Herinneren. Herdenken. Eren.

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

In mijn blog van 5 januari 2013 Herinnering & bedding schreef ik over het maken en/of samenstellen van een Herinneringsboek. In deze blog van 8 januari 2013 kom ik daar nog graag even op terug. Want ook bij – over liever gezegd voorafgaand aan – het maken van een herinneringsboek kun je de nodige complicaties tegenkomen.

Herinneren. Wat is dat? Wat doe je met her-inneren?
Wat je onder meer doet met her-inneren is het her (opnieuw) inneren (te binnen brengen) van iets wat in een ver of een nabij verleden plaats heeft gevonden. Herinneren is weer te binnen brengen.Terugbrengen in je bewustzijn. Terughalen. Thuisbrengen. Denken aan. Te binnen schieten.

Herinneren

Hoe maak je een herinneringsboek aan je overleden ouder als je geen – of zo goed als geen – eigen herinneringen hebt? Als je eigenlijk geen beeld hebt van je overleden ouder – ook geen innerlijk beeld?
Dan zul je op zoek moeten gaan naar mensen die je overleden ouder hebben gekend en die wel herinneringen hebben aan haar/hem. Je zult de herinneringen van andere mensen op moeten zoeken en je eigen maken. De herinneringen die zij met je kunnen delen deel van jou laten worden. Op zoek gaan naar mogelijk documentatiemateriaal dat er nog van je overleden ouder is. Foto’s. Films. Video’s. Cassettebandjes. Of het handschrift van je overleden ouder in een poëzie-album.

Maar wat als je bang bent je eigen herinneringen – jouw eigen band met je overleden ouder – te verliezen? Bijvoorbeeld omdat de herinneringen van de mensen die hun herinneringen met jou delen duidelijk maken dat jouw eigen herinneringen niet kunnen kloppen? Raak je dan je – zorgvuldig – bewaarde band met je overleden ouder kwijt? Verdwijnt je lang geleden overleden ouder dan voorgoed uit je leven?

Herdenken

Een herinneringsboek kan ook de vorm krijgen van een herdenkingsboek. Een boek om je ouder te gedenken. Om te vieren dat juist jij de dochter/de zoon bent van juist die ene vrouw/die ene man. Een boek, waarin je herinneringen die je zelf aan je ouder hebt, verzamelt en bundelt tot een geheel. Een boek ook, dat een aanzet kan geven tot een vorm – en ritueel zo je wilt – om jaarlijks je ouder te gedenken. Bijvoorbeeld op haar/zijn geboortedag.

Eren

Een herinnerings- of herdenkingsboek is ook een manier om je overleden ouder te eren. Dat kan complicaties met zich meebrengen. Want hoe eer je iemand die ver uit je leven is verdwenen? Die eigenlijk alleen nog maar de spreekwoordelijke foto op de spreekwoordelijke schoorsteen is? Hoe eer je iemand die je nauwelijks hebt gekend? Hoe eer je iemand die overleed in je puberteit en aan wie je nauwelijks goed te noemen herinneringen hebt? Hoe eer je een ouder die zelf een einde maakte aan haar/zijn leven? Op wie je eigenlijk nog altijd boos bent omdat haar/zijn vroege – zelfgekozen – dood jouw leven zo zwaar en moeilijk heeft gemaakt? Van wier/wiens dood je nog dagelijks de nadelige invloeden ervaart, ook al ben je inmiddels al lang volwassen en wellicht allang ouder dan je ouder ooit geworden is? Hoe eer je iemand voor wie je diep van binnen geen respect op kunt brengen?

Vorige week kreeg ik een e-mail van iemand die aan het werk was gegaan met een herinneringsboek aan haar vader. Haar vader overleed door zelfdoding, toen ze amper drie jaar was. Het boek is klaar. Ik heb het verstuurd. Als het goed is, komt het binnen een week terug. Ik ben zo benieuwd. Eigenlijk geloof ik dat het meer een boek is geworden over mijzelf, dan over mijn vader. En kleine week later krijg ik opnieuw een e-mail: Het boek is terug. Het is prachtig geworden. En weet je: het gaat eigenlijk helemaal over mij. Ik ben zo trots!

