De vlamberken, roman van Lars Mytting

Gepubliceerd op woensdag

De vlamberken

……  ‘En jij?’ vroeg de dominee. ‘Hoe ga jij het verwerken?’ Ik slikte. Besefte dat er in je leven een paar van dit soort keerpunten komen, dat je naar het wolkendek staart en jezelf belooft dat van nu af aan alles anders gaat worden. Maar ook de meest rigoureuze voornemens vervagen na verloop van tijd, zodat je de belofte moet afleggen terwijl het nog pijn doet. Mijn hoofd en de macht der gewoonte duwden me in de richting van mijn opa, waardoor ik ook een zoutpilaar zou worden. Maar mijn lichaam wilde iets anders. Dat wilde ontreddering en huilbuien, bliksemflitsen en doldrieste daden, al was het alleen maar om te laten zien dat ik niet zo afgestompt en gevoelloos was als hij. Want ik besefte dat wat ik het allermeest miste, het voelen van een echt gemis was……

blz 101/102

Grote, onbeantwoorde vragen

In de herfst van 1971 komt een Noors echtpaar om het leven in een bos in Frankrijk. Hun driejarige zoontje Edvard blijft ongedeerd en groeit op bij zijn grootvader op een afgelegen boerderij in Noorwegen. Wanneer deze twintig jaar later overlijdt, blijft Edvard alleen achter, met grote, onbeantwoorde vragen. Wat deden zijn ouders in dat afgesloten bos, en was het toeval dat ze op een oude gasgranaat uit de Eerste Wereldoorlog stapten? En wie heeft die prachtige doodskist gestuurd voor zijn grootvaders begrafenis. Een ongekend staaltje vakmanschap, gemaakt van een houtsoort die niemand ooit heeft gezien? Zijn zoektocht naar antwoorden voert Edvard van Frankrijk naar de Shetland-eilanden. Naar de duistere krochten van zijn familieverleden, dat nauw verbonden is met de grote Europese tragedies van de twintigste eeuw.

.…  Hanne kwam naar mij toe en nam mijn hoofd tussen haar handen. ‘Arme jongen,’ zei ze. ‘Het is je niet eens aan te zien.’ ‘Ik voel het anders wel’, zei ik. ‘Ergens diep in mijn middenrif.’ ‘Maar je lijkt net als anders. Misschien had je al zoveel pijn in je dat er geen plek is voor meer.’ Dat had ik nodig. Ik rukte me los en ging met mijn hoofd tegen de muur zitten huilen. Het welde op als uit een overstroomde kelder. Hoe zou het geweest zijn als ik iemand had gehad? Wat voor man zou ik geworden zijn met ouders, misschien broers en zussen, met jonge mensen om me heen, familie met wie ik mijn tijd wilde doorbrengen? 
Mijn handen en voeten maakten geen deel meer uit van mijn lichaam. Ik had het gevoel alsof ik een reusachtig hart was, een zwellende, vormeloze homp die tranen naar buiten pompte die daar twintig jaar op hadden moeten wachten …… 

blz 61/62

Bestellen

 De vlamberken 

Henny Huisman, schaam je dood

Gepubliceerd op zondag

‘Het verliezen van zijn ouders schijnt hem nog parten te spelen. Niet dat het minder erg is, maar dat is wel 15 jaar geleden.’ zegt Henny Huisman (1952, 72 jaar) over Joost Klein (1997, 26 jaar, 12 jaar toen hij zijn vader verloor, 13 jaar toen hij ook zijn moeder verloor) in MediaCourant. ‘Je kan het weeskind zijn niet overal de schuld van geven.’

In de loop van vele jaren Verlaat Verdriet-werk heb ik veel merkwaardige opvattingen gelezen en gehoord over de gevolgen van jong ouderverlies in de volwassenheid. Maar zo beschamend als de uitspraken van Henny Huisman heb ik ze zelden gehoord.

