BeeldTaal in Italië: eten bij kasteelvrouw Raffaella

Gepubliceerd op donderdag

‘Ik was 16. Stond boterhammen te smeren voor mijn broertje en zusjes. Eigenlijk ben ik toch al heel zelfstandig, stond ik te denken onder het smeren. Eigenlijk heb ik helemaal geen vader en moeder meer nodig.
Ik woonde bij mijn ouders. Mijn vader was architect. Mijn moeder kunstschilder. Deze ochtend was mijn moeder al vroeg weggegaan met de auto om boodschappen te gaan doen. Onderweg werd ze aangereden door een vrachtwagen. Ik heb haar niet meer mogen zien.’

Eten bij kasteelvrouw Raffaella

‘Jullie moeten bij me komen eten’ riep kasteelvrouw Raffaella op de dag dat we kennis maakten met haar. Ze kwam in de volgende dagen niet op haar uitnodiging aan ons terug. ‘Echt een chaoot’ stelden we nog maar eens vast.

Tot we op de avond voor ons vertrek door de stromende regen het steile pad naar boven lopen. Plotseling komt het bekende blauwe gedeukte autootje de hoek om naar beneden geracet. Remt. Het portierraampje gaat open. Raffaella steekt haar hoofd naar buiten.
‘Jullie zouden bij me komen eten’ roept ze ons toe.
‘Morgen gaan we weg’ roepen we terug.
‘Pranziamo domani’ beslist Raffaella. ‘Morgen lunchen we’.
We stemmen graag toe.

Risotto funghi porcini

We zitten in de keuken bij Raffaella in het kasteel. Raffaella, Eleonora, Jolanda en ik. Raffaella heeft een overheerlijke risotto met funghi porcini (risotto met eekhoorntjesbrood) voor ons gemaakt. Geroosterde groenten. En verpakte vleesrolletjes. Vroege voorjaars-aardbeien met citroen en suiker toe. Mmmmmmm. En dat allemaal bij het haardvuur in de keuken van het kasteel.

Wat voor werk doe jij?

Gelukkig spreekt Eleonora Engels. Tot nu toe hebben we ons met Raffaella voornamelijk beholpen met mijn beperkte spreekvaardigheid in het Italiaans. Met Eleonora erbij is onze communicatie een stukje gemakkelijker geworden.
‘Wat voor werk doe jij?’ vraagt Raffaella aan Jolanda. Als Jolanda is uitverteld vraag Raffaella aan mij ’En wat voor werk doe jij?’
Als ik heb verteld over mijn Verlaat Verdriet-werk is het even stil. Dan zegt Eleonora een beetje beduusd: ‘Mijn moeder is als heel jong kind haar vader verloren. Ik weet wat dat met haar heeft gedaan. Zolang ik haar heb gekend is ze suicidaal geweest. Ze wilde niet leven. Ze kon het niet. En ze kan het nog altijd niet.

Verbinding houden

Ook spraakwaterval Raffaella is stil gevallen. Dan vertelt ze hoe ze op haar 16e haar moeder verloor.
‘Ik ben meer mensen verloren’ vertelt ze. ‘Ik verloor ook mijn man en grote liefde Loris. En mijn broer. Ik heb geleerd dat het belangrijk is een verbinding te houden met de mensen die zijn overleden. Ik doe dat door mijn huis open te stellen. Gasten te ontvangen. Ze te vertellen over Loris. Over Castiglione del Terziere.

Mijn weg van liefde

Ik doe dat door de nalatenschap van Loris te beheren. Mijn liefde te geven aan het zoeken van een goede toekomst voor alle schatten die Loris heeft nagelaten. Zodat zijn erfenis bij elkaar kan blijven. En jonge mensen van nu, en komende generaties, kunnen leren van de schatten die Loris bijeen heeft gebracht.
Dat is nu mijn taak.
Dat is nu mijn weg van liefde.

BeeldTaal in Italië

Als we na onze gezamenlijke lunch vertrekken weet ik: op Castiglione del Terziere heb ik nog iets te doen. Hier kom ik terug.
Wat dat ‘iets’ is weet ik op dat moment nog niet.
Als je mijn blogs over BeeldTaal in Italië hebt gevolgd weet jij het inmiddels wel. BEELDTAAL IN ITALIë.

