Moederdagkaart

Gepubliceerd op zaterdag
Beantwoorden

Aan het einde van de middag ga ik nog een paar boodschappen doen in mijn favoriete supermarkt, aan de andere kant van het dorpscentrum. Het is niet overdreven druk in de winkel, maar aan alle kassa’s is een soort van opstopping. Daar is het wel druk, en er hangt een wat geïrriteerde sfeer. Bij elke kassa gaat iets mis. Zelf ga ik bij de kassa staan van mijn favoriete kassamedewerkster. Rond de twintig jaar. Vandaag strak in een grote, paarse hoofddoek. Ziet er weer kunstig uit.

Er wordt iets geroepen tussen verschillende kassamedewerkers. Ik begrijp dat het gaat om een stapel kaarten, die naast de kassa ligt. Die kaarten worden aan de klanten meegegeven. Voor Moederdag. Ik schuif wat op, en kom steeds dichter bij de kaarten. Moederdag. Mijn moeder is al 55 jaar geleden overleden, bedenk ik me. Zal ik het zeggen als ze ook mij zo dadelijk vraagt of ik een kaart wil? ‘Ik geef er wel drie mee’, roept mijn favoriete kassière naar haar collega. ‘Dat mag helemaal niet. Je mag er maar één meegeven’, roept haar manlijke collega terug. ‘Vijf-en-vijftig jaar’, denk ik nog eens. ‘Zal ik? Ga ik het zeggen?’

Ik ben aan de beurt. Reken af met mijn favoriete kassière. ‘Wilt u een kaart?’ zegt ze. ‘Hoeft niet’, zeg ik, ‘mijn moeder is al vijf-en-vijftig jaar dood’. ‘Geeft niet’, zegt ze, ‘dan stuurt u hem gewoon ergens anders naar toe’.
Als ik buiten kom moet ik een beetje lachen. Is het die Moederdag-kaart die je vroeger op school moest maken en die je ‘dan maar voor iemand anders’ moest maken?

Nee, dat is het niet. Maar wat het wel is, weet ik even niet.
Thuisgekomen weet ik het ineens: zou ze me zo oud vinden dat het niet eens in haar op komt dat ik ook een moeder heb gehad?

Verontrustend

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

Donderdagnamiddag 2 mei. Op het laatste moment ren ik nog even naar de bibliotheek. Mijn boek is uit. Ik wil nog een nieuw. Ik lees graag in mijn bed, voor het slapen gaan. Ik probeer al een tijdje mijn tamelijk ernstige verslaving aan Scandinavische (literaire) thrillers te beheersen. Ik weet best dat er ook heel veel andere boeken zijn die de moeite van het lezen waard zijn. Maar Scandinavische thrillers….. Niet dat ze allemaal zo goed zijn, maar de meeste Scandinavische auteurs zijn traditiegetrouw goeie vertellers. En als je leest, is het toch fijn een goed geschreven verhaal te lezen. En bovendien, zo heb ik al lezend ontdekt, spelen bijna altijd in deze boeken mensen een hoofdrol die in hun jeugd een ouder hebben verloren door de dood. Is het niet de dader, dan is het wel de speurder. En niet zelden beiden. Bij binnenkomst in de bibliotheek zie ik mijn goeie voornemen al de mist in gaan op een manier die, vrees ik, kenmerkend is voor verslavingen. Je wilt wel anders, maar……..

Ik zie het nieuwe boek staan van Lars Kepler bij Nieuwe Aanwinsten: Slaap. Het is al laat. Veel tijd om een ander boek te kiezen heb ik niet. Zie je: zo werkt dat met verslavingen. Ik kan er niets aan doen. Het staat er. En ik neem het mee. En begin er in. En lees door en door. Een verontrustend boek. En ja: ook in dit boek hoofdrolspelers die in hun jeugd een ouder verloren door overlijden. Niet één, maar meer. Inclusief beschrijvingen van de ervaringen die deze volwassenen in hun jeugd hebben gehad tijdens en na het overlijden van hun ouder.

Wat is er toch aan de hand? Waarom wordt in ‘het gewone leven’ de gevolgen van jong ouder verlies nog altijd zo ontkend? Zo gebagatelliseerd? Waarom wil nog steeds niemand het weten? Waarom leeft ook in de wetenschappelijke wereld, althans voor zover ik dat waarneem, nog altijd het idee ‘dat de meeste kinderen er later geen last van hebben’? Wordt het niet eens tijd te onderzoeken wat dat dan eigenlijk is: er later geen last van hebben?

