• |

    Denken is verrukkelijk: Verlaat Verdriet in romans en biografieën

    DoorTitia Liese

    Romans en biografieën

    Bijzonder en fascinerend vind ik het elke keer weer. De levenslange invloed van het vroege verlies van je ouder(s) in romans en biografieën. Steeds weer kom ik in boeken als romans en biografieën tegen hoe schrijvers de gevolgen van jong ouderverlies zien. Duiden. Erkennen. Een plaats geven in de levens van hun hoofdpersonen.

    Geschiedenis

    Bijzonder en fascinerend vind ik het ook elke keer weer te lezen over ‘Verlaat Verdriet-ers’ die in de geschiedenis hun sporen hebben verdiend. Hun stempel(s) hebben gedrukt op kantelpunten in de geschiedenis. Wetenschappers. Filosofen. Natuurkundigen. Grote namen van bijzondere Verlaat Verdriet-ers.

    Omwentelingen

    Onlangs las ik de verzamelbundel Omwentelingen van John Banville. In deze bundel zijn biografische roman over Nicolaas Copernicus (1473-1543, 6 jaar toen hij zijn moeder verloor, 10 jaar toen hij zijn vader verloor). De biografische roman over Johannes Kepler (1571-1630, 3 jaar toen hij uit huis werd geplaatst). En zijn novelle naar Isaac Newton  (1643-1727, verloor zijn vader 3 maanden voor zijn geboorte).

    Denken is verrukkelijk

    Recent ben ik begonnen aan het boek Denken is verrukkelijk van Margriet van der Heijden. Dubbelbiografie over de levens van natuurkundigen Tatiana Afanassjewa (1876-1964, 3 jaar toen ze haar vader verloor). En Paul Ehrenfest (1880-1933, 12 jaar toen hij zijn moeder verloor,16 jaar toen hij zijn vader verloor).

    Verlaat Verdriet-ers van formaat

    Verlaat Verdriet-ers van formaat. Wetenschappers. Op zoek naar kennis. Geheimen van het leven ontraadselen. Altijd opnieuw op zoek naar waarheid.
    Gecompliceerde levens. Afgescheiden. Angstig. Onzeker. Eenzaam. Afgewezen.
    Hoogtepunten in hun leven die tegelijkertijd dieptepunten waren. Depressies.
    Maar ook: trots. Koppig. Eigenwijs. Volhouders. Doorzetters.
    Gedreven door een intense honger naar vervulling. Naar gezien worden. Gehoord worden. Begrepen worden. Erkend worden.

    Voorbeelden om van te leren.
    Levens om van te leren.
    Ook over de levenslange invloed van het vroege verlies van een ouder en/of beide ouders.

  • | |

    Samen door het mijnenveld: handleiding voor hulpverleners

    DoorTitia Liese

    ‘Als hulpverlener kun je eenvoudigweg niet alle ins en outs kennen van alle vormen van beschadigingen die volwassenen in hun jeugd opgelopen kunnen hebben.’ Vroeger, in de eerste jaren van mijn Verlaat Verdriet-werk, wilde ik dat wel. ‘Ze moeten het snappen. Waarom snappen ze het niet.’ Inmiddels snap ik dat het niet realistisch is dat te eisen. Ook niet van hulpverleners.

    Naslagwerk

    ‘Fijn als je een naslagwerk in je kast hebt staan waar je even in kunt opzoeken: hoe zit het ook al weer.’ Ik ben in gesprek met Maria de Greef. De opmerking van Maria valt in goede aarde. Mijn idee om – naast het cursusboek Voor Verlaat Verdriet-ers bij de film Rouw kent geen tijd – ook een boek samen te stellen voor hulpverleners wordt een plan.

    Handleiding

    Mijn plan krijgt vorm. Ik neem contact op met Carin Wormsbecher mijn uitgever.
    Ik schrijf. Streep. Scheur. Schrijf. Prop. Streep. Gooi. Schrijf.

    Mijnenveld

    Ik begin met Het mijnenveld . Als ergens de complexiteit van Verlaat Verdriet duidelijk te maken is, is het met het mijnenveld.
    Meteen loop ik op een mijn. Hoe maak ik dit ingewikkelde mijnenveld overzichtelijk voor hulpverleners. Voor mensen die de gevolgen van het vroege verlies van hun ouder(s) niet zelf aan den lijve hebben ondervonden.  Al werkend ben ik me er weer van bewust hoe ingewikkeld de levens – en dus hun levensverhalen – van veel Verlaat Verdriet-ers zijn geworden na het verlies van hun ouder(s). Als gevolg van het verlies van het verlies van hun ouder(s).

    Handreiking

    JA. Tijd voor een handreiking aan hulpverleners. Een naslagwerk waarin ze op kunnen zoeken welke thema’s mogelijk spelen bij een Verlaat Verdriet-cliënt. Opgetekend vanuit de praktijk.
    JA – tijd dat meer Verlaat Verdriet-ers zich begrepen kunnen voelen door hulpverleners.
    Ik ben aan het werk.
    Met het mijnenveld.

