Mijn invitatie aan Bessel van der Kolk

Gepubliceerd op maandag

Feiten en verhalen

Gisteravond zag ik u in Zomergasten. Kreeg ook een beetje mee van Nederlandse commotie rondom u en uw werk.

Feit

Mijn naam is Titia Liese. Als kind van 8 verloor ik mijn moeder door de dood.
Feit – zullen we maar zeggen.

Verhaal

Rond mijn 40e, ik was werkzaam in het onderwijs, liep ik totaal vast. Niet geholpen door psychiater en psycholoog stelde ik mijn eigen timmerkistje samen om mijzelf te bevrijden uit de impasse waarin ik terecht was gekomen.
Verhaal – zullen we maar zeggen.

Ruptuur

Al (ver)werkend raakte ik steeds meer gefascineerd door waar ik mee bezig was. Zou deze impasse alleen voor mij opgaan? Heel voorzichtig besloot ik dat wat ik leerde te delen met ervaringsgenoten. Stap na stap werd dit mijn werk.
Ruptuur noemde ik het onomkeerbare verlies van een ouder door de dood. Verlaat Verdriet de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn.

Kijken, luisteren, denken

Twintig jaar geleden besloot ik op te houden met lezen over verlies en rouw, maar te gaan luisteren naar de vele volwassenen met wie ik sprak. Volwassenen die allemaal voor hun 20e hun ouder(s) verloren door de dood. Niemand weet per slot van rekening beter dan wijzelf wat er met ons is gebeurd. Wat we hebben ervaren. Wat dat met ons heeft gedaan. Welke gevolgen dat voor ons had. En heeft – in ons leven als volwassene.

In de loop van decennia intensief kijken, luisteren en denken ben ik tot conclusies gekomen die ik vandaag de dag in toenemende mate tegenkom in kennis rondom trauma.

Verhalen

Elk levensverhaal heeft z’n eigen vorm. Z’n eigen inhoud. Z’n eigen eigenaardigheden. Elk levensverhaal is anders. Maar alle verhalen die ik in deze ruim 25 jaar heb gehoord van talloos veel Verlaat Verdriet-ers gaan over eenzaamheid. Over innerlijke eenzaamheid.

Feiten

Geen twijfel mogelijk. Het verlies van je ouder(s) door de dood is een feit. Een vaststaand, bewijsbaar feit. Een onbetwistbaar feit, in welke vorm de dood zich ook heeft aangediend. Zelfs psychiaters en psychologen zullen het niet voor elkaar krijgen het feit van de dood van de ouder(s) te ontkennen.

Invitatie

Hoe mooi zou het zijn om trauma-onderzoek te doen aan de hand van onze ervaringen met het onomstotelijke feit van het onomkeerbare verlies van onze ouder(s). Zelf ben ik ervan overtuigd dat Verlaat Verdriet-ers met liefde hun medewerking zullen verlenen.

DOEN?

Nieuws over TERUGGAAN OM VERDER TE KUNNEN

Gepubliceerd op maandag

Teruggaan om verder te kunnen

Regelmatig word ik benaderd door mensen die graag Teruggaan om verder te kunnen willen bestellen. Voor zichzelf, of om weg te geven. Vorige week ontving ik de najaars-brochure 2022 van uitgeverij Gopher. Uitgeverij Gopher heeft zich ten doel gesteld een substantiële bijdrage te leveren aan het verduurzamen van mijn Verlaat Verdriet-werk door het uitgeven van mijn boeken. Nu en in de toekomst.
Met veel plezier deel ik de tekst met je over Teruggaan om verder te kunnen in de brochure  van Uitgeverij Gopher.

Verschijningsdatum

De verschijningsdatum voor Teruggaan om verder te kunnen is gesteld op 22 oktober 2022. Ik houd je graag op de hoogte van de presentatie van het boek.

Brochure Gopher

Hoe het vroege verlies van een ouder levenslang invloed op een mens kan hebben.

Kinderen horen hun ouder(s) niet te verliezen. Ze hebben hun ouder(s) nodig. Een kind dat een ouder verliest, verliest veel meer dan de ouder alleen. Het verliest ook geborgenheid. Continuïteit. Vertrouwen. Het verlies van een ouder door de dood tast het leven van kinderen aan tot in het diepst van hun bestaan. Tot ver in hun volwassenheid ervaren veel Verlaat Verdriet-ers de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder. Bijvoorbeeld in hun zelfvertrouwen. In hun gevoel van eigenwaarde en bestaansrecht. Hun vertrouwen in andere mensen. Hun vertrouwen in het leven.  In intimiteit. Bindingsangst en verlatingsangst. In verliesangst.