Herinnering & bedding

Gepubliceerd op zaterdag
Beantwoorden

Op het moment dat een ouder overlijdt, verandert de wereld van het kind voorgoed. Niet alleen is de ouder lijfelijk definitief afwezig, ook de infrastructuur van het gezin verandert voorgoed. De dood van de ouder veroorzaakt een ruptuur, zowel in de binnenwereld van het kind als in de buitenwereld. Het kind valt als het ware uit zichzelf. Het leven van aanpassen en er het beste van proberen te maken (of juist in verzet gaan) heeft een aanvang genomen. Overleven. Flink zijn. Tanden op elkaar. Doorgaan. Ik red me wel. Ik doe het wel alleen. Ik heb niemand nodig.

Het gevoel van afgescheiden zijn, van anders te zijn dan anderen gaat deel uit maken van de wereld van het kind en groeit mee naar volwassenheid. De afstand met de overleden ouder wordt groter en groter. Het gemis wordt een diffuus gevoel, waarvan de oorsprong zich niet meer gemakkelijk laat duiden.

In mijn werk inspireer ik graag mensen een herinneringsboek aan de overleden ouder te maken.
Het maken van een herinneringsboek – of een herinneringsdocument, zo je wilt – is een concrete manier van (ver)werken met een sterk helend vermogen. Het vraagt tijd, aandacht, geduld, doorzettingsvermogen, toewijding en liefde om zo’n proces te volbrengen.
Weet dan dat het mooie en wonderbaarlijke van dit proces is, dat je al deze tijd, al deze aandacht, al dit doorzettingsvermogen, al deze toewijding en al deze liefde ook aan jezelf besteedt. Dan begrijp je de waarde van het maken van een herinneringsboek.

Een herinneringsboek is het tastbare resultaat van je inspanningen, de geheelde verbinding met je vroeg overleden ouder verschaft je leven een nieuwe bedding.

Concept-herinneringsboeken kun je gratis downloaden Herinneringsboeken

Puberteit-pijn

Gepubliceerd op vrijdag
Beantwoorden

Regelmatig spreek ik in mijn praktijk Verlaat Verdriet-ers die moeilijkheden ondervinden met hun puber-kinderen. Natuurlijk: voor veel meer ouders dan voor Verlaat Verdriet-ers alleen is de puberteit waar hun kinderen doorheen gaan een even spannende als moeilijke als boeiende tijd.
Toch spelen bij Verlaat Verdriet-ouders thema’s die het grote losmaak-loslaat-opnieuw verbinden-proces van hun kinderen extra moeilijk kunnen maken.

Het kan jou als ouder – en daarmee je kinderen – helpen als jij je bewust wordt van de Verlaat Verdriet-thema’s die bij jou spelen. Je begrijpt jezelf en je eigen gedragingen beter en kunt daar verantwoordelijkheid voor nemen. Daardoor kun je je houding tegenover je kinderen veranderen. Jouw Verlaat Verdriet-bagage weegt dan minder zwaar in het proces waar je kinderen doorheen gaan.

Kernthema’s

Verliesangst

Het overgrote deel van de Verlaat Verdriet-ers was, voor de ouder overleed, gewoon en in de meeste gevallen veilig gehecht. Wat Verlaat Verdriet-ers meestal niet hebben geleerd is zich veilig los te maken. De ruptuur van het onomkeerbare verlies van de ouder, de onveiligheid die daar het gevolg van was en de stapeling aan vervolgverliezen en vervolgtransities hebben het vertrouwen van kind van toen diep beschadigd. Verlaat Verdriet-ers hebben zich, in veel gevallen, niet op een veilige manier leren losmaken. Met als gevolg dat veel Verlaat Verdriet-ers een diepe angst voelen voor loslaten. Hoe moet je er op vertrouwen dat een losmaak-proces goed komt, als je als kind hebt meegemaakt dat het helemaal niet goed kwam? Het puberteits-proces van je eigen kind kan een Verlaat Verdriet-er dan ook grote en diepe angst aanjagen. Verliesangst.