Schaam je dood

‘Mijn moeder overleed vorige maand om 16.45 en ik stond om 20.30 op het podium. Je bent artiest, of je bent het niet. Met dat soort dingen moet je om kunnen gaan.’ zegt de man van 72 die op 72-jarige leeftijd zijn moeder verloor over de man van 26 die sinds zijn 13e jaar zijn beide ouders moet missen. Henny Huisman, schaam je dood.

Misbruiken

‘Je moet dat niet misbruiken’ beweert Henny Huisman. Wat zal er toch mis zijn met een man die de shit van een ander misbruikt om z’n eigen mediageilheid te bevredigen? vraag ik me af. Henny Huisman, schaam je dood.

Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet

Nog een paar uitspraken van Henny Huisman over Joost Klein bij dezelfde gelegenheid. ‘Wat Joost Klein met de vlag doet hoort niet zo. Ik zie enkele gedragingen en karaktertrekken bij hem waardoor ik denk: hij is niet geschikt om aan dit circus mee te doen. Wat ik heb begrepen is dat Joost Klein daar niet zo goed tegen kan en dat hij moeite heeft met gezag.’

Voor wie wil weten waar impact van jong ouderverlies over gaat: lees de Kenmerkende patronen bij Verlaat Verdriet eens. Daar heb je wat aan.
En voor de rest: Henny Huisman schaam je dood.

Lees meer

Het is nooit te laat voor verlate rouw

Gepubliceerd op donderdag

‘Ik was 6 jaar toen mijn moeder overleed, ik ben nu 77. Ik heb er mijn hele leven naar verlangd dat er ergens iemand zou zijn die zou begrijpen wat het verlies van mijn moeder voor mij heeft betekend. Nu lees ik iets over u in het nieuwe PLUS-Magazine van juni 2024. Wat ben ik blij dat u bestaat. Wat ben ik blij dat er een woord voor bestaat. Verlaat Verdriet.’

Afgelopen maandag was ik onderweg in de trein voor een lange reis naar het zuiden. Er kwam een tekst in me op over leeftijd. Over bestaande, hardnekkige ideeën over leeftijd als je ouder wordt. De tekst had ik al snel geschreven. Maar het begin lukte me maar niet. Tot ik vanochtend een Verlaat Verdriet-ster aan de telefoon had. De 77-jarige Verlaat Verdriet-ster die me vertelde dat ze een leven lang elke dag haar moeder had gemist. Dat ze een moeilijk leven had gehad. Dat ze altijd heeft verlangd naar iemand die zou kunnen begrijpen wat ze zegt. Die eindelijk in PLUS-Magazine leest over jong ouderverlies. Over Verlaat Verdriet.

Een leven te winnen

Zelf was ik 40+ toen de onderwijsbaan die ik ruim tien jaar had ophield te bestaan. Veertig plus. Geen baan meer. En geen idee wat ik wilde met mijn leven. Wat ik kon. Welk doel ik had. Ik had zoveel goed te maken in mijn leven. Te herstellen. Daarna zoveel in te halen. Angsten te overwinnen. Twijfels aan mijzelf te overwinnen. Altijd moe. Mist in m’n hoofd. Altijd pijn in m’n lijf. Alcohol afhankelijk. Altijd het gevoel dat er zoveel meer in mij zat dan eruit kwam. Ik had een leven te winnen.

Ik kreeg een uitkering. Schaamte, vermengd met blijdschap. Afhankelijk van een uitkering. Maar eindelijk tijd en de ruimte om met mezelf aan de slag te gaan. Stap na stap werkte ik aan mijzelf. Overwon mijn angsten. De twijfels aan mijzelf (ahum – behalve soms). Ging drie keer door een traject met borstkanker. Ik stopte met de alcohol. Met roken. Ging stap na stap mijn lijf, dat zo op slot had gezeten, activeren. Eerst door trouw wekelijks yogalessen te volgen. Later met vrijwel dagelijks een rondje sporten. Ik overwon mijzelf. (nog hoor ik mijn vader lang geleden zeggen, vrij naar Spreuken 13.32: ‘Wie zichzelf overwint, is sterker dan hij die een stad inneemt.’) Ik gaf hem gelijk. Wie zichzelf overwint …….  Mijn leven veranderde. Ikzelf veranderde. Werd 50 jaar. Zestig jaar. Zeventig jaar.

