Traumasporen in: Geen tijd verliezen

Gepubliceerd op woensdag

Pyama-Pinksterdag

Een van de vreselijkste eigentijdse woorden die ik ken: pyama-dag. Kun je je iets bedenken dat suffer is dan een pyama-dag? Echt. Een vreselijk woord. En wat deed ik tweede Pinksterdag 2022 op Terschelling? JAAA. Een pyama-dag. Een hele dag regen. Onafgebroken. Een hele dag binnen. In m’n huisje. Lezen. Lezen. En nog eens lezen.

Geen tijd verliezen

Op het allerlaatste moment voor ik naar Terschelling vertrok bestelde ik bij de plaatselijke boekhandel de biografie van Jolande Withuis over Jeanne Oosting: Geen tijd verliezen. Jeanne Bieruma Oosting. Kunstenares. Schilderes. Grafica. Biertje voor intimi.

Wat kan een regendag in je eentje in je huisje op Terschelling heerlijk zijn. Lezen. Lezen. En nog eens lezen. Over een adelijk meisje uit de vorige eeuw dat zich vrij vocht uit haar bekrompen adelijke familie. Zeer getalenteerd. Tegen de traditie en de mores van die tijd in kiest ze voor een leven als werkende vrouw die haar eigen kost verdient. Succesvol in een leven als kunstenaar, waarin ze evenzeer leed onder afwijzing. Gevoelens van afwijzing. (Innerlijke) eenzaamheid. Angst voor de toekomst. Verliesangst.

Traumasporen

Dochter van een schatrijke moeder. Een adelijke moeder, die als vierjarig kind háár moeder verloor. Geboeid lees ik dit prachtige boek van biografe Jolande Withuis. Zo mooi geschreven. Zo goed gedocumenteerd. Het leven van Jeanne Oosting. Friesland. Achterhoek. Den Haag. Parijs. Amsterdam. Achterhoek. Ik geniet van deze terugblik in de wereld van de kunst en de kunstenaars van de 20e eeuw. Een vrouwenleven van een vrijgevochten, zelfstandige vrouw. Geboren in 1898. Overleden in 1994.

Maar het meest geboeid lees ik over kwellingen die je, als je de thema’s (her)kent, voor een groot deel terug kunt leiden naar Verlaat Verdriet-thema’s. In de relatie van haar ouders. Het desastreuze huwelijk. De ingewikkelde relatie tussen een bemoeizuchtige  moeder, en een naar onafhankelijkheid snakkende dochter. Aantrekken. Afstoten. In een (bijna) onophoudelijke stroom. Angst voor afwijzing. Innerlijke eenzaamheid. Eindeloos verlangen naar intieme relaties. Vernederingen. Zelfvernederingen. Wanhoop. Depressies.

Nee – ik heb geen tijd verloren op deze pyama-dag.
Lezen. Lezen. En nog eens lezen in Geen tijd verliezen.

Boek

Ben je benieuwd naar de trans-generationele traumasporen in dit boek?
Geen tijd verliezen

Tentoonstellingen

De zomer van Jeanne

Via Amor: Schatgids voor Codiponte

Gepubliceerd op zaterdag

Via Amor

‘Wat staat er toch op die stenen?’ Vraag ik me af. ‘Er staat iets. Maar wat?’ Als ik dichterbij kom zie ik het. Via Amor. Daar is hij. De naam voor de schrijf’cursus’ die ik in Codiponte wil gaan geven. Gevonden. Zomaar. Aan de kant van een pad aan de Ligurische Zee. ‘Wat een mooi toeval’ denk ik meteen. Het zit al in mijn hoofd. In mijn gevoel. Ik ben er al mee bezig. Schrijven aan de hand van BeeldTaal. Met Verlaat Verdriet-ers. In Italië. Dan vind ik wat ik nodig heb om mijn idee concreet te maken. Vanzelfsprekend. Het valt me toe.

Als je de tijd neemt, vind je woorden

Als je de tijd neemt, rust en aandacht hebt om bezig te zijn met wat belangrijk voor je is, dan vind je wat je nodig hebt. Dat is hoe ik De weg van liefde, de Via Amor, vorm wil geven. Samen met jou. Met mede-Verlaat Verdriet-ers. Met Maartje en Davide. Zo, dat De weg van liefde jouw weg van liefde kan worden. Met woorden die je zelf hebt gevonden. Geschreven. Jouw eigen Via Amor.

