• | |

    Op weg naar nieuwe wegen in het nieuwe jaar 2025

    DoorTitia Liese

    Op weg naar nieuwe wegen in het nieuwe jaar 2025

    Op deze allereerste dag van het nieuwe jaar 2025 wens ik jou, als lezer, vanzelfsprekend toe dat je dit jaar veranderingen in werking zet die voor jou belangrijk zijn. Dat dit jaar ook jou in beweging brengt.
    Onszelf, Verlaat Verdriet-ers, wens ik toe dat we dit jaar veranderingen in beweging zetten die noodzakelijk zijn om de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn te onderkennen. Te herkennen. En te erkennen. Niet alleen bij onszelf, volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren, maar ook bij professionals in diverse disciplines. Zoals hulpverleners, therapeuten, wetenschappelijk onderzoekers, enzovoort enzovoort.

    Veranderingen

    Veranderingen in opvattingen die ervoor zorgen dat Verlaat Verdriet-ers adequate hulp kunnen gaan krijgen bij hun zoektocht in hun verlate rouw[- en veranderproces. Dat we kunnen gaan meemaken dat Verlaat Verdriet wordt onderkend, en wordt erkend. Dat Verlaat Verdriet-ers gehoor gaan vinden bij professionals. Professionals die zeggen: ‘Je bent jong een ouder verloren door de dood? Dan begrijp ik je worstelingen. Daar kunnen we samen aan werken. Ik loop graag met je mee!

    Zeven haltes van bewustwording

    De Zeven haltes van bewustwording bij Verlaat Verdriet en verlate biedt hulpverleners een eerste leidraad die behulpzaam is bij dit proces van overleven naar leven.

    1. Zien, en gezien worden; horen en gehoord worden;
    2. Herkennen;
    3. Erkennen;
    4. Onderzoeken;
    5. Accepteren;
    6. Integreren;
    7. Leven.

    Bewustwording, en heel veel meer

    Symposium Teruggaan om verder te kunnen op zaterdag 4 april 2025 biedt hulpverleners een unieke gelegenheid om kennis op te doen van Verlaat Verdriet en verlate rouw. Kennis uit ervaring, die tijdens dit symposium gedeeld wordt door Verlaat Verdriet-ers. Verlaat Verdriet-ers die hun weg hebben afgelegd van overleven naar leven. Die allemaal, op hun eigen manier, hun ervaringen met het vroege verlies van hun ouder(s) vorm hebben gegeven. Die met liefde hun ervaringskennis doorgeven aan jou.

    Lees meer

    #verlaatverdriet #verlaterouw #kenniscentrumverlaatverdriet #terugaanomverdertekunnen #verlaatverdrietsymposium

     

  • | | | |

    Andreas Jonker: En toen vonden ze mijn vader

    DoorTitia Liese

    Andreas Jonkers: En toen vonden ze mijn vader.

    Andreas Jonkers, 11 jaar toen hij zijn vader verloor, zag zijn vader in zijn leven precies drie keer: één keer levend, één keer opgebaard en één keer bij de begrafenis. Zijn vaders lichaam vertoonde tweeënveertig messteken toen het werd gevonden op een talud in Amsterdam-Oost.

    Andreas groeide, zoals zoveel kinderen, zonder vader op. Nooit had hij de behoefte te weten wie zijn vader was, waarom hij zo gruwelijk aan zijn einde was gekomen en wie dat had gedaan. Tot hij zelf een kind kreeg. Toen werden de vragen prangender dan ooit. Wat was er met zijn vader gebeurd? Wat voegt een vader eigenlijk toe? En hoe word je een vader als je er nooit een hebt gehad?

    En toen vonden ze mijn vader is een onthullend en aangrijpend verhaal over de dood van een vader, de geboorte van een zoon en de vraag wat het betekent om met en zonder vader op te groeien.

    Citaat

    …… Zo kan het gaan met afwezige vaders. Ik zag bij andere gezinnen hoe het was, ik ging naar school, ik ging studeren. Anderen dan je vader vangen je op, compenseren het. Ze brengen je dingen bij, bieden veiligheid en aandacht. 
    Dus ik dacht er niet aan, die zogenaamde vader. Ik wist niet wie hij was, ik voelde er niks bij, en het kon me weinig schelen dat hij helemaal verdween. Tot mijn zoon. Tot dat sigarenkistje, die brief en die verhalen……… (bladzijde 179). 

    Boek bestellen

    En toen vonden ze mijn vader

  • | |

    De mythe van veerkracht, en wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Er moet wetenschappelijk onderzoek gedaan worden naar Verlaat Verdriet.’ Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers. En ja: in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk opperde ik het ook.
    Meer dan vijfentwintig jaar geleden stelde ik het voor aan een wetenschappelijk medewerker van een van de universiteiten. Hij keek me aan en zei: ‘Titia, dat is een veel te groot onderzoek. Dat gaat veel te veel kosten. En er is niemand die dat wil betalen.’ Ik vroeg het aan een hoogleraar, tevens ervaringsgenoot. ‘Ja, dat zouden we moeten doen.’ was zijn antwoord. En kwam er nooit op terug.

