• | |

    Ik, mijn moeder en borstkanker

    DoorTitia Liese

    Deze maand is het tien jaar geleden dat ik voor de derde keer te horen kreeg dat ik borstkanker had. In 1998 kreeg ik deze mededeling voor de eerste keer.
    ‘En ik ga hier niet aan dood.’ flitste die eerste keer door me heen. Mijn moeder overleed door borstkanker toen ik acht jaar was. Haar dood veranderde mijn leven. Voorgoed.

    Angst

    Zolang ik me kon herinneren was ik bang geweest dat ik – net als mijn moeder – aan borstkanker dood zou gaan. Controleren liet ik me nooit. Als je het hebt ga je dood. Mijn volwassen hoofd wist heel goed dat tegenwoordig niet iedereen dood gaat aan borstkanker. Maar mijn ‘kind-hoofd’ raakte totaal in paniek bij de gedachte alleen al.
    Operatie. Bestraling volgde. Meer nabehandelingen waren niet nodig. Mijn leven veranderde nog een keer. Voorgoed. Voortaan kon ik leven zonder angst voor borstkanker. Ik was er niet aan dood gegaan.

    Geen nabehandelingen

    Iets meer dan tien jaar later. Opnieuw. Dezelfde boodschap. Andere borst. ‘Sommige vrouwen kiezen ervoor geen nabehandeling te doen. En dat respecteren wij’ zei de chirurg tegen me. Ik was perplex. Dat kon dus ook. De bestralingen waren al begonnen. Die heb ik afgemaakt. De geadviseerde verdere nabehandelingen heb ik geweigerd. ‘U kunt er altijd op terugkomen’ zei de oncologe. Voor mij was dat genoeg.

    Deskundige

    ‘Mevrouw, wat kan ik u vertellen. U bent hier de deskundige’ zei de medisch specialist tegen me toen tien jaar geleden voor de derde keer kanker was gevonden. Deze keer in de borst van de eerste keer. Amputatie volgde. De geadviseerde verdere nabehandelingen heb ik ook bij de derde keer geweigerd.

    Keuze

    Tien jaar is het inmiddels geleden. Nog altijd voel ik het respect van de medisch specialisten. Voor mij. Als patiënt.
    Maar bovenal kan ik nog altijd voelen hoe de keuzes voelden die ik maakte. Toen mijn moeder overleed had ik geen keuze. Mijn leven veranderde. Voorgoed. Ik stond aan de kant. En kon niets doen.
    Bij de borstkanker had ik een keuze. Die heb ik – weloverwogen – gemaakt.
    Mijn leven veranderde. Opnieuw. Ik had een keuze. En ik ben er nog.

  • | |

    Het verlies een plekje geven: hoe doe je dat?

    DoorTitia Liese

    Hoe doe je dat?

    Een van de meest ergerlijke clichés uit de wereld die ‘rouwverwerken’ heet, is voor mij lange tijd geweest ‘Je moet het een plekje geven.’ Niemand weet hoe je dat moet doen. Maar iedereen weet dat het moet. ‘Je moet het een plekje geven.’
    Hoe dan? Hoe doe je dat als je in je jeugd je ouder(s) verliest? En hoe doe je dat later, als je als volwassene alsnog je verlate rouwproces aangaat?

    Een plekje geven

    In de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk heb ik geleerd ‘het een plekje geven’ op een andere manier te zien. Namelijk als uitnodiging de dood van je ouder, en de gevolgen die dat voor jou heeft gehad, een zichtbare plek te geven in je biografie. In je levensverhaal. In plaats van de dood van je ouder(s) te ontkennen, te negeren of te bagatelliseren zoals je mogelijk een groot deel van je leven hebt gedaan. Woorden leren geven aan het verlies. Wat is er toen gebeurd. Wat betekende dat toen voor mij. En wat betekent dat nu voor me.

    Levensverhaal

    Het verlies van toen zichtbaar maken in je levensverhaal. Realiteit maken. Dit gaat over mij. Dat is er gebeurd. Dit heeft het met mij gedaan. Dat zijn de moeilijke ervaringen in mijn jeugd. De verdrietige ervaringen. De zwarte. Dit zijn de mooie ervaringen in mijn jeugd. De vreugdevolle ervaringen. De lichte.

    De weg naar heling

    De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
    Bijvoorbeeld door het verlies van toen een zichtbare plek te geven in je levensverhaal.