Het ritme van dag en tijd

We werken deze week in het ritme van dag en tijd. Zowel gezamenlijk, als individueel. Je gaat op zoek naar beelden. Te voet, deze dagen. Als een pelgrim. In je eentje. Of samen. Je verzamelt beelden. Doet inspiratie op om te schrijven. Schrijft wat in je opkomt. Aan de hand van het beeldmateriaal dat je hebt gevonden. Of aan de hand van eenvoudige schrijfoefeningen die Titia voor je heeft. Je deelt. Of je deelt niet, als dat prettiger is voor jou.

De weg van liefde

  • We werken in een inspirerende omgeving;
  • Gedragen door de liefdevolle gastvrijheid van Maartje en Davide – en natuurlijk de overheerlijke maaltijden die steeds weer voor je klaar staan;
  • Je hebt – desgewenst – de beschikking over een mooie, ruime 1-persoons kamer waar je je terug kunt trekken;
  • Je kunt delen met ervaringsgenoten/mede-Verlaat Verdriet-ers;
  • Titia zet met liefde en plezier haar deskundigheid in. Ze ziet je. Hoort je. Begrijpt je. Voelt en denkt met je mee. Weet wat je nodig hebt.

Nb: De weg van liefde is geen therapeutisch traject waarin voor je gedacht wordt. Jouw eigen inzet, en je bereidheid co-creator te zijn van De weg van liefde geven mede vorm aan jouw weg van liefde.

Contact

Wil je meer weten over de schrijf-retreat De weg van liefde in Codiponte? Bel Titia Liese 06- 53 76 58 43 of stuur Titia een mail

Aanmelden

Ben je Verlaat Verdriet-er en heb je bij Titia een workshop of een andere activiteit gevolgd? Meld je aan voor De weg van liefde.

Ben je Verlaat Verdriet-er en heb je tot nu toe geen workshop of een andere activiteit bij Titia gevolgd? Neem contact op met Titia 06- 53 76 58 43 of stuur Titia een mail

Lees meer

Lees meer over Codiponte www.roccadicodiponte.blogspot.com

Verschil tussen verdringen en verwerken (?)

Gepubliceerd op vrijdag

In 2009, in dezelfde voorjaars-tijd van het jaar, bleek ik voor de tweede keer borstkanker te hebben. Andere borst. Andere kanker. Opnieuw bestralingen. In het ziekenhuis in Arnhem. Zelfde afdeling als waar ik in 1998 werd bestraald.

Verdrongen

‘Mevrouw, u hebt het goed verdrongen’ zegt de dame achter de balie opgewekt tegen me. ‘U weet hier de weg’ zei ze na het inkijken van mijn dossier. ‘Ik weet hier helemaal niets mee’ zei ik naar waarheid. Ik had werkelijk geen idee meer. ‘Nou mevrouw, dan hebt u het goed verdrongen.’
Verdrongen? Verdrongen? ging regelmatig door mijn hoofd daarna. Heb ik het goed verdrongen als ik het niet meer weet? Of heb ik het goed verwerkt? Dat kan toch ook?

Vergeten

Afgelopen woensdag ging ik naar de jaarlijkse borst-controle. Na 2009 bleek ik in 2011 voor de derde maal borstkanker te hebben. Sindsdien blijf ik in de jaarlijkse controle. ‘U kunt morgen bellen voor de uitslag’ werd me gezegd.
Gisteravond vroeg een vriendin me of ik al uitslag had van de mammografie. ‘Oh, antwoordde ik verschrikt. ‘Vergeten te bellen’

En daar was hij weer. de vraag. Heb ik het verdrongen? Of ben ik het vergeten? (volgens mij ben ik het vergeten. Maar hoe eerlijk ben je naar jezelf als je iets hebt verdrongen?)

PS
Vanochtend vroeg heb ik gebeld. Goeie uitslag.
Ik kan het weer een jaar vergeten.

Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen?

Gepubliceerd op woensdag

Kennis

Jarenlang heb ik me er het hoofd over gebroken. Op welke manier kan ik mijn kennis van Verlaat Verdriet en verlate rouw doorgeven aan hulpverleners? ‘Wat gebeurt er met jouw werk als jij het niet meer doet?’ is me vaak gevraagd. ‘Geen idee.’ zei ik dan. Maar het knaagde wel. Hulpverleners hebben (over het algemeen gesproken) zo weinig kennis van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. En ik heb zoveel daarvan. Maar hoe maak ik de verbinding met professionals op een manier die professionals iets brengt, en voor mij goed en inspirerend is om te doen.