Verlate rouw bij verlaat verdriet

De gevolgen van jong ouderverlies vormen voor veel mensen en in brede lagen van de bevolking een nog onbekende, en als gevolg daarvan, niet erkende problematiek. Maar: de gevolgen van jong ouderverlies zijn echt. En ze worden ook als echt ervaren. Ontheemd in mijn eigen leven. Zo hebben veel Verlaat Verdriet-ers zich gevoeld na het verlies van hun ouder. Wie ben je geworden ondanks de dood van je ouder en alle gevolgen van het overlijden voor je kinderleven? Wie ben je geworden dankzij het verlies van je ouder? Hoe vul je de leegte? Ontdek je wat je wilt, wanneer je aanpassen als een kameleon een hoofdthema in je leven is geworden? Hoe ga je om met de angst en de paniek in je? Wat betekent de overgevoeligheid voor stress voor je dagelijkse leven?

Bibliotherapie

Verdriet kruipt waar het niet gaan kan. De angst, het verdriet, de eenzaamheid, de pijn en de boosheid hebben zich bij veel mensen die in hun jeugd een ouder – of hun beide ouders – verloren door overlijden in hun diepste wezen genesteld. Lezen over Verlaat Verdriet brengt Verlaat Verdriet-ers al veel opluchting. Het wordt dan duidelijker waar Verlaat Verdriet en verlate rouw bij verlaat verdriet over gaan. Gevoelens en gedrag worden beter begrepen.

Titia Liese

‘Titia Liese was acht jaar toen haar moeder overleed. Al sinds zij rond mijn veertigste door de nood gedwongen haar eigen verlate rouwproces aan ben gegaan, is zij gefascineerd door de levenslange invloed van jong ouderverlies. Niet alleen gefascineerd door de complexe problematiek van deze levenslange invloed, maar ook door de grote krachten die vrijkomen als je de moed opbrengt het proces aan te gaan. Zo gefascineerd en geïnspireerd dat Verlaat Verdriet en verlate rouw haar (levens)werk zijn geworden.

Nieuw: zwembadje bij Villa le Muse in Codiponte

Gepubliceerd op zondag

Zwembadje

Voor eerdere deelnemers aan de schrijfretraite De weg van liefde, en natuurlijk voor nieuwe deelnemers: het zwembadje dat Maartje en Davide hebben aangelegd bij het grote gele huis waar we De weg van liefde aanbieden – Villa le Muse – is nu beschikbaar voor gebruik.

Ervaring

Uit eigen ervaring kan ik het je vertellen.
Ik ging er in.
Het is heerlijk.
Ik heb ervan genoten!

Lees meer

De weg van liefde 2022
Codiponte
Maartje Schonefeld en Davide Donati 

Samen met Verlaat Verdriet-ers de weg naar liefde gaan

Gepubliceerd op woensdag

We gingen naar Pontremoli. Niet als ware pelgrims te voet. Wij gingen met de auto. Pontremoli is een heel oud, heel Italiaans, stadje. Aan de ooit brede rivier de Magra. Gelegen aan de pelgrimsroute Via Franciscena. In het verleden de druk belopen pelgrims- en handelsroute van Canterbury naar Rome (en verder naar Jeruzalem).
Hier in Pontremoli tref ik een afbeelding van een pelgrim. Pelgrim met de onafscheidelijke knapzak op de schouder (in plaats van ons soms zo onafscheidelijke ‘rugzakje’).

Pelgrim

Te voet op weg naar een doel. Zoals er in de loop van vele eeuwen onnoemlijk veel pelgrims in Codiponte terecht gekomen zijn.
Codiponte. Sinds eeuwen en eeuwen trefpunt voor mensen die om diverse redenen onderweg zijn. Pleisterplaats om nieuwe krachten op te doen. Rustpunt. Oversteekplaats tussen de Apuaanse Alpen en de in vroege tijden gevaarlijke Apuaanse Alpen. Waar reizigers de kans liepen niet alleen wolven en beren te ontmoeten, maar ook uitgeschud te worden door struikrovers.
Angst voor gevaar aan alle kanten!

Pelgrimstocht

Voor veel pelgrims de weg naar de heilige stad Rome.
Een reis van bezinning.
Een reis naar binnen.
Een innerlijke reis.

Codiponte

Pleisterplaats voor Verlaat Verdriet-ers om in rust ruimte te geven aan gevoelens. Tijd om woorden en beelden te vinden die betekenis geven aan gedachten en gevoelens.
Samen in een kleine groep Verlaat Verdriet-ers gedachten en gevoelens te delen in Codiponte.
De weg van liefde.