Waakzaam: Tips voor mensen in je omgeving

Gepubliceerd op donderdag

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

Waakzaam

Veel Verlaat Verdriet-ers hebben als kind meegemaakt dat veiligheid en geborgenheid uit hun leven verdwenen. Angst en verdriet kwamen daarvoor in de plaats. Ze hebben zich aangewend voortdurend waakzaam te zijn.

Tip

Als gevolg van deze langdurige waakzaamheid hebben veel van Verlaat Verdriet-ers enorme voelhorens ontwikkeld. Met die voelhoorns stemmen ze zich voortdurend af op hun omgeving.
Veel van hen hebben zich daarmee kwaliteiten van hooggevoeligheid verworven. kwaliteiten die echter hun oorsprong vinden in overlevingsmechanismen. Jezelf als ‘hooggevoelig’ kwalificeren kan veel aantrekkelijker zijn dan je omgeving te moeten vertellen dat je last hebt van de gevolgen van het vroege verlies van je ouder.

Begrip en acceptatie van verlaat verdriet kan de persoon in kwestie helpen de werkelijke problematiek onder ogen te zien.    

Volgende TIP

Stoer en zelfstandig

Vorige TIPS

Inleiding 
Niet gehoord en gezien gevoeld
Herinneringen
Trots, koppig en eigenwijs
Anders
Tweestromen-proces 
De factor TIJD
Het gezin van herkomst
Het samengestelde gezin
Leeftijd
Verlies moeder, verlies vader
De magische leeftijd
Afstand en nabijheid
Tekort
De Grote Verdwijntruc

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

Delen

Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

BeeldTaal in Italië: bezoek aan het museum van Pontremoli

Gepubliceerd op woensdag

Piove.
Tira vente.

Het is lang geleden dat ik taalcursussen Italiaans volgde. Al die jaren zijn deze twee zinnetjes uit de cursus die ik heel lang geleden in Florence volgde blijven hangen.

Piove.
Tira vente.
Dagen achtereen maken we het mee tijdens ons verblijf in Castiglione del Terziere. En niet zo zuinig ook.
Piove.
Tira vente.
Echt heel erg vinden we het niet, maar het beperkt ons wel in onze buitenactiviteiten. (Bijvoorbeeld ontbijten op onze romantische loggia. NOOIT).

Menhirs in Pontremoli

Menhirs in Italië??? Heb ik dan echt zo slecht opgelet in al die jaren dat ik me heb beziggehouden met kunst- en cultuurgeschiedenis, en met name de Italiaanse kunst en cultuur?
Menhirs. Karnak. Stonehenge.
Vooruit: Asterix en Obelix. Ik ken ze.
De Venus van Willensdorf. De Griekse vleugelvrouwen. Ik ken ze.
Maar menhirs (stèles)  in Italië?
Nooit van gehoord. Nooit gezien.

De stèles

Die menhirs – stèles – wil ik zien. Dat heb ik me voorgenomen toen ik ze tot mijn stomme verbazing op het web vond. En dat gaan we nu doen.
Wat een mooi museum in Pontremoli. Wat een bijzondere verzameling prehistorische stèles. Anders dan Karnak en Stonehenge zijn deze menhirs klein van formaat. Maar o zo mooi!
En de verhalen over de vindplaatsen van deze stèles…….

Labyrint

Bij de balie van het museum hangt een grote foto van een labyrint. Nieuwsgierig geworden vraagt Jolanda als we het museum gaan verlaten aan een van de baliemedewerkers waar we het labyrint kunnen vinden. ‘Het labyrint hangt in een kerkje dat moeilijk te vinden is. En dat eigenlijk altijd gesloten is.’
We besluiten niet in de stromende regen op zoek te gaan naar een kerkje dat moeilijk te vinden is. En bovendien bijna altijd gesloten.

Thuis in Nederland blijft de foto van het labyrint van Poltremoli in mijn hoofd hangen. Ik ga op zoek naar informatie en…… vele nieuwe wegen (b) lijken zich te openen.
Maar daarover later meer.

De grote verdwijntruc: Tips voor mensen in je omgeving

Gepubliceerd op dinsdag

Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

De Grote Verdwijntruc

Mensen die jong een ingrijpend en onomkeerbaar verlies hebben meegemaakt, hebben vaak het vermogen ontwikkeld om op elk door hen ‘gewenst’ moment te ‘verdwijnen’. In veel gevallen onbewust van deze wens.
Lijfelijk zijn ze nog aanwezig. Ze reageren nog op andere mensen. Lachen. Praten. Het lijkt alsof ze nog ‘aanwezig’ zijn. Maar dat is níet zo. Ze hebben de verbinding verbroken.

