• | | | | | | | | | |

    Ouderen en Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

    Verlaat

    ‘Mevrouw, ik zou zo graag eens met u willen praten.’
    In de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet    -werk werd ik gebeld door een mevrouw. ‘Ik woon naast u. In het bejaardenhuis’ vertelde ze me erbij.

    Uit wat ze vertelde kon ik opmaken: dit is de moeder van Jan.
    ‘Je zou eens met m’n moeder moeten praten’ zei Jan me eens, toen hij hoorde van mijn werk. ‘Mijn moeder is 94. Ze was 14 toen haar moeder overleed. Ze praat er nooit over, maar ik weet dat dat verlies nog altijd een grote rol speelt in haar leven.’

    Verdriet

    ‘Ik kom naar u toe’ zei ik tegen haar. ‘Meteen. Nu.’
    Zo gezegd, zo gedaan.
    Mijn kennis van Verlaat Verdriet was op dat moment nog lang niet zo ontwikkeld als dat nu is.
    Wat heb ik veel van haar geleerd in die ene ontmoeting met deze dochter zonder moeder.
    Gehuild heeft deze vrouw.
    Gehuild, alsof haar moeder gisteren was overleden.

    ‘Wat ben ik blij, dat ik dit eindelijk eens kan vertellen tegen iemand die begrijpt wat ik vertel.’
    Die dat verlies betekenis kan geven.
    Die erkent wat ik vertel.
    ‘We moesten door.
    En dat heb ik altijd gedaan.’

    Ouderenzorg

    Gisteren ontving ik een mail die me herinnerde aan de moeder van Jan.
    Wat een prachtige site!
    Ik kwam hier per toeval terecht maar werd o.a direct geraakt door de gedichtjes van Elly.
    Ik werk in de ouderenzorg en zo weet ik inmiddels dat elke leeftijd zijn eigen proces heeft. Veel ouderen, waar ik kom ( thuis of in een instelling) kunnen hun (verdrietige) herinneringen niet loslaten / verwerken. In hun hoofd blijven ze alles keer op keer herbeleven.
    Het is zo belangrijk voor hun zielsproces om hun verleden te kunnen verwerken en los te laten.
    Helaas is er voor deze ouderen nog niet heel veel aanbod.
    Ook vindt deze generatie ouderen het “not done” om hier hulp voor te zoeken.
    Of ze weten zelfs niet dat hier wel mogelijkheden voor zijn.

    Kun jij mij misschien helpen met tips en adviezen om deze ouderen wat handvatten aan te reiken?

    Aandacht

    We gaan er werk van maken in 2017!

  • | | | | | | | | | | | | | |

    Tante. Mama. Mies.

    DoorTitia Liese

     

     

     

     

     

     

     

    Op een dag verdween mijn moeder; op een dag verscheen een tante met een plumeau, een uitgetreden non.
    Het was haar roeping te trouwen met een weduwnaar, mijn vader.
    Of dit boek dan autobiografisch is?
    Ik had het niet kunnen schrijven als ik de waarheid ervan niet kende, maar dit verhaal is het verhaal van Marieke.

    Citaat van Elle van Lieshout op de omslag van haar boek Tante.

    Thema’s

    Aan de hand van drie thema’s: Tante / Mama / Mies beschrijft Elle van Lieshout de lotgevallen van Marieke.
    Jongste van zeven kinderen.
    Zeven jaar als haar moeder overlijdt.

    In korte hoofdstukken beschrijft van Lieshout hoe het leven van Marieke uit elkaar valt als ze haar moeder verliest door kanker.
    Langzaam maar zeker voltrekt zich het drama van haar jeugd.
    De geestelijke onveiligheid.
    De bedreigingen van (onzichtbare) mishandelingen.
    De steeds verdergaande des-integratie van haar oorspronkelijke gezin.

    Marieke als kind van zeven.
    Marieke als kind van elf.
    Marieke als kind van vijftien.

