• | | |

    Gedicht van Wislawa Szymborska: Grote pret

    DoorTitia Liese

    Wislawa Szymborska

    Vandaag kwam ik een gedicht tegen van de Poolse dichteres en winnaar van de Nobel Literatuurprijs 1996: Wislawa Szymborska (1023 – 2012, 13 jaar toen ze haar vader verloor). Haar oeuvre is klein, slechts 400 gedichten, maar ze zijn wereldberoemd en uitgebracht in 40 talen. Ze won de Nobelprijs voor Literatuur in 1996.
    Haar gedicht Grote pret wil ik graag met je delen.

    Grote pret

    Eindelijk heeft mijn geheugen gevonden wat het zocht.
    Moeder is terecht, vader is aan mij verschenen.
    Ik droomde een tafel en twee stoelen, en ze gingen zitten,
    weer waren ze van mij, weer leefden ze voor mij.
    Met twee lampen van gezichten schitterden ze in de schemer
    als voor Rembrandt.

    Nu kan ik eerst vertellen
    door hoeveel dromen ze hebben gedoold, in hoeveel oploopjes
    ik ze onder de wielen vandaan heb moeten trekken,
    in hoeveel agonieën ze dood hoeveel handen van me zijn gevlogen.
    Afgesneden van me groeiden ze scheef aan.
    De ongerijmdheid dwong hen tot een maskerade.
    Wat hielp het dat ze buiten mij geen pijn meer leden,
    als ze pijn leden in mij.
    Het droomgepeupel hoorde dat ik mamma riep
    tegen iets dat piepend op een takje sprong.
    Er werd gelachen omdat mijn vader een kokarde droeg,
    van schaamte brandend werd ik wakker.

    Eindelijk dan.
    In een gewone nacht
    van een doodnormale vrijdag naar een zaterdag,
    kwamen ze plotseling zo als ik hen wilde zien.
    In een droom, maar als verlost van alle dromen
    alleen zichzelf gehoorzamend, en verder niets.
    Achter op het schilderij doofden alle mogelijkheden,
    het noodlot had zijn onherroepelijkheid verloren.
    Alleen zij lichtten, mooi omdat ze op zichzelf leken.
    En lang, lang gelukkig schenen ze te zijn.

    Ik werd wakker. Deed mijn ogen open.
    Raakte de wereld aan, een uitgesneden lijst.

    Wislawa Szymborska
    13 jaar toen ze haar vader verloor

    Lees meer

    Wislawa Szymborska

    • Agonie – nood
  • | |

    Kennismaken met Casa Matilde

    DoorTitia Liese

    Op maandag 26 augustus 2024 vertrek ik, met een zwaar hart, naar Codiponte. Een zwaar hart, omdat ik afgelopen voorjaar me genoodzaakt voelde te stoppen met mijn project op het pleintje van CodiponteCastello. Honderdduizend gedachten en gevoelens zijn sinds die tijd door me heen gegaan. Nu moet ik naar Codiponte om daar, samen met Maartje en Davide, te onderzoeken op welke manier ik het project kan stoppen. Zonder meer schade aan te richten dan nodig is.

    Reis en aankomst

    Ik vertrek bijtijds met de trein uit Nunspeet naar Eindhoven Airport, om onderweg niet in tijdnood te komen. Om acht uur, het begint al te schemeren, landt het vliegtuig op Pisa Aeroporte. Spannend, dacht ik in de weken voor vertrek, om in donker naar een plek te rijden waar ik op dat moment eigenlijk liever niet naar toe zou willen gaan.

    Maar zoals al de hele reis het geval is voel ik me ontspannen. Mijn huur-Panda en ik rijden de rit naar Codiponte alsof we beiden de stal al ruiken. Als ik in Codiponte bij de brug aankom staan Maartje en Davide me met open armen en welgemeende zoenen op te wachten. M’n bezwaarde hart voelt de verlichting van deze hartelijke ontvangst.

    Casa Bodoni

    In de week die ik in Codiponte verblijf heeft Maartje – door onverwachte familie-omstandigheden – minder gelegenheid voor gesprek dan we aanvankelijk hadden gedacht. Maar eigenlijk voelt het goed om een week door te brengen in Cypres, het gastvrije huisje dat deel uitmaakt van de Concia. Opnieuw ga ik door veel gedachten en gevoelens. Maar vooral voelt het goed om daar te zijn. Te voelen wat Codiponte met mij doet. En zo nu en dan tijd te hebben om, samen met Maartje, te praten over ons project. En de gevolgen van mijn besluit het project Casa Bodoni te stoppen.

