• | | |

    Vroeg verloren, documentaire van Liesbeth Rasker

    DoorTitia Liese

    Vroeg verloren, documentaire van Liesbeth Rasker

    ‘Waarom ben je niet eerder gekomen?’ vraagt de vroegere oppas van Liesbeth Rasker aan haar. ‘Waarom heeft het zo lang geduurd voordat je bij me bent gekomen?’

    Vroeg verloren

    Is er een antwoord op deze vragen? Een ander antwoord dan: ‘Het was er de tijd nog niet voor’? Afgelopen zomer werd de documentaire Vroeg verloren uitgezonden. Journaliste Liesbeth Rasker (1988) maakte deze documentaire voor 2DOC, in samenwerking met documentairemaakster Tessa Louise Poppe. Vier jaar hebben ze samen aan dit project gewerkt. Een intensief proces van ontmoetingen, onder meer met familieleden en bekenden. Maar ook van indringende gesprekken met Verlaat Verdriet-ervaringsgenoten. Een intensief proces van onderzoeken. Van maken. Van verwerken. En helen.

    Oké

    Lang heeft Liesbeth Rasker geleefd met de overtuiging ‘Mijn moeder is dood. Maar dat is oké.’ Na een nieuw ingrijpend verlies bleek die overtuiging niet langer houdbaar te zijn. Door in Vroeg verloren het verleden te ontrafelen, en niet langer het verdriet om het verlies te ontkennen, komt ze – voorzichtig, stap na stap –  steeds dichter bij haar moeder.

    Een stroom van reacties

    Een stroom van reacties kwam naar me toe na de uitzending van Vroeg verloren. Liesbeth Rasker heeft met haar zoektocht een heel gevoelige snaar geraakt, bij veel Verlaat Verdriet-ers. Ook bij de Verlaat Verdriet-ers die tot op dat moment de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) niet herkenden. Of niet erkenden. Of, evenals Liesbeth Rasker zelf, het verlies bagatelliseerden. ‘Mijn ouder is dood. Maar dat is oké.’

    Toeval?

    Is het toeval dat Liesbeth Rasker, evenals veel ervaringsgenoten, het verlies zo diep heeft weggestopt dat het onaanraakbaar is geworden? ‘Nee’ denk ik. ‘Dat is geen toeval.’

    • De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder is – nog steeds – een blinde vlek. Zowel bij Verlaat Verdriet-ers zelf, als bij hulpverleners.
    • Verlaat Verdriet-ers relateren moeilijkheden die ze ondervinden vaak niet aan het vroege verlies van hun ouder(s).
    • Ook als ze geen specifieke klachten hebben, maar het gevoel hebben dat ze niet voluit kunnen leven – of bijvoorbeeld gevoelig zijn voor depressies of burn-out – zien ze geen oorzakelijk verband met het vroege verlies van hun ouder.
    • Verlaat Verdriet-ers die bij een hulpverlener terecht zijn gekomen kunnen ook dan nog steeds de deur potdicht houden. Ook als een hulpverlener hint in de richting van jong ouderverlies. ‘Nee hoor. Dat is al zo lang geleden. Daar heb ik geen last  van.’
    • Veel Verlaat Verdriet-ers voelen schaamte dat ze het vroege verlies van hun ouder(s) nog steeds niet hebben verwerkt. ‘Dat moet toch allang klaar zijn?’ Ze praten liever niet over iets wat ze allang ‘achter zich hadden moeten laten’. De schaamte is te groot.

     Wat hulpverleners kunnen doen

    • Verlaat Verdriet en verlate rouw is gelaagde en complexe problematiek. Ben je hulpverlener? Wil je meer weten over deze complexe – en tegelijkertijd boeiende – problematiek? In een gevarieerd en bijzonder programma delen wij, Verlaat Verdriet-ers op zaterdag 5 april 2025 onze kennis uit ervaring met je. Er gaat een wereld voor je open!
    • Symposium voor hulpverleners Teruggaan om verder te kunnen op zaterdag 5 april 2025. Volg ons op Facebook en op LinkedIn, zodat je je snel kunt aanmelden aan de Aanmeldingsprocedure voor het symposium beschikbaar is.