    Twee hoogleraren erkenden afgelopen jaar, onafhankelijk van elkaar, volmondig: wij, wetenschappers, hebben dit gebied helemaal laten liggen.’ ‘De problematiek van Verlaat Verdriet-ers is serieuze problematiek.’ zei de ene hoogleraar, tevens ervaringsgenoot, daarover. ‘Ik heb bewondering voor jouw werk’, zei de andere hoogleraar. ‘Daar wil ik graag op voortbouwen.’

    Veerkracht na verlies

    Wetenschappelijk onderzoek naar jong ouderverlies aan de Universiteit van Leiden. Veerkracht na verlies. Ik ken verschillende Verlaat Verdriet-ers die zich hadden aangemeld als respondent voor dit onderzoek. Zij wilden graag bijdragen aan ontwikkeling van wetenschappelijke kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Bij het lezen van de beschamend oppervlakkige vragen in de vragenlijst die ze per mail ontvingen haakten de eersten al af. ‘Hier werk ik niet aan mee!’ Een andere Verlaat Verdriet-er, orthopedagoog van professie, werkte zich door de vragen heen. Deze Verlaat Verdriet-er wilde per sé uitgenodigd worden voor het aangekondigde interview. Ze meldde zich op de afgesproken tijd voor het  interview. Ergerde zich aan de  onverschilligheid van de interviewster, en het totale gebrek aan diepgang van de vragen. ‘Hier stop ik mee.’ besloot ze, ‘Dit dient geen enkel doel.’ En wandelde binnen een half uur gefrustreerd weer naar buiten.

    Veerkracht

    Het proefschrift is klaar. De onderzoekster is gepromoveerd. Via de app kreeg ik een bijdrage op LinkedIn van twee psychologen. Hun conclusie: Hieperdepiep!! Dankzij de veerkracht van kinderen die jong een ouder verliezen is er geen probleem.

    Wetenschappelijk vastgesteld: wij hebben geen probleem (of ons probleem is: wij hebben geen veerkracht). Wat te doen? Aan de schandpaal? Of deze dames uitnodigen deelnemer te zijn aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen komend voorjaar?

  • | | | |

    Maxine Harris: De taal van het verlies

    DoorTitia Liese

    Een verlies voor altijd

    Recent stond ik stil met een Verlaat Verdriet-er bij tekst uit het bekende boek van Maxine Harris: Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder.
    Indertijd, toen ik het boek las, voelde ik de erkenning van de impact van het vroege verlies van een ouder in mijn hele lijf. Graag deel ik deze tekst op deze plaats met je.

    De taal van het verlies

    Probeert u zich eens voor te stellen dat u samen met alle mensen die u kent in één grote ruimte staat. Om u heen staan niet alleen uw familieleden, vrienden en bekenden. Maar ook al die mensen die ervoor zorgen dat uw leven soepeltjes draait. Zoals uw tandarts. De postbode. De man uit de garage die uw auto altijd repareert. Kortom, iedereen met wie u ook maar iets te maken hebt.

    Stelt u zich voor dat van al die mensen de helft in één klap dood neervalt en voor altijd verdwijnt. U bent zo overdonderd door de enormiteit van het verlies dat de ware betekenis nauwelijks tot u doordringt. In uw paniek richt u zich op een onbelangrijk detail, zoals wie u morgen naar school zal brengen, terwijl u volkomen voorbijgaat aan het feit dat uw zoon en uw beste vriend dood naast u liggen.

    Verbijstering en eenzaamheid

    Stelt u zich nu eens voor dat u samen met twee vrienden een trektocht maakt door een onbekend bergachtig terrein. Naast u loopt een ervaren klimmer als gids. Iemand die de bergen goed kent. En, minstens even belangrijk, iemand die weet wat het betekent om aan zo’n avontuur te beginnen. U bent zenuwachtig, maar vindt het tegelijkertijd fantastisch. Uw vrienden en u voelen zich veilig. Want de gids is op de hoogte van alle technische aspecten van de onderneming. Hij beseft terdege wat zo’n tocht voor ieder van u betekent. U bent bezig een bocht om te gaan op een bijzonder, lastig stuk van de berg en plotseling verdwijnt de gids. Dan kijkt U uw vrienden aan. Maar er is niemand om u te helpen op dit uiterst lastige traject. U wordt overweldigd door een gevoel van complete verbijstering en eenzaamheid. 

    Helen door schrijven

    • Herken je wat Maxine Harris in deze twee alinea’s beschrijft?
    • Wat doet het lezen van deze alinea’s met jou?
    • Welke gevoelens roept het lezen van deze alinea’s op bij jou?
    • Welke van de beide alinea’s spreekt jou het meeste aan?
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het minste aanspreekt.
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het meeste aanspreekt.

    Lees meer

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw