De levenslange invloed van de ontbrekende ouder

Clichés: ze zijn met veel. Ook in de wereld van de rouw. Mogelijk juist vooral in de wereld van de rouw.
Clichés kunnen een zekere waarheid bevatten. Maar meestal verbergen ze een wereld van gevoelens. Gevoelens van ontbrekende liefde. Van verdriet. Van angst. Van boosheid. Van wanhoop. Van leegte. Van verloren strijd. Van eenzaamheid.
Een wereld die we niet mogen zien. Want we moeten flink zijn en sterk. We moeten bewijzen dat we over veerkracht beschikken. We moeten door. Verder.
Hoe zit dat met de ontbrekende ouder?

Diploma

‘Je miste je ouder bij je diploma-uitreiking’ is zo’n cliché dat wat mij betreft altijd een leeg cliché is geweest. Een herkenbaar cliché, dat gewoonlijk wel binnenkomt. Ook bij niet Verlaat Verdriet-ers. Want ja: ook niet Verlaat Verdriet-ers kunnen zich voorstellen dat je je ouder miste bij je diploma-uitreiking (en bij je huwelijk, en bij het krijgen van een kind).
Feitelijk klopt het cliché. Je overleden ouder ontbrak bij de uitreiking van je einddiploma. Maar de wereld van gevoelens achter deze cliché: daar gaat het eigenlijk om.

De ontbrekende ouder

Waar het in de ervaren werkelijkheid na jong ouderverlies namelijk om draait is om de ouder die ontbrak op momenten dat je nieuwe stappen moest gaan zetten in je nog jonge leven.
Je eerste dag naar (een nieuwe) school.
Je plekje veroveren op je nieuwe school.
Nieuwe vriendjes en vriendinnetjes maken.
Een nieuwe juf of een nieuwe meester, een nieuwe leraar of een nieuwe lerares van wie je nog maar af moest wachten wat die voor je zou gaan betekenen.
Je nieuwe en onbekende lesstof eigen maken.
Een vervolgschool waar niemand wist van het overlijden van je moeder/je vader.

Waar het in de ervaren werkelijkheid van Verlaat Verdriet-ers over gaat is over de ouder die er had moeten zijn om je te helpen moeilijkheden te overwinnen. Teleurstellingen te overwinnen. Je eigen weg te leren gaan.
Die jou raad had moeten geven bij ruzies met vriendjes en vriendinnetjes.
Met wie je nieuwe kleren kon gaan kopen. (Of misschien juist niet.)
Die erbij had moeten zijn toen jij je verkeersdiploma haalde. Je zwemdiploma.
Die erbij had moeten zijn toen jij een sportprestatie leverde. Ook al was je helemaal niet goed in sport.
De ouder die had moeten zien hoe ongelukkig jij je voelde. Hoe onzeker.

De altijd aanwezige afwezigheid

Natuurlijk zou het geweldig zijn geweest als je ouder aanwezig had kunnen zijn op de dag dat je je einddiploma uitgereikt kreeg (Of afstudeerde. Of trouwde. Of je pas ontdekte zwangerschap wilde delen. Of je ouder grootouder maakte op de dag dat jij je eerste kind kreeg).
De kers op de taart zou dat zijn geweest. (De taart trouwens die je zelf, zonder advies en hulp van je ouder en ondanks het gemis, zo goed en zo kwaad als dat ging in elkaar had geknutseld.)

De verborgen inhoud van het cliché van de ontbrekende ouder bij je diploma-uitreiking gaat over de wereld van de leegte na het vroege verlies van je ouder. Dat is waar jong ouderverlies en Verlaat Verdriet in de werkelijkheid over gaan: de altijd aanwezige afwezigheid van de ouder die te vroeg overleed. De ontbrekende ouder.
De ouder die jou tot hulp en steun had moeten zijn bij het ontwikkelen van je zelfvertrouwen. Van je zelfrespect.
De trotse moeder/de trotse vader die haar/zijn bijdrage had moeten leveren aan de ontwikkeling van je gevoel van eigenwaarde.

Dat is voor een kind op weg naar volwassenheid de inhoud van de altijd aanwezige afwezigheid van een overleden moeder/een overleden vader.
Dat is de betekenis van de levenslange invloed van de ontbrekende ouder.