    Wat Verlaat Verdriet-ers kunnen doen

    • Kijk nog eens goed naar de documentaire Vroeg verloren. Wat zie je en wat hoor je nu je het nog eens ziet? Maak aantekeningen van wat je hoort en ziet, zodat je dat later nog eens terug kunt lezen. Je zult daar veel aan hebben!
    • Lees de boeken die Verlaat Verdriet-specialist Titia Liese heeft geschreven vanuit haar langjarige werkervaring met Verlaat Verdriet-ers.
    • Lees over jong ouderverlies. Zeker in de afgelopen jaren heeft een aantal Verlaat Verdriet-ers hun verlieservaringen gepubliceerd in boeken. Of  – evenals Liesbeth Rasker heeft gedaan – dichterbij gebracht in de vorm van documentaires. Je vindt een uitgebreide boekenlijst op de website Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Boeken en documentaires met de ervaringsverhalen van Verlaat Verdriet-ers vind je specifiek gerubriceerd op deze website.
    • Kijk en luister naar Rouw kent geen tijd. In dertien modules op YouTube deelt Titia Liese de theorie die ze in de loop van de jaren uit haar intensieve werk met Verlaat Verdriet-ers heeft ontwikkeld.
    • Lees over Verlaat Verdriet, verlate rouw en de vele thema’s die daarbij horen op de zeer uitgebreide website Verlaat Verdriet.
  • | | | |

    Ontmoeting met Mandy Gosling

    DoorTitia Liese

    Komende week ontmoeting met Mandy Gosling

    Komende week, dinsdag 21 januari 2025, ga ik – samen met Simone Gerich – kennismaken met Mandy Gosling. We ontmoeten elkaar in de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Mandy – Engelse, psychotherapeut en Verlaat Verdriet-ervaringsgenoot – en woonachtig in UK. Afgelopen september 2024 is Mandy begonnen met haar PHD aan de Universiteit voor Humanistiek, onder leiding van professor Geert Smid.

    Geert Smid

    Zomer 2024 heb ik kennis gemaakt met Geert Smid, traumatoloog, psychiater en hoogleraar. ‘Wij, wetenschappers, hebben de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn helemaal links laten liggen. Om even helemaal eerlijk te zijn: ik heb eigenlijk nooit bedacht dat daar een probleem zou kunnen zijn. Voor zover ik weet heeft wetenschappelijk onderzoek altijd aangetoond dat dat niet aan de orde is.’ Ik ben verrast. De tweede hoogleraar in korte tijd die hetzelfde, in bijna exact dezelfde bewoordingen, zegt. De eerste, korte tijd daarvoor, Ap Dijksterhuis. Verlaat Verdriet-ervaringsgenoot en spreker bij symposium Vader afgelopen voorjaar. Maar ik ben toch verbaasd over de uitspraak van Geert Smid. Hoe komt het dat hij dat weet? Dat hij dit onderkent? Dat hij dit erkent?

    Mandy Gosling

    Daar is een heel mooi antwoord op. Tijdens een congres over verlies en rouw ontmoette Geert Mandy. En Mandy ontmoette Geert. Sprak hem aan. Overtuigde hem van het bestaan van de levenslange invloed van het vroege verlies van je ouder(s) door de dood. Van het belang dat te onderkennen. Te erkennen. Er wetenschappelijk onderzoek naar te doen. Zodat eindelijk duidelijk wordt dat het vroege verlies van je ouder(s) door de dood wel degelijk levenslange invloed kan hebben. Een op de dertien volwassenen in Nederland alleen al verloor in de jeugd een ouder – of beide ouders – door de dood. In UK levert Mandy haar bijdrage aan hulp voor volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) verloren. Eerst in haar ABC-werk. En nu ook in de vorm van wetenschappelijk onderzoek aan de UvH.

    Mandy Gosling, Geert Smid, Simone Gerich, Titia Liese

    Op dinsdag 21 januari 2025 ontmoeten we elkaar. Eerst Simone en ik in een voorgesprek. Daarna spreken Simone en Titia Geert Smid. Na haar college spreken Simone en Titia Mandy. En daarna gaan Geert, Mandy, Simone en Titia samen eten ergens in Utrecht.