Soms word ik er zo treurig van. Of zo opstandig. Of zo boos. Of zo verontrust. Of alles tegelijk.
Hoe lang moet het nog duren, de telefoontjes die ik krijg van mensen die mij vinden via het web en me laten weten: eindelijk! Na al die jaren van therapie, lees ik eindelijk over mezelf.   Twintig, dertig, veertig jaar na het overlijden van de ouder. Volwassenen die nu 40, 50, 60, 70 jaar zijn en die zich eindelijk, via mijn site, erkend voelen in wat ze vaak zelf al jaren en jaren hebben vermoed. Is dat niet hemeltergend? En op z’n minst verontrustend?

 

De kunst van het losmaken bij Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

Verdriet kit al mijn krachten samen / Zodat ik roerloos word als steen. / Mijn hele wezen wordt materie, / een ondoordringbaar star mysterie, / o sla de rots, opdat ik ween /. Een week of wat geleden kwam ik dit gedicht tegen van de hand van de bekende dichteres M. Vasalis. Het gedicht raakte me. Ik herkende het. Niet alleen herkende ik mezelf er in, maar ook heel veel meer Verlaat Verdriet-ers. Dit gedicht verwoordt zo treffend één van de kern-thema’s van Verlaat Verdriet: Het gevoel van afgescheiden zijn. Teruggetrokken op je eigen eilandje. Muur er omheen. Geen uitgang meer kunnen vinden. Het gedicht heb ik een plaats gegeven in het cursusboek dat ik aan het maken ben voor de nieuwe Verlaat Verdriet-cursus-in-ontwikkeling: De kunst van het losmaken bij Verlaat Verdriet. ‘Loslaten’ lijkt een eigentijds toverwoord geworden te zijn. ‘Je moet loslaten’. Maar hoe doe je dat als Verlaat Verdriet-er, als je leven is gebaseerd op verliesangst? Op controle? Als je wel hebt geleerd je veilig te hechten, maar je door het onomkeerbare verlies van je ouder in je jeugd niet meer hebt kunnen leren je los te maken in het vertrouwen dat er weer iets goeds voor in de plaats zal komen waar je je opnieuw aan kunt hechten. Hoe doe je dat als je leven vooral overleven is geweest? Als je identiteit voor een belangrijk gedeelte is gevormd door overlevingsstrategieën: je BOS-patronen? Hoe laat je die Beschermingsmechanismen, die Overlevingspatronen en die Schaduwpatronen die deel uit zijn gaan maken van wie je bent geworden los? De nieuwe cursus De kunst van het losmaken bij Verlaat Verdriet helpt je bij het onderzoeken van de BOS-patronen die jij hebt ontwikkeld, ze te herwaarderen, te behouden wat je wilt behouden en los te laten wat je los wilt en kunt laten. Heb je belangstelling voor deze cursus? Het zal najaar 2013 worden voor hij werkelijk van start kan gaan, maar je kunt je belangstelling alvast kenbaar maken via . Ik houd je dan op de hoogte van de ontwikkelingen zodat je je vroegtijdig aan kunt melden.

Verlaat Verdriet, depressies & workshop

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

Ervaringsverhaal van Lidyan, deelneemster aan een basisworkshop Verlaat Verdriet:

Terugkijkend op de depressieve periodes in mijn leven, merkte ik dat het veelal te maken had met het overlijden van mijn ouders, kort achter elkaar in 1986 en 1987. Ik was toen 25, woonde nét op mezelf, maar voelde me, ondanks dat ik fysiek volwassen was, psychisch en emotioneel nog vaak onvolwassen. Het overlijden van mijn ouders sloeg de basis onder me uit en maakte, onder meer, dat mijn leven getekend werd door depressieve periodes. Opkrabbelend uit zo’n periode stond ik dan even stil bij mijn ouders en verwerkte ik hun verlies weer een stukje verder.

