• | | |

    De winst van angst overwinnen

    DoorTitia Liese

    Tegenwoordig schrijf ik. Je zult het gemerkt hebben. En anders merk je het nu je zit te lezen 🙂
    Boeken heb ik geschreven. En een website vol. Blogs schrijf ik ook. Met enige regelmaat schrijf ik wat me bezighoudt. Wat ik denk. Wat ik voel.

    Vroeger

    Hoe anders was dat in vroeger tijd.
    Na de dood van mijn moeder – ik was 8 – hertrouwde mijn vader. De relatie tussen mij en zijn tweede vrouw was slecht. Ronduit slecht (de relatie tussen hem en zijn tweede vrouw op den duur ook. Maar dat is een ander verhaal….).

    De tweede vrouw van mijn vader verloor, net als ik, op haar 8e haar moeder. Eigenlijk had ze haar moeder nooit gekend. Haar moeder was vlak na haar geboorte voorgoed opgenomen in een psychiatrische inrichting.
    De mislukking van het huwelijk tussen mijn vader en haar was ook voor haar heel moeilijk. En werd steeds moeilijker.
    Ze werd suïcidaal. Deed een aantal pogingen zich van het leven te beroven. Gaf mij daarvan de schuld. Mijn aanwezigheid in huis. Maar vooral dingen die ik zei.
    Ze heeft me de mond gesnoerd. Voor heel lange tijd.

    Verstijfd van angst

    In het begin van mijn Verlaat Verdriet-werk werd ik geïnterviewd op de radio over Verlaat Verdriet. Ik deed het. Heel gewoon eigenlijk. Maar op de terugrit van Hilversum naar Nunspeet begon de angst bezit van me te nemen.
    Thuisgekomen ben ik m’n bed ingekropen. Dekbed over me heen. Ben twee dagen verstijfd blijven liggen.
    Wat als ze alsnog zelfmoord pleegt om wat ik heb gezegd?

    Overwinnen

    Langzaam maar zeker heb ik geleerd die angst onder ogen te zien. Te onderzoeken. Stukje bij beetje te dis-creëren. Me te bevrijden van angst die niet meer bij mij hoorde.

    Ik kan weer zeggen wat ik denk. Wat ik voel. Schrijven.
    Ik heb de winst ervaren van het overwinnen van angst.

  • |

    Het verlangen naar de uitweg

    DoorTitia Liese

    ‘Wat zwaar voor je’ was de reactie van veel mensen om me heen in het afgelopen jaar. Het jaar waarin ik steeds meer de mantelzorger werd van Michel. In plaats van onze gelijkwaardige relatie werd hij steeds meer afhankelijk van mijn zorg.
    En toch voelde het niet als zwaar. Want zwaar: dat was mijn leven met de periodes van (rand)depressiviteit en alcohol-afhankelijkheid. De lange jaren van – innerlijke – eerzaamheid voor ik besefte (en in staat was) iets te doen met het vroege verlies van mijn moeder en de gevolgen die dat voor me had gehad.

    Intens en intensief

    De zorg voor mijn partner was intens en intensief. Maar zwaar: nee. Zo voelde ik het niet. Hoe kan dat toch? Hoe komt het toch dat ik die intensieve zorg niet als zwaar voel? Ik heb er veel over nagedacht.
    ‘Ik heb een uitweg’ realiseerde ik me. Mijn werk is mijn uitweg. Daar is een toekomst. Met mijn werk kan ik verder. Ook na het overlijden van Michel.

    Nog een verschil

    ‘Er is nog een verschil’, realiseerde ik me ook. Een groot verschil. De mensen om me heen. Die er voor me zijn. Me steunen. Helpen. Met wie ik kan delen. Deel.
    ‘Ze waren er al’ realiseerde ik me. Ze waren er al lang. Maar nu kan ik het helemaal voelen. ‘Ik kan ontvangen’ . Ik voel elke dag weer hoe ook het laatste glasplaatje – die afstand, hoe gering ook geworden – als het ware is opgelost.

    Uitweg

    Wat bijzonder om in mijn hele lijf te ervaren wat het betekent je verbonden te voelen. Met mensen. Met het leven.
    Ik wist het al. Maar nu weet ik het echt heel zeker: er is een uitweg. Het verlangen naar de uitweg is uitweg geworden.
    Wat een rijkdom kun je voelen in een groot verlies.

  • | | |

    Waar komt de naam Verlaat Verdriet vandaan?