     

  • | |

    Introductie bij Rouw kent geen tijd

    DoorTitia Liese

    Rouw kent geen tijd

    Verlies van mijn moeder

    Titia: ‘’Ik was 8 jaar toen ik mijn moeder verloor. Twee jaar later hertrouwde mijn vader. Ogenschijnlijk ging mijn leven gewoon door. Nu weet ik dat het de buitenkant was die ‘gewoon’ doorging; in die tijd was mijn leven ‘gewoon’ zo. Rond mijn 16e was de relatie tussen mij en de tweede vrouw van mijn vader onhoudbaar geworden. Ik zorgde ervoor dat ik uit huis werd geplaatst. Verhuisde naar een pleeggezin in mijn geboorteplaats Winschoten. Daar rondde ik de middelmare school af. Na het behalen van mijn diploma verhuisde ik naar Groningen.

    Studeren

    Ging op kamers wonen. In Groningen volgende ik twee opleidingen: de Bibliotheek Academie en de leraressenopleiding Tekenen & textiele werkvormen. In die jaren voelde ik me vooral eenzaam en ongelukkig. Al zou ik dat zelf in die tijd nooit zo benoemd hebben.

    Leerkracht

    Na het behalen van mijn diploma kreeg ik een baan in Nunspeet aan een internaat voor bijzonder Jeugdwerk. Leerkracht beroepsvorming. Jarenlang genoot ik van mijn werk en de plek waar ik werkte. Tot ik steeds meer vastraakte in mezelf. ‘Ik denk dat het te maken heeft met het feit dat ik als kind mijn moeder verloor.’ Maar waar ik ook aanklopte voor hulp: niemand die aansloot bij het vroege verlies van mijn moeder.

    Zonder Moeder

    Tot ik het boek ‘Zonder Moeder’ las. ‘Zie je wel: ik ben niet gek’ wist ik vanaf dat moment. Dat is het begin geweest van wat je mijn ‘levenswerk’ zou kunnen noemen – mijn werk met mensen die, net als ik, in hun jeugd hun ouder(s) hebben verloren door overlijden.’

    Kenmerkende patronen

    Nog veel te vaak worden de gevolgen van jong ouderverlies gezien als een persoonlijke zaak. De overeenkomende kenmerkende patronen die ik in de loop van mijn Verlaat Verdriet-werk steeds beter heb leren onderscheiden worden nog veel te vaak over het hoofd gezien. In Rouw kent geen tijd maak je kennis met de kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet in samenhang met elkaar. Ondergebracht in 13 op elkaar aansluitende, losse modules.

    Uitnodiging

    Graag nodig ik je uit Rouw kent geen tijd te gaan zien

  • | |

    Verlaat Verdriet en erfrecht

    DoorTitia Liese

    Goed om weer eens aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet en erfrecht, realiseerde ik me gisteren na een gesprek met een Verlaat Verdriet-er.

    Verlaat Verdriet en erfrecht

    In 2017 schreef ik (in verband met symposium ZEER voorjaar 2017) een blog over Verlaat Verdriet en erfrecht. Aan de telefoon sprak ik indertijd ter gelegenheid van het symposium een dochter-zonder-moeder die jaren geleden een basis-workshop Zonder Moeder volgde.  (Meer dan 20 jaar geleden, zo kwamen we toen samen tot de conclusie.)

    Stiefmoeder

    Deze dochter-zonder-moeder verloor als kind van 6 jaar haar moeder. Haar vader hertrouwde al snel. Ze kreeg dus een stiefmoeder. Een stiefmoeder met wie het in het geheel niet boterde. Jarenlang heeft de dochter-zonder-moeder als volwassene gewerkt aan het normaliseren van haar relatie met de stiefmoeder. En kwam een heel eind. Er was een volwassen relatie ontstaan. Een relatie met haar stiefmoeder waar ze mee kon leven.

    Erfenis

    Een paar jaar geleden overleed haar vader. Wat de erfenis betreft had deze vader helemaal niets geregeld. Naar blijkt na het overlijden van haar vader maakt de stiefmoeder alsnog verschil tussen de kinderen van het samengestelde gezin: broers/zussen, halfbroers/halfzussen, stiefbroers/stiefzussen. Alle inspanningen om de relatie te normaliseren zijn als gevolg daarvan weer teniet gedaan. ’Ik wil haar nooit meer zien, zegt deze dochter-zonder-moeder. Voor mij is het nu klaar.’

    Erfrecht

    ‘Goed om aandacht te besteden aan Verlaat Verdriet en erfrecht. Je kunt zoveel ellende besparen als je tevoren nadenkt over erfenis, erfrecht en nabestaanden in samengestelde gezinnen’, benadrukt deze gedupeerde dochter-zonder-moeder nogmaals.

    Advies

    Heb je als Verlaat Verdriet-er het gevoel dat ook bij jou erfenis en erfrecht een rol spelen? Zowel bij grote zaken als bij kleine zaken? Ben je op zoek naar advies?
    Neem contact op met mr. Martine Verhaar. Martine is jurist – advocaat en mediator. Gespecialiseerd in erfrecht. Als Verlaat Verdriet-er is Martine bovendien op de hoogte van zaken die (kunnen) spelen in samengestelde gezinnen en families.

    Website

    Mr. Martine Verhaar  https://www.verhaaradvocatuur.nl/