Joost hakt zijn trauma’s aan gort

Gepubliceerd op woensdag

Friese artiest eert zijn overleden ouders

Een Verlaat Verdriet-er deelde twee links met mij over Joost Klein. Op mijn beurt deel ik ze graag weer met jou. Met de tip, als je gelegenheid hebt, beide links te bekijken. Ze laten zien hoe Verlaat Verdriet-ers om kunnen gaan met hun Verlaat Verdriet en hun verlate rouw. En wat er in de hulpverlening kan gebeuren met een Verlaat Verdriet-er.

Citaat

Altijd al schuilde er onder zijn absurdistische humor een groot verdriet, altijd al waren de knipogen naar internetcultuur zijn manier om een superzware jeugd een plekje te geven. Maar zoals hij zelf op het podium zegt: ‘Pas de afgelopen twee jaar heb ik de weg naar zelfontwikkeling echt ingezet.’

Want het ging niet goed met Joost, hij had een keiharde psychose, werd bij de GGZ van het kastje naar de muur gestuurd, om uiteindelijk in traumacentra geholpen te worden. Hij zingt het in het verwarrende Tiktok-fähige nieuwe ‘Wachtmuziek’: zelf staat–ie keihard mee te hakken op het happy hardcore-liedje over de verdrietigmakend lange wachtlijsten voor de GGZ. ‘Als het echt teveel wordt, als je groen en geel wordt, en je hebt een hoop verdriet…’, zingt een versneld kinderstemmetje over een vrolijke gabberbeat. Even later volgt een mal Doe Maar-liedje over ‘PTSD’. Het is tegelijkertijd vrolijk en diepverdrietig, en je zíét gewoon dat Joost live op het podium die shit nog staat te verwerken.

Tijdens het 80s synthpop-liedje ‘Papa en Mama’ breekt hij echt, en lukt het hem niet meer om mee te zingen. Al tien jaar geleden is het dat zijn beide ouders overleden. Op het scherm komen foto’s van een piepjonge Joost Klein met zijn ouders voorbij. ‘Ik wist gewoon dat ik ging huilen. Elke repetitie moest ik huilen. Ik kwam de afgelopen twee jaar mijn kamer niet uit. Ik was het leven zat.’

Links

PP22: Joost hakt zijn trauma’s aan gort – 3voor12 (vpro.nl)

https://lc.nl/cultuur/Hoe-YouTube-ster-EenhoornJoost-zijn-talenten-blijft-uitbreiden-22810182.html

Het wonder: J.M.A. Biesheuvel

Gepubliceerd op zondag

Vader, je bent nu dood, maar deze geschiedenis herinner je je nog wel: Het was een wonderschone dag toen jij en ik op stap; op vakantie gingen.’

Het wonder

Ik lees in Zonnegloren (geschenk van de boekhandel/CPNB in het kader van Zomerlezen) het korte verhaal van Maarten Biesheuvel: Het wonder. Bij het lezen van de eerste regels van dit korte verhaal gaan mijn gedachten meteen naar Verlaat Verdriet-ers die in hun jeugd hun vader verloren. Hoe graag was je niet, net als Maarten Biesheuvel, op je 14e samen met je vader op vakantie gegaan!

Maar vooral denk ik aan de Verlaat Verdriet-ers die hun vader verloren voor hun geboorte. Of heel kort na hun geboorte. Regelmatig komen er Verlaat Verdriet-ers naar mijn Verlaat Verdriet-workshops die hun vader niet, of nauwelijks, hebben gekend. Hun vader overleed al voor hun geboorte. Of hij overleed kort na hun geboorte. In een tijd waarin ze niet, of nauwelijks, talig waren. Voor hen waren er geen woorden voor de afwezigheid van hun vader. En meestal ook geen beelden. Op mijn vraag: ‘Hoe noemde jij je vader?’ hebben ze geen direct antwoord.

Woorden

Hun leven ging na het overlijden van hun vader gewoon door. Zo was hun leven. Zonder vader. Hun leven. Gewoon. Tot er iets begint te knagen.
Wat is missen, als je missen niet kunt definiëren? Als je een gevoel van leegte ervaart in je leven? Van gemis? Van verlangen? Je voelt iets, maar je kunt er geen woorden aan geven. En dan, ineens, geeft iemand woorden aan wat jij geen woorden kunt geven. In een simpele zin als: ‘Vader, je bent nu dood, maar deze geschiedenis herinner je je nog wel: Het was een wonderschone dag toen jij en ik op stap; op vakantie gingen.’  Ineens weet je: dit heb ik nooit gehad. Dit zegt iets over het gemis dat ik altijd in me voel. De leegte. Het verlangen.