Je bent van harte welkom!

Lees meer

De weg van liefde

 

 

 

Ontmoeting met een prehistorische vrouw met één borst

Gepubliceerd op zaterdag

Pontremoli. Samen brengen we een bezoekje aan deze kleine middeleeuwse stad. Veertig kilometer van Codiponte. Gelegen aan de rivier de Magra. En aan de pelgrimsroute Via Franciscena, pelgrimsroute van Canterbury naar Rome en verder naar Jeruzalem. (Codiponte ligt aan een zij-arm van de Via Franciscena). Bekend om een bijzonder labyrinth (dat overigens niet gemakkelijk te bezoeken is, heb ik eerder ook al ervaren). En in het bezit van een prachtig, klein, museum met pre-historische stèles (menhirs). Het stroomgebied van de Magra is een van de oudst bewoonde gebieden van Italië.

Stèles

Het museum is klein, maar heel mooi. De stèles zijn vrij klein van stuk. Ik vind ze prachtig. Veruit de meeste beelden hebben menselijke gestaltes. Vrouwen en mannen zijn zonder meer als zodanig herkenbaar. De oudste stèles zijn tenminste 4000 jaar oud. Ze zijn op verschillende plaatsen in de Lunigiana gevonden (waaronder ook in Casola/Codiponte). Ze stammen uit schriftloze tijden. Naar hun betekenis kan alleen gegist worden.

Maan

Veel van de menhirs hebben typerende, maanvormige hoofden. Een bijzonder detail in een streek waar de maan als symbool van grote betekenis is geweest. Je vindt dat bijvoorbeeld terug in de naam van de streek Lunigiana. En in de naam van de stad die later de Romeinse havenstad Luni is geworden.

Borst

We bezoeken het museum.
Voor het eerst valt de stèle me op van de vrouw met één borst. Ik word geraakt door dit beeld. Hoe is die borst verdwenen? ‘Het is haar linker’ realiseer ik me in een flits. Bij mij is het de rechter die ik sinds 2011 niet meer heb. Het raakt me op een heel diep niveau ineens deze associatie te hebben. En dat raakt me vervolgens ook weer. Over het algemeen houdt het verlies van mijn borst mij niet (meer) zo bezig. Nu, op deze plaats en op dit moment doet het zien van dit beeld iets met me.

Symbolen

Wat werken symbolen toch bijzonder als je de tijd en de rust neemt om ze te zien. Ze binnen te laten komen. Er woorden aan te geven. Ze betekenis te geven die er even helemaal mag zijn.

Er komt een stoel langs vliegen !!!

Gepubliceerd op vrijdag

‘Er komt een stoel langs vliegen!! O jee: daar komt er nog één!!!’
We staan in het pand van Maartje en Davide. Het pand naast het mijne, waar zij hun restaurantje gaan beginnen.

Noodweer

We horen buiten onwerkelijke geluiden. Zien plotseling plenzen water binnenvallen door deuren en ramen. Witte plastic stoelen vliegen voorbij.
Noodweer op ons pleintje. Een regensluier waardoor we zelfs de overkant van ons kleine pleintje niet meer kunnen zien. Elektriciteit valt uit. Internet valt uit.

We wachten tot het wat droger is en de wervelwind weer is gaan liggen. Dan gaan we terug naar de Concia. Op de terugweg zien we wat de storm heeft aangericht. Een grote boomtak op de brug, die op een haar na geen auto’s heeft geraakt. Een tent die totaal van een caravan is afgescheurd. Overal grote takken en kleine takken. Bomen die zijn omgevallen. Bomen die zijn afgescheurd. Een klein dorp vlakbij blijkt zwaar getroffen te zien. Schoorstenen van daken gewaaid. Glazen pui vernield. Overal omgewaaide bomen.

Onverwacht

‘Niemand heeft dit aan zien komen’ horen we tegen het einde van de middag als we een kopje koffie gaan drinken in de bar in Casola.

Al een paar dagen zit er veel werking in de atmosfeer. Bliksemflitsen. Gerommel. Regendruppels, zo nu en dan (meer dan welkom in de vreselijke droogte die al weken aanhoudt). Donkere luchten. Maar veel meer gebeurde er niet.

We waren dus niet de enigen die zich lieten overvallen door een plotselinge wervelwind, en een ongekende hoosbui die we niet aan hadden zien komen.

