heeft nooit een plaats kunnen vinden in mijn woordenboek. Gebruikt heb ik deze term dan ook nooit.

    Overlevingsvaardigheden

    In een roman die ik op het moment aan het lezen ben kwam ik de term overlevingsvaardigheden tegen.
    Kijk: dat woord past in mijn ideeën over het onderzoeken van kwaliteiten die je, tegelijkertijd met je overlevingspatronen, hebt ontwikkeld.
    Herwaarderen van je overlevingspatronen.

    Zie: ik geef Verlaat Verdriet idioom.
    Woorden geven aan ervaringen.
    Structureren.
    Rubriceren.

    Die kwaliteiten heb ik tegelijkertijd met mijn overlevingspatronen ontwikkeld.
    Die kwaliteiten zijn sterk.
    Overlevingsvaardigheden!

  • | | | | | | | | | | | | |

    Bloeien

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Het ogenblik kwam
    dat het pijnlijker werd
    om in de knop opgesloten te blijven
    dan het risico te nemen en tot bloei te komen.

    Anaïs Nin, 1903-1977

    Op 1 januari j.l. schreef ik de blog Vertrouwen, gisteren de blog Achterkant, over de innerlijke eenzaamheid van Verlaat Verdriet-ers.
    Met de uitnodiging aan Verlaat Verdriet-ers om in beweging te komen.
    Je te verbinden.
    En de uitnodiging om naar symposium ZEER te komen, op 13 mei 2017. Symposium ZEER, waar je mede-Verlaat Verdriet-ers ontmoet.
    Waar je kunt delen.
    Een uitnodiging tot bloei
    Tot bloeien.
    Ook aan jou.
    Ook voor jou.  

    Tekst

    Naar aanleiding van deze twee blog’s dacht ik aan de tekst van Anaïs Nin, en aan het gedicht dat Jolanda schreef in 2014.
    Dit gedicht van Jolanda mocht ik opnemen in Gids voor Verlaat Verdriet.
    Graag deel ik het ook hier, via het web.
    Met jou.
    Met jullie.

    Geen Kwetsbaarheid zonder Vertrouwen

    Kwetsbaarheid is met vertrouwen zeggen:
    “Ik wijs je de weg, als je maar bij me blijft…”

    Kwetsbaarheid vergt moed om jezelf te laten zien
    Kwetsbaarheid is de controle los durven laten
    Kwetsbaarheid is dat durven voelen wat er is
    Kwetsbaarheid is je beschadigingen erkennen

    Kwetsbaarheid is de ander toelaten in je veilige schild
    Kwetsbaarheid is durven zeggen; “ ik kan het niet alleen”
    Kwetsbaarheid is durven zeggen; “ ik heb je nodig”
    Kwetsbaarheid is leren vertrouwen in jezelf

    Kwetsbaarheid is kunnen zeggen: ”Ik ben bang je kwijt te raken”
    Kwetsbaarheid is te durven vertrouwen in de ander
    Kwetsbaarheid is de binding durven toelaten
    Kwetsbaarheid is de angst durven aangaan de ander te kunnen verliezen

    Kwetsbaarheid maakt je niet zwak maar laat zien hoe sterk je bent.
    Kwetsbaarheid is zeggen; “Ik wil van je leren”
    Kwetsbaarheid is helen
    Kwetsbaarheid is nodig om te kunnen groeien

    Vertrouwen betekent dat loslaten wat je liever goed vast houdt
    Vertrouwen is de voeding, het water en het licht.
    Vertrouwen is de kwetsbaarheid in al zijn eenvoud kunnen zien
    Vertrouwen is weten dat het goed komt

    Vertrouwen is blijven ook al is het moeilijk
    Vertrouwen is geloven in jezelf en de ander
    Vertrouwen is er zijn, zonder oordeel
    Vertrouwen is zeggen; “Ik ben de veilige haven, ik ben er voor jou ”
    Vertrouwen is zeggen:  “Je mag zijn zoals je bent”

    Door vertrouwen opent de roos zich naar het zonlicht
    Geen kwetsbaarheid zonder vertrouwen
    Geen vertrouwen zonder kwetsbaarheid
    Ik ben de kwetsbaarheid Jij het vertrouwen.