Dag vader, op Vaderdag

Gepubliceerd op zondag

Dag vader

Fietsend, en denkend aan wat ik allemaal nog kan schrijven over Verlaat Verdriet (veel) rijd ik door de polder. En bedenk dat het vandaag Vaderdag is. Er schiet me een foto te binnen van mijn vader met mij op zijn schouders, die ik onlangs tegen kwam. Als ik naar deze foto kijk zie ik een grote, sterke, trotse en gelukkige vader met dochter die nog niet helemaal zeker weet of ze wel safe zit daarboven. Maar: ze geeft hem het voordeel van de twijfel.
Mijn vader was de fotograaf thuis. Dit is één van de heel weinige foto’s die door mijn moeder gemaakt zullen zijn.
Niemand van ons drieën die ook nog maar enig besef kon hebben van wat ons boven het hoofd hing. Mijn moeder niet. Mijn vader niet. Ik niet.

Verloren

Mijn vader en moeder waren al lang getrouwd toen ik, oudste van twee, werd geboren. Een goed, stabiel en harmonieus huwelijk, waarin we meer dan welkom waren. Als ik net acht jaar ben overlijdt mijn moeder. Ruim twee jaar is ze ziek geweest en hebben ze (we zou ik moeten/willen zeggen, maar dat lukt me niet) geleefd tussen hoop en vrees. Tot mijn moeder overleed.
Maar. Ik verloor niet alleen mijn moeder. Ik verloor ook mijn grote sterke trotse pappie. Mijn pappie die altijd alles (aan)kon. Die altijd alles kon repareren.

Praten

Met mijn vader heb ik nooit meer kunnen praten over mijn moeder. Hij overleed lang voordat ik met mijn Verlaat Verdriet-werk begon. Nu weet ik hoe goed het ons beiden gedaan zou hebben als we dat nog wel hadden kunnen doen.

Mogelijk bevind jij je in een vergelijkbare situatie. Je zou met je overgebleven ouder willen praten over je overleden ouder, maar je durft het niet. Uit ervaring kan ik je zeggen: probeer er alles aan te doen wat je maar enigszins mogelijk is. Er komt een moment waarop het niet meer kan. Nooit meer. 

Vaderdag

Het is vaderdag vandaag.
Vader dag.
Dag grote sterke trotse gelukkige pappie.
Dag vader.  

Gat in je ziel

Dag Vader, op vaderdag is een eerder verschenen blog van Titia Liese onder de titel Dag vader

Gat in je ziel.
Ruim 80 blog’s van Titia Liese over Verlaat Verdriet en verlate rouw.

Het verhaal van Irene: Siri Hustvedt

Gepubliceerd op zaterdag

Het boek waar ik deze week over schreef Een geschiedenis van mijn zenuwen lag binnen 2 dagen in mijn brievenbus. (En is inmiddels ook 2e hands niet meer verkrijgbaar, heb ik me laten vertellen). Uit nieuwsgierigheid kon ik het natuurlijk niet laten alvast een voorproefje te nemen. Op bladzijde 31 lees ik het verhaal van Irene. 

Irene

…….. Janet (Pierre Janet, filosoof en neuroloog) vertelt het verhaal van Irene. Een tot armoede vervallen jonge vrouw van twintig, die haar geliefde moeder een langzame, pijnlijke dood door tuberculose zag sterven. Nadat ze wekenlang aan het ziekbed had gezeten, merkte Irene dat haar moeder niet meer ademde. Ze deed een wanhopige poging om haar weer tot leven te wekken. Terwijl ze zo bezig was, viel haar moeders lijk op de vloer. Met inspanning van al haar krachten tilde Irene het lichaam weer op het bed.

Na haar moeders begrafenis begon Irene in trance haar dood te herbeleven. Ze beeldde de gruwelijke dood tot in het kleinste detail uit en vertelde het verhaal telkens weer. Na een dergelijke voorstelling keerde haar normale bewustzijn terug en deed ze alsof en niets was gebeurd. Irenes familie meldde dat het meisje vreemd genoeg niet geraakt leek door het overlijden van haar moeder. Ze scheen het zelfs vergeten te zijn. Zelf toonde Irene zich verbaasd. Ze vroeg wanneer en hoe haar moeder was gestorven. ‘Eén ding begrijp ik niet’ zei ze. ‘Ik heb zoveel van haar gehouden. Waarom ben ik dan niet verdrietiger nu ze dood is? Ik kan niet rouwen. Het lijkt alsof haar afwezigheid niets voor me betekent. Alsof ze op reis is en binnenkort terugkeert.’ ……….