    DoorTitia Liese

    In de eerste jaren van 2000 ben ik geïnterviewd voor een landelijk dagblad. Zelf was de journaliste uit Den Haag afkomstig.

    Artikel

    ‘Jaren geleden heb ik een artikel geschreven voor de Haagsche Courant’ vertelde de interviewster. Aanleiding was het verhaal van een vriendin die een aantal jaren daarvoor haar man was verloren.’ ‘Ik ben er in die tijd niet geweest voor m’n zoon’ luidde het verhaal van de vriendin. ‘Dat heb ik toen niet goed gedaan.’

    ’n Verlaat Verdriet

    ‘De titel van het artikel was ’n Verlaat verdriet ‘, zo vertelde de journaliste.
    Even viel ik helemaal stil. Verlaat verdriet. Verlaat verdriet. Wat een mooie, treffende titel voor het werk met volwassenen die in hun jeugd een ouder, of hun beide ouders, verloren door overlijden.

    Van Zonder Moeder naar Verlaat Verdriet

    In die tijd werkte ik nog samen met Mieke Ankersmid. Voor het jaar van het interview gaven we een aantal workshops Zonder Moeder. Ook wel afgekort tot DZM. Dochters Zonder Moeder. De afkorting DZ M ben je misschien nog wel eens tegengekomen. Workshops voor vrouwen die in hun jeugd hun moeder waren verloren.
    ‘Het is tijd de ervaringen die we hebben opgedaan met de workshops     Zonder Moeder ook in gaan zetten voor vrouwen die jong hun vader hebben verloren. En voor mannen die jong hun moeder of hun vader verloren.’ besefte ik.
    Maar welke naam geef je dan aan die workshops??

    Verlaat Verdriet

    Tot de dag waarop ik, tijdens dat interview, de titel ’n Verlaat verdriet hoorde. Toen wist ik het. De journaliste heb ik per brief gevraagd of ik de titel Verlaat Verdriet in mocht gaan zetten. Antwoord heb ik nooit van haar gekregen. Maar sinds die tijd heten de basisworkshops Verlaat Verdriet. Evenals het werk met mensen die jong hun ouder(s) verloren.
    Verlaat Verdriet.

    Tip

    Let ook op de dubbele betekenis van de titel Verlaat Verdriet!

    Lees meer

    Lees meer over Verlaat Verdriet www.verlaatverdriet.nu of op www.zeer.nl 

  • | |

    Verwerken. Vertrouwen. Helen.

    DoorTitia Liese

    ‘Hij is aan het weggaan’ drong jaren geleden ineens tot me door. Zolang ik hem – Michel, ruim 30 jaar mijn LAT-partner – heb gekend kocht hij elke zaterdag een bloemetje voor zichzelf. Altijd stond er een klein vaasje met een klein boeketje op zijn salontafel.
    Ineens drong het tot me door. Ik heb al een tijd lang geen bloemetje op tafel zien staan. De man die nooit ziek was kreeg, naarmate de datum van zijn pensionering naderde, steeds meer en steeds ernstiger fysieke klachten. Ineens zag ik wat er gaande was. ‘Hij is aan het weggaan.’

    In de nacht van 6 op 7 oktober 2020 overleed Michel. In zijn slaap. De week daaropvolgend stond vooral in het teken van zijn uitvaart. De crematieplechtigheid die we op een hele mooie, persoonlijke manier hebben vormgegeven, samen met Maroesjcha Branderhorst. Op dinsdag 13 oktober vond de uitvaart plaats. In besloten kring.

    Doe ik het? Of doe ik het niet?

    In het afgelopen jaar heb ik me zo vaak af moeten vragen: kan ik de workshop door laten gaan? Ook voor de workshop die gepland stond voor 15, 16 en 17 oktober. Doe ik het? Of doe ik het niet?
    ‘Het kan’ besloot ik. Ik kan doen waar mijn hart ligt. Mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik kan de workshop door laten gaan. Ik ga het doen.

    Workshop Verlaat Verdriet

    Afgelopen dagen ben ik, samen met de drie deelnemers, aan het werk gegaan. Zo ontstond in deze 2,5 dag – opnieuw – een bijzonder samenzijn. Een samenzijn waarin dingen konden gebeuren – en gebeurden – die voor de deelnemers tevoren niet of nauwelijks denkbaar zijn geweest. Een extra bijzondere workshop omdat de kans bestaat dat uit deze workshop iets heel moois voort zal gaan vloeien.
    Maar daarover later.