Je eigen puberteit

In veel gevallen hebben Verlaat Verdriet-ers zelf geen gezond en positief identiteitsvormend puberteitsproces mee gemaakt. Ook op deze manier zijn veel Verlaat Verdriet-ers een belangrijk losmaak-loslaat-opnieuw verbinden-proces misgelopen. Voor veel Verlaat Verdriet-ers is hun eigen puberteit een extra eenzaam gebeuren geweest. Geen vertrouwde gezinscultuur meer waar je je veilig van los kon maken. Geen ouder(s) meer met wie je uit kon knokken wie je was en wie je zou gaan worden. Geen plaats meer waar je onvoorwaardelijk aanwezig kon zijn. Voor Verlaat Verdriet-ers die zelf geen goede en gezonde ervaring hebben opgedaan met hun eigen puberteit kan het daarom ingewikkeld en extra zwaar zijn een puber door haar/zijn puberteit te loodsen.

(Zelf)vertrouwen

Veel Verlaat Verdriet-ers worden gehinderd door een basaal gebrek aan zelfvertrouwen. In een konfliktrijke tijd met puberende kinderen kan dit basale gebrek aan zelfvertrouwen gemakkelijk de kop weer opsteken.

Zorgen

Veel Verlaat Verdriet-ers zijn gaan zorgen voor anderen. Ook voor hun kinderen. Aan zorgen voor anderen ontlenen veel Verlaat Verdriet-ers hun gevoel van bestaansrecht. Als je kinderen bezig zijn zich los te maken uit jouw zorg, hoe zit het dan straks met jouw gevoel van bestaansrecht?

Hulp en ondersteuning

Als dit ook jou betreft, realiseer je dan dat je zelf (te) veel steun bent misgelopen in je jeugd en tijdens je eigen puberteit. Zoek daarom (professionele) hulp en/of ondersteuning als je het gevoel hebt vast te lopen in de relatie met je puberende kind. Je hoeft het nu niet meer alleen te doen.

Lees verder

Uit de weg gaan & de uitweg gaan

Gepubliceerd op maandag
Beantwoorden

In de eenzaamheid van hun jeugd hebben Verlaat Verdriet-ers zich vaak opgesloten in zichzelf. Ze hebben de vroege dood van hun ouder een plaats gegeven in hun leven: een plaats ver en diep in zichzelf weggestopt. De pijn, het verdriet, de angst en de boosheid gaan ze uit de weg. Met hun eigen behoeften kunnen ze geen contact meer maken: ze hebben geleerd zich aan te passen. Ze hebben niet geleerd te weten wat ze zelf willen. Hun eigen doelen te creëren. Hun eigen verlangens te (her)kennen. Hun eigen dromen waar te maken. Ze weten hoe je iets uit de weg kunt gaan – dat hebben ze als de beste geleerd. Maar iets aan gaan waar je angst voor voelt: hoe doe je dat als je niet weet waarom? Hoe doe je dat als je niet weet hoe? Hoe doe je dat als je niet weet wat je doel is?

Een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet is niet alleen een rouwproces. Een verlaat rouwproces bij Verlaat Verdriet is ook een groot veranderproces. Een proces waarin je – stap voor stap – leert van overleven naar leven te gaan. Een proces waarin verdriet, pijn, boosheid, schaamte en vooral angst naar boven komen. Gevoelens en emoties waarvan je nou juist (jezelf) hebt geleerd ze uit de weg te gaan. Een gewoonte die je altijd weer terugdrijft in je eigen eenzaamheid. In afgescheiden zijn. Van jezelf. Van andere mensen. Van het leven. De wanhoop om waar je – weer – middenin zit, zonder nog een uitweg te zien, neemt steeds grotere vormen aan. De angst ik red het niet wordt groter en groter. Je trekt je verder terug in jezelf. Steeds verder verwijderd van de uitweg. Die er toch echt is. Ook voor jou.

Verstrikt raken in je eigen angsten is een groot Verlaat Verdriet-thema, maar geen exclusief Verlaat Verdriet-thema. Al zolang de mensheid bestaat – of liever gezegd: al zolang de mensheid gedachten vorm heeft gegeven die bewaard zijn gebleven voor ons, hun achter-achter-enzovoort-enzovoort-kleinkinderen. Wie kent niet de mythe van Ariadne en de rode draad die ze Theseus gaf om de (uit)weg terug te vinden, voordat hij zijn strijd aanging met de Minotaurus. Wie kent niet de vele labyrinten uit alle denkbare culturen, die betekenis geven aan de innerlijke strijd met de angst en het vinden van de uitweg.

Als je je (weer) verstrikt voelt in jezelf, als je weer het gevoel hebt geen uitweg meer te zien, verdiep je dan eens in deze (oer-)kennis van de menselijke geest. Je vindt veel informatie over labyrinten en hun doel en werking op de website van Selma Sevenhuijsen: labyrintwerk.nl
Wie weet bevindt zich in je buurt een labyrint waar je naar toe kunt gaan. Of vind je een andere manier om aan de hand van een labyrint een uitweg te ervaren.

Primordiaal verlies

Gepubliceerd op donderdag
Beantwoorden

Leedconcurrentie! Jij doet aan leedconcurrentie!!!

De beschuldigende vinger van de collega priemt bijna door m’n computerscherm heen. Aanleiding is een mail van mij waarin ik iets schrijf over de kwetsbaarheid van Verlaat Verdriet-ers. In dat geval met name over de kwetsbaarheid van dochters die heel erg jong hun moeder verloren. Leedconcurrentie!

De ergste verliezen zijn het verlies van een kind en het verlies van een partner, zo houdt een hooggeleerde rouw-doctor zijn publiek voor. Een geval van hooggeleerde leedconcurrentie (?)

Ik weet nog goed hoe ik, in het allereerste begin van mijn Verlaat Verdriet-werk – een kleine twintig jaar geleden dus – me realiseerde: volwassenen weten verschrikkelijk zeker van elkaar: het ergste wat je kan overkomen is dat je kind dood gaat. Hoe komt het toch dat volwassenen niet kunnen (of niet willen?) begrijpen dat een kind dat een ouder verliest, een verlies lijdt van dezelfde orde: een primordiaal verlies. Een verlies van de eerste orde. En het leven van deze kinderen moet nog beginnen. Een leven dat ze moeten bouwen op een zwaar beschadigd fundament.

Een enkele keer bracht ik de moed op om het te zeggen: volwassenen weten verschrikkelijk zeker van elkaar: het ergste wat je kan overkomen is dat je kind dood gaat. Hoe komt het toch dat volwassenen niet kunnen (of niet willen?) begrijpen dat een kind dat een ouder verliest, een verlies lijdt van dezelfde orde?  Voorspelbare reacties. Geschokt. Afwijzend. Boos. Verontwaardigd. Ineens blijken een heleboel mensen iemand te kennen die jong een ouder heeft verloren en die heeft nooit ergens last van gehad.

Ik bleef het eng vinden om het te doen. Tot de dag waarop een vriendin die ik ruim dertig jaar niet had gezien of gesproken – en die in de tussenliggende jaren een kind heeft verloren – tegen me zei: het ergste wat een ouder kan overkomen is dat je kind doodgaat en het ergste wat een kind kan overkomen is dat je ouder doodgaat.
Deze erkenning had ik nodig om het verder uit te durven/kunnen dragen: een kind dat een ouder verliest door de dood, lijdt een verlies van dezelfde orde als een ouder die een kind verliest door de dood.

Een primordiaal verlies.

Lees meer

Lees meer over de visie van Titia Liese op de levenslange invloed van de vroege dood van een ouder in Kernthema’s en kenmerken en Expertisecentrum Verlaat Verdriet

Tentoonstelling voor overlevers

Gepubliceerd op woensdag
Beantwoorden

Enkele jaren geleden reisde ik met Anja Tjallema-Kharitanova naar Sint Petersburg. Een ervaring die in mijn ziel gegrift staat. Alleen al de onvermoeibare en bezielde begeleiding van Anja – in veel gevallen nog eens aangevuld en ondersteund door haar in Petersburg wonende ouders – maakte deze reis tot een heel bijzondere gebeurtenis. Sint Petersburg van binnen en van buiten, zou je kunnen zeggen. Het enige wat ik echt gemist heb bij dat bezoek (en dat lag zeker noch aan Anja, noch aan haar ouders) was het missende stuk uit de kunstgeschiedenis dat mij nou juist zo interesseert: het gat tussen de schilderijen van Repin c.s. (die mij voornamelijk niet aanspreken, al zijn ze nog zo kolossaal van grootte) en het Zwart Vierkant van Malewitsch. Dat moest ik toch in Petersburg, die bakermat van veranderingen, kunnen zien? Niet. In ieder geval niet bij mijn bezoek, ook niet aan het Staatsmuseum. Teleurstelling. En kleine, maar wel een echte.