Tip

Deze ‘Grote Verdwijntruc’ is niet altijd aan de buitenkant te merken. Merk je het wel, dan is het van belang om zelf, n alle rust en helemaal, aanwezig te zijn. En aanwezig te blijven. Jouw totale aanwezigheid als mens is veel belangrijker en veel minder bedreigend dan je met woorden tot iemand te richten.

Deze verdwijntruc is één van de lastigste van de kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet. Zowel voor de persoon zelf als voor jou.
Realiseer je dat je als partner, kind, vriend(in) of collega dit probleem niet op hoeft te lossen. Dat kan alleen degene die het aangaat zelf doen.

Volgende TIP

Waakzaam

Vorige TIPS

Inleiding 
Niet gehoord en gezien gevoeld
Herinneringen
Trots, koppig en eigenwijs
Anders
Tweestromen-proces 
De factor TIJD
Het gezin van herkomst
Het samengestelde gezin
Leeftijd
Verlies moeder, verlies vader
De magische leeftijd
Afstand en nabijheid
Tekort

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

Delen

Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

BeeldTaal in Italië: een rondleiding met de kasteelvrouw

Gepubliceerd op maandag

Dat wil ik zien! Dat wil ik meemaken!
En zo staan we hier. In Castiglione del Terziere. Voor de rondleiding in het kasteel met kasteelvrouw Raffaella Paoletti.

Aller-aller-allereerste druk

De aller-aller-allereerste druk van Dante’s Divina Commedia zomaar in je eigen handen houden? Kan dat echt? Dacht ik na het lezen van het artikel in De Volkskrant over Castiglione del Terziere. En eerste drukken van de werken van Machiavelli? Van Petrarca?
Ik voel me een beetje overdonderd. En geloof het niet. Dat kan niet waar zijn. Je kunt niet ongestraft unieke eerste drukken uit de 15e eeuw in je blote handen nemen.

Raffaella

Dat ga ik zelf zien.
Dat wil ik zelf meemaken.
Als we binnenkomen in de centrale hal van het kasteel brandt het haardvuur in de kolossale schouw. Gisteren heeft kasteelvrouw Raffaella ons al delen van het kasteel laten zien. De schilderijen die alle wanden bedekken. Het beeld van Bernini in de slaapkamer. De kasten vol antieke boeken. Opnieuw ben ik onder de indruk van wat hier allemaal te zien is. Ook nu weer kijk ik m’n ogen uit.

Bevlogen vertelt Raffaella haar verhaal. Haar ongebruikelijke verhaal van de wederzijdse liefde tussen haar en Loris Jacopo Bononi. Ze vertelt ons over zijn grote liefde voor de Lunigiana. Voor Castiglione del Terziere. De boekdrukkunst. En voor boeken. En ze vertelt ons over zijn wonderbaarlijke vondsten op de meest onwaarschijnlijke plaatsen op de wereld.

Boekdrukkunst

Ze neemt ons mee naar de enorme verzameling perkamenten. Naar de incunabelen die het kasteel rijk is.
Raffaella neemt ons mee naar de meest speciale bibliotheek die het kasteel rijk is. Trekt plechtig haar witte handschoenen aan. Neemt een opgerold perkament in haar gehandschoende handen. En rolt het perkament langzaam af. Het eerste handgeschreven contract ooit opgemaakt in de Toscane.

Ze vertelt ons over Jacopo van Fivizzano die de boekdrukkunst in de 15e eeuw leerde van Johannes Guttenberg. De man uit het nabij gelegen Fivizzano die de kunst van het boekdrukken naar Italië bracht.

Divina Commedia

Dan neemt Raffaella ons mee terug naar de enorme tafel in de ontvangsthal.
Ze verzamelt ons rond de tafel.
Steekt haar handen in de lucht.
Trekt haar witte handschoenen nogmaals zorgvuldig over haar handen.
Neemt het enorme boek op dat klaar ligt op een lessenaar op de tafel voorzichtig in haar handen.
‘DIT IS DE ALLEREERSTE DRUK VAN DANTE’S DIVINA COMMEDIA.’