Vorige week deed ik een workshop Verlaat Verdriet bij Titia. Deze workshop heeft mij veel gebracht. Ik heb vooral de verbinding gemaakt met mijn (overleden) ouders naar mijn leven NU.
Ik ben er inmiddels van overtuigd dat veel volwassenen die op jonge leeftijd een ouder hebben verloren op latere leeftijd onder andere kunnen kampen met depressies en burn-outklachten, niet wetend dat deze klachten met het verlies van een ouder op jonge leeftijd te maken kan hebben.

Mij heeft de workshop weer een hele stap verder geholpen en ik gun dit veel meer mensen die worstelen met Verlaat Verdriet.

Lidyan

 

Wandeling Groningen/Heerenveen

Gepubliceerd op maandag
Beantwoorden
Hallo allemaal,
Aanstaande zondag 14 april 2013 willen we weer samen iets gaan doen. We hebben een bezoek gepland aan museum Belvédère in Heerenveen. We willen daarbinnen wat rondkijken, iets drinken en als er tijd voor is in de omgeving nog wat wandelen.
De toegangsprijs voor het museum is 6 euro. Op vertoon van een museumjaarkaart is het gratis.
Voor meer informatie en routebeschrijving kijk op: museumbelvedere.nl
Start museum: 11.00 uur.
Voor wie vanaf Groningen mee wil rijden: om 10.00 uur verzamelen bij het station.
Laat voor zaterdag 13 april even weten of je komt en waar je start.
We willen je graag (weer) ontmoeten.
Tot zondag?!
Hartelijke groet,
Minka Schöne
Daniëlle Verhulst
Syb Hulshof
Kristien Beneder

Vasalis

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

En niet het snijden doet zo’n pijn,
maar het afgesneden zijn  *

Wie kent niet deze dichtregels van M. Vasalis?

Gisteren kwam ik andere – ongetwijfeld ook hele bekende, maar mij toe nu toe niet bekende – dichtregels tegen van deze dichteres. Dichtregels die me niet alleen aanspreken, maar die me ook zo heel bekend voorkomen.

Ik wil ze graag me je delen.

 ‘Steen’

Verdriet kit al mijn krachten samen,
Zodat ik roerloos word als steen.
Mijn hele wezen wordt materie,
een ondoordringbaar star mysterie,
o sla de rots, opdat ik ween

 

 

*

Sotto Voce
Zoveel soorten van verdriet
ik noem ze niet
Maar één, het afstand doen en scheiden
En niet het snijden doet zo´n pijn,
maar het afgesneden zijn.

Nog is het mooi, ´t geraamte van een blad,
vlinderlicht rustend op de aarde,
alleen nog maar zijn wezen waard.
Maar tussen de aderen van het lijden
niet meer om u mee te verblijden:
mazen van uw afwezigheid
bijeengehouden door wat pijn
en groter wordend met de tijd.

Arm en beschaamd zo arm te zijn.

 

M. Vasalis
1909-1998. Pseudoniem van Margaretha Droogleever Fortuyn-Leenmans;
arts en kinderpsychiater.

Lekker stoer (!) (?)

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

Vanochtend vond ik een artikel in mijn brievenbus, me toegestuurd door een dierbare vriendin. ‘Mijn hart staat ver van mij af’ is de titel van een interview in NRC Weekend met Jan Marijnissen op zaterdag 26 januari 2013.

Enkele citaten uit dit interview:

Titus

‘Rembrandt heeft een prachtig portret van zijn zoon Titus geschilderd. Titus in monnikspij. Wacht, ik ga even een reproductie halen. Zie je die dromerige blik? Daar kan ik eindeloos naar kijken. Dat een vader zijn zoon zo schetst vind ik heel bijzonder. Ze hebben mij wel eens gevraagd of het beeld mij aangrijpt omdat ik mijn vader op tienjarige leeftijd ben verloren. Dat zou kunnen, maar daar ben ik niet mee bezig. Ik heb al vroeg geleerd om niet te peuren in dingen waar je weinig aan kunt doen of die je nog niet verwerkt hebt. ‘Let nou op’ denk ik, als mensen hun eigen geschiedenis met veel aplomb analyseren. De zoektocht is nooit af. We hebben allemaal krassen op onze ziel. De kunst is ermee te leven. Ik heb mijn vader niet gemist in de jaren na zijn dood. De kostschool waar ik terecht kwam was geen pretje, maar toen ik na twee jaar terug kwam, heb ik het driedubbel ingehaald. Ik was een vrij man, zolang ik thuis de boodschappen deed. Mijn moeder en ik konden heel goed met elkaar overweg.’ 