Ik ben benieuwd naar het vervolg van dit boek.
Nog even wachten tot ik over veertien dagen op Terschelling ben.

Verlaat Verdriet-webinar is onderweg

Gepubliceerd op vrijdag

Verlaat Verdriet-webinar september 2022

Vervolg-gesprek

Vandaag, 17 juni 2022, heb ik een goed vervolg-gesprek gehad met Carin en Ric – uitgevers – en Veerle – vormgeefster – van Uitgeverij Gopher. We spraken over de vernieuwde uitgave van Teruggaan om verder te kunnen. De verschijningsdatum van de heruitgave van Teruggaan om verder te kunnen is gepland begin september 2022.

En we spraken over de toekomstige boeken en tools voor Verlaat Verdriet-ers en hulpverleners waar ik aan werk. Het ligt in onze bedoeling deze boeken en andere tools in de loop van 2023 te laten verschijnen. Mijn samenhangend Verlaat Verdriet-aanbod, zeg maar. Het aanbod Rouw kent geen tijd: Verlaat Verdriet verwerken en helen waar ik in de afgelopen jaren aan heb gewerkt.

Webinar

De vernieuwde uitgave van Teruggaan om verder te kunnen wil ik graag presenteren met een webinar. Liever, veel liever, dan aan de hand van een boekpresentatie met een praatje, een hapje en een drankje, ergens in een zaaltje, ergens in Nederland. Vanzelfsprekend kan dat, zeggen Carin en Ric me toe. Maar…. Dan is er wel werk aan de winkel. De verschijningsdatum van het boek is begin september 2022 gepland. Het boek wordt, samen met bijzonderheden over mij en mijn Verlaat Verdriet-werk, prominent opgenomen in de aanbiedingscatalogus voor de boekhandel najaar 2022. En die zal eveneens begin september 2022 gaan verschijnen. Om Teruggaan, om verder te kunnen te kunnen presenteren met een feestelijk webinar zullen we ook met het webinar aan de slag moeten.

Vorm, inhoud en naam

Vorm, inhoud en naam van het webinar moeten nog even rijpen. Wel bedacht ik op de terugweg van het gesprek een mooie lokatie voor opnamen. Maar die houd ik nog even voor mezelf. Ik meld me graag bij je om je op de hoogte te houden van de nieuwe ontwikkelingen.

Levensverhaal van een Apuaanse Alp

Gepubliceerd op vrijdag

Massa & Carrara

Codiponte. Aan de voet van de Apuaanse Alpen. Casola in Lunigiana. Massa & Carrara. Marmergroeven. Het witste marmer van de wereld. Miljoenen jaren geleden gevormd. Sinds duizenden jaren geëxploiteerd door de mens.

Marmergroeven

Najaar 2021 bezocht ik de marmergroeven. En was overweldigd. Wie kent niet de beroemde voorbeelden van het smetteloze witte marmer uit deze groeven. Gebouwen. Beelden. Zoals bijvoorbeeld beelden van Michelangelo.

Levensverhaal van een Apuaanse Alp

In de groeven ben ik enerzijds onder de indruk van de enorme prestaties van mensen om het witste marmer ooit uit de bergen te halen. Anderzijds zie ik ook de verwoestingen die zijn aangericht. Die nog steeds, en steeds sneller en omvangrijker, worden aangericht. De enorme gaten die worden geslagen in de bergen. Om financieel gewin.
Levensverhaal van een Apuaanse Alp.

Levensverhalen

Ik denk ook aan de levensverhalen van de vele duizenden mensen die hier hebben geploeterd. De talloze slaven die de Romeinen hebben ingezet om marmerblokken uit de groeven te zagen. Ze te transporteren naar de havenstad Luni. Om ze vanaf daar naar  naar Rome te kunnen verschepen. De duizenden mensen die er toen werkten. Die er nu nog werken. Zware arbeid. Voor een karig loon. De vele ongelukken die zijn voorgevallen. Die nog steeds voorvallen. Vaak met dodelijke afloop. Waar niet meer over wordt gesproken. Die verzwegen worden. De marmergroeven van Massa & Carrara. Een merkwaardige plek voor overdenkingen.