Verhaal van liefde

Een heel bijzondere plek, dit eeuwenoude kasteel.
Een heel bijzondere rondleiding door een heel bijzondere kasteelvrouw.
Wat een indrukwekkend verhaal van liefde.

Tekort: tips voor mensen in je omgeving

Gepubliceerd op zondag

Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

Tekort

Er zit een ‘gat’ in het bestaan van veel Verlaat Verdriet-ers. Een gat dat vaak niet precies onder woorden valt te brengen. Veel Verlaat Verdriet-ers denken en handelen vanuit een overheersend gevoel van tekort. Eigenlijk altijd leven ze met het gevoel dat ze minder hebben dan andere mensen. En dat ze niet voldoende ‘in huis’ hebben voor wat ze zouden willen ondernemen.

Tip

Realiseer je dat jij dit tekort niet veroorzaakt hebt. En dat je dit tekort dus ook nooit goed zult kunnen maken. Hoe harder je het probeert, hoe dieper de bodemloze put zal (b)lijken te zijn.

Laat de persoon in kwestie weten dat zij/hij voor jou de moeite waard is. Het zal je, naar alle waarschijnlijkheid, in grote dank afgenomen worden. Maar houd wel rekening met haar/zijn goedgetrainde voelhorens: zij/hij registreert het ogenblikkelijk als je niet helemaal meent wat je zegt!

Volgende TIP

De grote verdwijntruc

Vorige TIPS

Inleiding 
Niet gehoord en gezien gevoeld
Herinneringen
Trots, koppig en eigenwijs
Anders
Tweestromen-proces 
De factor TIJD
Het gezin van herkomst
Het samengestelde gezin
Leeftijd
Verlies moeder, verlies vader
De magische leeftijd
Afstand en nabijheid

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

Delen

Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

BeeldTaal in Italië: datum van DE WEG VAN LIEFDE bekend

Gepubliceerd op donderdag

BeeldTaal in Italië

12 t/m 18 oktober 2019: DE WEG VAN LIEFDE

Met BeeldTaal in Italië lukt
wat je thuis niet voor elkaar krijgt.

 

‘Ik heb nooit bedacht dat het ook fijn kan zijn om er mee bezig te zijn.’

Tijd maken

Tijd maken voor jezelf.
Voor

Aandacht;
Rust;
Ontspanning;
Reflexie;
Zorgvuldigheid;
Inspiratie;
Creativiteit.

Het is zo wezenlijk voor een verlaat rouwproces: tijd maken. Ruimte maken in je hoofd.
De moed bij elkaar rapen om te doen waarvan je weet dat het nodig is.
Het leven van alledag dat er steeds weer tussen komt.

Steeds weer geconfronteerd worden met de angst die je voelt om je weer te verdiepen in de gevolgen die het vroege verlies van je ouder(s) voor je heeft gehad. De weerstand die je voelt om je er weer mee bezig te houden. Uitstelgedrag. Je gevoelens van eenzaamheid: ook dit moet ik weer alleen doen. Je twijfels of het ooit goed kan komen.

Codiponte

In Codiponte word je als vanzelf opgenomen in de circulaire tijd. In de rijkdom van rust, ruimte en kalmte.
Je wordt gedragen door de grote kennis van Titia. Door het werken met BeeldTaal. De liefdevolle verzorging door Maartje en Davide. Het werken in een bescheiden groepje ervaringsgenoten. Terwijl er ondertussen ook tijd en ruimte is om op je eigen tijd, en in je eigen tempo, te doen wat goed is voor jou.

Voor wie

De retreat De weg van liefde is een retreat speciaal voor Verlaat Verdriet-ers. Voor volwassenen die in hun jeugd een ouder verloren door overlijden.

Door wie

Het programma van De weg van liefde wordt verzorgd door Titia Liese. Maartje en Davide van La Concia zijn onze gastvrouw en gastheer.

Datum

De weg van liefde: Retreat van 12 t/m 18 oktober 2019.

Plaats

La Concia. Of beter gezegd: in het groepshuis waarvan Maartje en Davide kortgeleden eigenaar zijn geworden. Het groepshuis ligt eveneens in Codiponte. Het huis moet nog een naam krijgen.

Meer informatie

Meer informatie over De weg van liefde beschikbaar in de komende week ! (dus na 22 juli 2019).