Samen werken aan ons project in Codiponte

Gepubliceerd op vrijdag

‘Titia, wat bijzonder! Een huis in Italië. Zelf denk ik er ook over een huisje te kopen. Ergens aan de kust van Italië. Het lijkt me leuk komende zomer samen een weekje in Codiponte te zijn. Wat rond te kijken of ik iets zie wat geschikt is voor mij.’ Zo gezegd, zo gedaan. Wij maakten onze afspraak. Ik maakte een afspraak met Maartje voor ons verblijf op de Concia.

Codiponte

Zo was de stand van zaken toen we vorige week richting het zuiden vertrokken, naar Codiponte. En ik had geen idee. Werkelijk in de aller-verste verte geen enkel idee van wat er in deze week zou gaan gebeuren. Maar wat wel gebeurt.

Project

Vanaf het allereerste moment voelen Carin en haar zus Linda zich thuis. In de vallei tussen de Apuaanse Alpen en de Apennijnen. In de rust. Op de Concia. Bij Maartje en Davide. In Codiponte.

Ze vallen beiden voor ons pleintje op de Rocca. De mogelijkheden die daar zijn om er een prachtig project van te maken. ‘Wat bijzonder’, zegt Carin. ‘Wat een prachtige kans om hier iets moois van te maken. En wat een bijzonder project waar jullie mee bezig zijn. Ik zou wel in willen stappen! Hier wil ik graag mijn plek vinden.’

Vanochtend zijn we met z’n drieën naar boven gegaan: Maartje, Carin en ik om rond te gaan in mijn huis. Het klikt op een prachtige manier tussen Maartje en Carin. Tussen Maartje, Carin en mij. Al rondlopend door het huis vallen de puzzelstukjes één voor één op z’n plek.

Architecte

Maandag gaan we gedrieën naar de architecte in Aulla, voor overleg over de restauratie-plannen.

Als dat niet samenwerken is!

(Wordt vervolgd, reken maar!)

NB: betekenis van de foto: insieme.
Graag gebruikt Italiaans gebaar om samenwerking te symboliseren.

Samen eten in Codiponte

Gepubliceerd op woensdag

Codiponte. La Concia.
Gisteravond samen gegeten met de andere gasten die verblijven bij Maartje en Davide. Als gewoonlijk heeft Davide heerlijk voor ons gekookt. Wat een feest op de binnenplaats van de Concia!

Bodensee

Zondagochtend 14 augustus gedrieën om 9 uur vertrokken uit Nunspeet voor het eerste deel van onze reis. Door Duitsland naar Uberlingen aan de Bodensee. Na een ontspannen, rustige reis zijn we voor 18 uur aangekomen in Uberlingen aan de prachtige Bodensee. Bert Pekelder verwelkomt ons allerhartelijkst. En trakteert ons, na een wandeling langs de Bodensee, op een heerlijk door hemzelf bereide maaltijd.

Sint Berhardpas

Maandagochtend om 8 uur vertrokken uit Uberlingen om onze reis naar Codiponte voort te zetten. Richting Sint Bernhard hebben we maandagavond gezamenlijk vastgesteld. Dus rijden we rustig richting Sint Bernhard, over verbazingwekkend rustige wegen. ‘Tunnel of pas?’ Het weer is uitstekend. Dus we besluiten over de pas te gaan. Een aardige klimpartij voor auto en bestuurster. Maar adembenemend mooi. Een goede keuze dus voor ons. Boven op de pas trakteren we onszelf op een kopje koffie op het terras (met het vestje aan, want buiten is het niet meer dan 14 graden).

La Concia

Na de koffie enkele uren verder, via Parma naar Aulla. Bij Aulla verlaten we de tolweg om het binnenland in de rijden naar Codiponte. We zijn al in de buurt! Rond 16 uur arriveren we op de Concia, waar we met open armen worden ontvangen door Maartje en Davide. Voor de komende week is dit onze plek. C. en L. voelen zich onmiddellijk helemaal thuis. ‘Ik snap waarom jij deze plek hebt uitgekozen.’ klinkt het als uit één mond. ‘En morgen willen we jouw huis zien!’

Samen op weg naar Codiponte

Gepubliceerd op zaterdag

‘Titia, waarom rijd je niet met ons mee naar Codiponte?’ Als uit één mond stellen C. en L. me op de verjaars-avond van C. de vraag. ‘Ik heb al een vliegticket’ zeg ik terug.

Codiponte

Afgelopen winter sprak ik met C. af in de zomertijd een aantal dagen tegelijkertijd op de Concia van Maartje en Davide in Codiponte te verblijven.

