• | |

    De mythe van veerkracht, en wetenschappelijk onderzoek

    DoorTitia Liese

    Wetenschappelijk onderzoek

    ‘Er moet wetenschappelijk onderzoek gedaan worden naar Verlaat Verdriet.’ Ik hoor het vaak van Verlaat Verdriet-ers. En ja: in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk opperde ik het ook.
    Meer dan vijfentwintig jaar geleden stelde ik het voor aan een wetenschappelijk medewerker van een van de universiteiten. Hij keek me aan en zei: ‘Titia, dat is een veel te groot onderzoek. Dat gaat veel te veel kosten. En er is niemand die dat wil betalen.’ Ik vroeg het aan een hoogleraar, tevens ervaringsgenoot. ‘Ja, dat zouden we moeten doen.’ was zijn antwoord. En kwam er nooit op terug.

    Twee hoogleraren erkenden afgelopen jaar, onafhankelijk van elkaar, volmondig: wij, wetenschappers, hebben dit gebied helemaal laten liggen.’ ‘De problematiek van Verlaat Verdriet-ers is serieuze problematiek.’ zei de ene hoogleraar, tevens ervaringsgenoot, daarover. ‘Ik heb bewondering voor jouw werk’, zei de andere hoogleraar. ‘Daar wil ik graag op voortbouwen.’

    Veerkracht na verlies

    Wetenschappelijk onderzoek naar jong ouderverlies aan de Universiteit van Leiden. Veerkracht na verlies. Ik ken verschillende Verlaat Verdriet-ers die zich hadden aangemeld als respondent voor dit onderzoek. Zij wilden graag bijdragen aan ontwikkeling van wetenschappelijke kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Bij het lezen van de beschamend oppervlakkige vragen in de vragenlijst die ze per mail ontvingen haakten de eersten al af. ‘Hier werk ik niet aan mee!’ Een andere Verlaat Verdriet-er, orthopedagoog van professie, werkte zich door de vragen heen. Deze Verlaat Verdriet-er wilde per sé uitgenodigd worden voor het aangekondigde interview. Ze meldde zich op de afgesproken tijd voor het  interview. Ergerde zich aan de  onverschilligheid van de interviewster, en het totale gebrek aan diepgang van de vragen. ‘Hier stop ik mee.’ besloot ze, ‘Dit dient geen enkel doel.’ En wandelde binnen een half uur gefrustreerd weer naar buiten.

    Veerkracht

    Het proefschrift is klaar. De onderzoekster is gepromoveerd. Via de app kreeg ik een bijdrage op LinkedIn van twee psychologen. Hun conclusie: Hieperdepiep!! Dankzij de veerkracht van kinderen die jong een ouder verliezen is er geen probleem.

    Wetenschappelijk vastgesteld: wij hebben geen probleem (of ons probleem is: wij hebben geen veerkracht). Wat te doen? Aan de schandpaal? Of deze dames uitnodigen deelnemer te zijn aan ons symposium Teruggaan om verder te kunnen komend voorjaar?

  • | | | |

    Maxine Harris: De taal van het verlies

    DoorTitia Liese

    Een verlies voor altijd

    Recent stond ik stil met een Verlaat Verdriet-er bij tekst uit het bekende boek van Maxine Harris: Een verlies voor altijd. De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder.
    Indertijd, toen ik het boek las, voelde ik de erkenning van de impact van het vroege verlies van een ouder in mijn hele lijf. Graag deel ik deze tekst op deze plaats met je.

    De taal van het verlies

    Probeert u zich eens voor te stellen dat u samen met alle mensen die u kent in één grote ruimte staat. Om u heen staan niet alleen uw familieleden, vrienden en bekenden. Maar ook al die mensen die ervoor zorgen dat uw leven soepeltjes draait. Zoals uw tandarts. De postbode. De man uit de garage die uw auto altijd repareert. Kortom, iedereen met wie u ook maar iets te maken hebt.

    Stelt u zich voor dat van al die mensen de helft in één klap dood neervalt en voor altijd verdwijnt. U bent zo overdonderd door de enormiteit van het verlies dat de ware betekenis nauwelijks tot u doordringt. In uw paniek richt u zich op een onbelangrijk detail, zoals wie u morgen naar school zal brengen, terwijl u volkomen voorbijgaat aan het feit dat uw zoon en uw beste vriend dood naast u liggen.

    Verbijstering en eenzaamheid

    Stelt u zich nu eens voor dat u samen met twee vrienden een trektocht maakt door een onbekend bergachtig terrein. Naast u loopt een ervaren klimmer als gids. Iemand die de bergen goed kent. En, minstens even belangrijk, iemand die weet wat het betekent om aan zo’n avontuur te beginnen. U bent zenuwachtig, maar vindt het tegelijkertijd fantastisch. Uw vrienden en u voelen zich veilig. Want de gids is op de hoogte van alle technische aspecten van de onderneming. Hij beseft terdege wat zo’n tocht voor ieder van u betekent. U bent bezig een bocht om te gaan op een bijzonder, lastig stuk van de berg en plotseling verdwijnt de gids. Dan kijkt U uw vrienden aan. Maar er is niemand om u te helpen op dit uiterst lastige traject. U wordt overweldigd door een gevoel van complete verbijstering en eenzaamheid. 