    Lezing in de kerk

    Op zaterdagavond staat een lezing, door een kunsthistoricus die Maartje kent, gepland in de pieve – de kerk – van Codiponte. We spreken af samen te gaan. Maartje en ik. Een lezing van een kunsthistoricus. Over de geschiedenis van de pieve. In het Italiaans. Dat is meer dan mijn kennis van het Italiaans aankan. Maar als Maartje naast me zit kan ik in ieder geval uitleg vragen.

    Maar je gaat wel

    Minder dan een uur voor aanvang van de lezing komt Maartje me vertellen dat ze onmogelijk mee kan gaan. Ik begrijp de onmogelijkheid en denk: oké, dan ga ik ook niet. Wat moet ik bij een lezing waar ik waarschijnlijk geen klap van versta.
    Twintig minuten voor aanvang van de lezing heb ik het gevoel dat iemand mij een liefdevolle duw geeft en tegen me zegt: ‘Maar je gaat wel’. Ik aarzel geen moment meer. Ga gauw douchen. Verkleed me. Loop snel naar de pieve. Ben op tijd (wat niet zo heel erg moeilijk is in Italië). Om vervolgens een stortvloed aan informatie over me heen te krijgen van een niet te stuiten spraakwaterval.

    Matilde van Toscane

    In de eerste tien minuten van de lezing toont de man een afbeelding die ik ken uit de kunstgeschiedenis. ‘Hé, Matilde van Canossa’ denk ik meteen. ‘Wat heeft zij te maken met Codiponte???’ Het is niet dat ik dat uit zijn woorden kan begrijpen, zo is het niet. Maar er gebeurt iets met me. Matilde van Canossa (= Matilde van Toscane) is een heel bijzondere vrouw geweest. Ze leefde in de twaalfde eeuw. Verloor op haar zesde haar vader. Heeft op een heel bijzondere manier haar sporen verdiend op godsdienstig en politiek gebied. Er gebeurt iets in me bij het zien van die afbeelding. Er opent zich iets heel bijzonders in me.

    Casa Matilde

    Na afloop van de lezing loop ik terug langs de rivier, naar m’n huisje Cypres. De avondzon verlicht Codiponte. Ik maak onderstaande foto en weet ineens heel zeker: Centrum voor Levensverhalen moet hier komen. Het hoort hier. Op deze plek in Italië. En het huis moet Casa Matilde gaan heten.
    De volgende dag deel ik met Maartje wat er met me is gebeurd. Dat het lijkt alsof een stem mij de opdracht heeft gegeven: Centro Biografico – Centrum voor Levensverhalen – hoort hier. En de naam is Casa Matilde.

    De weg van liefde

    Eind september vertrek ik opnieuw naar Codiponte. Onder meer voor onze schrijf-retraite De weg van liefde. Mijn hart voelt zich verlicht. Ik kijk er naar uit weer naar deze bijzondere plek te gaan. Naar Maartje en Davide. In Codiponte.

    Lees meer

  • | | |

    Een opsomming van tekortkomingen: Ine Boermans

    DoorTitia Liese

    Een opsomming van tekortkomingen

    Roman van Ine Boermans

    Lot probeert haar weg te vinden in een karig met familiegeluk bedeeld leven. Haar psycholoog raadt haar aan om de sluizen maar eens goed open te zetten, wat echter maar matig lukt. Natuurlijk heeft haar jeugd ermee te maken. Die werd immers bepaald door een weinig complimenteuze vader, een pijnlijke echtscheiding en de vroege dood van haar moeder. En ook nu nog heeft haar vader een verlammende invloed op haar leven. Pas wanneer Lot haar eigen gezin vormt en een soort monument voor haar moeder begint te bouwen lijkt er iets te veranderen.

    Jeugdjaren

    Een jonge vrouw probeert samen met haar psycholoog haar jeugdjaren in kaart te brengen.