Het is nooit te laat voor verlate rouw

Waarmee ik maar wil zeggen, zeker aan alle 50+ Verlaat Verdriet-ers: laat je niet verleiden tot negatieve oordelen over leeftijd. Hou op met denken dat alle pijntjes van nu ‘de leeftijd’ zijn. Stop met die negatieve oordelen jezelf een oud wijf te vinden. Een ouwe uitgerangeerde man. Niet morgen, maar nu. Na jaren van stilstand waarin je er niet in slaagde je potentie waar te maken. Waarin je altijd het gevoel had beneden je maat te functioneren. Je jezelf klein en onopvallend hield uit angst je teveel te manifesteren, en vervolgens afgewezen te worden. Van jaren niet het gevoel gehad te hebben ertoe te doen. Of waarin je er in slaagde je potentie waar te maken ten koste van je gezondheid. Letterlijk met pijn en moeite. In beide gevallen nooit van je leven te kunnen genieten. Het is nooit te laat voor verlate rouw.

Een boom planten

De beste tijd om een boom te planten is twintig jaar geleden. De tweede beste tijd is nu (Chinees spreekwoord).

Lezen

PLUS Magazine juni 2024

Citaat

Het citaat van het 6-jarige meisje dat haar moeder verloor is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster.

Artikel van Joep van Deudekom in PLUS-Magazine

Gepubliceerd op woensdag

Door mijn dominante broer was ik lang onzeker

‘……. Vroeger had ik een gelukkige jeugd. Maar mijn sterkste herinneringen aan die tijd zijn toch die aan de dood van mijn vader. Ik was 6 toen hij op 41-jarige leeftijd aan een hartinfarct overleed. Ik weet nog dat hij lag opgebaard en dat de familie zei dat ik maar beter niet kon gaan kijken. Dat zou traumatisch zijn. Maar van mijn moeder mocht het toch, en het was helemaal niet eng. Ik heb mijn hand op de zijne gelegd en voelde dat mijn vader koud was. Daar – op dat moment – heb ik afscheid van hem genomen en dat had ik niet willen missen…….. ‘

‘……. Vreemd genoeg kreeg ik op mijn 35e alsnog problemen met de vroege dood van mijn vader. Dat is een fenomeen waar zelfs een stichting voor bestaat: Verlaat Verdriet. *  Kinderen die op jonge leeftijd ouders verliezen, hebben daar vaak tot hun dertigste geen last van. Maar tussen hun 30e en 40e – als ze zelf een gezin gaan stichten – komen er plotseling emoties boven. Dat is bij mij ook gebeurd. Van de ene op de andere dag ontwikkelde ik een soort astma waardoor ik altijd moest hoesten. Ineens wilde ik ook van alles over mijn vader weten. Maar omdat mijn moeder door zijn vroege dood maar twaalf jaar met hem getrouwd is geweest, kon ze mij niet alles vertellen ……’

‘….. Daarna het ik het liedje Foto geschreven. Drie weken later was mijn astma over! Dat is gewoon de spanning geweest, van het toeleven naar de dag dat ik mijn vader in leeftijd zou passeren……’   

Lezen

PLUS-Magazine, juni 2024, nr. 6
Door mijn dominante broer was ik lang onzeker 

Joep van Deudekom

Zien

Verborgen verleden

NB

De stichting Verlaat Verdriet die Joep van Deudekom hier noemt bestaat niet meer. Wel is veel informatie over de gevolgen van jong ouderverlies in de volwassenheid beschikbaar op de website www.verlaatverdriet.nu
Lees meer over Verlaat Verdriet en verlate rouw:
Verlaat Verdriet
Verlate rouw  