Afstand en nabijheid: Tips voor mensen in je omgeving

Gepubliceerd op woensdag

Verlaat Verdriet (Ver)Werkoboek

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek: Tips voor mensen in je omgeving

In de komende weken deel ik Tips voor mensen in je omgeving uit het Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek met je.

Afstand & Nabijheid

Mensen die jong een ouder hebben verloren, zijn vaak niet helemaal ‘aanwezig’. Altijd houden ze andere mensen op veilige afstand. Altijd bouwen ze reserves in. Nooit kan iemand echt helemaal dichtbij komen.
Je kunt je maar beter niet meer aan iemand hechten, want je kunt nooit weten: misschien gaat deze er ook wel weer vandoor.

Tip

Respecteer deze behoefte aan afstand. Hij is door de jaren heen automatisch ingebouwd geraakt en heeft meestal niets met jou te maken. Ook al lijkt het soms alsof dat wel zo is.
Afstand, nabijheid en contact, relaties dus, horen bij de allergrootste thema’s in een verlaat rouwproces. Veranderingen aanbrengen in dit automatisme van afstand houden, kan alleen door de persoon zelf tot stand worden gebracht. Het vraagt veel moed en vertrouwen van hen om dat veranderingsproces aan te gaan.

Volgende TIP

Tekort

Vorige TIPS

Inleiding 
Niet gehoord en gezien gevoeld
Herinneringen
Trots, koppig en eigenwijs
Anders
Tweestromen-proces 
De factor TIJD
Het gezin van herkomst
Het samengestelde gezin
Leeftijd
Verlies moeder, verlies vader
De magische leeftijd
Afstand en nabijheid

Bestellen

Verlaat Verdriet (Ver)Werkboek
Boeken bestellen van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

Delen

Deel met ervaringsgenoten op het besloten Verlaat Verdriet-forum Ontmoetingsplaats.

BeeldTaal in Italië: een ongebruikelijk verhaal van liefde

Gepubliceerd op dinsdag

Ontvangst op het kasteel

Terwijl we de trap naar het kasteel oplopen – of eigenlijk naar het paleis – begint Raffaella honderduit te vertellen. Over Castiglione del Terziere. Het kasteel dat ooit fungeerde als Paleis van Jusititie van de stad Firenze. Ze laat zien hoe deze plek al sinds de allervroegste middeleeuwen van strategisch belang was voor de Toscane.

Loris Jacopo Bononi

Raffaella vertelt ons over Loris Jacopo Bononi. Haar overleden man. Zijn enorme project om de bouwval die deze borgo van Terziere was te restaureren. Zijn liefde voor verzamelen.
De imense liefde van Loris voor de Lunigiana. De streek waar hij zelf vandaan kwam. Geboren en opgegroeid in Fivizzano, het middeleeuwse stadje in de Lunigiana. Beroemd om de boekdrukkunst die in Fivizzano eeuwenlang een hoofdrol heeft gespeeld.

De Lunigiana

De Lunigiana. De streek die hand over hand leger en leger loopt. Omdat de mensen wegtrekken. De niet aflatende ijver van Loris om de trots van de bewoners van de Lunigiana op hun identiteit te stimuleren. En de trots op de bijzondere rijkdom aan historie in de Lunigiana.
Ze wijst met brede armgebaren op het weidse van het landschap. Op de rivier de Magra. De prehistorische velden.

Een ongebruikelijk verhaal van liefde

En ze vertelt over haar kennismaking met Loris.
Zij, Raffaella, studentje kunstgeschiedenis. Nog geen 25 jaar oud. Hij, de vijftiger met een enorme staat van dienst. Onmetelijk rijk. De man die ouder was dan haar vader. Met wie ze 18 jaar lang een avontuurlijk liefdesleven heeft geleid. Una storia d’amore inconsueta – een ongebruikelijk verhaal van liefde.
Ze vertelt over haar wereldwijde zoektocht om de nalatenschap van Loris veilig te stellen. Toegewijd. Vol van liefde.

Koffie

Dan gaan we het kasteel binnen, waar Raffaella nu in haar eentje woont. ‘Koffie?’ vraagt ze als rechtgeaard Italiaanse. We horen de geluiden van de onvermijdelijke espresso-kan in wat de keuken van het kasteel moet zijn.
En daar staan wij. Ons te vergapen aan de ongelofelijke hoeveelheid kunstschatten om ons heen. Geen muur te bekennen of er hangt een portret van Dante.