    In de pers

    ‘Een indringend debuut over verlies en familiebanden. […] droogkomische scènes vol verrassende observaties en een onderliggende pijn die voortdurend steekt.’– Thomas van der Meer

    ‘Wát een goed boek heeft Ine Boermans geschreven: grappig, fris en intelligent, het grijpt me bij de keel.’ – Jente Posthuma

    Boermans bezit het vermogen om absurde menselijke verhoudingen zo op te schrijven dat de lezer schatert waar hij eigenlijk zou moeten huilen. Ik voorspel Boermans een grote toekomst.’ – Jeroen Thijssen

    ‘‘‘Ik kan zien dat het je raakt,’’ zegt de psych in Een opsomming van tekortkomingen – en raken, dat doet Ine Boermans, in haar droog-absurde stijl. Ze laat je hardop lachen om verstikkend verdriet.’ – Ilonka Leenheer

    Lees meer

  • | | | | |

    Een heel leven leven in een jaar tijd

    DoorTitia Liese

    Ken je dat gevoel dat je een heel leven hebt geleefd in een jaar tijd? Ik hoorde het mezelf een aantal keren zeggen tegen andere mensen. ‘Ik heb het gevoel dat ik het afgelopen jaar een heel leven heb geleefd in een jaar tijd.’

    Paradigma-shift. Ik kende het woord. Lang is voor mij de meest beeldende paradigma-shift de dag geweest waarop de Berlijnse muur viel. Ik was niet in Berlijn op dat moment, ik was wel in Bremen. En voelde hoe alles in Duitsland veranderde.
    Maar voor je eigen leven de betekenis van een paradigma-shift voelen met je hele lijf: dat is toch weer iets heel anders.

    Je kent het fenomeen als Verlaat Verdriet-er mogelijk ook. Daarom wil ik graag met je delen wat er met mij is gebeurd in het afgelopen jaar.
    Jarenlang sijpelen er veranderingen binnen in je bestaan. Soms zo klein dan je ze nauwelijks registreert als verandering. Per stuk veranderen ze je dagelijkse bestaan niet opvallend. Hier raakt een verbindinkje los. Daar ontstaat een nieuw verbindinkje. Er verandert iets, maar je weet niet zo goed wat. En ook niet hoe. Hier bezeer je je aan een verbinding die voor jou lang een waardevolle en mooie verbinding is geweest. Bijvoorbeeld in een relatie met een betekenisvolle persoon. Je vraagt je af: wat gebeurt hier toch? Daar ontstaat een relatie met een persoon die nieuwe wegen voor jou – of met jou – opent. Op een andere manier vraag je je ook af: wat gebeurt hier toch?

    In mijn directe privé-leven is in de afgelopen jaren langzaam maar zeker van alles veranderd. Zo ook in mijn Verlaat Verdriet-werk. Omdat mijn privé-leven en mijn Verlaat Verdriet-werk voor bijna 100% met elkaar verbonden zijn voelde het alsof er voor minstens 200% veranderingen gaande waren. Ontwikkelingen die ik soms (bijna) niet bij kon houden. ‘Mijn lijf trekt dit niet meer’ voelde ik afgelopen jaar sterker dan ooit. ‘Ik moet iets doen.’

    Paradigma-shift

    Een van de dingen die ik ben gaan doen is me goed realiseren: wat gebeurt er met me? Wat is er met me gebeurd? Wat heb ik nodig? Ik heb tijd genomen vorige maand om op mijn Terschellingse plek goed te doorvoelen waar die merkwaardige uitvallen die ik de afgelopen jaren heb gehad vandaan konden komen. Tot het moment waarop ik me echt realiseerde: ik heb het afgelopen jaar een heel mensenleven in een jaar geleefd. Natuurlijk is alles in me moe. Wat zich in werkelijkheid in het afgelopen jaar in mij heeft voltrokken is een paradigma-shift. Al die kleine, binnen-sijpelde, veranderingetjes van jaren en jaren hebben ervoor gezorgd dat ik een intens grote verandering in mijn leven meemaak. Paradigma-shift.

    Casa Matilde

    Een van de hele grote veranderingen in mijn leven is de naamsverandering sinds vorige week van het huis dat ik heb aangekocht in Codiponte. De nieuwe naam van het huis is Casa Matilde. Het huis heeft sinds vorige week ook een beschermvrouwe. Namelijk Matilde van Toscane. Maar dat deel ik graag met je in een andere blog, en op een andere manier..

    Lees meer

    Paradigmashift