Complex

Hoe doe ik dat met een terrein dat zo divers is, zo gelaagd, en zo complex als Verlaat Verdriet. Hoe doe ik dat met een rouwproces dat zo specifiek is. Zo anders dan rouw na recent verlies.
Scholingsdagen? Trainingen? Symposia? Me aanpassen aan verwachtingen en eisen waar ik me niet prettig bij voel? Aan gelikte programma’s waarin m’n didactische kunstjes laat zien? Ik wilde iets met mijn kennis, die naar ik vermoed toch behoorlijk uniek is. Maar hoe?

Licht

Vorige week ineens ging me een licht op. Zo simpel. Zo voor de hand liggend als je alleen maar kunt verzinnen wanneer je je er eerst jaren het hoofd over hebt gebroken.
Een simpele vraag. Eén simpele vraag. Hulpverleners, hoe kan ik jullie helpen in jullie werk met Verlaat Verdriet-ers?

Aan de vorm wordt gewerkt.
Ik heb er zin in.

Schatgids voor Codiponte 2022

Gepubliceerd op maandag

Schatgids voor Codiponte 

Voor de deelnemers aan de schrijf-retreat De weg van liefde heb ik Schatgids voor Codiponte samengesteld. Met ingang van vandaag te volgen op mijn blogspot Rocca di Codiponte.

Schatten

Schatgids voor Codiponte helpt je als deelnemer aan de De weg van liefde verborgen – en minder verborgen – schatten in Codiponte te ontdekken. Maar niet alleen als deelnemer aan De weg van liefde wil je je laten verrassen door de schatten van Codiponte. Misschien vind je het ook als – min of meer toevallig – passant in dit bijzondere Toscaanse dorp fijn om meegenomen te worden in een ontdekkingstocht door Codiponte. Daarom met ingang van vandaag steeds in kleine porties, Schatgids voor Codiponte op mijn blogspot over Codiponte.

Bronnen van inspiratie

Codiponte is veel. Maar Codiponte is niet een uitgesproken mooi dorp. Niet een romantisch dorpje dat zich over lieflijke Toscaanse heuvels heeft gevleid. Geen indrukwekkende borgo met middeleeuwse steegjes, palazzi, bogen, trappen, kerkjes. Geen gekleurde huisjes aan een turquoise zee.

Bijzondere plek

Wat is Codiponte dan wel? Wat maakt Codiponte dan zo’n bijzondere plek? Codiponte is een millennia-oude strategische pleisterplaats. Een verbindingsplek waar oude routes samenkomen. Routes tussen Noord- en Zuid-Europa. Zoals een zijtak van de Via Francigena, de pelgrimsroute tussen het Engelse Canterbury en Rome. En de Via Santo Volto, de route van het Heilige Gelaat. Verbindingsweg tussen de Ligurische Zee en Lucca. Een plek waar sinds duizenden jaren menselijk verkeer is geweest. Waar mensen verbleven die op doortocht waren. Pelgrims. Handelaren. Zwervers. Soldaten. Gekke mensen. Domme mensen. Geleerde mensen. Bijzondere mensen. Gewone mensen. Mensen met gedachten. Met gevoelens. Mensen zoals wij.

Oversteekplaats

Veilige oversteekplaats tussen de – toendertijd gevaarlijke – Apuaanse Alpen en de Apennijnen. Een plek waar tol werd geheven. Waar handel werd gedreven. Niet de mooiste onder de Italiaanse dorpen, wel een bijzondere, historische plek. Met een rijk verleden. Gelegen aan de voet van de Apuaanse Alpen. Op een (flinke) steenworp afstand van de marmergroeven van Massa en Carrara. Dertig kilometer van de Ligurische zee: de Golfo dei Poeti.

Heilig

Een heilige plek. Met een kerk (pieve). Een pieve die met recht een van de oudste en meest representatieve monumenten mag worden genoemd van de (vroeg)-middeleeuwse kunst in de Lunigiana.

Tijdloze tijd

Zelf draag ik nog steeds de ervaring in me mee van mijn eerste verblijf op La Concia. De B&B in Codiponte van Maartje Schonefeld en Davide Donati, en hun dochter Beatrice. De ervaring van eeuwige – en tegelijkertijd tijdloze – tijd. Van weldadige rust. Stilte. Van ontdekkingen die je doet als tijd tot stilstand komt.

Lees meer

Volg afleveringen van Schatgids voor Codiponte op www.roccadicodiponte.blogspot.com  

De weg van liefde: schrijf-retreat in Codiponte

Gepubliceerd op zondag

De weg van liefde

Schrijf-retreat in Italië om aandacht te geven aan Verlaat Verdriet-thema’s die belangrijk zijn voor jou.

