‘Alles is getekend’ bericht Maartje me op dinsdag 5 april 2022. ‘Je bent eigenaresse van een huis in Toscane. En het huis heeft jou als beschermvrouwe.’
Rocca di Codiponte
Een nieuwe – grote – stap is genomen. Het project op de Rocca van Codiponte is officieel bij de notaris aangekocht. Casa Bicaudata is nu helemaal van mij. Morgen vlieg ik naar Pisa. De komende week breng ik door in Codiponte, in B&B La Concia van Maartje en Davide. Voelen hoe het in Codiponte voelt om daar eigenaar te zijn van een middeleeuws huis. In Italië. Op de Rocca van Codiponte. Een groot huis, dat ik graag geschikt wil gaan maken om Verlaat Verdriet-ers te ontvangen – en andere mensen die tijd en aandacht willen besteden aan hun levensverhaal. Die aandacht willen besteden aan ervaringen uit hun levensverhaal.
Restaureren
Een grote, ingrijpende restauratie van de panden staat ons te wachten. De komende week staat in het teken van intensief overleg met Maartje en Davide. Plannen maken. Wat willen we? Wat gaan we doen? Hoe gaan we het doen? Gesprekken met twee architecten. Contacten leggen met beschikbare bouwbedrijven.
Maar eerst
Maar eerst, en vooral, wennen aan het idee dat ik een huis heb in Italië. In Toscane. In Codiponte.
De weg van liefde
Inmiddels heb ik met Maartje een afspraak gemaakt voor de nieuwe biografisch retreat 2022 De weg van liefde: 8-14 oktober 2022.
Meer
Op donderdag 21 april vlieg ik terug naar Nederland. Daarna deel ik graag onze avonturen van de komende week in Codiponte. En natuurlijk dan ook: meer informatie over De weg van liefde 2022.
Het concept Teruggaan, om verder te kunnen ligt inmiddels bij de uitgeverij. Het oorspronkelijke boek was al enige tijd uitverkocht. Ik wist dat het nodig, en wenselijk, was het boek opnieuw uit te geven. Maar dan wel waar nodig aangepast. Het kostte me meer zweetdruppels, meer tijd en meer discipline dan ik had bedacht.
Naar de uitgeverij
In het afgelopen weekend hebben we het concept van de herziene versie naar de uitgeverij gemaild. (Steef, wederom dank voor jouw onmisbare hulp!). De vormgeefster kan op haar beurt met het boek aan het werk. Een aantal aanpassingen die ik heb aangebracht in de tekst moeten nog even rijpen, alvorens ik echt JA kan zeggen. Op 13 mei a.s. is het overleg gepland met de uitgeefster en de vormgeefster. Daarna kunnen we het startsein geven het boek klaar te maken voor productie.
Na 15 mei 2022
Nog even dus, en het boek is weer beschikbaar. Niet alleen voor Verlaat Verdriet-ers die willen onderzoeken wat het vroege verlies van hun ouder(s) nu nog voor ze betekent, maar voor ieder die meer wil weten over Verlaat Verdriet en de dynamiek van verlate rouw. Nader bericht volgt na 15 mei 2022.
Onder de warme deken van mededogen. Of: de achterkant van positiviteit.
Mededogen
We leren het in de loop van ons leven – met mededogen kijken naar onze mede-mens(en). Ook onze medemens is een amateur in dit leven, net als wijzelf. We leren het in trajecten voor zelfontplooiing. In therapeutische trajecten. Met mededogen kijken naar onze medemens(en).
Helaas blijkt de praktijk vaak weerbarstiger dan onze voornemens. Verlaat Verdriet-ers merken dat. We doen ons best met volwassen ogen naar onze ouders te kijken. Naar je overleden ouder. Naar je overgebleven ouder. Ze waren te jong toen de dood in hun leven kwam. Niet opgewassen tegen de gevolgen van het onomkeerbare verlies. Zoekend. Proberend. Falend. Opnieuw proberend.
Volwassen perspectief
We proberen het te zien vanuit ons volwassen perspectief. Te begrijpen. Er begrip voor te hebben. Mededogen te voelen voor de ouders die het zo moeilijk hebben gehad. Die in hun eigen ontreddering ook nog de zorg hadden voor hun kinderen. Voor ons. We proberen het vanuit een positief perspectief te benaderen. Hoe moeilijk, en hoe zwaar ons dat ook valt. Het lukt ons. Vaak heel vèrgaand.