Ikzelf om bij te praten met Maartje en Davide, de schrijf-retraite De weg van liefde voor te bereiden en me op de hoogte te stellen van de voortgang van mijn Casa Bicaudata

C. om in de Lunigiana (Toscane) op zoek te gaan naar een Italiaans droomhuisje-voor-later. (Wat een tref dat Maartje juist een aantal weken geleden heeft meegewerkt aan het programma Droomhuis gezocht ).

Een tijdje blijf ik nog bij mijn besluit. Ik heb een vliegticket. Maar ondertussen begint er wel iets te knagen. Ik lees over de lange rijen op vliegveld Eindhoven. De lange uren wachttijd (4 uur wachten om in 1,5 uur tijd naar Pisa te vliegen). En als ik dan in Pisa ben, kan ik dan wel terug?? Wat een mooie gelegenheid eigenlijk: met de auto naar Codiponte. ‘C., mijn ticket ga ik omboeken. Ik rijd graag met jullie mee naar Codiponte.’

Bodensee

De reis bedraagt ongeveer 1300 kilometer. Morgenochtend (zondag 14 augustus 2022), vertrekken we. De eerste helft van de reis – ongeveer 750 kilometer – rijden we naar Überlingen aan de Bodensee.  Daar overnachten we. Bert Pekelder woont in Überlingen. We ontmoeten hem daar. ‘Ik vind het prachtig als jullie zondag komen en we aan het einde van de middag en ’s avonds nog tijd hebben voor de prachtige Bodensee.’ appt Bert me. Ons plan is rustig aan te reizen door Duitsland, met een stop aan de Bodensee. En de volgende dag via Zwitserland door te reizen naar Italië.
Maandag 15 augustus 2022 vervolgen we de reis met deel twee van de Bodensee naar Codiponte – 600 kilometer. Langs de route die Bert ons aan zal raden.

De weg van liefde

Overweeg je deel te nemen aan de schrijf-retraite De weg van liefde? Vraag je je af of je wel wilt vliegen?
M’n laptop gaat mee. Ik neem je graag mee op onze reis naar, in en om Codiponte. Volg me via de blogs op mijn site, via FB of via mijn blogspot

Goed voor jezelf zorgen

Gepubliceerd op donderdag

Ruptuur. Trauma. Het gevoel uit je leven gevallen te zijn. Aan de overkant van jezelf terecht gekomen te zijn. Je denkt en handelt al sinds je jeugd vanuit overleven. Krampachtig. Voor jezelf opkomen – het lukt je niet goed. Je kunt het niet. Of het neemt zo’n krampachtige vorm aan dat opkomen voor jezelf niet goed lukt. Het effect is dan meer dan eens dat je afgewezen wordt. Het gevoel dat je afgewezen wordt werpt je op jezelf terug. Precies daar, waar je niet meer wilde zijn.

Kind

Goed voor jezelf zorgen. Zorgen voor het kind in je. Het verlaten kind dat zichzelf staande heeft moeten houden. Met de middelen die het toen had. Dat boven haar/zijn macht moest grijpen.

Veel Verlaat Verdriet-ers met wie ik heb gewerkt (bij wie ik mezelf ook ooit moest rekenen) zijn met de rug naar dat kind gaat staan. Wijzen het kind af. Het kind is verdrietig. Eenzaam. Boos. Maar we willen het niet zien. We kunnen het niet troosten. We staan er met de rug naartoe. ‘Je redt jezelf maar.’

Stap

Een essentiële stap in je verlate rouwproces is de realisatie dat je dit kunt veranderen. Draai je om naar dit kind. Reik uit naar dit kind. Verwelkom het. Neem het in je armen. Doe waar het zo naar verlangt. Houd het stevig vast. Zeg in volle overtuiging tegen dit kind: ‘Ik ben er voor je. Ik houd je vast. De volwassene in mij kan voor je zorgen. Zorgt voor je. Help me er aan herinneren als ik weer geen tijd voor je heb. Als ik het weer vergeet. Want mijn bedoeling is het wel te doen. Mijn bedoeling is er voor je te zijn.’

Levensvreugde

Dan zal het kind er ook zijn voor jou. Het zal ervoor zorgen dat jij zorgt voor het kind in je. Dit kind in je is jouw oorspronkelijke levensvreugde. Het zal er zijn voor jou. Als jij trouw bent aan jezelf. Als jij trouw bent aan het kind in jou. Dat is voor Verlaat Verdriet-ers een essentiële weg naar heling.

De weg van liefde

Gun het kind in je de tijd, de aandacht, de rust en de liefde om het in je leven te verwelkomen.
De weg van liefde ligt voor je open.

Meer