    De moeder die sterft.
    De vader die zelf als heel jong kind zijn moeder verloor.
    Het verraad van de vader, die kiest voor z’n nieuwe vrouw.
    De vader die vlucht in z’n werk.
    De ’tante’ die de nieuwe vrouw van Marieke’s vader wordt.
    De nieuwe ‘mama’.
    De broers en zussen van Marieke die successievelijk uit het gezin van herkomst verdwijnen.
    De dreigende zelfmoorden.

    …..Ze heeft zich opgesloten in haar slaapkamer. Ze gaat zich weer eens van kant maken.
    Ik klop vriendelijk op haar deur.
    Geen reactie.
    Is het al gelukt? vraag ik.
    Zo niet, succes ermee. Ik ben naar school. En als ik je niet meer zie, tot in het hiernamaals………….. 

    Tante

    ‘Er is weer een nieuwe tante.
    Een madam met stadse fratsen, zeggen Trees en Ties van de Pas…………….

    Mama

    ………… Papa heeft het versje geschreven.
    Ineke en ik zeggen het op.
    Het eindigt zo:

    We zeggen voortaan mama.
    Dat is ons Moederdagcadeau.
    Omdat jij zo goed voor ons zorgt,
    noemen we je zo.
    …………………….. 

    Mies

    Ze willen het weer proberen, papa en Mies.
    Ze zijn tenslotte nog steeds getrouwd en wat God verbonden heeft kan de mens niet scheiden.
    Papa lacht erbij………… 

    Verplichte kost

    Elle van Lieshout beschrijft in Tante het steeds verder ontsporen van het oorspronkelijke gezin.
    Het onvermogen van de overgebleven gezinsleden, met name van de volwassenen, om de ontworteling en de neergang van het oorspronkelijke gezin ten goede te keren.
    Geschreven in heldere, nuchtere, verontrustende, vaak hilarische taal.
    Verplichte kost voor ieder die ook maar de geringste neiging vertoont de gevolgen van jong ouderverlies te onderschatten, te bagatelliseren, of te ontkennen!

    Boekentafel

    Lees meer over Tante en andere relevante boeken voor Verlaat Verdriet-ers in Boekentafel 

  • | | | | | | | |

    Stapelingen IIII

    DoorTitia Liese

    Stapelingen van beschadigingen

    Dubbel Ouderverlies als jeugdervaring: wezen

    ‘De wereld die ik had gekend bestond niet meer.’

    Gisteren sprak ik Lienke.
    Lienke, nu 25 jaar, verloor als kind van vier haar moeder en als kind van zestien haar vader.
    Wees.

    Tijdens ons gesprek realiseerde ik me, dat ik bij de blog’s Stapelingen I, Stapelingen II en Stapelingen III niet de stapeling van dubbel ouderverlies als jeugdervaring had meegenomen. Dubbel ouderverlies is een dermate extreem beschadigende ervaring van jong ouderverlies: deze ervaring van stapelingen dient opgenomen te worden in deze serie blog’s, realiseerde ik me ook tijdens ons gesprek.

    De wereld die ik had gekend bestond niet meer

    Kinderen die jong een ouder hebben verloren, kennen na dat verlies bijna allemaal dezelfde grote angst: de angst om ook de andere ouder te verliezen.
    Voor een aantal kinderen werd deze angst werkelijkheid.
    Ze verloren beide ouders en daarmee voorgoed hun ouderlijk huis en de gezinscultuur waarin ze tot op dat moment hadden geleefd.

    Kinderen die hun beide ouders verloren, verloren op dat moment hun hele vertrouwde bestaanszekerheid.
    Ze verloren de onvoorwaardelijke liefde van hun beide ouders.
    Ze verloren de vanzelfsprekende zorg van hun beide ouders.
    Ze verloren hun vertrouwde huis.
    Ze verloren hun vertrouwde omgeving.
    Ze verloren hun vertrouwde bed.
    Vanaf dat moment konden ze nooit meer ergens vanzelfsprekend aanwezig zijn.