Hart

‘Als je hart zegt, denk ik dat je ‘hard’ met een ‘d’ bedoelt. Kennelijk staat mijn hart ver van mij af. Terwijl ik toch twee keer een hartaanval heb gehad., ja……………..

……………’ Niet zozeer mijn hartproblemen waren de aanleiding om te stoppen als fractievoorzitter. Mijn rug was de oorzaak. Ik heb vier hernia’s gehad………………

Mannenbolwerk

‘Ik had graag meer vrouwen geïnterviewd voor mijn nieuwe boek Kijk op deze tijd, maar kwam niet verder dan drie………….. Ik zocht mensen die uitblinken in hun vak én over de schutting kunnen kijken’.

Mijn reactie op dit interview: Schutting

Kom op Jan, zou ik zeggen. Ontdek je eigen schutting en kijk daar eens overheen, maar dan naar binnen. Al was het maar om jouw eigen bijdrage serieus te nemen aan het betaalbaar houden van de kosten van de gezondheidszorg.

Nabericht

PS: uit een interview in De Volkskrant van 25 februari 2013: Mensen moeten weer los van de pijn leren leven
Mensen blijven soms jaren met klachten lopen die geen arts kan verklaren. De gezondheidszorg kan flink bezuinigen door een nieuwe aanpak van honderdduizenden patiënten met onbegrepen, lichamelijke klachten die vaak jarenlang in de zorg rondlopen. ……….. Hun zorgkosten zouden jaarlijks 3 miljard euro bedragen.

Nou vallen hartaanvallen en hernia’s niet direct onder onbegrepen klachten – de gevolgen van jong ouderverlies voor fysiek welzijn van volwassen Verlaat Verdriet-ers kunnen nog wel wat extra aandacht gebruiken! (en adequate hulpverlening voor Verlaat Verdriet-ers kan nog heel wat bezuinigingen opleveren. Daar ben ik in ieder geval van overtuigd).

De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

Ik houd van onze jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet. In 2009 ontwikkelden Geerte Cammeraat en ik deze jaartraining. In 2010 startten we met de eerste groep. In 2013 hebben we met zeven groepen Verlaat Verdriet-ers een prachtig proces van verbinden mee mogen maken.
In 2012 echter kreeg Geerte een uitbreiding van uren in haar baan, met als gevolg haar besluit om te stoppen met haar eigen bedrijf Tesjoewa. Helaas betekende dat ook stoppen met De kunst van het verbinden met Verlaat Verdriet. Althans: geen nieuwe groepen meer te starten als de twee, op dat moment nog lopende, groepen hun jaartraining afgerond hebben. Hoewel ik het aan had zien komen, kwam het toch hard aan toen Geerte vertelde: ‘Ik ga stoppen met de jaartraining‘. Wat nu? In mijn eentje verder gaan met De kunst van het verbinden? Nee. Iemand anders zoeken die met mij deze prachtige jaartraining wil gaan geven? Ik heb erover nagedacht. Er over gesproken. Maar hoe ik ook dacht: het klopte niet. De kunst van het verbinden is van Geerte en mij. Samengesteld uit ons beider kwaliteiten, die op zo’n bijzondere manier met elkaar samengaan. De kunst van het verbinden is niet een jaartraining met een programma dat je ‘zomaar’ over kunt dragen aan iemand anders. Tenminste: op dit moment niet. Ik moest dus besluiten: ‘Geen Kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet meer‘. Hoe jammer, en hoe spijtig, ook.

Tot vorige week Geerte, voorafgaand aan de trainingsdag van die dag, tegen me zei: ‘Nu alles duidelijk is en ik gestopt ben met Tesjoewa, heb ik weer ruimte in mijn hoofd. Ik ga graag verder met De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet.

Zoals je uit bovenstaande tekst begrijpt ben ik hier super-blij mee. Door kunnen gaan met De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet! Met een nieuwe groep in 2013!

Binnenkort meer informatie over de data van de jaartraining 2013-2014.