Samen gewerkt aan de nieuwe site

Gepubliceerd op zondag

Afgelopen dagen heb ik samen met Stephanie hard gewerkt aan de nieuwe site Kenniscentrum Verlaat Verdriet. Donderdagmiddag arriveerde Steef in Nunspeet, na een autorit van meer dan 115 kilometer. Vrijdag, zaterdag en zondagochtend tot de lunch hebben we samen gewerkt aan de site. Zondag na de lunch is Stephanie de 115 kilometer teruggereden. Gezien de behandelingen die Steef heeft ondergaan, en die ze nog steeds ondergaat, is haar aandeel aan het werk deze dagen gerust een TOP-prestatie te noemen! Steef, dank je wel voor al jouw inspanningen om Verlaat Verdriet zichtbaarder op de wereld te zetten. Bikkel, noemde Ronald jou. Hij heeft gelijk. Meer dan gelijk!

‘Wat zou het fijn zijn als we de nieuwe site in kunnen gaan zetten bij de campagne voor het komende symposium voor hulpverleners Teruggaan, om verder te kunnen.’ constateren we, tevreden met het werk dat we deze dagen hebben verzet. We hopen dat het gaat lukken. Onze volgende sessie in juni hebben we reeds gepland. Wij doen ons best!

Tweeslag op zaterdag

Maar eigenlijk hebben we zaterdag een tweeslag geleverd. Gisteren sloot Jolanda zich bij ons aan om te overleggen over het inpassen van de resultaten die we af kunnen lezen in de Zelftest 1 en Zelftest 2  De resultaten van de Zelftests kunnen een mooie aanvulling betekenen bij het komende symposium.

Geïnspireerd door ons werk naar aanleiding van de Zelftests besloten we ter plekke een mini-enquete te maken om leden van de besloten Verlaat Verdriet-FB-groep te vragen naar hun ervaringen met hulpverleners. Zo gezegd, zo gedaan. Binnen een uur stond de enquete op de besloten FB-site. Nog geen uur later kwamen de eerste reacties op onze enquete binnen. Ook dat gaat naar wens!

Iets van meer kanten kunnen bekijken

Gepubliceerd op zondag

Er is een eigenschap van Verlaat Verdriet-ers die vaak ongezien blijft, en onbesproken. Maar die er wel is. Die ik ook graag met je wil delen. Die je mogelijk herkent. De eigenschap die ik bedoel is de eigenschap de dingen van meer dan één kant te kunnen bekijken. Meerdere perspectieven tegelijk te kunnen zien.
Wat ik hiermee bedoel is het volgende. Er doet zich een situatie voor. Er gebeurt iets. Je ziet wat er gebeurt. Wat er gebeurt kun je bezien vanuit één perspectief. Je ziet wat je ziet. Iets is zwart. Of iets is wit. Je hebt een oordeel over wit. Of je hebt een oordeel over zwart.

Van meer kanten bekijken

Verlaat Verdriet-ers die het ingrijpende, onomkeerbare levens-veranderende verlies van hun ouder hebben meegemaakt, hebben ervaren dat niets meer vanzelfsprekend was. Niets was meer zoals het was voordat je ouder overleed. Wat voor het overlijden van je ouder gewoon was, was dat na het overlijden van je ouder niet meer. Wat voor het overlijden van je ouder waar was, werd na het overlijden van je ouder een andere waarheid. En wat voor het overlijden van je ouder waarde had, kreeg na het overlijden van je ouder een ander soort waarde. Jij paste je aan aan een leven dat niet meer bij jou paste.

Context

Dat heeft je al vroeg geleerd dat niet alles is zoals het lijkt te zijn. Dat alles wat je ziet een oorzaak heeft. Een oorzaak die je niet ziet, maar die er wel is. Dat alles wat je ziet een context heeft. Dat waarheid niet eendimensionaal is, maar dat waarheid meerdimensionaal is. Je weet uit ervaring dat er meer aan de hand is. Er zijn verbanden. Voors. Tegens.