Schrijf-retreat

In een dagritme waarin toewijding (schrijven, lopen, denken, praten, schrijven, delen, voelen, praten, schrijven) en dolce far niente (het zoete nietsdoen) elkaar afwisselen. Waar je alle tijd hebt. Je mag zijn die je bent, ook als je niet zo goed weet wie je bent. Waar je gezien wordt. En gehoord.

Gastvrijheid

Waar je je gesteund voelt door de deskundigheid van Titia, en haar begrip. Waar je kunt delen met ervaringsgenoten. In de inspirerende omgeving van Codiponte, waar eeuwen en eeuwen pelgrims je op hun weg naar liefde zijn voorgegaan. Waar je een heerlijke plek hebt in Villa le Muse, en geniet van de liefdevolle gastvrijheid van Maartje Schonefeld en Davide Donati. Waar Davide met liefde en op Italiaanse wijze zorgt voor je inwendige mens.

Welkom

De weg van liefde ligt voor je open.
Je bent van harte welkom!
Kom meedoen.
Sluit je aan bij deze bijzondere weg van liefde voor Verlaat Verdriet-ers.

Adres

Villa le Muse
Codiponte (Casola in Lunigiana; NoordWest Toscane)

Datum

8 – 14 oktober 2022

Aantal deelnemers

Maximaal 6

Lees meer

De weg van liefde / Praktische informatie

Codiponte

Lees meer over Codiponte

Maartje & Davide

Maak kennis met Maartje Schonefeld en Davide Donati en hun B&B-agricultura La Concia 

Inschrijven voor de Weg van liefde

 

 

 

Vragen over de betekenis van rouw

Gepubliceerd op zaterdag

‘Rouw creëert een leegte in mij.’ Gisteravond begon ik te lezen in het boekje van Paul Verhaeghe Intieme Vreemden. Vorige week kreeg ik dit essay cadeau in de boekwinkel, ter gelegenheid van de maand van de filosofie.

Verlies

‘Rouw creëert een leegte in mij.’ Ik lees de zin. Lees de zin nogmaals. Wat lees ik hier eigenlijk? Waarom klopt voor mijn gevoel niet wat ik lees? Lees ik niet goed? Creëert rouw een leegte in je? Het is toch niet rouw die een leegte in je creëert? Het is verlies dat leegte in je creëert. Toch?

Rouw

Door te rouwen geef je betekenis aan verlies. Stap na stap vul je de leegte door betekenis te geven aan het verlies dat je hebt geleden. Het verlies van de ander. De betekenis die de ander heeft gehad voor jou. Je onderzoekt wie je bent. Wie je was. Waar je staat. Hoe je verder kunt gaan met je leven, ondanks het verlies van de ander. Je onderzoekt welke ruimte er is verder te gaan, dank zij het verlies van de ander. Welke ruimte er is voor jou om nieuwe perspectieven te ontwikkelen. Welke ruimte er is voor de mensen om je heen om nieuwe perspectieven te ontwikkelen.

Verlate rouw

Door verlate rouw vul je de leegte die je in je hebt gevoeld. Vaak al een lang leven lang. Je verwerkt. Je zoekt wegen naar heling. Daarom is rouw-verwerken voor mij zo’n verschrikkelijk fout woord. Je verwerkt niet rouw. Je verwerkt verlies. En dat is rouwen.

Het herscheppen van het ‘ik’ bij verlate rouw

Het lezen van het boekje van Paul Verhaeghe inspireerde mij tot het maken van een klein schema. Ik deel het graag met je – vers uit de pen.

  • Verlies creëert leegte.
  • Leegte creëert verliesangst.
  • Verliesangst creëert controle.
  • Controle creëert uitputting.

 

  • Rouw creëert inhoud.
  • Inhoud creëert vertrouwen.
  • Vertrouwen creëert positiviteit.
  • Positiviteit creëert energie.

Paul Verhaeghe

Overigens vind ik Paul Verhaeghe (emeritus hoogleraar aan de Universiteit Gent) een man die prachtige, behartenswaardige dingen schrijft. Ook in zijn essay Intieme Vreemden. 

 

Roeien met de laatste riemen: Lieuwe van Gogh

Gepubliceerd op zaterdag

Interview met Lieuwe van Gogh in Volkskrant Magazine van 28 mei 2022

Lieuwe van Gogh, de zoon van de vermoorde cineast Theo en verre nazaat van Vincent van Gogh, is 30. Na vele zoekende jaren wil hij nu alles op alles zetten om door te breken met zijn schilderkunst. ‘Mijn laatste troefkaart om enigszins succesvol te worden.’