De weg van liefde

Nee. Tijdens de retreat De weg van liefde maken we geen excursies. Ook niet naar de marmergroeven van Massa & Carrara. Tijdens De weg van liefde houden we ons bezig met ons levensverhaal. Levensverhalen waarin verwoestingen zijn aangericht. Maar waarin ook mooie dingen zijn gebeurd. Ervaringen die gezien mogen worden.

Filmpje

Ik kreeg een filmpje toegestuurd van een uitzending van Het Klokhuis van 19 juni 2022 over marmer en de marmergroeven van Carrara https://www.npostart.nl/het-klokhuis/10-06-2022/VPWON_1304596

Een geschiedenis van mijn zenuwen

Gepubliceerd op zondag

Siri Hustvedt

Vanochtend vertelde een vriendin van me aan de telefoon over een Amerikaanse schrijfster die bij toeval op haar pad kwam. Siri Hustvedt. Nooit gehoord van deze schrijfster. Maar wat mijn vriendin me vertelde maakte me nieuwsgierig. Ik ging op zoek. En vond niet alleen informatie over Siri Hustvedt. Ik vond ook een titel die me aansprak, inclusief de informatie die ik vond over de inhoud van het boek. Ik kon het niet laten. Heb het boek, ondanks de prijs, meteen besteld. Mooi voor m’n weekje Terschelling over twee weken. Ik deel graag met je waarom dit boek me meteen nieuwsgierig maakte. (En ik deel na m’n weekje Terschelling graag mijn ervaring met dit boek).

Omschrijving

……. Tijdens de toespraak bij haar vaders begrafenis wordt Siri Hustvedt voor het eerst overvallen door een hevige “aanval”. Ze begint te trillen en heeft geen controle meer over zichzelf. In Een geschiedenis van mijn zenuwen volgen we Hustvedt op haar zoektocht naar een diagnose. Is haar aandoening psychologisch van aard, neurologisch of allebei? Heeft deze iets te maken met de plotselinge dood van haar vader of met haar zware migraineaanvallen? Is ze misschien hysterisch?
In Een geschiedenis van mijn zenuwen neemt Hustvedt ons mee op een fascinerende reis door de medische geschiedenis, de psychiatrie, psychoanalyse, neurowetenschappen, literatuur en filosofie. Hustvedt biedt met haar heldere, lucide stijl en haar feitenkennis tevens inzicht in het wezen van ons bewustzijn en ongrijpbare fenomenen als het geheugen, dromen en trauma’s……..

Meer lezen

Een geschiedenis van mijn zenuwen (Bezige Bij, 2010) is, voor zover ik heb kunnen zien, alleen nog 2e hands verkrijgbaar. Andere boeken van Siri Hustvedt vind je bij de boekhandel (of bij de Bezige Bij ).

Gastvrijheid: Schatgids voor Codiponte

Gepubliceerd op zondag

‘Kijk, daar. Dat gele huis, aan de rand van het dorp.’ We staan op de binnenplaats van B&B La Concia als Davide ons met een brede armzwaai in de verte een groot, geel huis aanwijst. ‘Dat hebben we zojuist aangekocht. Daar maken we een huis van waar we groepen kunnen ontvangen. Waar cursussen gegeven kunnen worden.’

De weg van liefde 2022

Ik wist het. Meteen. Daar. Een biografische cursus. Nog tijdens mijn verblijf indertijd heb ik overlegd met Maartje en Davide. Afspraken gemaakt. In 2019 vond de eerste schrijf-retreat De weg van liefde plaats. Covid kwam er tussen. In 2021 konden we opnieuw aan het werk met de schrijf-retreat De weg van liefde in Codiponte.
En nu, in 2022, kunnen we opnieuw aan het schrijfwerk met De weg van liefde. En wel van 8-14 oktober 2022.

Villa Sorgente, zo noemden aanvankelijk Maartje en Davide het grote gele huis. Villa Bron. ‘Teveel Villa’s Sorgente in de buurt’ vertelde Maartje afgelopen voorjaar aan de telefoon. ‘Dat gaf verwarring. Vanaf nu heet de villa Villa le Muse – Villa de Muzen’. Villa le Muse – kan het mooier voor een schrijfretreat?