Rondleiding met de kasteelvrouw

‘Kom, roept ze als de koffie klaar is. ‘Dan vertel ik jullie alles’.
Nou ja: eerlijk is eerlijk. Alles is een beetje veel gezegd. Maar veel vertelt Raffaella ons alvast. Alvorens ons te zeggen dat ze morgen een rondleiding in het kasteel heeft met een groep Amerikanen. ‘Kom erbij’ zegt Raffaella. ‘Een vriendin van me vertaalt alles wat ik zeg in het Engels.’
Deze uitnodiging nemen we maar al te graag aan. Maar daarover later.

Eten bij de kasteelvrouw

‘Jullie moeten nu weggaan, en minstens 2 uur wegblijven’ zegt Raffaella als we de koffie op hebben. Dan maken wij jullie dimori (slaaphuisje) in orde.
‘O ja, en jullie moeten ook bij me komen eten’ roept ze nog snel terwijl we naar de deur lopen.
Ook die uitnodiging nemen we maar al te graag aan. En ook daarover later.

Duitse psychiater ziet licht

Gepubliceerd op dinsdag

Psychiater

……..Mijn psychiater zei vorige week: ´Ik heb nog eens nagedacht over hoe we begonnen zijn. Er is zoveel gebeurd. In het begin dacht ik, dat het er bij u om ging dat u nog moest rouwen over de dood van uw ouders. Nu zie ik dat het veel meer gaat om het verlies en de traumatische ervaringen daarna.
‘Deze Duitse psychiater heeft licht gezien’ denk ik bij het lezen van bovenstaande woorden in de mail die ik afgelopen zondag ontving van Bert Pekelder.

Ein Loch in meiner Seele

Vorig jaar zomer nam Bert deel aan de workshop Dubbel Ouderverlies. Bert, Nederlander, 60-iger, architect, woont sinds ruim 30 jaar in Duitsland.

Bert had het zwaar. Zocht hulp bij een psychiater.
Wij hielden contact na de workshop. In november 2018 kwam ons boek Gat in je ziel uit. Ik stuurde een exemplaar naar Bert. ‘Goed boek’ reageerde hij. ‘Dat wil ik graag in het Duits vertalen. Hier in Duitsland is eigenlijk helemaal niets beschikbaar over jong ouderverlies’.
De titel was er al gauw: Ein Loch in meiner Seele.
Het vertaalwerk vroeg veel van Bert. Natuurlijk kwam heel veel van de teksten die hij vertaalde behoorlijk bij hem binnen. Maar ondertussen ging het werk door en door. Tot Bert afgelopen zondag kon mailen: ‘De opdracht voor de drukproef van het boek is afgelopen week de deur uit gegaan’.

Verwerk-werk

Een enorme berg (verwerk)werk heeft Bert in het afgelopen jaar verzet. Niet alleen wat het vertaalwerk betreft, maar ook wat innerlijk (verwerk)werk betreft.
Zo kon het gebeuren dat Bert, samen met zijn psychiater, vorige week duidelijk heeft kunnen krijgen dat ‘Verlaat Verdriet‘ over veel meer gaat dan alleen over de dood van de ouder, en de vraag of je daar als volwassene nog om moet huilen. Of niet.

Licht

Ik deelde mijn vreugde over het licht van deze psychiater met de aanwezige Verlaat Verdriet-ers bij de theorie-sessie van gisteren. ‘Zover is de professionele (rouw)wereld in Nederland nog lang niet’, verzuchtte ik. ‘Die lopen minstens 20 jaar achter als het gaat om de gevolgen van jong ouder verlies op de langere termijn. Wat nogal schrijnend is als je je realiseert dat de ervaringskennis daaromtrent al lang voorhanden is.’ ‘Wij zijn daar zelf mede-schuldig aan’, reageerde een van de deelnemers. ‘Wij delen er te weinig over.’

Hoe dan ook: bij deze Duitse psychiater is in ieder geval een tipje van de sluier opgelicht.
‘In het begin dacht ik, dat het er bij u om ging dat u nog moest rouwen over de dood van uw ouders. Nu zie ik dat het veel meer gaat om het verlies en de traumatische ervaringen daarna.