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen

    Mandy spreekt tijdens ons symposium Teruggaan om verder te kunnen. Zij gaat ons vertellen over haar ABC-werk. Over haar ervaringen met ABC’s /Verlaat Verdriet-ers in haar werk als psychotherapeut in UK. Over hoe ze wereldwijd wordt gevonden door ABC’s. En wat er dan gebeurt. Over haar ervaringen in haar wetenschappelijk onderzoek naar de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder.

    ABC-Grief

    Lees meer over ABC-Grief op de site van Mandy Gosling

    Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Lees meer over Verlaat Verdriet, verlate rouw en symposium Teruggaan om verder te kunnen op Kenniscentrum Verlaat Verdriet

    Boeken van Titia Liese

  • | | | | |

    Her mother’s face, boek van Roddy Doyle

    DoorTitia Liese

    Her mother’s face

    Ik wil graag iets met je delen in verband met een simpel boek over opgroeien zonder moeder, geschreven door Roddy Doyle en geïllustreerd door Freya Blackwood. Zelf kreeg ik dit bescheiden boek via een Verlaat Verdriet-ster die in Schotland woont.

    In Her mother’s face schrijft Roddy Doyle over het Ierse meisje Siobhan. Shioban verliest haar moeder als ze drie jaar is. Ze is enigst kind en blijft achter met een vader die bezwijkt onder het verdriet om het verlies van zijn vrouw. Hij is een zwijgzaam man. Net als alle ander mensen in de omgeving van Shiobhan is hij niet in staat met haar te delen over haar moeder.

    Spiegel

    Als Shiobhan tien jaar is beseft ze dat ze zich het gezicht van haar moeder niet meer kan herinneren. Shiobhan groeit op. Het gemis van haar moeder groeit met haar mee. Op een dag als ze in een park dicht bij haar huis zit heeft ze een ontmoeting met een vrouw die haar bekend voorkomt. Eindelijk kan Shiobhan haar verdrietige hart uitstorten. De vrouw droogt de tranen van Shiobhan. ‘Kijk in de spiegel’ raadt de vrouw Shiobhan aan. ‘Waarom?’ vraagt Shiobhan. ‘Omdat je dan je moeder zult zien’ zegt de vrouw tegen haar. Je zult zien hoe ze eruit zag toen ze jouw leeftijd had. En, als je ouder wordt, zul je zien hoe je moeder eruit zag toen ze ouder werd.’

    Moeder

    Shiobhan wordt volwassen. Ze wordt zelf moeder van een dochter: Ellen. In de loop van de jaren opent het advies dat Shiobhan kreeg van de vrouw die ze in het park ontmoette, iets in Shiobhan. Vanaf de tijd dat zich iets opent in Shiobhan opent zich ook in haar vader, en in de mensen om haar heen, ruimte om haar moeder weer een plek te geven in hun leven.

    Je opnieuw verbinden

    Hoewel de thematiek van het boek – je opnieuw verbinden met de ouder die heeft geleefd – wat mij betreft nogal ondersneeuwt onder een fondant-laag van empathie en wensdenken, wil ik de thematiek van dit boek graag met je delen. Zoek je overleden ouder op. Wordt weer het kind van de ouder die heeft geleefd!

    Boek bestellen

    In Nederland is dit boek nauwelijks te bestellen. Tenzij tweede hands en tegen (te) hoge kosten.

    Lars Zebregs: je bent een deel van mij

    Ik denk aan het lied dat Lars Zebregs onlangs heeft geschreven, en ten gehore heeft gebracht bij een grote herdenking in het zuiden van ons land.

    Je bent een deel van mij

    Ik voel het, ik hoor het, ik draag het, ik weet het is dichtbij me..
    Waar ik heen ga, een verlangen, een gemis, het is moeilijk te begrijpen.
    Maar als ik in de stilte ben
    Gebeurt er iets in mij
    Diepe wonden in mijn hart de pijn gaat niet voorbij

    Het is alsof de leegte er mag zijn
    Alsof het leed dat schuilt in mij
    Me aankijkt en wanhopig zoekt
    Al landt het, het is nooit genoeg
    Je blijft een deel van mij
    Van mij.