Versteckte Trauer/Verlaat Verdriet

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

In der letzte Woche bin ich in der Schweiz Gast gewesen im Haus und Praxis von Diederika Tasma (null) Einige Jahre her hat Diederika bei mir eine Workshop Versteckte Trauer (auf Holländisch: Verlaat Verdriet, was bedeutet Verspätete Trauer). Diederika ist geboren und aufgewachsen in die Niederlände, und hat mehr als zehn Jahere her übersiedelt nach der Schweiz. In die nähe von Bern, wo Didi wohnt und arbeitet, fühlt sie sich wie zu Hause.
Nach der Workshop hat Diederika sich entschlossen in der Schweiz ein Coachingspraxis an zu fangen und auf zu bauen, in dessen Versteckte Trauerberatung eine große Rolle spielen würde. Für diese Plannen hat Didi  verschiedene intensieve Ausbildungen gefolgt. Seit Amfang Diederika’s Praxis haben wir verabredet zusammen Versteckte Trauer-arbeit an zu fassen. Deshalb bin ich in der letzten Woche auf Reise gegangen, um eine Woche mit Didi in ihre Praxis zusammen zu arbeiten. Und zusammen eine Zurückkehrtag zu versorgen, mit einige Didi’s Verspätete Trauer Kursisten.

Am 16en März war es so weit: der Zurückkehrtag zusammen mit André, Isabelle und Sabrina. Ein ganz schöne und wertvoller Tag, in dessen ich – nicht ganz unerwartet – konstatiert habe daß die Schweizer ‘Verlaat Verdriet-ers’ die Holländische ähnlich sind.
Aber: nicht nur dieses Zurückkehrtag, doch auch diese Woche zusammen mit Diederika hat mir inspiriert ein neuer Kurz zu entwicklen: Versteckte Trauer: wegen nach Änderung.

Diederika, André, Isabelle, Sabrina, und nicht zu vergessen Steven, ich danke euch recht herzlich für diese Zusammenarbeit.

Aufforderung

Wenn es dich feude macht mit deine Holländische Versteckte Trauer-Erfahrungsgenossen zu kommunizieren, dann lade ich dich gerne ein auf diese Blog zu reagieren.
Herzlich Wilkommen!

 

Verlaat Verdriet/Versteckte Trauer

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

Versteckte Trauer

Zum Verstreckte Trauer-Blog lade ich Sie/dich gerne ein Versteckte Trauer/Verlaat Verdriet zu besuchen.

Verlaat Verdriet

Vorige week was ik te gast in Zwitserland bij Diederika Tasma (null).  Een aantal jaren geleden volgde Diederika een Verlaat Verdriet-workshop bij mij. Diederika is Nederlandse van geboorte, groeide in Nederland op maar verhuisde ruim tien jaar geleden naar Zwitserland. In de buurt van Bern, waar Didi woont en werkt,  voelt ze zich thuis. Na de Verlaat Verdriet-workshop besloot Diederika in Zwitserland een coachingspraktijk te starten, waarin Verlaat Verdriet en verlate rouw bij Verlaat Verdriet een grote rol zouden gaan spelen. Didi schoolde zich voor coachingswerk en werkt sindsdien met Verlaat Verdriet-ers in Zwitserland. Vanaf het begin van haar praktijk hebben Diederika en ik op afstand samengewerkt, met de afspraak ook in de praktijk samen te werken. Als gevolg van onze afspraak vloog ik vorige week dinsdag naar Zwitserland, om een weekje samen met Diederika in haar praktijk aan het werk te gaan. En samen invulling te geven aan de Terugkomdag van een deel van haar Verlaat Verdriet-cursisten.

Op zaterdag 16 maart 2013 was het zover: de Terugkomdag met André, Isabelle en Sabrina. Een mooie en zinvolle dag, waarin ik – niet geheel onverwacht – kon constateren dat Zwitserse Verlaat Verdriet-ers net zo zijn als wij Nederlandse Verlaat Verdriet-ers.

Maar: niet alleen deze Terugkomdag, maar ook de week waarin Diederika en ik samen aan ons Verlaat Verdriet-werk hebben kunnen werken heeft mij geïnspireerd een nieuwe Verlaat Verdriet-cursus te ontwikkelen: Verlaat Verdriet:  wegen naar verandering.
Diederika, André, Isabelle, Sabrina en niet te vergeten Steven: dank jullie voor deze samenwerking!

Uitnodiging

Vind je het leuk om via deze Blog contact te hebben met Didi’s cursisten in Zwitserland? Reageer dan, in het Duits, via de Blog Versteckte Trauer/Verlaat Verdriet.