De achterkant van positiviteit
Maar dan.. Dan kan het zijn dat onder die warme deken van (volwassen) mededogen je boosheid broeit. En blijft broeien. De boosheid van het kind in je om het vroege verlies van de ouder. Niet eens zozeer boosheid op je ouder(s), maar boosheid op het leven. Om het verlies dat jou is overkomen. Om de gevolgen van dat vroege verlies op je verdere jeugd. Op de invloed die het nu nog steeds heeft. Boosheid op je lot.
Energetische boosheid is bijna altijd geblokkeerde liefde. Liefde die niet meer kan stromen. Niet naar jezelf. Niet naar de mensen in je omgeving. En niet naar het leven. Niet naar jouw eigen leven. Energetische boosheid die je nogal eens tegen jezelf gaat inzetten in de vorm van zelfondermijning. Energetische boosheid die jou verhindert voluit in je leven te staan.
Bevrijden
Bevrijd je boosheid.
Haal die boosheid weg onder die warme deken van mededogen.
Je hebt een leven te winnen.
Ken je dat? Je weet dat je iets moet doen. Dat het tijd is om het te doen. Je wilt het. Echt waar. Je wilt het. Maar je doet het niet. Stelt het uit. Iedere dag opnieuw weet je het. En toch doe je het niet.
Teruggaan
Mij overkwam dat in de afgelopen maanden met mijn boek Teruggaan, om verder te kunnen Ik wist allang dat het er aan zat te komen. Mijn boek Teruggaan, om verder te kunnen uitverkocht. Afgelopen winter was het me duidelijk: het is zover. Het is tijd. Het moet. Ik moet ermee aan het werk. Maar hoe? Op welke manier? Elke dag was het er. Maar ik deed het niet. Van alles deed ik, maar niet dat. Ik kwam in weerstand terecht. Deed een stapje. Toch maar niet. Het werd een last voor me. Ik voelde hoe ik dicht slibde. Weerstand kreeg de overhand. Ik trok me terug als het over Teruggaan ging. M’n lijf reageerde. Alles in me vertraagde. Stolde als het ware. Ongenoegen over mezelf groeide. Nog meer weerstand.
Woord na woord
Ik belde m’n uitgever. Na een gesprek met haar werd het wat lichter. Maar nog niet genoeg. Ik belde een bevriende coach. Op de terugweg van het gesprek met haar schoot de stop van de fles. Ineens wist ik wat me te doen stond. Ik moet het bestaande boek helemaal overschrijven. Met de hand. Pen op papier. Woord na woord. Voelen wat ik ooit eerder schreef. Klopt het nog wat ik schreef? Klopt het voor Verlaat Verdriet-ers nog om met dit boek terug te gaan? Om verder te kunnen?
Liefde
Ik kon niet wachten tot ik thuis was. Heb meteen een vers schrijfblok gekocht. Ben aan het werk gegaan. Woord na woord alles opnieuw schrijven. Het werkt! Langzaam, maar zeker voel ik me weer verbonden met het boek. Voel ik weer stromen van liefde in me. Liefde voor Verlaat Verdriet. Voor Verlaat Verdriet-ers. Voor mijn werk. Mijn boek. Voor teruggaan. Om verder te kunnen. Ik ervaar het weer zelf. In m’n lijf. M’n hoofd. In m’n hele zijn. Doen helpt!
De mitsukoshi troostbaby company van Auke Hulst. Ik ben er aan begonnen. Al gauw kom ik de zin tegen ‘De Sisyphusarbeid * van zijn’. Die zin raakt me. Meteen. Tot in de haarvaten van mijn zijn herkent de Verlaat Verdriet-er in mij dat. Voel ik het. Heb ik het ervaren. De Sisyphusarbeid van zijn.
Inmiddels ben ik ongeveer halverwege. Het boek De mitsukoshi troostbaby company bestaat uit drie delen, waarin in alle drie delen dezelfde hoofdpersoon zijn thema’s behandelt vanuit verschillende invalshoeken.
Het vroege verlies van zijn vader – de hoofdpersoon was acht jaar toen hij zijn vader verloor.