Een bijzondere eigenschap

Iets van meer kanten tegelijk kunnen bekijken is een bijzondere eigenschap. Een eigenschap die jou de gelegenheid geeft meer te begrijpen van de ander. Met een soort van mildheid naar de ander te kijken. Meer rekening te houden met de ander.

  • Herken je deze eigenschap in jezelf?
  • Kun jij een situatie beschrijven waarin deze eigenschap zich bij jou heeft aangediend?
  • Wat heeft deze eigenschap jou gebracht?
  • Wat betekende deze situatie voor jouw aanpassingsvermogen?
  • Hoe heb jij voor jezelf kunnen zorgen in deze situatie?

Extra vragen

  • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als positief?
  • Beschouw je deze eigenschap voor jezelf als negatief?
  • Wat brengt dit inzicht jou?

Verlaat Verdriet en de ouder van je voorkeur

Gepubliceerd op dinsdag

‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

Al een paar weken is het actief in mijn brein aanwezig. Ik wil een blog schrijven over vaderskind/moederskind. Een blog speciaal voor Verlaat Verdriet-ers, omdat ik denk dat het een eye-opener kan zijn voor Verlaat Verdriet-ers. De gedachten zijn er. Genoeg. De woorden zijn er. Genoeg. Maar de vorm wil me maar niet lukken. Zelden heb ik zoveel A4-tjes volgeschreven over een onderwerp dat ik met jullie wil delen.
Een verlaat rouwproces is ook, en misschien wel vooral, een proces van onderzoek. Waar vind ik kennis? Inzicht? Waar vind ik kunde? Wat betekent dat voor mij? Ik leg je dus iets voor om te onderzoeken. Ik verkondig geen waarheid.

Voorkeur

Vorige week ontving ik bovenstaand bericht van een Verlaat Verdriet-ster. Deze Verlaat Verdriet-ster, nu rond de veertig, verloor haar vader voor haar tiende jaar. In dit bericht staat precies wat ik bedoel met de ouder van jouw voorkeur. ‘Ik heb veel dromen over mijn moeder, waarin ik tegen haar schreeuw, boos ben en laat weten me niet meer aan te passen aan haar. Haar vertel dat ik verdrietig ben omdat ze me nooit echt kon zien of waarderen. Bijzonder hè? Onderdeel van het proces denk je?‘

De ouder van jouw voorkeur

Door mijn jarenlange werk met Verlaat Verdriet-ers ben ik het gaan zien. Gaan onderscheiden. De ouder van je voorkeur. Vaderskind. Moederskind. Een instinctieve keuze van een kind. Een keuze die niet te maken heeft met de tijd die je, wel of niet, hebt gehad om je te hechten aan je ouder. Een instinctieve keuze vanaf je geboorte voor een ouder aan wie je als kind je basisgevoel van geborgenheid ontleent. Van veiligheid. Van continuïteit en vertrouwen. Aan je vader als je een vaderskind was. Aan je moeder als je een moederskind was. De ouder van jouw voorkeur.

Geborgenheid

Op het moment dat de ouder van jouw voorkeur overlijdt is de ouder er niet meer aan wie jij je gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen ontleende. Je overgebleven ouder kan jou niet het gevoel van geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen bieden van dezelfde kwaliteit als je overleden ouder jou bood. En dat op het moment dat je, als gevolg van de dood van de ouder van jouw voorkeur, juist extra behoefte hebt aan geborgenheid, veiligheid, continuïteit en vertrouwen.