    Ze werden opgevangen door oudere broers of zussen.
    Of ze kwamen bij familie terecht.
    Of ze kwamen in een pleeggezin terecht.
    Of ze kwamen in een kindertehuis terecht.
    Wat er ook verder met ze gebeurde: hun beide ouders waren ze voorgoed kwijt.

    Dankbaar zijn

    Ze moesten dankbaar zijn voor de plaats die ze kregen.
    Ook als ze die plaats helemaal niet als hun plaats konden ervaren.
    Ze moesten dankbaar zijn voor de hulp die ze werd geboden.
    Ook als ze die hulp helemaal niet als hulp konden ervaren.

    Ze wilden helemaal niet dankbaar zijn.
    Ze wilden gewoon hun eigen ouders. 

    Wezen

    Wezen.
    Weeshuizen.
    Vaak hebben we het gevoel dat wezen en weeshuizen behoren tot tijden die voorgoed voorbij zijn.
    We staan er zelden of nooit bij stil dat ook in onze tijd en in ons land nog steeds kinderen wees worden.
    ‘Die kinderen worden tegenwoordig veel beter verzorgd dan vroeger. Ze krijgen wezengeld.’

    Wat deze kinderen in de werkelijkheid overkomt:
    wie vraagt zich dat af?
    Wie weet het?
    Wie wil het weten?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat veel kinderen in Nederland die wees worden – anno 2016 – helemaal niet de hulp en de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben om veilig op te groeien?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen hun veilige thuis voorgoed zijn kwijtgeraakt?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen niet zielig gevonden willen worden?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen geen medelijden willen?
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen gezien willen worden in hun verliezen? Gehoord willen worden in hun verliezen? Werkelijk gezien en werkelijk gehoord. In de volle omvang van hun realiteit. In wat hun overkwam.
    Hoeveel mensen realiseren zich dat deze kinderen als volwassene nog wel wat verlaat rouw-werk te verzetten zullen hebben? Dat dat heel gewoon is. En heel natuurlijk. 

    Hulp voor jongen wezen

    Lienke Bekkema heeft het op zich genomen te onderzoeken of ze, vanuit haar eigen ervaring als wees, jonge wezen hulp en ondersteuning kan gaan bieden.
    Hetzij via het web.
    Hetzij via een ontmoetingsgroep in Friesland.
    Wil je meer weten over de plannen van Lienke?
    Neem contact met haar op: lienke12@hotmail.com

    Hulp

    Verloor je als kind je beide ouders?
    Wil je onderzoeken wat het vroege verlies van je ouders op dit moment in je leven voor je betekent?
    Lees meer over de meerdaagse basisworkshop Dubbel Ouderverlies van Titia Liese en Albertine Richaerts.

    Lees meer

    Lees meer over de gevolgen van jong ouderverlies
    Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek, Dubbel Ouderverlies: bladzijde 42
    Gids voor Verlaat Verdriet

  • | | | | | | | | | |

    Ik hoor er niet bij

    DoorTitia Liese

    Anoniem, 1627

     

     

     

     

     

     

    Onlangs sprak ik een jonge vrouw.
    Dit is het verhaal dat ze me vertelde:

    ‘Mijn moeder verloor als baby haar moeder.
    Ze was het eerste en enige kind van haar moeder.
    Haar vader – mijn opa dus – hertrouwde al snel.
    Er kwamen nieuwe kinderen.
    Een nieuw, groot gezin.
    Mijn moeder als oudste kind in het nieuwe gezin.
    Een heel gewoon gezin.

    Toen mijn opa en oma vijftig jaar getrouwd waren, liet mijn moeder – altijd degene die overal voor zorgt – bij de fotograaf een mooie foto maken.
    Opa en oma, en alle kinderen.

    ‘Maar mama, jij staat er niet op’, riep ik verbaasd toen ik de foto zag.
    ‘Ik hoor er ook niet bij’ antwoordde mijn moeder, zonder een seconde te aarzelen.’