Zijn ingewikkelde partnerrelatie met de vrouw die – ongewenst – zwanger wordt van hem. De vrouw die – voor hem ongewenst – kiest voor (een late) abortus, en daarmee hem zijn vaderschap ontneemt. Kind zonder vader, vader zonder kind. De aankoop van de troostbaby door de hoofdpersoon. De troostbaby die het grote gat in hem moet vullen.
In de kruipruimte van je bestaan
De laatste tijd zijn er verschillende boeken verschenen van auteurs die jong een ouder verloren. Boeken die raken. Die inzicht geven. Die je doen beseffen dat je niet de enige bent die jong een ouder verloor. En ook niet de enige die als volwassene worstelt met de gevolgen die dat vroege verlies heeft gehad. Geen van de boeken beschrijft voor mijn gevoel zo intens, zo omvattend, zo hopeloos, en zo verlangend naar verandering wat dat onomkeerbare verlies kan doen met een kind. En hoe dit verlies zich kan hebben genesteld in de kruipruimte van je bestaan. Tot ver in je volwassenheid.
De Mitsukoshi Troostbaby Company
De Mitsukoshi Troostbaby Company van Auke Hulst is een ambitieuze mengvorm van memoires, robotverhaal, tijdreisverhaal en alternate history, waarin verlies, schuld en ouderschap centraal staan. Hulst laat in deze aangrijpende roman zowel de kracht als de beperkingen van fictie zien. De culminatie van een oeuvre.
In een nabije toekomst koopt een eenzame sciencefictionschrijver een robotdochter die het verlies van een ongeboren kind moet goedmaken. Ondertussen werkt hij aan een roman waarin zijn alter ego terugkeert in de tijd met het doel de loop van de geschiedenis zo te veranderen dat zijn ongeboren kind alsnog geboren kan worden – al was het maar in een verhaal. Laten werkelijkheid en fictie zich in handen van een schrijver wel dwingen?
In het kader van Verlaat Verdriet-ers over hun verlaat verdriet wil ik je graag nog eens het boek Schaduw en stilte van Anny Duperey doorgeven. Schaduw en stilte is uitgekomen in 1992, en is nog altijd een prachtig en ontroerend boek.
Anny Duperey
Anny Duperey is geboren in 1947 in Rouen. Auteur, commédienne en actrice. Ze speelde onder andere mee in films van Jan-Luc Godard en Sydney Pollack en in stukken van Shakespeare en Dario Fo.
Als achtjarig meisje verliest ze haar ouders. Anny gaat bij haar grootmoeder wonen. Ze wordt gescheiden van haar zusje, een baby die bij de andere grootmoeder wordt ondergebracht. Na de middelbare school vertrekt ze naar Parijs. Pas als ze veertig wordt en zelf moeder is, heeft ze de moed om haar vaders foto’s te bekijken. In de hoop dat ze zich iets herinnert van het leven met haar ouders.
…….Toch was ik de dood van mijn ouders niet vergeten, maar ik had de gebeurtenis in mijn gevoelsleven drooggelegd. Ik praatte er nooit over, alleen als ik ernaar werd gevraagd antwoordde ik doodnuchter dat ze dood waren, ja, nou en, en dat ik daar totaal niet onder leed. Als men zich verbaasde over deze harde en onverschillige reactie, verklaarde ik cynisch en arrogant dat ik door hun dood welbeschouwd al vroeg zelfstandig en volkomen vrij in mijn doen en laten was geweest – wie weet of ze me niet zouden hebben tegengewerkt in mijn voorkeuren en neigingen – en dat dat heel goed was. Had iemand niet geschreven dat niet iedereen het geluk heeft wees te zijn?……
Quote
Schaduw en stilte kreeg de volgende quote mee: Er is geen wond die niet na enige tijd heelt.
Een onbekende auteur die
met zekerheid is overleden.
Jammer. Ik had hem
willen vragen
na hoevéél tijd.
Boek
Ik zag het boek staan bij Bol.com voor de opruimprijs € 7,49 (inclusief verzendkosten). Schaduw en stilte
Heel graag wil ik je nog even herinneren aan onze samenkomst op zondag 6 maart a.s.
Gelegenheid: de foto-tentoonstelling van Rosa van Ederen: 16 X VER(T)ROUWEN.