Jij en je overgebleven ouder

Jouw overgebleven ouder kan jou dat niet geven. Niet omdat die ouder geen liefhebbende, zorgende ouder zou zijn, maar omdat je overgebleven ouder niet kan voorzien in dat basisgevoel van geborgenheid. Van veiligheid, continuïteit en vertrouwen. Er mist iets in de aansluiting tussen jullie. Jij wilt iets. Hebt iets nodig. Er is een tekort in je ontstaan. Je overgebleven ouder begrijpt niet wat je wilt. Jij kunt niet onder woorden brengen wat je nodig hebt.

Kloof

Iets schuurt. Er ontstaat verwijdering tussen jullie beiden. In de loop van de jaren zijn jullie geen van beiden in staat die verwijdering te overbruggen. De kloof wordt groter. En groter. Er ontstaan gevoelens van tekortkomen. Van tekortschieten. Er komen verwijten. Over en weer. Al dan niet uitgesproken naar elkaar. Ieder op haar/zijn eigen eilandje. ‘Het zit in het karakter van mijn moeder. Ze is nu eenmaal zo.’ ‘Het zit in het karakter van mijn vader. Hij is nu eenmaal zo.’ ‘Hij/zij kan het niet (wat niet?).’  ‘Het zit in mijn karakter.’ ‘Ik doe iets niet goed.’
Je kunt elkaar niet meer bereiken.

Om te onderzoeken

  • Was ik een moederkind?
  • Was ik een vaderskind?
  • Overleed de ouder van mijn voorkeur?
  • Wat betekent dat voor mij?
  • Wat betekent dat voor mijn overgebleven ouder?
  • Op welke manier kan dit inzicht mijn relatie met mijn overgebleven ouder veranderen?
  • Wat moet ik daarvoor doen?
  • Wat kan ik daarin doen?

Verlaat Verdriet-ers en therapeuten

Zijn jouw ogen geopend? Ben je in therapie? Deel dit inzicht vooral met je therapeut! Past dit inzicht bij jou en jouw verlate rouw? Durf je het niet aan dit te delen met je therapeut? Onderzoek dan bij jezelf hoe het bij jou zit met erkennen. In dat geval kan erkennen je veel brengen. Mogelijk durf je het dan wel aan om meer te delen met je therapeut. Ben je nog onzeker? Lees dan nog eens Teruggaan om verder te kunnen. Verwijs je therapeut naar www.verlaatverdriet.nu  of bekijk de video’s op YouTube: Rouw kent geen tijd.

Lees ook

Verlaat Verdriet, vaderskind, moederskind

Informatie over verlaat verdriet en verlate rouw

Toestemming citaat

Bovenstaand citaat is geplaatst met toestemming van de Verlaat Verdriet-ster die mij haar bericht toestuurde.

Joost Klein in grensoverschrijdend spiegelpaleis

Gepubliceerd op zondag

Zondag 11 mei 2024. Bevindt Joost Klein zich in een grensoverschrijdend spiegelpaleis? Bevind ik mij in een grensoverschrijdend spiegelpaleis? Wat is waar? Wat is niet waar? Is waarheid waar? Is waar waarheid?

Wees

Joost Klein. Wees. Zingt z’n ziel uit z’n lijf om de wereld duidelijk te maken wat het betekent als jong kind je ouder te verliezen. Als jong kind je beide ouders te verliezen. Wees te zijn. Sinds je veertiende. Kun je als kind kwetsbaarder zijn?

Talent

Je hebt talent. Een kurk om op te drijven in een leven waarin voor jou niets meer vanzelfsprekend is. Je talent is groot genoeg. Je verlegt je grenzen. Bent dol op spektakel. Hebt succes. Je wordt uitgekozen om Nederland te vertegenwoordigen bij het Eurovisie Songfestival. Een festival dat ooit is bedoeld om mensen in Europa een gevoel te geven van saamhorigheid. Verbinding. Van een gedeelde samenleving. Verbonden. Wie brengt dat gevoel beter onder woorden voor dit festival 2024 dan Joost Klein in Europapa.