Gastvrijheid

Bij mijn eerste verblijf op La Concia werd ik geraakt door de vanzelfsprekende gastvrijheid van Maartje en Davide. En ik werd geraakt door hun keuze voor liefde. Samen verruilden ze hun jachtige bestaan in Milaan voor de rust en de stilte van Codiponte. Ze restaureerden aandachtig en toegewijd de Concia tot een prachtige B & B. Kochten de grote gele villa aan: Villa le Muse.
Gasten ontvangen ze met al hun vanzelfsprekende gastvrijheid, zowel in de Concia als in Villa le Muse. Van het ontbijt tot en met de avondmaaltijd – alles heerlijk. En prachtig verzorgd. Davide kookt voor ons. En hoe!

Samen met Maartje en Davide

Lees meer

Volg Schatgids voor Codiponte:

Wat mij raakt: workshop Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op zaterdag

Donderdagmiddag 9 juni 2022. Als gewoonlijk maak ik de mappen klaar die ik altijd uitdeel aan de deelnemers van de workshop Verlaat Verdriet. In de map een werkboek, een notitieboekje, teksten, songs en gedichten die allemaal op hun eigen manier iets te zeggen hebben over Verlaat Verdriet en (verlate) rouw.

Hoewel ik het gedicht al zo vaak in handen heb gehad bij het klaarmaken van zoveel mappen voor zoveel workshops, valt mijn oog op de eerste zinnen uit Wat mij raakt. Wat mij raakt is een gedicht van Rainer Maria Rilke:

Men moet de dingen aan de eigen, stille,
ongestoorde ontwikkeling over laten,
die diep van binnen komt
en die zich door niets laat haasten of versnellen;
eerst volledig rijpen – en daarna baren…

Workshop verlaat Verdriet

Workshop Verlaat Verdriet van 9, 10 en 11 juni 2022. Met de tekst van Rilke nog in mijn hoofd beginnen we donderdag-avond aan de workshop. Hoe bijzonder is het dan om een workshop mee te maken waarin de tekst van dit gedicht in de loop van de dagen bij de deelnemers langzaam maar zeker werkelijkheid wordt.
Wat een mooie deelnemers.
En wat een bijzondere workshop.

Het hele gedicht deel ik graag met je.

Wat mij raakt

Men moet de dingen aan de eigen, stille,
ongestoorde ontwikkeling over laten,
die diep van binnen komt
en die zich door niets laat haasten of versnellen;
eerst volledig rijpen – en daarna baren…

Rijpen zoals een boom die zijn sapstroom niet stuwt
en die rustig in de lentestormen staat,
zonder angst, dat er straks geen  zomer kan komen.

Die zomer komt toch!
Maar hij komt alleen bij de geduldigen
die leven alsof de eeuwigheid voor hen ligt
zo zorgeloos stil en wijds…

Men moet geduld hebben
met de onopgeloste zaken in ons hart
en proberen de vragen zelf lief te hebben,
als gesloten kamers,
en als boeken die in een zeer vreemde taal
geschreven zijn.

Het komt er op aan alles te leven.

Als je de vragen leeft,
dan leef je misschien langzaam maar zeker
zonder het te merken op een goede dag
het antwoord in.

De dag dat ik mijn vader en mijn moeder begroef

Gepubliceerd op donderdag

Bij het boek dat ik vorige week kocht in de boekhandel (Geen tijd verliezen) kreeg ik het kleine boekje Zonnegloren cadeau. Een kleine bundel korte verhalen, samengesteld door Matthijs van Nieuwkerk.

Herbegraven en cremeren

In de trein, op weg naar Terschelling, sla ik het boekje open. In de Inhoud valt mijn oog meteen op het korte verhaal van Heleen van Royen De dag dat ik mijn vader en mijn moeder begroef. Herbegraven en cremeren zijn thema’s die nogal eens spelen bij Verlaat Verdriet-ers (lees ook: Herbegraven en cremeren, blz 108 in Gat in je ziel). Daarom deel ik een fragment uit het korte verhaal van Heleen van Royen graag met je. Het cadeau-boekje is vast nog voorradig in de boekhandel.

……….Ik strek mijn hand uit naar de bekleding en raak die aan. En dan gebeurt het: het universum scheurt open en ik word in een wormgat gezogen. Van het ene op het andere moment ben ik weer dertien jaar. Het is 1978. Mijn vader is dood. Ik breek. Ik begin te jammeren en onbedaarlijk te huilen. We hebben nooit afscheid van elkaar genomen, want hij vertrok als een dief in de nacht en was daarna bijna een week vermist. Nu is hij hier. Dichter bij hem ben ik in geen veertig jaar geweest……  

Zonnegloren

Zomerlezen 2022