    In vertrouwen kan ik zeggen:
    “Je bent de moeite waard om te blijven zien.”

     Jolanda, voorjaar 2014

    Jolanda Blokhuis

    Jolanda schreef, samen met collega-studenten, inmiddels al heel wat jaren geleden de scriptie Te klein voor groot verdriet.
    Jolanda verloor haar moeder toen ze 1,5 jaar was.

  • | | | | | | | | | | | | | |

    Achterkant

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

    Het vinden van de eigen psychische familie geeft een mens levenskracht en het gevoel ergens bij te horen.

    Je leest het vaak: rouw is de achterkant van liefde.
    Of, zoals afgelopen week, naar aanleiding van het NPO-programma Kijken in de ziel – Rouw is de omgekeerde vorm van verliefdheid.
    Een heel beperkte opvatting van rouw, in mijn optiek.
    Want wat als niet liefde maar boosheid, verdriet en woede je verbonden heeft met de persoon die er niet meer is?

    Niet omzien in wrok

    Rouw dus na het verlies van iemand
    die jou niet heeft gegeven wat je nodig had,
    die jou heeft afgewezen,
    die jou heeft miskend,
    die jou heeft gebruikt,
    die jou heeft misbruikt,
    die jou heeft verraden.
    Rouw die vele malen groter, pijnlijker en ingewikkelder kan zijn dan rouw na het verlies van een geliefd iemand.
    Wil je niet je leven spenderen aan wrok, dan is het belangrijk dat je in beweging komt!

    Volwassen-perspectief

    Rouw als achterkant van liefde is ook rouw gezien vanuit het perspectief van de volwassene.
    Maar hoe zit dat met het kindperspectief?

    Kind-perspectief

    In de workshops Verlaat Verdriet laat ik het altijd zien: het kindperspectief.
    De loyaliteit van kinderen naar de ouder(s).
    Geen enkele verbinding tussen levende wezens is zo sterk als de loyaliteit van kinderen naar hun ouder(s).
    Die gevoelens van loyaliteit stoppen niet na het onomkeerbare verlies van de ouder (ruptuur!).
    Alleen de ontvanger is er niet meer.

    De achterkant van loyaliteit

    Wel een achterkant dus.
    De achterkant van loyaliteit.

    De achterkant van loyaliteit is leegte.
    De achterkant van loyaliteit is eenzaamheid.
    Innerlijke eenzaamheid.

    Innerlijke eenzaamheid

    Innerlijke eenzaamheid: één van de grootste Verlaat Verdriet-thema’s die ik ken.
    Een thema met een enorme impact op het hele leven van Verlaat Verdriet-ers.
    Een thema dat nog veel te vaak niet gezien, laat staan erkend wordt (‘Er zijn zoveel mensen eenzaam in Nederland Titia. Het is het thema van onze tijd. Dat weet je toch zelf ook wel?‘ kreeg ik laatst weer eens te horen. Deze keer van iemand die geacht wordt heel erg veel te weten van verlies en rouw).

    Verlate rouw

    Ben je Verlaat Verdriet-er?
    Betreft deze innerlijke eenzaamheid ook jou?
    Dan is het belangrijk dat ook jij in beweging komt.
    Tegen jou wil ik de woorden zeggen van Clarissa Pinkola Estés uit haar boek De ontembare vrouw:

    Het vinden van de eigen psychische familie geeft een mens levenskracht en het gevoel ergens bij te horen.

    Symposium ZEER

    Symposium ZEER op 13 mei 2017 biedt jou de gelegenheid
    ervaringsgenoten te ontmoeten,
    je te verbinden met mensen die, net als jij, weten hoe het voelt,
    met hen te delen wat met andere mensen vaak zo moeilijk te delen is,
    om nieuwe moed en kracht op te doen.

    Je bent van harte welkom op 13 mei 2017!