Rosa
Rosa vertelt ons over haar verlate rouwproces. En over de foto’s die ze heeft gemaakt als afsluit-ritueel van onze jaartraining De kunst van het verbinden.
Geerte Cammeraat heeft laten weten eveneens bij onze samenkomst aanwezig te zijn.
Jaartraining De kunst van het verbinden
Ruim tien jaar geleden hebben Titia en Geerte de jaartraining De kunst van het verbinden ontwikkeld. Sindsdien hebben Titia en Geerte deze jaartraining vaak, en met veel inzet en plezier, gegeven.
Margreet
Ook Margreet is bij onze bijeenkomst aanwezig. Margreet introduceert bij deze samenkomst haar aanbod voor online-support voor Verlaat Verdriet-ers. En licht haar aanbod tijdens onze samenkomst graag toe.
Zo vaak vraag ik het me af. Wat is er toch aan de hand. Waarom wordt Verlaat Verdriet nog steeds niet breed gedragen? Nog steeds veel te veel Verlaat Verdriet-ers worstelen met onbegrepen problemen. Hebben vaak geen idee dat deze problemen gerelateerd zijn aan het vroege verlies van hun ouder(s). Of hebben wel een vermoeden van de samenhang, maar hebben geen idee wat ze er mee moeten. Laat staan mee kunnen.
Zoals er ook nog steeds veel te veel hulpverleners zijn die geen idee hebben van de gevolgen van jong ouderverlies op de langere termijn. Laat staan van de talrijke complicaties die aan dit vroege verlies gerelateerd kunnen zijn.
Perspectieven
Vorige week, in een inspirerend gesprek met rouwdeskundige Maria de Greef vielen er ineens weer puzzelstukjes op z’n plek: perspectieven, in verwarring met elkaar. Botsende perspectieven.
Vier perspectieven
Van het kind dat een ouder verliest;
Naar het kind dat een ouder verliest;
Naar de Verlaat Verdriet-er door de volwassene/de professional;
Van de Verlaat Verdriet-er die als kind haar/zijn ouder(s) is verloren.
Eerste perspectief
Het eerste perspectief bestaat uit de ervaringen van het kind dat een ouder verliest. Een kind dat haar/zijn ouder(s) verliest, verliest veel meer dan alleen die ouder(s). Het kind verliest ook veiligheid, continuïteit, vertrouwen.
Tweede perspectief
Het tweede perspectief: het perspectief naar het kind. Het gaat om het kind dat een verlies lijdt. Maar. Dan gaat het altijd om het perspectief van de volwassene. En dan gaat het in veruit de meeste gevallen om het perspectief van de ‘deskundige’. De professional die haar of zijn kennis baseert op theorie.
Derde perspectief
Het derde perspectief verschuift naar Verlaat Verdriet-ers. Naar volwassenen die in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden. Ook dan is er sprake van het perspectief naar het kind van toen, vanuit de volwassene c.q. de professional. Nog steeds het perspectief dus van de volwassene die weet hoe het zit (of denkt te weten hoe het zit). Die kennis baseert op theorie. Bijvoorbeeld: problemen die zich voordoen bij Verlaat Verdriet-ers komen voort uit het feit dat je als kind ‘niet gerouwd hebt’, door welke oorzaak of oorzaken dan ook. Dus moet je als Verlaat Verdriet-er alsnog rouwen. Je moet loskomen uit het verleden. Je moet je ouder loslaten.
Vierde perspectief
Het vierde perspectief is het perspectief van de Verlaat Verdriet-er. De volwassene die in haar/zijn jeugd haar/zijn ouder(s) heeft verloren. Dan gaat het om heel andersoortige kennis. Namelijk: kennis uit ervaring.
Verlaat Verdriet-ers met tal van – gestapelde – verlieservaringen. Volwassenen met gecompliceerde verhalen. Verhalen die gehoord willen worden. Volwassenen die gezien willen worden. Verlaat Verdriet-ers die niet willen beginnen met ‘loslaten’. Maar die aan het begin staan van de weg naar een nieuwe verbinding met hun vroeg overleden ouder(s). Die daarin goed en deskundig begeleid willen worden.