    Lees meer

    Gids voor Verlaat Verdriet 

    Rouw kent geen tijd

     

     

  • | |

    Enigst kind: complicerende factoren bij Verlaat Verdriet

    DoorTitia Liese

    De levenslange invloed van de vroege dood van een ouder

    Extra complicerende factoren

    In de verlieservaringen van veel Verlaat Verdriet-ers doen zich tal van extra complicaties voor. Complicaties die ik in de komende weken in willekeurige volgorde voor je wil benoemen. Mogelijk doen zich ook bij jou complicaties voor en brengt alleen al het benoemen je nieuwe realisaties. En daarmee nieuwe perspectieven.

    • Gaat dit thema ook op voor jou? Stel jezelf dan eens de volgende vragen:
    • Wat is er bij mij gebeurd?
    • Wat betekende dat voor mij?
    • Welke gevolgen heeft dat voor mij gehad?
    • Wat betekent dat voor mij in mijn leven van nu?
    • Wat ga ik daarmee doen?

    Enigst kind

    ‘Ik verloor mijn moeder op mijn 20e. Vanaf mijn 14e is ze ziek geweest. Ik ben enigst kind. Dus zorgde ik voor haar. En eigenlijk ook voor mijn vader. En ik ging naar school. Onlangs overleed mijn vader. Nu pas, na zoveel jaren, kan ik voelen hoeveel ik op mijn schouders heb gehad.’
    Vrouw, 57 jaar, 20 jaar toen ze haar moeder verloor. Haar moeder werd 48 jaar.

    Verlaat Verdriet

    De impact van het vroege verlies van een ouder is in veel gevallen groot en omvangrijk voor het kind dat dit onomkeerbare verlies overkomt. Sporen van dit levens-veranderende verlies gaan een leven-lang mee en kunnen in je volwassenheid nog altijd vorm geven aan je leven.

    Verlate rouw

    Een verlaat rouwproces is een gecompliceerd proces. Voor veel Verlaat Verdriet-ers een  tocht door een mijnenveld.

    • Je moet teruggaan in de tijd;
    • Gedurende deze tocht stuit je op tal van mijnen (verstrikkingen);
    • Angst voor verandering speelt je parten;
    • Overlevingspatronen steken de kop op;
    • Je moet terug naar een plek waar je voor geen prijs naar terug wilt: het verliesmoment;
    • Je moet terug naar de gevolgen die dit vroege verlies voor je heeft gehad;
    • Intussen eist het leven van alle dag tijd en aandacht van je op.

    Tips

     

  • | |

    De invloed van verstrikkingen in je familielijnen

    DoorTitia Liese

    Dat je in het heden leeft, betekent niet dat er geen verleden is. Of geen toekomst. Die zijn er namelijk wel. Zowel een verleden. Als een toekomst.
    Tip: bekijk de video Lineaire tijd uit Rouw kent geen tijd van Titia Liese

    Heden

    Niet bewuste verstrikkingen uit het verleden kunnen je hinderen in het heden. Zonder dat je je daarvan bewust bent. En hebben ook hun invloed op je toekomst.

    Verleden

    Verleden gaat verder terug dan alleen maar de start van jouw dagelijkse heden: de start van je leven bij je geboorte. In jouw dagelijkse heden spelen ook verstrikkingen uit het verleden van jouw beide familielijnen. Zowel uit de familielijn van je moeder. Als uit de familielijn van je vader.

    In de workshops vraag ik de deelnemers altijd: ‘Heb je je grootouders gekend?’ Vaak komen dan al de eerste verstrikkingen naar boven. Aardige grootouders. Of juist niet. Zorgzame grootouders. Of juist niet. Aanwezige grootouders. Of juist niet. Gebrouilleerde grootouders. Of juist niet.
    Welke rol speelden je grootouders in je kindertijd. Welke rol speelden broers van je ouder. Zussen van je ouder. De rol die zij hebben gespeeld. Of juist niet hebben gespeeld. Of alsnog zouden kunnen gaan spelen.

    De doorgeeffuik

    Maar ook, en eigenlijk vooral, stel ik deze vraag om te horen of je overleden ouder mogelijk zelf jong een ouder heeft verloren. Of mogelijk je overgebleven ouder jong een ouder heeft verloren. In dat geval is er namelijk een (grote) kans dat er sprake is van doorgegeven verstrikkingen: de doorgeeffuik.
    Tip: lees Gat in je ziel. De doodgeeffuik, bladzijde 68 .

    De weg naar heling

    De weg naar heling gaat voor een Verlaat Verdriet-er in stapjes.
    Bijvoorbeeld door je bewust te worden van verstrikkingen in je familielijnen. Verstrikkingen te onderkennen. Ze te onderzoeken. Te erkennen.