Spiegelpaleis

En dan. Malmö. Een aanklacht over grensoverschrijdend gedrag. Commotie. Politie. Wat is waar. Wat is onwaar. Een cameravrouw die jou filmt terwijl je hebt aangegeven niet gefilmd te willen worden na je optreden. Wat is waar. Wat is onwaar. Grensoverschrijdend gedrag van een cameravrouw. Wat is waar. Wat is onwaar. Je ontploft. Wat is waar. Wat is onwaar. De cameravrouw dient een klacht in tegen jou. Je wordt gediskwalificeerd. Wie is dader, wie is slachtoffer. Wie is slachtoffer, wie is dader. Wat is waarheid in dit spiegelpaleis. Wat is onwaarheid in dit spiegelpaleis.

De overlevers

Je bent gediskwalificeerd. Uitgesloten van verdere deelname. Mag niet meer meedoen. Buitengesloten. Afgewezen. Een afgewezen Verlaat Verdriet-er. Kun je als Verlaat Verdriet-er kwetsbaarder zijn?

Joost kom bij ons. De overlevers. Je hoort bij ons.

 

Iets leren van een klap in mijn gezicht

Gepubliceerd op zondag

Gisteren plaatse ik mijn blog Gebeurt nu het onbeschrijfelijk in Malmö? over de diskwalificatie van Joost Klein bij het Songfestival. Er gebeurde iets met mij. Ik werd onrustig. Werd geraakt in iets wat diep in mij verborgen zit. Ik wil daar nog iets over schrijven, omdat ik denk dat er iets werd geraakt dat mijn leven mee vorm heeft gegeven. Namelijk het altijd jezelf de voet dwars zetten. Zo, dat je je doel niet bereikt.

Ruptuur

Het heeft te maken met de ervaring van de ruptuur in mij, besefte ik later. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van mijn moeder in mijn kindertijd. Maar wat gebeurt er dan? Hoe geef je woorden aan het onbeschrijfelijke in je? Of moet ik hier eigenlijk schrijven: het onbeschrijfbare? Want hoe beschrijf je iets wat je eigenlijk niet begrijpt, maar wat er wel is? (ja, met m’n hoofd begrijp ik het wel. Begrijp ik het zelfs heel goed!). Hoe komt het dat Verlaat Verdriet-ers elkaar herkennen, ook al zijn hun levensverhalen nog zo verschillend? Waarin herkennen wij elkaar dan precies? En hoe komt het dan dat dat altijd een gevoel van vreugde geeft? Ook al herken je elkaar in iets wat zo pijnlijk is, en zo verdrietig?

Klap in mijn gezicht

Ik las gisteren een reactie op mijn blog op een van mijn Facebook-sites: Het onbeschrijfelijke gebeurt in Gaza. Waarom voelde deze opmerking (van een mevrouw die overigens ‘rouwdeskundige’ is: Rouwen met compassie) als een klap in mijn gezicht? Mijn blog ging niet over de vraag of het een beetje sneu was voor Joost Klein. Ging ook niet over de vraag wat een songfestival waard is in vergelijking met wat er in Gaza gebeurt. Mijn blog ging over de vraag: gebeurde er iets in hem waardoor hij dit zelf veroorzaakte? Zo ja: wat gebeurde er dan?

Voorbeeld

Aan de hand van een voorbeeld uit mijn eigen leven wil ik proberen iets duidelijk te maken. Mogelijk herken je het als Verlaat Verdriet-er ook. In het verleden ging ik jaarlijks met vrienden een weekend langlaufen. De berg opwaarts lukte altijd prima. Van de vrouwen was ik vaak de eerste die boven op de berg stond. Maar naar beneden – dat lukte me alleen maar met valpartijen. Binnen de honderd meter schoot de lat scheef, onder de andere lat. Ik viel dus letterlijk over mijn eigen benen. In een therapiesessie jaren later drong het ineens tot mij door: zo doe ik alles in mijn leven. Ik zet altijd mijn voet dwars, en val dan over mijn eigen benen.