Een paar weken geleden las ik over de tentoonstelling De Sovjet Mythe in het Drents Museum in Assen.
Daar moet ik zijn, wist ik meteen.
Afgelopen donderdag bezocht ik, samen met een vriendin, deze tentoonstelling en zag wat ik in Petersburg hoopte te kunnen zien: de ontwikkelingen in de Russische kunst tussen Repin c.s.naar Malewitsch c.s. De namen van de kunstenaars: ik kende ze niet. De werken van de kunstenaars: ik kende ze niet. Voor gewone mensen als ik grotendeels verborgen gebleven voor de buitenwereld – de wereld zowel binnen als buiten de Sovjet Unie.

Het verlangen naar verandering. Zichtbaar. Merkbaar. Voelbaar. De kracht van verandering. Tegen verdrukking, afwijzing en afkeuring in. In alles aanwezig.

Nog afgezien van het bezoek aan het museum – wonder van samenwerking en doorzettingsvermogen – dat elke reis, waarvandaan dan ook, de moeite waard maakt: een tentoonstelling van en voor overlevers en veranderaars.

Verbinding & verbondenheid

Gepubliceerd op dinsdag
Beantwoorden

Verbondenheid is voor (jonge, afhankelijke) kinderen niet een gezellig onderonsje waar je als kind voor kunt kiezen om het te doen of om het niet te doen. Verbondenheid – verbonden zijn – met je ouder(s) is voor een kind noodzakelijk om zich veilig te kunnen voelen.
Voor Verlaat Verdriet-ers die heel erg jong waren toen ze hun ouder(s) verloren door overlijden – zo jong dat ze zelfs geen bewuste herinneringen aan hun moeder/hun vader hebben –  is het moeilijk, zo niet soms onmogelijk lijkend, om nog te weten hoe vanzelfsprekende verbinding voelt. En wat vanzelfsprekende verbondenheid betekent. Met de vroege dood van hun ouder begon voor veel van hen de lange, eenzame overlevingstocht. Al in hun allervroegste jeugd raakten ze – via de overleden ouder – verbonden aan de dood. Ook al waren ze op dat moment te jong om zich bewust te zijn van wat er gebeurde. Of beter gezegd: beschikten ze op dat moment niet over de taligheid om hun gevoelens onder woorden te brengen. Mijn tante, bij wie ik in huis was omdat mijn moeder al maanden in het ziekenhuis lag, vertelde me onlangs dat ik, terwijl ik eigenlijk een heel rustig en tevreden kind was, op de dag waarop mijn moeder overleed de hele dag ontroostbaar heb gehuild, vertelde een van de deelneemsters aan de jaartraining De kunst van het verbinden bij Verlaat Verdriet, die 7 maanden was toen ze haar moeder verloor.

Vanaf hun allervroegste jeugd hebben veel van deze Verlaat Verdriet-ers zich, op eigen kracht, staande moeten houden. Voor deze Verlaat Verdriet-ers is het van belang zich (opnieuw) te verbinden met hun overleden ouder en zich weer de dochter/de zoon te voelen van de ouder met wie ze zo weinig leven hebben kunnen delen. Net zo belangrijk als het voor deze Verlaat Verdriet-ers is hun eigen weg te zoeken in het zich (opnieuw) verbinden met het leven.

Twaalftwaalftwaalf

Gepubliceerd op woensdag
Beantwoorden

Op twaalftwaalftwaalf gaat mijn nieuwe site online. Hebben Juliette – van Advies en zo – en ik in oktober j.l. afgesproken. Een mooie datum om een lang werkproces af te sluiten. Dan moet de custom-made – de op maat gemaakte – website klaar zijn (vinden we).

Zie het voor je: twee vrouwen. Beiden stellen hele hoge eisen aan zichzelf. Juliette op web-technisch gebied – en dan met name waar het gebruikers-vriendelijkheid betreft. En ikzelf, met hele hoge eisen aan de inhoud van de site.
Vooral de laatste dagen vlogen de termen van web-technische aard om m’n hoofd. Moest ik besluiten nemen waar ik de reikwijdte helemaal niet van kan overzien (als ik al begrijp waar het over gaat). Up-dates. Plug-ins. Bugs. iDeal – ‘welke leverancier wil je?’ In de verste verte nooit enig benul gehad dat IDeal andere leveranciers zou kunnen hebben dan de bank. Ook suf, maar gelukkig besef ik tegenwoordig dat ik niet alles hoef te weten en dat ik dan toch nog mee mag doen.
En: de gebruiksvriendelijkheid van de site gaat boven alles – daar gaat het ten slotte allemaal om. Maar: wat betekenen mijn beslissingen? Wat brengen mijn beslissingen teweeg? Wat betekent deze beslissingen voor mij?