    Helen door schrijven

    • Herken je wat Maxine Harris in deze twee alinea’s beschrijft?
    • Wat doet het lezen van deze alinea’s met jou?
    • Welke gevoelens roept het lezen van deze alinea’s op bij jou?
    • Welke van de beide alinea’s spreekt jou het meeste aan?
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het minste aanspreekt.
    • Beschrijf in jouw eigen woorden de alinea die jou het meeste aanspreekt.

    Lees meer

    Boeken van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw

  • | |

    Vooral nooit prooi worden!

    DoorTitia Liese

    ‘Titia, een hond kan niet laten zien dat hij ziek is. Dan wordt hij prooi.’ vertelde mijn buurman – bioloog van z’n vak – me een tijd geleden over de zieke hond van mijn andere buurman.

    Zijn opmerking resoneerde bij me. Gaat nog regelmatig door mijn hoofd. Zo ook zojuist, terwijl ik op het roeiapparaat zit in de oefenruimte van de fysiotherapiepraktijk. Eergisteren kreeg ik een dry-needling behandeling in mijn bovenbeen, die nog pijnlijk na zeurt. ‘Ga maar wat extra’s doen’ bedacht ik. En zo zit ik, al denkend, op het roeiapparaat. En constateer tot mijn plezier dat mijn roeislagen krachtiger zijn dan ze normaal zijn.

    Mijn gedachten gaan naar de foto die ik gisteren kreeg aangeleverd om bij het artikel Vroeg verloren te plaatsen. Een jolige foto van het jolige gezin van de interviewster (zo bleek mij later). ‘Die ga ik niet plaatsen in mijn blog’ besloot ik meteen. ‘Is het echt persé nodig een jolige foto van je jolige gezin te plaatsen bij een documentaire die Vroeg verloren heet? Om aandacht te trekken? (wat misschien wel moet als je ‘influencer’ bent. Vorm boven inhoud. Buitenkant boven binnenkant. Ik weet het niet. Ik ken het ‘vak’ van ‘influencer’ niet).

    Hoe dan ook gaat, gezeten op het roeiapparaat, de gedachte door me heen: is dat waarom wij, net als andere zoogdieren, moeten laten zien: ‘Ik red me wel!’ ‘Met mij niks aan de hand!’ Omdat we anders prooi worden?

    Zomaar wat gedachten op een donderdagochtend in juni 2024. Op het roeiapparaat in de oefenruimte van de fysiotherapiepraktijk aan een laan in Nunspeet.

  • | | |

    Gebeurt nu het onbeschrijfelijke in Malmö?

    DoorTitia Liese

    Songfestival

    Mensen die mij kennen weten dat ik geen televisiekijker ben. Er staat niet eens een televisie in mijn huis. Al heel lang niet. Wel volg ik via hem nieuwssites en de krant. Joost Klein. De man die zich uit over het vroege verlies van zijn ouders. Het onbeschrijfelijke vertaalt naar de muziekvorm die hem past. De aanloop naar het Songfestival. De keuze voor hem om Nederland te vertegenwoordigen. Zijn (voor)optreden deze week heb ik niet gezien. Voor de verdeelde reacties op hem, en op zijn muziek, kan ik begrip opbrengen. Niet iedereen hoeft alles mooi te vinden. Over de echtheid waarmee hij het onbeschrijfelijke laat zien, het verlies van zijn beide ouders door de dood, lees ik. En dat doet veel met me. Veel omdat Verlaat Verdriet nog altijd een taboe-onderwerp is. Wat is het dan bijzonder dat iemand zich zo uitspreekt. De wereld laat weten wat het verlies van zijn ouders met hem heeft gedaan. Wat het nog steeds met hem doet. Het uitschreeuwt.

    Incident

    En dan gebeurt er iets in Malmö. Incident. Iets waar naar buiten toe onduidelijkheid over is. Geheimzinnigheid. Ik merk dat me dat raakt. Dat het me onrustig maakt. Me uit m’n evenwicht brengt. Hoe deze man Joost Klein nu middelpunt is van veel commotie. Ik vraag me af: gebeurt nu het onbeschrijfelijke in Malmö? Breekt dat waarvan hij heeft gedroomd – zijn ouders eren op dit podium – hem dat bij de handen af op het punt dat hij zijn droom bijna heeft bereikt?

    Ik zou naast hem willen zitten. Nu. Zou hem vast willen houden. Ik zou tegen hem willen zeggen – Joost, je bent niet de enige. Je bent niet alleen.