Joost Klein

Of dit met Joost Klein te maken heeft? Ik weet het niet. Hoe zit het in elkaar? Wat gebeurt er in de ziel van een kind dat een ouder verliest door de dood? Wat doet dit onomkeerbare verlies in een kinderziel? En wat gebeurt er in de ziel van een kind dat het onomkeerbare verlies van beide ouders ervaart? Hoe beschrijf je het onbeschrijfelijke?

Onbeschrijfbaaar

Of kan ik hier beter het woord onbeschrijfbare gebruiken? Ik leg het voor aan jou. Verlaat Verdriet-er. Lotgenoot. Ervaringsgenoot. Wat gebeurde er met Joost Klein? Wat gebeurde er in Joost Klein? Durfde hij het op het diepste niveau in hem niet aan? Was de druk op hem te groot? De omgeving van een roerig Songfestival teveel voor iemand die zo zijn ziel bloot legt? Was de omgeving voor hem te onveilig? Zette hij zichzelf de voet dwars? Was er niemand meer in zijn buurt die nog dat diepste, dat onbeschrijfelijk onbeschrijfbare kon begrijpen? Die begreep wat Europapa in diepste wezen voor hem betekende?
Heeft de klap in mijn gezicht die ik ervaarde door de reactie op mijn blog mij geleerd een verschil te maken tussen het onbeschrijfelijk en onbeschrijfbaar?

Volkskrant Magazine: Interview met Bettine Vriesekoop

Gepubliceerd op zondag

Het is de kunst om de loop der dingen te accepteren

In Volkskrant Magazine van 11 mei 2024 een interview met tafeltenniskampioen Bettine Vriesekoop: Het is de kunst om de loop der dingen te accepteren. Bettine Vriesekoop was 10 jaar toen ze haar vader verloor door overlijden.

Citaat

‘Je vader overleed toen je 10 was. Daarna ontdekte je het tafeltennissen en ontmoette je je coach. Denk je dat je door het gemis van je vader behoefte had aan een sterke man in je leven? 

‘Ja, zeker. Hans was een soort vervanging, een houvast in mijn leven. Ik groeide op in een gezin van negen kinderen en mijn moeder had na het overlijden van mijn vader geen tijd om grenzen te stellen. Er werd ook niks besproken. Mijn vader overleed in de ochtend en tegen mij werd gezegd: ga maar naar school, het is een beetje druk hier. Ik weet nog dat we op school een tekening moesten maken en ik opeens begon te huilen: ‘ik wil helemaal geen tekening maken, mijn vader is dood. Zo ging dat in die tijd.’

‘Ik heb er dus ook echt wat aan gehad dat ik een coach kreeg die wel duidelijke grenzen stelde, maar aan de andere kant bleven andere dingen braak liggen. En het is niet de bedoeling dat je er een heel leven voor nodig hebt om dat weer in te halen. Want dat is bij mij wel gebeurd, ik ben daar nóg mee bezig.’

Tao

Jarenlang heeft Bettine Vriesekoop in China gewoond. In het interview vertelt zij over de weg van Tao, en wat die weg haar heeft gebracht.

Verliezen

Niet alleen verloor Bettine Vriesekoop op haar 10e zelf haar vader, toen zij 3 maanden in verwachting was van haar zoon overleed haar man. De vader van haar kind. Als alleenstaand moeder die zelf als kind haar vader verloor voedde ze haar zoon op die voor zijn geboorte zijn vader verloor.

Lees meer

  • Volkskrant Magazine 11 mei 2024: Het is de kunst om de loop der dingen te accepteren. Interview met Bettine Vriesekoop.
  • Ook in Volkskrant Magazine van 11 mei 2024: Een andere koers. Schrijver Alma Mathijsen steekt mert een zeilend vrachtschip samen met een groep idealisten de Atlantische Oceaan over om koffiebonen, cacao en rum op te halen in Zuid Amerika. Ook Alma Mathijsen verloor als kind haar vader.