Daarnaast stel ik zelf hoge eisen aan de inhoud van mijn Verlaat Verdriet-werk. En dus ook aan mijn nieuwe Verlaat Verdriet-site. Jaren en jaren werk zit er in mijn Verlaat Verdriet-werk. Ik weet dat ik een samenhangend en sluitend (ver)werkaanbod voor Verlaat Verdriet-ers heb ontwikkeld. Maar op welke manier hebben zoveel mogelijk Verlaat Verdriet-ers – en zoveel mogelijk andere gebruikers – zoveel mogelijk profijt van mijn site?

En dan, vandaag, is het twaalftwaalf. De datum waarop ik – decennia geleden – werd geboren. En het is twaalftwaalftwaalf twaalf uur twaalf: het moment waarop de nieuwe site het daglicht ziet.

De komende weken zullen we nog moeten werken om alles werkelijk te krijgen zoals we het willen hebben. Als gebruiker zul je dus de komende tijd nog veranderingen (en misschien verrassingen) kunnen zien. Maar het grote werk – de site – staat.

Dus met ingang van vandaag – twaalftwaalftwaalf – ben je van harte welkom op www.verlaatverdriet.nu!

Leef- & overleef-gebieden

Gepubliceerd op zondag
Beantwoorden

Regelmatig kom ik in mijn Verlaat Verdriet-werk een onmiskenbare hang tegen naar zelfdoding. Soms gebeurt het werkelijk dat een Verlaat Verdriet-er een einde maakt aan haar of zijn leven. Soms komt zelfdoding heel dichtbij in de vorm van een of meer poging(en) tot zelfdoding. Bij andere Verlaat Verdriet-ers doen zich regelmatig gedachten voor aan een zelfgekozen levenseinde.

Ook bij mijzelf hebt ik die gedachten jaren en jaren gekend. De gedachten waren er, een daad nooit. Meestal zelfondermijnende oordelen tot gevolg hebbend: ‘Zie je wel, zelfs daar ben je te laf voor.’ ‘Zie je wel, zelfs dat lukt je niet.’  Lang heb ik geworsteld in dit ongemakkelijke leef-&overleef-gebied. Tot ik me op een dag realiseerde: ‘Ik wil niet dood. Ik wil zelfs helemaal niet dood. Ik weet alleen niet hoe ik moet leven.’

Een verlaat rouwproces, zo heb ik zelf ervaren, is een proces waarin zich, als het goed is, een aantal verandermomenten voordoen. Verandermomenten. Kantelmomenten. Momenten waarop je een realisatie hebt die je de mogelijkheid biedt een ander perspectief te kiezen.
Ik geeft toe: het leven wordt door zo’n kantelmoment meestal niet onmiddellijk verschrikkelijk veel gemakkelijker.

Het leven wordt door zo’n kantelmoment echter meestal wel volkomen anders.  Kantelmomenten – verandermomenten – zijn dus hele waardevolle momenten in een verlaat rouwproces, ook al heb je ze over het algemeen zwaar moeten bevechten en was de weg daarnaartoe verre van comfortabel. Het zijn wel de momenten waarop je daadwerkelijk een stap hebt gezet van overleven naar leven.

Archeologie

Gepubliceerd op vrijdag
Beantwoorden

Afgelopen week kreeg ik zo’n mooi bij Verlaat Verdriet en psycho-biografisch werk  passend gedicht van Esther Jansma toegezonden. Ik geef het graag aan je door.

Archeologie

Weer aan het licht gekomen
Lijkt ieder verleden
Op de grond waarin het lag

De dichter die ik zijn wil
De voddenman, verzamelaar van
Resten, momenten, barsten
In dingen, brailleschrift
Ontcijfert uitdrukkingen
Van steeds datzelfde gedicht

Uit: Altijd vandaag
Esther Jansma
7 jaar toen ze haar vader verloor