……….. ‘Zijn er ook dingen die je aan je vader doen denken waardoor je hem heel erg mist?’ 
‘Ik heb het iets van twee tot drie keer per jaar dat het me echt opbreekt. Het slaan van gaten in de muur is voorbij, maar dan moet ik echt janken. Ik keek bijvoorbeeld graag naar de film Platvoet en zijn vriendjes en dan lag ik altijd op zijn buik. Zodra ik het nummer If we hold on together van Diana Ross hoor, dat in de film zit, gaat de sluis open en zit ik alleen maar te huilen. Fuck, de buik van hem was zo zacht man’….

Lees meer

Lieuwe van Gogh

De overlevenden – Alex Schulman

Gepubliceerd op vrijdag

De overlevenden

Twee citaten uit het boek

‘….. Ze vertelden me dat rouw een proces is, met fasen. En aan de andere kant wacht het leven. Niet hetzelfde leven natuurlijk, maar een ander leven. Dat is niet waar. Rouw is geen proces, maar een toestand. Het verandert nooit maar blijft als een steen op zijn plaats zitten.
En rouw verstomt je…..’

blz 235

……… ‘Toen de therapeut vroeg wat Benjamin voelde na de dood van zijn moeder, antwoordde hij dat hij niets voelde, maar misschien was dat niet waar, misschien voelde hij zoveel dingen dat het onmogelijk was om een bepaalde emotie te onderscheiden. Hij moest haar zijn hele levensverhaal vertellen, en ze legde hem uit dat het brein  merkwaardig in elkaar zat. Het doet dingen waar we ons niet van bewust zijn. Soms, als je iets traumatisch hebt meegemaakt, verandert de psyche de herinneringen. Benjamin had gevraagd waarom dat was en de therapeut had geantwoord: om ermee om te kunnen gaan.’.………..

blz 197/198

Drie broers keren terug naar het vakantiehuis bij het meertje waar twintig jaar eerder een ongeluk heeft plaatsgevonden dat hun leven voor altijd heeft veranderd. Ze hebben de as van hun overleden moeder mee om uit te strooien. Dat hun moeder liever niet had dat ze naast hun vader werd uitgestrooid, wordt pas de avond voor de crematie duidelijk via een brief die de broers in haar appartement vinden.

Bestellen

Alex Schulman
De overlevenden
ISBN: 9789403132419

Ruimte gemaakt voor nieuwe perspectieven

Gepubliceerd op donderdag

Huis verkocht

Gisteren was het zover. Samen naar de notaris. Met de vrouw die voor de gemeente op een prachtige, zorgvuldige en integere manier het proces van verkoop-/aankoop heeft begeleid. Contract getekend. Ik heb mijn huis verkocht aan de gemeente Nunspeet.  Mijn huis is niet meer mijn huis, maar mijn huis is nog steeds m’n huis. Ik mag er nog minimaal 2,5 jaar blijven wonen. Het huis waar ik veertig jaar lang met zoveel plezier heb gewoond. Waar mijn eigen Verlaat Verdriet-proces op gang kwam. Ik in dat proces zoveel dalen en zoveel pieken heb ervaren. Waar ik zoveel Verlaat Verdriet-ers heb ontvangen. Waar zoveel bijzondere dingen zijn gebeurd. Zoveel ervaringen zijn gedeeld.
Wat een bijzondere deal met de gemeente.

Codiponte

De verkoop van mijn huis voorziet me van financiële middelen die nodig zijn om van mijn huis in Codiponte, Casa Bicaudata, een plek te maken voor mensen die in de rust en de geborgenheid van het pleintje op de Rocca van Codiponte aan het werk willen met hun levenservaringen. Met hun levensverhaal.

Verlaat Verdriet-werk

Mijn Verlaat Verdriet-werk gaat qua vorm en inhoud veranderen. In de toekomst ga ik meer gebruik maken van digitale mogelijkheden van het web. Ook ga ik me meer dan tot nu toe richten op het ondersteunen van hulpverleners in hun werk met Verlaat Verdriet-ers. 

Teruggaan, om verder te kunnen

Morgen, 27 mei 2022, vindt het overleg plaats met Carin Wormsbecher en Ric Hofmans van uitgeverij Gopher over de vernieuwde uitgave van Teruggaan, om verder te kunnen en het format voor andere uitgaven in verband met Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet zoals ik dat nu in mijn hoofd heb.

Laatbloeier

‘Ze is een laatbloeier’ zei de aardrijkskundeleraar op de middelbare school waar ik ooit jammerlijk mislukte. ‘Val maar dood’ dacht ik toen ik dat hoorde. Tijd om mijn mening te herzien.
Nieuwe perspectieven. Genoeg te doen. Werk in uitvoering.