Gordiaanse knoop
Deze Gordiaanse knoop lijkt mij een sta-in-de-weg op de weg naar erkenning. Ik ga deze verwarring van perspectieven verder onderzoeken. Maar ik wilde deze Gordiaanse knoop graag alvast met je delen.
Voel je je geraakt? Wil je hier iets over kwijt? Wil je hierover iets met me delen? Laat het me weten. Zo kan – met kennis uit ervaring – het Verlaat Verdriet-werk zich steeds verder ontwikkelen. En verduurzamen. Stuur je mail
Als een rode draad mij zou verbinden met alle generaties voor en na mij, dan zou die op dit moment alleen bestaan uit een klein, rood puntje. Een eenzaam stipje in de eeuwigheid. Een enkele noot op een verder lege partituur.
‘Een zoektocht naar een eigen stem, die ze in dit boek gevonden heeft. Nieuwsweekend
‘Een boeiende en contrastrijke roman.’ Friesch Dagblad
‘Een klein mirakel van lichtgevende eenvoud.’ De Limburger
‘Intelligent, fijnzinnig debuut.’ – Trouw
‘De stijl van Shula Tas is tastend, helder en ontroerend.’ – de Volkskrant
Zoektocht
Een jonge vrouw studeert af aan het conservatorium zonder daarna ooit nog een noot te zingen. Wanneer haar buurvrouw op een dag vraagt waarom ze niet meer zingt, begint ze aan een zoektocht.
Jong ouderverlies
Die brengt de voormalige zangeres naar een overvolle zolder en langs verschillende tijden die aan haar verbonden zijn. Naar haar conservatoriumstudie en het overlijden van haar ouders, maar ook naar verder terug, toen haar ouders in dit land onder heel andere omstandigheden leefden.
Verleden en verhalen
En naar de tijd van haar voorouders, nog langer geleden, in een ander land maar met vergelijkbare verhalen. Verhalen over muziek, verlies, jodendom, rouw en schaamte. Waar gezongen wordt is de intieme zoektocht van een zangeres naar haar verleden, haar familiegeschiedenis en identiteit, maar bovenal naar haar eigen stem.
Shula Tas
Shula Tas (1987) studeerde zang aan het conservatorium en volgde Taal- en Cultuurstudies. Ze werkt als programmamaker en moderator.
‘Ik had geen idee hoe ik me moest scheren.’ zegt een deelnemer aan de workshop Verlaat Verdriet. Hij was 11 jaar toen hij zijn vader verloor, is nu iets jonger dan 35 jaar.
Zonder moeder
Zelf val ik even helemaal stil na zijn opmerking. Natuurlijk. Ik ken de verhalen over moederverlies. Ook als dochter-zonder-moeder ken – en herken – ik de verhalen.
De verhalen over de eerste BH, die je niet meer kon kopen met je moeder.
De eerste menstruatie. Geen idee wat er gebeurde. Geen idee wat je moest doen. Hoe je dit oploste zonder je moeder.
Niet door je moeder ingewijd worden in ‘het vrouwenleven’.
Werelden van gemis.
Zonder VADER
Maar nooit eerder hoorde ik een man het ontbreken van zijn vader in één zin zo beeldend benoemen. Ineens kon ik de omvang van het verlies van je vader van binnenuit voelen.
Wat een wereld van gemis.
‘Ik had geen idee hoe ik me moest scheren.’
This website uses cookies to improve your experience while you navigate through the website. Out of these, the cookies that are categorized as necessary are stored on your browser as they are essential for the working of basic functionalities of the website. We also use third-party cookies that help us analyze and understand how you use this website. These cookies will be stored in your browser only with your consent. You also have the option to opt-out of these cookies. But opting out of some of these cookies may affect your browsing experience.
Necessary cookies are absolutely essential for the website to function properly. This category only includes cookies that ensures basic functionalities and security features of the website. These cookies do not store any personal information.
Functional cookies help to perform certain functionalities like sharing the content of the website on social media platforms, collect feedbacks, and other third-party features.
Performance cookies are used to understand and analyze the key performance indexes of the website which helps in delivering a better user experience for the visitors.
Analytical cookies are used to understand how visitors interact with the website. These cookies help provide information on metrics the number of visitors, bounce rate, traffic source, etc.
Advertisement cookies are used to provide visitors with relevant ads and marketing campaigns. These cookies track visitors across websites and collect information to provide customized ads.