    De dag begint, de nacht valt, elk moment spreekt een andere taal
    Mijn gedachten, mijn gevoelens,
    verlangens vertellen het verhaal
    Maar als ik in de stilte ben dan
    Lijkt het dichterbij
    Een warme gloed, een tinteling,
    Je bent er even bij

    Het is alsof de leegte er mag zijn
    Alsof het leed dat schuilt in mij
    Me aankijkt en wanhopig zoekt
    Al landt het, het is nooit genoeg
    Je blijft een deel van mij
    van mij

    Het is alsof ik even met je ben
    Alsof ik dit gevoel herken
    Het voelt als jouw aanwezigheid
    Nooit verloren in de tijd
    Je bent een deel van mij
    Van mij

    Het is alsof ik even met je bent
    Omdat ik dit gevoel herken

    Je bent een deel van mij

  • | | |

    Cases zijn mensen met gevoelens

    DoorTitia Liese

    Cases zijn mensen met gevoelens

    Mensen zijn geen computers in wie je een op statistieken gebaseerd programma laadt. Om er vervolgens op te rekenen dat het programma een bevredigend resultaat teweeg brengt.

    Verlaat Verdriet-ers

    Cases zijn mensen met gevoelens. Met beschadigingen. Met verdriet. Pijn. Hoop. Wanhoop. Schaamte. Angst. Natuurlijk weet je dat als hulpverlener. Als geen ander weet je dat cases mensen zijn. Dat is juist waarom je dat werk bent gaan doen. Hulpverlener zijn. Werken met mensen. Opkomen voor mensen. Voor beschadigde mensen. Mensen veiligheid bieden, zodat ze weer kunnen leren vertrouwen. Maar ziet de praktijk er ook zo uit? Heb je als hulpverlener de tijd en de ruimte om je cliënt als mens te zien, in plaats van als case in een veel te omvangrijke en gecompliceerde case-load? Dan kan het fijn zijn als je in de gelegenheid wordt gesteld Verlaat Verdriet-ers te ontmoeten op een andere plek dan alleen op de plek waar je geacht wordt output te leveren.

    Teruggaan om verder te kunnen

    Die kans bieden wij, Verlaat Verdriet-ers, je. De kans ons te ontmoeten. Te zien. Te horen. Samen te zijn met ons. Te leren van ons. Ons te zien in wie we zijn. Volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden. Volwassenen die hebben aangetoond dat ze onder moeilijke omstandigheden groot hebben kunnen worden. Die het nodig hebben terug te gaan, om verder te kunnen. Met een ervaren hulpverlener die kennis heeft van de complexiteit van Verlaat Verdriet en verlate rouw.

    Invloed

    Volwassenen die een groot verlangen hebben te onderzoeken welke invloed het vroege verlies van hun ouder(s) heeft gehad op hun leven van nu. Op wie ze zijn geworden. Een verlangen dat niet zelden even groot is als de angst om dit verlate rouwproces aan te gaan. Volwassenen die een hulpverlener nodig hebben die de thema’s kent die spelen bij Verlaat Verdriet-ers. Die het nodig hebben te merken: JA – deze hulpverlener begrijpt waarmee ik worstel. Deze hulpverlener kan me helpen dit proces aan te gaan.

    Wat

    Verlaat verdriet-symposium Teruggaan om verder te kunnen.

    Wie

    Voor hulpverleners uit diverse disciplines

    Wanneer

    Zaterdag 5 april 2025

    Waar

    MFC De Roef, Harderwijk

    Aanmelden

    Volg ons op de social media zodat je snel kunt reageren als we de aanmeldingsprocedure technisch open kunnen stellen. Tot die tijd delen we via blogs al een heleboel van onze kennis op onze sites Verlaat Verdriet, Kenniscentrum Verlaat Verdriet en LinkedIn.

    Ben je hulpverlener? Je bent van harte welkom op zaterdag 5 april 2025.

    Social media

    Lezen

    Titia Liese: Teruggaan om verder te kunnen

    Zien

    Titia Liese: Rouw kent geen tijd 

    #verlaatverdriet #verlaterouw #teruggaanomverdertekunnen #kenniscentrumverlaatverdriet #rouwkentgeentijd